Rig Veda 3.2.8: Mandala 3, Sukta 2, Mantra 8

Sukta 3.2

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

नमस्यत हव्यदातिं स्वध्वरं दुवस्यत दम्यं जातवेदसम् । रथीॠतस्य बृहतो विचर्षणिरग्निर्देवानामभवत्पुरोहितः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.2.8

Transliteration

namasyata havya-dā́tiṃ sv-adhvaráṃ duvasyata dábhyaṃ jā́ta-vedasam | rathī́ ṛtásya bṛható ví-carṣaṇir agnír devā́nām abhavat puró-hitaḥ ||

Translation

اسجدوا لمانحِ الهَفْيَا (القربان)، واخدموا سيّدَ الأَدْهْفَرَا المستقيم، جَاتافيدَس الذي لا يُقهَر. إنّ أغني، سائسُ مركبةِ الرِّتَا العظيم، واسعُ البصر، قد صارَ بُوروهِيتا—القائدَ المُقدَّم—للآلهة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नमस्यत: worship (you all)!
• नमस्यत: — (विधेय क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) / नम् (धातु) → नमस्यति

• हव्यदातिम्: the giver of oblations
• हव्यदातिम्: कर्म
• Type: Noun (epithet)
• Root: हव्यदाति (प्रातिपदिक; हव्य + दाति < √दा ‘to give’)

• स्वध्वरम्: the good/true sacrificer (of good rite)
• स्वध्वरम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वध्वर (प्रातिपदिक; सु- + अध्वर ‘sacrifice’)

• दुवस्यत: serve/honor (you all)!
• दुवस्यत: — (विधेय क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दुवस् (प्रातिपदिक) / दुवस्यति (नामधातु) ‘to honor, serve’

• दम्यम्: the controllable/disciplinable
• दम्यम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दम्य (प्रातिपदिक; √दम् ‘to tame’ → ‘to be tamed/controlled’)

• जातवेदसम्: Jātavedas (Agni), knower of births
• जातवेदसम्: कर्म
• Type: Noun (epithet)
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; जात ‘born’ + वेदस् ‘knowledge’)

• रथी: the charioteer / one with a chariot
• रथी: कर्तृ (अग्निः—विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: रथिन् (प्रातिपदिक) → रथी

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/true law)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• बृहतः: of the great (one)
• बृहतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक)

• विचर्षणिः: far-shining / widely radiant
• विचर्षणिः: कर्तृ (अग्निः—विशेषणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: विचर्षणि (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अभवत्: became / was
• अभवत्: — (विधेय क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)

• पुरोहितः: the household priest / officiating priest
• पुरोहितः: कर्तृ-समानााधिकरण (अग्निः = पुरोहितः)
• Type: Noun
• Root: पुरोहित (प्रातिपदिक; पुरस् + हित < √धा/√हि ‘to place’)