Adhyaya 165

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सावित्रीं लोकमातरम् । महा पापप्रशमनीं सोमेशादीशदिक्स्थिताम्

Īśvara phán: Bấy giờ, hỡi Đại Nữ Thần, nên đi đến Sāvitrī, Mẹ của các thế giới—Đấng làm lắng dịu trọng tội—ngự tại phương hướng khởi từ (phương) Someśa.

Verse 2

संयतात्मा नरः पश्येत्तत्र तां नियतात्मवान्

Người biết tự chế, tâm ý điều phục, nên chiêm bái Thánh Nữ tại nơi ấy.

Verse 3

ब्रह्मणा यष्टुकामेन सावित्री सहधर्मिणी । कृता तां बलतो ज्ञात्वा गायत्रीं कोपमाविशत्

Khi Phạm Thiên, mong làm lễ tế, nhận Sāvitrī làm chính phối theo pháp, thì Gāyatrī—biết việc ấy bị ép buộc—liền bừng dậy cơn phẫn nộ.

Verse 4

ततः संत्यज्य सा देवी ब्रह्माणं कमलोद्भवम् । सपत्नीरोषसन्तप्ता प्रभासं क्षेत्रमाश्रिता

Bấy giờ Thánh Nữ rời bỏ Phạm Thiên, đấng sinh từ hoa sen; bị thiêu đốt bởi cơn giận do mối kình địch của người đồng thê, Ngài nương tựa thánh địa Prabhāsa.

Verse 5

तपः करोति विपुलं देवैरपि सुदुःसहम् । तत्र स्थले स्थिता देवी साऽद्यापि प्रियदर्शना

Tại đó Ngài thực hành khổ hạnh vô lượng, đến chư thiên cũng khó kham; an trụ ngay nơi ấy, Thánh Nữ đến nay vẫn còn, dung nhan hiền hòa đáng chiêm ngưỡng.

Verse 6

श्रीदेव्युवाच । किमर्थं सा परित्यक्ता सावित्री ब्रह्मणा पुरा । गायत्री च कथं प्राप्ता केन चास्य निवेदिता

Thánh Mẫu cất lời: “Vì cớ gì thuở trước Sāvitrī bị Phạm Thiên ruồng bỏ? Và Gāyatrī đến với Ngài bằng cách nào—do ai dâng trình?”

Verse 7

कीदृशीं तां च गायत्रीं लब्धवान्पद्मसंभवः । यस्तां पत्नीं समुत्सृज्य तस्यामेव मनो दधौ

Vậy Gāyatrī ấy có dung nghi thế nào mà Phạm Thiên, đấng sinh từ hoa sen, đã đạt được—người đã gạt bỏ hiền thê của mình và chỉ chuyên nhất tâm ý nơi nàng?

Verse 8

कस्य सा दुहिता देव किमर्थं च विवाहिता । एतन्मे कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

Bạch Chúa Tể, nàng là ái nữ của ai, và vì mục đích gì mà được kết hôn? Tất cả điều ấy là mối hiếu kỳ của con—xin Ngài thuật lại cho đúng đắn, như sự việc đã thực xảy ra.

Verse 9

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि सावित्र्याश्चरितं महत् । यथा सा ब्रह्मणा त्यक्ता गायत्री च विवाहिता

Īśvara phán: Hãy lắng nghe, hỡi Nữ Thần; Ta sẽ thuật lại đại sự tích của Sāvitrī—nàng đã bị Phạm Thiên ruồng bỏ ra sao, và Gāyatrī đã được thành hôn thế nào.

Verse 10

पुरा बुद्धिः समुत्पन्ना ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । इति वेदा मया प्रोक्ता यज्ञार्थं नात्र संशयः

Thuở xưa, trong Phạm Thiên—đấng có nguồn sinh bất khả hiển lộ—khởi lên một ý niệm: “Các Veda đã do Ta tuyên thuyết vì mục đích tế lễ; điều ấy không còn nghi ngờ.”

Verse 11

यज्ञैः संतर्पिता देवा वृष्टिं दास्यंति भूतले । ततश्चौषधयः सर्वा भविष्यंति धरातले

Được no đủ bởi các tế lễ, chư Thiên sẽ ban mưa xuống cõi đất; rồi mọi thảo dược và hoa màu đều sẽ sinh sôi, tươi tốt trên mặt đất.

Verse 12

तस्मात्संजायते शुक्रं शुक्रात्सृष्टिः प्रवर्तते । सृष्ट्यर्थं सर्वलोकानां ततो यज्ञं करोम्यहम्

Từ đó phát sinh năng lực sinh thành; từ năng lực ấy, sự tạo hóa vận hành. Vì lợi ích việc dựng lập mọi thế giới, ta thực hành tế lễ (yajña).

Verse 13

दृष्ट्वा मां यज्ञ आसक्तं ये च विप्रा धरातले । ते यज्ञान्प्रचरिष्यंति शतशोऽथ सहस्रशः

Thấy ta chuyên tâm nơi tế lễ, các Bà-la-môn trên cõi đất sẽ truyền bá các lễ yajña—hàng trăm, rồi đến hàng nghìn.

Verse 14

एवं स निश्चयं कृत्वा यज्ञार्थं सुरसुंदरि । तीर्थं निवेशयामास पुष्करं नाम नामतः

Như vậy, sau khi đã quyết định vì mục đích tế lễ, hỡi thiếu nữ thiên giới, ngài đã thiết lập tại đó một thánh độ (tīrtha), nổi danh với tên Puṣkara.

Verse 15

यज्ञवाटो महांस्तत्र आसीत्तस्य महात्मनः । तत्र देवर्षयः सर्वे देवाः सेन्द्रपुरोगमाः

Tại đó, vì bậc đại hồn ấy, một khu đàn tế (yajñavāṭa) rộng lớn đã hiện hữu; và tại đó tụ hội tất cả các thánh hiền thiên giới, cùng chư thiên do Indra dẫn đầu.

Verse 16

समायाता महादेवि यज्ञे पैतामहे तदा । पुण्यास्तेऽपि द्विजश्रेष्ठास्तत्रर्त्विजः प्रजज्ञिरे

Bấy giờ, hỡi Đại Nữ Thần, họ tụ hội cho lễ tế Paitāmaha; và tại đó, những bậc nhị sinh ưu tú, đầy công đức, đã trở thành các tế quan (ṛtvij) chủ lễ.

Verse 17

सावित्री लोकजननी पत्नी तस्य महात्मनः । गृहकार्ये समासक्ता दीक्षा कालव्यतिक्रमात् । अध्वर्युणा समाहूता सावित्री वाक्यमब्रवीत्

Sāvitrī, Mẹ của muôn cõi và là hiền thê của bậc đại tâm ấy, đang mải miết việc nhà; vì thời khắc thọ giới (dīkṣā) đã bị quá hạn, nàng được vị tế sư Adhvaryu triệu gọi—bấy giờ Sāvitrī cất lời như sau.

Verse 18

सावित्र्युवाच । अद्यापि न कृतो वेषो न गृहे गृहमण्डनम् । लक्ष्मीर्नाद्यापि संप्राप्ता न भवानी न जाह्नवी

Sāvitrī nói: “Đến giờ này y phục của ta vẫn chưa sửa soạn, trong nhà cũng chưa trang hoàng. Nữ thần Lakṣmī còn chưa tới—cả Bhavānī lẫn Jāhnavī cũng chưa.”

Verse 19

न स्वाहा न स्वधा चैव तथा चैवाप्यरुंधती । इन्द्राणी देवपत्न्योऽन्याः कथमेकाकिनी व्रजे

“Không có Svāhā, không có Svadhā, cũng chẳng thấy Arundhatī; Indrāṇī và các phu nhân của chư thiên khác cũng vắng mặt. Làm sao ta có thể đến đó một mình?”

Verse 20

उक्तः पितामहो गत्वा पुलस्त्येन महात्मना । सावित्री देव नायाति प्रसक्ता गृहकर्मणि

Bấy giờ bậc đại tâm Pulastya đi đến tâu với Pitāmaha: “Muôn tâu Thần linh, Sāvitrī không đến—nàng đang bận việc nhà.”

Verse 21

त्वत्पत्नी किमिदं कर्म फलेन संप्रवर्तते । तच्छ्रुत्वा दीक्षितो वाचं शिखी मुंडी मृगाजिनी

“Vợ của ngài sao lại hành xử như thế—rốt cuộc sẽ sinh ra kết quả gì?” Nghe lời ấy, vị đang thọ giới—để chỏm tóc (śikhā), đầu cạo, khoác da nai—liền phản ứng.

Verse 22

पत्नीकोपेन संतप्तः प्राह देवं पुरंदरम्

Bừng bừng giận dữ vì chuyện người vợ, ông liền thưa với thần Purandara (Indra).

Verse 23

गच्छ मद्वचनाच्छक्र पत्नीमन्यां कुतश्चन । गृहीत्वा शीघ्रमागच्छ न स्यात्कालात्ययो यथा

“Hãy đi, hỡi Śakra, theo lời ta—từ nơi nào đó hãy đem về một người vợ khác, rồi mau trở lại, để không vượt quá thời hạn đã định.”

Verse 24

जगाम बलहा तूर्णं वचनात्परमेष्ठिनः । अपश्यमानः कांचित्स्त्रीं या योग्या हंसवाहने

Theo lệnh của Parameṣṭhin (Phạm Thiên Brahmā), Balahā vội vã lên đường, tìm kiếm một người nữ thích hợp để kết duyên với Đấng cưỡi Thiên Nga trong nghi lễ thiêng liêng.

Verse 25

अथ शापाद्बिभीतेन सहस्राक्षेण धीमता । दृष्टा गोपालकन्यैका रूपयौवनशालिनी

Bấy giờ, Sahasrākṣa (Indra) bậc trí, vì sợ lời nguyền, đã trông thấy một thiếu nữ chăn bò—rạng ngời nhan sắc và duyên xuân.

Verse 26

बिभ्रती तत्र पूर्णं सा कुम्भं कन्येत्यचोदयत् । तां गृहीत्वा ततः शक्रः समायाद्यत्र दीक्षितः । देवदेवश्चतुर्वक्त्रो विष्णुरुद्रसमन्वितः

Nàng đứng đó, tay mang chiếc bình nước đầy; Indra gọi giục: “Này thiếu nữ!” Rồi Śakra đưa nàng đến nơi lễ quán đảnh đang cử hành—nơi Đấng bốn mặt, Chúa tể của chư thiên (Brahmā) hiện diện, cùng với Viṣṇu và Rudra.

Verse 27

संप्रदानं तु कृतवान्कन्याया मधुसूदनः

Bấy giờ Madhusūdana (Viṣṇu) cử hành nghi thức saṃpradāna, tức lễ chính thức “trao gả” thiếu nữ.

Verse 28

प्रेरितः शंकरेणैव ब्रह्मा देवर्षिभिस्तथा । परिणीयतां ततो दीक्षां तस्याश्चक्रे यथात्मनः

Được Śaṅkara và các bậc thánh hiền thiên giới thúc giục, Brahmā liền khiến nàng được thành hôn đúng pháp và cử hành lễ dīkṣā (thụ giới/khai đàn) cho nàng, như chính đối với mình.

Verse 29

ततः प्रवर्तितो यज्ञः सर्वकामसमन्वितः

Sau đó, lễ tế yajña được khởi sự—đầy đủ năng lực thành tựu mọi ước nguyện chân chính.

Verse 30

अत्रिर्होतार्चिकस्तत्र पुलस्त्योऽध्वर्युरेव च । उद्गाताऽथो मरीचिश्च ब्रह्माहं सुरपुंगवः

Tại đó, Atri làm Hotṛ và cũng là người tụng Ṛc; Pulastya làm Adhvaryu; Marīci làm Udgātṛ; còn ta, bậc tối thắng giữa chư thiên, làm vị tư tế Brahmā—người giám hộ nghi lễ.

Verse 31

सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य निर्मिताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः

Sanatkumāra và các vị khác được chỉ định làm thành viên hội chúng của nghi lễ ấy, trang nghiêm trong y phục và châu báu—mão miện và nhẫn đeo tay.

Verse 32

भूषिता भूषणोपेता एकैकस्य पृथक्पृथक् । त्रयस्त्रयः पृष्ठतोऽन्ये ते चैवं षोडशर्त्विजः

Họ được trang sức rực rỡ—mỗi vị mang những bảo sức riêng biệt. Những người khác đứng phía sau thành từng nhóm ba; như vậy mười sáu vị tế sư (ṛtvij) được sắp đặt đầy đủ.

Verse 33

प्रोक्ता भवद्भि र्यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्योऽस्मि सर्वदा । पत्नी ममेयं गायत्री यज्ञेऽस्मिन्ननुगृह्यताम्

“Trong lễ tế này, chư vị đã tuyên lời và chỉ đạo; ta hằng được chư vị gia hộ. Đây là hiền thê của ta, Gāyatrī—xin cũng thương nhận nàng trong yajña này.”

Verse 34

मृदुवस्त्रधरां साक्षात्क्षौमवस्त्रावगुण्ठिताम् । निष्क्रम्य पत्नीशालात ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः

Khoác y phục mềm mại và che mặt bằng vải lanh, nàng bước ra khỏi điện dành cho các phu nhân, được các tế sư (ṛtvij) tinh thông Veda tháp tùng.

Verse 35

औदुम्बरेण दण्डेन संवृतो मृगचर्मणा । तया सार्धं प्रविष्टश्च ब्रह्मा तं यज्ञमण्डपम्

Tay cầm gậy bằng gỗ udumbara và khoác da nai, Phạm Thiên (Brahmā) cùng nàng bước vào mạn-đà-la tế lễ ấy.

Verse 36

ईश्वर उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु संप्राप्ता देवयोषितः । संप्राप्ता यत्र सावित्री यज्ञे तस्मिन्निमंत्रिताः

Īśvara phán: “Ngay lúc ấy, các tiên nữ chốn trời đã đến—họ đến chính lễ tế nơi Sāvitrī được thỉnh mời.”

Verse 37

भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना विष्णुपत्नी यशस्विनी । आमन्त्रिता सा लक्ष्मीश्च तत्रायाता त्वरान्विता

Nữ thần Lakṣmī—hiền phối rạng danh của Viṣṇu, sinh từ Bhṛgu và Khyāti—được thỉnh mời liền vội vã quang lâm đến nơi ấy.

Verse 38

तत्र देवी महाभागा योगनिद्रादिभूषिता । देवी कांतिस्तथा श्रद्धा द्युतिस्तुष्टिस्तथैव च

Tại đó, Nữ Thần đại phúc đức quang lâm, trang nghiêm bởi Yoga-nidrā cùng các vị khác; lại có các nữ thần Kānti, Śraddhā, Dyuti và Tuṣṭi cũng đến.

Verse 39

सती या दक्षतनया उमा या पार्वती शुभा । त्रैलोक्यसुन्दरी देवी स्त्रीणां सौभाग्यदायका

Ngài là Satī, ái nữ của Dakṣa; cũng là Umā cát tường, là Pārvatī thánh thiện—Nữ Thần, vẻ đẹp của ba cõi, đấng ban phúc duyên lành cho nữ giới.

Verse 40

जया च विजया चैव गौरी चैव महाधना । मनोजवा वायुपत्नी ऋद्धिश्च धनदप्रिया

Cũng đến có Jayā và Vijayā, Gaurī và Mahādhanā; Manojavā, hiền thê của thần Vāyu; và Ṛddhi, ái nữ được yêu mến của Chúa tể tài bảo.

Verse 41

देवकन्यास्तथाऽयाता दानव्यो दनुवंशजाः । सप्तर्षीणां तथा पत्न्य ऋषीणां च तथैव च

Cũng có các tiên nữ cõi trời quang lâm, cùng các nữ Dānava sinh trong dòng dõi Danu; lại có các phu nhân của Thất Ṛṣi và các phu nhân của những bậc hiền triết khác nữa.

Verse 42

प्लवा मित्रा दुहितरो विद्याधरगणास्तथा । पितरो रक्षसां कन्यास्तथाऽन्या लोकमातरः

Plavā và Mitrā, cùng các ái nữ khác, các đoàn Vidyādhara; các Pitṛ; các thiếu nữ của loài Rākṣasa; và những Bà Mẹ của các thế giới khác nữa cũng đều tụ hội tại nơi ấy.

Verse 43

वधूभिश्चैव मुख्याभिः सावित्री गन्तुमिच्छति । अदित्याद्यास्तथा देव्यो दक्षकन्याः समागताः

Sāvitrī ước muốn lên đường, có các tân nương ưu tú nhất tháp tùng; và các nữ thần bắt đầu từ Aditi—những ái nữ của Dakṣa—cũng tụ hội tại đó.

Verse 44

ताभिः परिवृता सार्धं ब्रह्माणी कमलालया । काश्चिन्मोदकमादाय काश्चित्पूपं वरानने

Được các phu nhân ấy vây quanh, Brahmāṇī—hiền phối của Brahmā, nữ thần ngự nơi hoa sen—cùng họ lên đường: người mang bánh modaka ngọt, kẻ mang pūpa (bánh), hỡi bậc dung nhan mỹ lệ.

Verse 45

फलानि तु समादाय प्रयाता ब्रह्मणोऽन्तिकम् । आढकीश्चैव निष्पावान्राजमाषांस्तथाऽपराः

Mang theo hoa quả, họ tiến đến trước nhan Brahmā. Người thì đem āḍhakī (đậu), kẻ mang đậu niṣpāva, và người khác nữa mang rāja-māṣa (loại đậu thượng hạng).

Verse 46

दाडिमानि विचित्राणि मातुलिंगानि शोभने । करीराणि तथा चान्या गृहीत्वा करमर्दकान्

Có người lấy những quả lựu sặc sỡ và những trái mātuliṅga (citrôn) xinh đẹp, hỡi bậc rạng ngời; kẻ khác cũng mang quả karīra, và sau khi hái gom, lại đem theo cả quả karamardaka.

Verse 47

कौसुंभं जीरकं चैव खर्जूरं चापरास्तथा । उततीश्चापरा गृह्य नालिकेराणि चापराः

Kẻ khác mang hoa kausuṃbha (hồng hoa) và thìa là Ai Cập, lại có cả chà là; có người đem utatī, và người khác mang dừa đến.

Verse 48

द्राक्षया पूरितं चाम्रं शृङ्गाराय यथा पुरा । कर्बुराणि विचित्राणि जंबूकानि शुभानि च

Lại có những quả xoài được nhồi đầy nho—như thuở xưa để làm vui lòng—cùng các quả karbura nhiều sắc và cả những quả jambu cát tường được mang đến.

Verse 49

अक्षोडामलकान्गृह्य जंबीराणि तथा पराः । बिल्वानि परिपक्वानि चिर्भटानि वरानने

Mang theo quả óc chó và āmalaka, kẻ khác lại đem cả chanh jambīra; hỡi người đẹp, còn có những quả bilva chín tới và cả cirbhaṭa (dưa) nữa.

Verse 50

अन्नपानाधिकाराणि बहूनि विविधानि च । शर्करापुत्तलीं चान्या वस्त्रे कौसुम्भके तथा

Nhiều thứ lương thực và đồ uống, đủ loại khác nhau, đều được mang đến. Một người khác đem kẹo bánh đường, và cả y phục nhuộm màu kausumbha (hồng hoa).

Verse 51

एवमादीनि चान्यानि गृह्य पूर्वे वरानने । सावित्र्या सहिताः सर्वाः संप्राप्तास्तु तदा शुभाः

Cứ như thế, mang theo nhiều vật phẩm khác cùng loại, hỡi người đẹp, các phu nhân cao quý đều đến nơi ấy khi bấy giờ, cùng với Sāvitrī, trong điềm lành cát tường.

Verse 52

सावित्रीमागतां दृष्ट्वा भीतस्तत्र पुरंदरः । अधोमुखः स्थितो ब्रह्मा किमेषा मां वदिष्यति

Thấy Sāvitrī đến, Purandara (Indra) ở đó liền kinh hãi. Phạm Thiên đứng cúi mặt, tự nhủ: “Nàng sẽ nói gì với ta đây?”

Verse 53

त्रपान्वितौ विष्णुरुद्रौ सर्वे चान्ये द्विजातयः । सभासदस्तथा भीतास्तथैवान्ये दिवौकसः

Viṣṇu và Rudra đều ngượng ngùng; hết thảy các bậc “nhị sinh” khác cũng vậy. Các thành viên hội chúng cũng kinh sợ—cùng với những thiên chúng khác nữa.

Verse 54

पुत्रपौत्रा भागिनेया मातुला भ्रातरस्तथा । ऋतवो नाम ये देवा देवानामपि देवताः

Con trai và cháu nội, cháu ngoại; con trai của chị/em gái; cậu (bên mẹ) và các anh em nữa—cùng các thần gọi là Những Mùa (Ṛtu), được tôn kính ngay cả giữa chư thiên—đều hiện diện tại đó.

Verse 55

विलक्षास्तु तथा सर्वे सावित्री किं वदिष्यति । ब्रह्मवाक्यानि वाच्यानि किं नु वै गोपकन्यया

Tất cả đều đứng ngơ ngác: “Sāvitrī sẽ nói gì đây? Những lời trang nghiêm của Phạm Thiên làm sao có thể thốt ra—huống chi lại do một thiếu nữ chăn bò nói được?”

Verse 56

मौनीभूतास्तु शृण्वानाः सर्वेषां वदतां गिरः । अध्वर्युणा समाहूता नागता वरवर्णिनी

Họ đều lặng thinh, lắng nghe tiếng nói của mọi người đang bàn luận. Dẫu được vị tư tế Adhvaryu triệu mời, người mỹ nữ ấy vẫn không đến.

Verse 57

शक्रेणान्या तथाऽनीता दत्ता सा विष्णुना स्वयम् । अनुमोदिता च रुद्रेण पित्रा दत्ता स्वयं तथा

Rồi một người nữ khác được Śakra (Indra) đưa đến. Chính Viṣṇu tự tay gả nàng; Rudra tán đồng, và phụ thân nàng cũng tự tay trao nàng theo nghi lễ.

Verse 58

कथं सा भविता यज्ञः समाप्तिं वा कथं व्रजेत् । एवं चिन्तयतां तेषां प्रविष्टा कमलालया

“Lễ tế này sẽ tiến hành ra sao, và làm sao mới viên mãn?”—khi họ còn đang suy tư như vậy, Nữ Thần ngự nơi hoa sen đã bước vào đại sảnh.

Verse 59

वृतो ब्रह्मा भार्यया स ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । हूयन्ते चाग्नयस्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

Phạm Thiên (Brahmā), cùng với hiền phối ngẫu, được các vị tế sư am tường Veda hầu cận; và tại đó, những ngọn lửa thiêng được các Bà-la-môn tinh thông Veda cung thỉnh theo đúng nghi thức.

Verse 60

पत्नीशाले तथा गोपी रौप्यशृंगा समेखला । क्षौमवस्त्रपरीधाना ध्यायन्ती परमेश्वरम्

Trong patnīśālā (nhà dành cho các phu nhân), thiếu nữ chăn bò đứng đó—đeo trang sức bạc và thắt đai, khoác y phục vải lanh mịn—chuyên tâm thiền niệm Đấng Tối Thượng.

Verse 61

पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्येन निवेशिता । कृपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा

Nàng là người giữ trọn hạnh pativratā, xem chồng như chính sinh mệnh; được an tọa nơi tôn vị—đầy lòng từ mẫn, đôi mắt lớn, và rực sáng bởi uy quang như mặt trời.

Verse 62

द्योतयंती सदस्तत्र सूर्यस्येव यथा प्रभा । ज्वलमानस्तथा वह्निर्भ्रमंते चर्त्विजस्तथा

Nàng chiếu rạng sảnh tế tự nơi ấy, như chính hào quang của mặt trời. Lửa cũng bừng cháy sáng, và các vị tư tế chủ lễ đi lại theo đúng nghi thứ.

Verse 63

पशूनामवदानानि गृह्णंति द्विजसत्तमाः । प्राप्ता भागार्थिनो देवा विलंबसमयोऽभवत्

Các bậc Bà-la-môn tối thượng nhận lấy những phần đã định của các con vật tế. Chư thiên đến để cầu phần của mình cũng đã tới, nhưng lại xảy ra sự chậm trễ.

Verse 64

कालहीनं न कर्तव्यं कृतं न फलदं भवेत् । वेदेष्वयमधीकारो दृष्टः सर्वो मनीषिभिः

Nghi lễ không nên cử hành trái thời; làm sai thời thì không sinh quả báo. Quy tắc về tư cách hành lễ và thời điểm này được thấy khắp trong các Veda, như hết thảy bậc hiền triết đều đã thừa nhận.

Verse 65

प्रवर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । क्षीरद्वये हूयमाने मंत्रेणाध्वर्युणा तथा

Khi nghi lễ Pravargya được cử hành bởi các Bà-la-môn tinh thông Veda, và khi hai lễ phẩm sữa được vị tư tế Adhvaryu rót vào lửa cùng thần chú đúng như pháp—

Verse 66

उपहूतोपहूतेन आगतेषु द्विजन्मसु । क्रियमाणे तथा भक्ष्ये दृष्ट्वा देवी क्रुधान्विता । उवाच देवी ब्रह्माणं सदोमध्ये तु मौनिनम्

Khi các bậc nhị sinh đã đến theo lời mời và lời mời đáp, và khi thức ăn đang được chuẩn bị, Nữ Thần thấy vậy liền dấy đầy phẫn nộ. Giữa sảnh hội, Nữ Thần cất lời với Phạm Thiên, Đấng đang ngồi lặng thinh.

Verse 67

किमेवं बुध्यते देव कृतमेतद्विचेष्टितम् । मां परित्यज्य यः कामात्कृतवानसि किल्बिषम्

Hỡi Thiên thần, sao ngài có thể suy nghĩ và hành động như vậy? Bỏ rơi ta vì dục vọng, ngài đã phạm phải một tội lỗi nặng nề.

Verse 68

न तुल्या पादरजसा समा साऽधिशिरः कृता

Cô ta thậm chí không bằng bụi dưới chân, vậy mà lại được đặt ngang hàng, quả thực là được đặt lên trên đầu.

Verse 69

यद्वदंति नराः सर्वे संगताः सदसि स्थिताः । आश्चर्यं च प्रभूणां तु कुरुते यं यमिच्छति

Những gì mọi người tụ họp và ngồi trong hội đồng nói là thế này: kẻ quyền thế có thể tạo ra bất kỳ điều kỳ diệu nào họ muốn, theo ý họ thích.

Verse 70

भवता रूपलोभेन कृतं कर्म विगर्हितम्

Bị thúc đẩy bởi lòng tham sắc đẹp, ngài đã làm một việc đáng bị chê trách.

Verse 71

न पुत्रेषु कृता लज्जा पौत्रेषु च न ते विभो । कामकारकृतं मन्ये ह्येतत्कर्म विगर्हितम्

Ngài không cảm thấy xấu hổ trước các con trai, hay thậm chí trước các cháu trai của mình, thưa Đức Ngài. Ta cho rằng hành động đáng trách này đã được thực hiện dưới sự thúc ép của dục vọng.

Verse 72

पितामहोऽसि देवानामृषीणां प्रपितामहः । कथं न ते त्रपा जाता आत्मनः पश्यतस्तनुम्

Ngài là Tổ phụ của chư thiên, là cụ tổ của các bậc hiền thánh. Sao nơi Ngài lại không khởi lên niềm hổ thẹn, dù chính Ngài đang nhìn thân thể của mình?

Verse 73

लोकमध्ये कृतं हास्यमिह चैव विगर्हितः । यद्येष ते स्थितो भावस्तिष्ठ देव नमोऽस्तु ते

Giữa thế gian, Ngài đã thành trò cười; ngay tại đây cũng bị người đời chê trách. Nếu tâm ý ấy đã cố định trong Ngài, thì xin cứ ở như vậy, hỡi Deva—con kính lễ Ngài.

Verse 74

अहं कथं सखीनां तु दर्शयिष्यामि वै मुखम् । भर्त्रा मे विहिता पत्नी कथमेतदहं वदे

Con làm sao dám ngẩng mặt trước các bạn hữu của mình? Con biết nói sao đây rằng: chính phu quân đã định con làm vợ như thế?

Verse 75

ब्रह्मोवाच । ऋत्विग्भिरहमाज्ञप्तो दीक्षा कालोऽतिवर्तते । पत्नीं विना न होमोत्र शीघ्रं पत्नीमिहानय

Phạm Thiên nói: “Các vị tế sư đã truyền lệnh cho ta—giờ thọ giới (dīkṣā) sắp qua. Không có hiền thê thì lễ hỏa tế (homa) này không thể cử hành; hãy mau đưa người vợ đến đây.”

Verse 76

शक्रेणैषा समानीता दत्ता चैवाऽथ विष्णुना । गृहीता च मया त्वं हि क्षमस्वैकं मया कृतम् । न चापराध्यं भूयोऽन्यं करिष्ये तव सुव्रते

Nàng được Śakra (Đế Thích) đưa đến, và chính Viṣṇu đã ban trao; rồi ta đã tiếp nhận. Hỡi người hiền hạnh, xin tha thứ cho một việc này do ta gây ra. Ta sẽ không còn phạm thêm lỗi nào đối với nàng nữa.

Verse 77

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा क्रुद्धा ब्रह्माणं शप्तुमुद्यता । यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं गुरवो यदि तोषिताः

Īśvara phán: Khi bị nói như thế, nàng nổi giận và toan nguyền rủa Phạm Thiên Brahmā: “Nếu ta thật sự đã tu khổ hạnh (tapas), nếu các bậc thầy của ta quả thật đã hoan hỷ…”

Verse 78

सर्वब्राह्मणशालासु स्थानेषु विविधेष्वपि । न तु ते ब्राह्मणाः पूजां करिष्यंति कदाचन

“Trong mọi giảng đường của Bà-la-môn và ở các nơi chốn khác nhau, các Bà-la-môn sẽ không bao giờ cử hành lễ thờ phụng cho ngươi.”

Verse 79

ऋते वै कार्तिकीमेकां पूजां सांवत्सरीं तव । करिष्यंति द्विजाः सर्वे सत्येनानेन ते शपे । एतद्बुद्ध्वा न कोपोस्तु हतो हन्ति न संशयः

“Ngoại trừ một lần lễ thờ phụng hằng năm vào tháng Kārtika, tất cả hàng ‘nhị sinh’ (dvija) sẽ không thờ phụng ngươi. Bởi chân thật này ta thề với ngươi. Biết vậy rồi, chớ nổi giận—kẻ bị đánh ắt đánh trả, không nghi ngờ.”

Verse 80

सावित्र्युवाच । भोभोः शक्र त्वयानीता आभीरी ब्रह्मणोऽन्तिकम् । यस्मादीदृक्कृतं कर्म तस्मात्त्वं लप्स्यसे फलम्

Sāvitrī nói: “Hỡi Śakra (Indra), chính ngươi đã đưa người nữ chăn bò Ābhīrī đến gần Phạm Thiên Brahmā. Vì ngươi khiến việc như thế được làm ra, nên ngươi sẽ nhận lấy quả báo của nó.”

Verse 81

यदा संग्राममध्ये त्वं स्थाता शक्र भविष्यसि । तदा त्वं शत्रुभिर्बद्धो नीतः परमिकां दशाम्

“Khi ngươi, hỡi Śakra, đứng giữa chiến trường, bấy giờ ngươi sẽ bị kẻ thù trói buộc và bị lôi đi đến cảnh ngộ thảm khốc nhất.”

Verse 82

अकिंचनो नष्टसुतः शत्रूणां नगरे स्थितः । पराभवं महत्प्राप्य अचिरादेव मोक्ष्यसे

Không còn chút tư lương, ‘con’ đã mất, lại ở trong thành của kẻ thù—sau khi chịu nỗi nhục lớn, chẳng bao lâu ngươi sẽ được giải thoát.

Verse 83

शक्रं शप्त्वा तदा देवी विष्णुं चाऽथ वचोब्रवीत्

Sau khi nguyền rủa Śakra, Nữ Thần liền cất lời nói với Viṣṇu nữa.

Verse 84

गुरुवाक्येन ते जन्म यदा मर्त्ये भवि ष्यति । भार्याविरहजं दुःखं तदा त्वं तत्र भोक्ष्यसे

Theo lời truyền của bậc thầy, khi ngươi thọ sinh nơi cõi người, tại đó ngươi sẽ nếm nỗi khổ do lìa xa người vợ mà sinh.

Verse 85

हृतां शत्रुगणैः पत्नीं परे पारे महोदधेः । न च त्वं ज्ञायसे सीतां शोकोपहचेतनः

Khi vợ ngươi bị đoàn quân thù cướp đem sang bờ xa của đại dương, ngươi sẽ chẳng nhận ra nàng; tâm thức bị sầu khổ lấn át.

Verse 86

भ्रात्रा सह परां काष्ठामापदं दुःखितस्तथा । पशूनां चैव संयोगश्चिरकालं भविष्यति

Cùng với người anh em, ngươi sẽ đến tận cùng của hoạn nạn, mang nặng sầu khổ; và trong thời gian dài còn phải sống gắn với đàn gia súc (đời mục đồng phiêu bạt).

Verse 87

तथाऽह रुद्रं कुपिता यदा दारुवने स्थितः । तदा ते मुनयः क्रुद्धाः शापं दास्यंति ते हर

Cũng vậy, khi Rudra đứng trong Dāruvana và (họ) nổi giận, thì các bậc hiền triết ấy, trong cơn phẫn nộ, sẽ tuyên lời nguyền rủa lên ngươi, hỡi Hara.

Verse 88

भोभोः कापालिक क्षुद्र पत्न्योऽस्माकं जिहीर्षसि । तदेतद्भूषितं लिंग भूमौ रुद्र पतिष्यति

“Này, tên Kāpālika hèn mọn! Ngươi toan cướp lấy vợ của chúng ta. Vì thế, liṅga được trang sức này, hỡi Rudra, sẽ rơi xuống đất.”

Verse 89

विहीनः पौरुषेण त्वं मुनिशापाच्च पीडितः । गंगातीरे स्थिता पत्नी सा त्वामाश्वासयिष्यति

Bị tước mất dũng lực nam nhi và bị hành hạ bởi lời nguyền của các hiền triết, người phối ngẫu của ngươi—đang ở bên bờ sông Gaṅgā—sẽ an ủi ngươi.

Verse 90

अग्ने त्वं सर्वभक्षोऽसि पूर्वं पुत्रेण मे कृतः । भ्रूणहा धर्म इत्येष कथं दग्धं दहाम्यहम्

Hỡi Agni, ngài là Đấng nuốt trọn muôn loài; thuở trước chính con trai ta đã khiến ngài như vậy. Nhưng “kẻ sát hại bào thai là trái với dharma”—ta làm sao có thể đốt điều đã bị đốt rồi?

Verse 91

जातवेदस रुद्रस्त्वां रेतसा प्लावयिष्यति । मेध्येषु च कृतज्वाला ज्वालया त्वां ज्वलिष्यति

Hỡi Jātavedas, Rudra sẽ làm ngươi ngập tràn bởi tinh khí của Ngài; và ngọn lửa đã được nhóm lên trong các nghi lễ tế tự sẽ bừng cháy chống lại ngươi bằng chính hỏa diệm của nó.

Verse 92

ब्राह्मणानृत्विजः सर्वान्सावित्री ह्यशपत्तदा

Bấy giờ, Sāvitrī quả thật đã giáng lời nguyền lên tất cả các Bà-la-môn làm tư tế chủ lễ.

Verse 93

प्रतिग्रहाग्निहोत्राश्च वृथा दारा वृथाश्रमाः । सदा क्षेत्राणि तीर्थानि लोभादेव गमिष्यथ

“Việc nhận lễ vật và nghi lễ Agnihotra của các ngươi sẽ trở nên vô ích; gia thất của các ngươi vô ích, đạo tràng ẩn tu của các ngươi cũng vô ích. Và các ngươi sẽ mãi lui tới các thánh địa và các tīrtha chỉ vì lòng tham.”

Verse 94

परान्नेषु सदा तृप्ता अतृप्ताः स्वगृहेषु च । अयाज्ययाजनं कृत्वा कुत्सितस्य प्रतिग्रहम्

Họ luôn no thỏa bởi thức ăn của kẻ khác, nhưng lại bất mãn trong chính nhà mình—đã làm lễ tế cho những kẻ không xứng đáng được chủ tế, và nhận lễ vật từ hạng người hèn kém.

Verse 95

वृथा धनार्जनं कृत्वा व्यवश्चैव तथा वृथा । मृतानां तेन प्रेतत्वं भविष्यति न संशयः

Đã tích lũy của cải một cách vô ích, và cũng sống một đời vô ích—do đó, đối với kẻ đã chết, trạng thái làm preta (vong linh lang thang) sẽ phát sinh; không còn nghi ngờ gì.

Verse 96

एवं शक्रं तथा विष्णुं रुद्रं वै पावकं तथा । ब्रह्माणं ब्राह्मणांश्चैव सर्वांस्तानशपत्तदा

Vì thế, vào lúc ấy, nàng đã nguyền rủa Śakra (Indra), Viṣṇu, Rudra, Pāvaka (Agni), Brahmā, và cả các Bà-la-môn—tất thảy đều bị lời nguyền ấy.

Verse 97

शापं दत्त्वा तथा तेषां तदा सावस्थिता स्थिरा

Sau khi đã ban lời nguyền lên họ như thế, nàng liền đứng vững, kiên định, không hề lay chuyển.

Verse 98

लक्ष्मीः प्राह सखीं तां च इन्द्राणी च वरानना । अन्या देव्यस्तथा प्राहुः साऽह स्थास्यामि नात्र वै । तत्र चाहं गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न तु ध्वनिम्

Lakṣmī lên tiếng, Indrāṇī dung nhan mỹ lệ cũng nói với người bạn ấy; các nữ thần khác cũng đồng lời. Nàng nói: “Ta sẽ không ở lại đây. Ta sẽ đi đến nơi mà ta chẳng nghe một âm thanh nào.”

Verse 99

ततस्ताः प्रमदाः सर्वाः प्रयाताः स्वं निकेतनम् । सावित्री कुपिता तासां पुनः शापाय चोद्यता

Bấy giờ tất cả các tiên nữ ấy đều trở về nơi cư ngụ của mình. Sāvitrī giận họ, lại bị thôi thúc lần nữa để thốt lời nguyền.

Verse 100

यस्मान्मां संपरित्यज्य गतास्ता देवयोषितः । तासामपि तथा शापं प्रदास्ये कुपिता भृशम्

“Vì những nữ thần ấy đã bỏ ta mà đi, nên ta cũng—trong cơn phẫn nộ dữ dội—sẽ ban lời nguyền lên họ như vậy.”

Verse 101

नैकत्र वासो लक्ष्म्यास्तु भविष्यति कदाचन । रुद्रापि चंचला तावन्मूर्खेषु च वसिष्यसि

“Lakṣmī sẽ chẳng bao giờ ở lâu một chỗ. Còn ngươi, tuy mang danh ‘Rudrā’ (phu nhân cát tường), vẫn sẽ thất thường; và ngươi sẽ ở giữa kẻ ngu si.”

Verse 102

म्लेच्छेषु पर्वतीयेषु कुत्सिते कुष्ठिते तथा । वाचाटे चावलिप्ते च अभिशस्ते दुरात्मनि । एवंविधे नरे तुभ्यं वसतिः शापकारिता

Bởi lời nguyền này, ngươi sẽ sống giữa những kẻ Mleccha, dân miền núi, kẻ đê tiện, người bị hủi, kẻ lắm lời, kẻ kiêu ngạo, kẻ bị kết án và những linh hồn độc ác.

Verse 103

शापं दत्त्वा ततस्तस्या इन्द्राणीमशपत्तदा

Sau khi buông lời nguyền đó, ngay lúc ấy, bà ta liền nguyền rủa Indrāṇī.

Verse 104

त्वष्टुर्वाचा गृहीतेन्द्रे पत्यौ ते दुष्टकारिणि । नहुषाय गते राज्ये दृष्ट्वा त्वां याचयिष्यति

Hỡi kẻ làm điều ác! Khi chồng ngươi là Indra bị lời nguyền của Tvaṣṭṛ trói buộc, và khi vương quyền chuyển sang Nahūṣa, hắn sẽ nhìn thấy ngươi và tìm kiếm ngươi với dục vọng sai trái.

Verse 105

अहमिन्द्रः कथं चैषा नोपतिष्ठति चालसा । सर्वान्देवान्हनिष्यामि लप्स्ये नाहं शचीं यदि

Ta là Indra—tại sao kẻ xấc xược này không hầu hạ ta? Nếu ta không có được Śacī, ta sẽ giết tất cả các vị thần!

Verse 106

नष्टा त्वं च तदा शस्ता वने महति दुःखिता । वसिष्यसि दुराचारे शापेन मम गर्विते

Sau đó, ngươi sẽ bị ruồng bỏ và bị đuổi vào một khu rừng lớn, đau khổ tột cùng. Hỡi kẻ kiêu ngạo, hành vi độc ác—ngươi sẽ sống ở đó bởi lời nguyền của ta.

Verse 107

देवभार्यासु सर्वासु तदा शापमयच्छत

Bấy giờ nàng tuyên lời nguyền rủa lên tất cả các phu nhân của chư thiên.

Verse 108

न चापत्यकृता प्रीतिः सर्वास्वेव भविष्यति । दह्यमाना दिवारात्रौ वंध्याशब्देन दुःखिताः

“Trong tất cả họ sẽ chẳng có niềm vui do con cái đem lại. Bị nỗi sầu thiêu đốt ngày đêm, họ sẽ khổ vì tiếng chê bai mang danh ‘hiếm muộn’.”

Verse 109

गौरीमेवं तथा शप्त्वा सा देवी वरवर्णिनी । उच्चै रुरोद सावित्री भर्तृ यज्ञाद्बहिः स्थिता

Nguyền rủa Gaurī như thế xong, nữ thần Sāvitrī, dung sắc tuyệt mỹ, đứng ngoài lễ tế của phu quân và khóc lớn.

Verse 110

रोदमाना तु सा दृष्टा विष्णुना च प्रसादिता । मा रोदीस्त्वं विशालाक्षि एह्यागच्छ सदः शुभे

Thấy nàng khóc, Viṣṇu an ủi: “Đừng khóc, hỡi người mắt rộng; hãy đến—bước vào giảng đường tế lễ cát tường.”

Verse 111

प्रविष्टा च शुभे यागे मेखलां क्षौमवाससी । गृहाण दीक्षां ब्रह्माणि पादौ ते प्रणमे शुभे

Nàng bước vào lễ tế cát tường, thắt đai và mặc y phục vải lanh. “Ôi hiền phối của Phạm Thiên, xin nhận lễ thọ giới (dīkṣā); bậc cát tường, con cúi lạy dưới chân Người.”

Verse 112

एवमुक्ताऽब्रवीदेनं नाहं कुर्यां वचस्तव । तत्राहं च गमिष्यामि यत्र श्रोष्ये न च ध्वनिम्

Được nói như vậy, nàng đáp với chàng: “Ta sẽ không làm theo lời ngươi. Ta sẽ đi đến nơi mà ta sẽ không còn nghe dù chỉ một âm thanh (về việc ấy).”

Verse 113

एतावदुक्त्वा व्यरमदुच्चैः स्थाने क्षितौ स्थिता

Nói chừng ấy thôi, nàng dừng lại và đứng yên tại đó, trên mặt đất, ở một nơi cao ráo.

Verse 114

विष्णुस्तदग्रतः स्थित्वा बद्ध्वा च करसंपुटम् । तुष्टाव प्रणतो भूत्वा भक्त्या परमया युतः

Bấy giờ, Viṣṇu đứng trước nàng, chắp tay cung kính, cúi mình đảnh lễ và tán thán nàng với lòng sùng kính tối thượng.

Verse 115

विष्णुरुवाच । नमोऽस्तु ते महादेवि भूर्भुवःस्वस्त्रयीमयि । सावित्रि दुर्गतरिणि त्वं वाणी सप्तधा स्मृता

Viṣṇu nói: “Kính lễ Ngài, ô Đại Nữ Thần—hiện thân của Tam Veda và của Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ. Ôi Sāvitrī, Đấng đưa muôn loài vượt qua khổ nạn, Ngài được tưởng niệm là Lời (Vāc) trong bảy hình thái.”

Verse 116

सर्वाणि स्तुतिशास्त्राणि लक्षणानि तथैव च । भविष्या सर्वशास्त्राणां त्वं तु देवि नमोऽस्तु ते

“Mọi luận thư tán tụng và mọi dấu hiệu, đặc tướng cũng vậy—quả thật, ô Nữ Thần, Ngài sẽ trở thành cội nguồn và tương lai của hết thảy śāstra. Kính lễ Ngài.”

Verse 117

श्वेता त्वं श्वेतरूपासि शशांकेन समानना । शशिरश्मिप्रकाशेन हरिणोरसि राजसे । दिव्यकुंडलपूर्णाभ्यां श्रवणाभ्यां विभूषिता

Ôi Đấng rực sáng, thân tướng trắng trong; dung nhan như vầng trăng. Với ánh huy hoàng của tia trăng, Ngài chiếu rạng trên da nai (làm tòa ngồi/áo choàng). Đôi tai Ngài được trang nghiêm bởi đôi hoa tai thần diệu viên mãn.

Verse 118

त्वं सिद्धिस्त्वं तथा ऋद्धिः कीर्तिः श्रीः संततिर्मतिः । संध्या रात्रि प्रभातस्त्वं कालरात्रिस्त्वमेव च

Ngài là Siddhi (thành tựu) và cũng là Ṛddhi (phú quý); Ngài là danh tiếng, là Śrī (phúc lộc), là dòng dõi và trí tuệ. Ngài là hoàng hôn, là đêm, là bình minh—và quả thật Ngài cũng là Kālarātri, “Đêm của Thời Gian”.

Verse 119

कर्षुकाणां यथा सीता भूतानां धारिणी तथा । एवं स्तुवंतं सावित्री विष्णुं प्रोवाच सुव्रता

Như “sītā” là luống cày đối với người cày ruộng, cũng vậy, nàng là Đấng nâng đỡ mọi loài hữu tình. Thế nên, khi Viṣṇu đang tán dương nàng, Sāvitrī—bậc kiên định trong thánh hạnh—đã cất lời với Ngài.

Verse 120

सम्यक्स्तुता त्वया पुत्र अजेयस्त्वं भविष्यसि । अवतारे सदा वत्स पितृमातृसु वल्लभः

“Này con, con đã tán dương Ta đúng pháp; con sẽ trở nên bất khả chiến bại. Và trong mọi lần giáng thế (avatāra), hỡi con yêu, con sẽ luôn được cha mẹ thương mến.”

Verse 121

अनेन स्तवराजेन स्तोष्यते यस्तु मां सदा । सर्वदोषविनिर्मुक्तः परं स्थानं गमिष्यति

“Ai luôn tán dương Ta bằng ‘Vua của các Thánh tụng’ này sẽ được giải thoát khỏi mọi lỗi lầm và sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.”

Verse 122

गच्छ यज्ञं चिरं तस्य समाप्तिं नय पुत्रक

Hãy đi đi, con yêu, và đưa lễ tế đã kéo dài ấy đến chỗ viên mãn hoàn thành.

Verse 123

कुरुक्षेत्रे प्रयागे च भविष्ये यज्ञकर्मणि । समीपगा स्थिता भर्तुः करिष्ये तव भाषितम्

Tại Kurukṣetra và tại Prayāga, và về sau trong các nghi lễ tế tự, ở gần phu quân ta, ta sẽ thực hành đúng như lời ngươi đã nói.

Verse 124

एवमुक्तो गतो विष्णुर्ब्रह्मणः सद उत्तमम् । सावित्री तु समायाता प्रभासे वरवर्णिनि

Được nói như thế, Viṣṇu liền ra đi đến nơi ngự tối thượng của Brahmā. Còn Savitrī, ô người có sắc dung mỹ lệ, đã đến Prabhāsa.

Verse 125

गतायामथ सावित्र्यां गायत्री वाक्यमब्रवीत्

Bấy giờ, khi Savitrī đã đi rồi, Gāyatrī nói những lời này.

Verse 126

शृण्वंतु मुनयो वाक्यं मदीयं भर्तृसन्निधौ । यदहं वच्मि संतुष्टा वरदानाय चोद्यता

Xin chư hiền thánh Muni hãy lắng nghe lời ta trước mặt đấng phu quân của ta. Điều ta nói đây, trong niềm hoan hỷ, ta được thúc giục tuyên bày để ban các ân phúc.

Verse 127

ब्रह्माणं पूजयिष्यंति नरा भक्तिसमन्विताः । तेषां वस्त्रं धनं धान्यं दाराः सौख्यं सुताश्च वै

Những người đầy lòng sùng kính sẽ thờ phụng Phạm Thiên (Brahmā). Với họ sẽ có y phục, của cải, lúa thóc, bạn đời, an lạc và cả con cái nữa.

Verse 128

अविच्छिन्नं तथा सौख्यं गृहं वै पुत्रपौत्रिकम् । भुक्त्वाऽसौ सुचिरं कालं ततो मोक्षं गमिष्यति

Lại có niềm an lạc không gián đoạn, và một gia thất được phúc lành với con trai và cháu nội. Hưởng thụ những điều ấy trong thời gian rất lâu, rồi người ấy sẽ đạt đến giải thoát (mokṣa).

Verse 129

शक्राहं ते वरं वच्मि संग्रामे शत्रुभिः सह । तदा ब्रह्मा मोचयिता गत्वा शत्रुनिकेतनम्

Hỡi Śakra (Indra), ta nói với ngươi một ân huệ: trong trận chiến cùng kẻ thù, khi ấy Phạm Thiên (Brahmā) sẽ là đấng giải cứu ngươi, Ngài sẽ đến tận sào huyệt của quân địch.

Verse 130

सपुत्रशत्रुनाशात्त्वं लप्स्यसे च परं मुदम् । अकंटकं महद्राज्यं त्रैलोक्ये ते भविष्यति

Nhờ tiêu diệt kẻ thù cùng với các con của hắn, ngươi sẽ đạt niềm hoan hỷ tối thượng. Và một vương quyền lớn lao, không chướng ngại, khắp ba cõi sẽ thuộc về ngươi.

Verse 131

मर्त्यलोके यदा विष्णो ह्यवतारं करिष्यसि । भ्रात्रा सह परं दुःखं स्वभार्या हरणं च यत्

Và khi nào, hỡi Viṣṇu, Ngài sẽ giáng thế trong cõi người, thì cùng với người em trai, Ngài sẽ chịu nỗi khổ lớn: chính là việc hiền thê của Ngài bị bắt cóc.

Verse 132

हत्वा शत्रुं पुनर्भार्यां लप्स्यसे सुरसन्निधौ । गृहीत्वा तां पुनः प्राज्यं राज्यं कृत्वा गमिष्यसि

Sau khi diệt kẻ thù, trước mặt chư thiên, ngươi sẽ được đoàn tụ lại với hiền thê. Đón nàng trở về, dựng lại vương quốc hưng thịnh như xưa, rồi ngươi sẽ rời cõi đời này.

Verse 133

एकादश सहस्राणि कृत्वा राज्यं पुनर्दिवम् । ख्यातिस्ते विपुला लोके चानुरागो भविष्यति

Ngươi sẽ trị vì mười một ngàn năm, rồi lại trở về cõi trời. Danh tiếng của ngươi trong thế gian sẽ vang dội rộng lớn, và lòng mến kính cùng tình cảm dành cho ngươi sẽ khởi sinh.

Verse 134

गायत्री ब्राह्मणांस्तांश्च सर्वानेवाब्रवीदिदम्

Bấy giờ, nữ thần Gāyatrī ngỏ lời với tất cả các vị Bà-la-môn ấy và nói những lời này.

Verse 135

युष्माकं प्रीणनं कृत्वाऽ तृप्तिं यास्यंति देवताः । भवंतो भूमिदेवा वै सर्वे पूज्या भविष्यथ

Làm cho các ngươi được thỏa lòng, thì chính chư thiên cũng đạt sự mãn nguyện. Quả thật, các ngươi là “chư thần trên mặt đất”; tất thảy các ngươi sẽ trở nên đáng được tôn thờ.

Verse 136

युष्माकं पूजनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः । प्राणायामेन चैकेन सर्वमेतत्तरिष्यथ

Nhờ tôn kính cúng dường các ngươi, lại bố thí nhiều loại lễ vật, và thậm chí chỉ bằng một lần hành trì prāṇāyāma, các ngươi sẽ vượt qua tất cả những điều ấy (lỗi lầm và chướng nạn).

Verse 137

प्रभासे तु विशेषेण जप्त्वा मां वेदमातरम् । प्रतिग्रहकृतान्दोषान्न प्राप्स्यध्वं द्विजोत्तमाः

Nhưng tại Prabhāsa, đặc biệt, khi các vị tụng niệm Ta—Mẹ của các Veda—hỡi những Bà-la-môn ưu tú, các vị sẽ không mắc các lỗi do việc thọ nhận lễ vật mà sinh ra.

Verse 138

पुष्करे चान्नदानेन प्रीताः सर्वे च देवताः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवतिभोजिता

Tại Puṣkara cũng vậy, nhờ bố thí thức ăn mà tất cả chư thiên đều hoan hỷ. Khi chỉ một Bà-la-môn được thọ thực, như thể một crore đã được thọ thực.

Verse 139

ब्रह्महत्यादिपापानि दुरितानि च यानि च । तरिष्यंति नराः सर्वे दत्ते युष्मत्करे धने

Khi của cải được trao vào tay các vị, mọi người sẽ vượt qua các tội như brahmahatyā và mọi điều ác khác.

Verse 140

महीयध्वे तु जाप्येन प्राणायामैस्त्रिभिः कृतैः । ब्रह्महत्यासमं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

Nhưng các vị sẽ được tôn kính lớn lao nhờ japa; khi thực hành ba lần prāṇāyāma, tội lỗi ngang với brahmahatyā tiêu tan ngay tức khắc.

Verse 141

दशभिर्जन्मजनितं शतेन तु पुरा कृतम् । त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हंति किल्बिषम्

Với mười lần (tụng niệm), Gāyatrī diệt trừ tội lỗi phát sinh trong đời này; với một trăm lần, diệt tội đã làm từ trước; với một nghìn lần, tẩy sạch cấu uế của ba yuga.

Verse 142

एवं ज्ञात्वा सदा पूज्या जाप्ये च मम वै कृते । भविष्यध्वं न सन्देहो नात्र कार्या विचारणा

Biết như vậy rồi, hãy luôn tôn kính thờ phụng Ta và trì tụng japa của Ta. Các ngươi sẽ đạt quả đã hứa—không nghi ngờ; nơi đây không cần bàn luận gì nữa.

Verse 143

ओंकारेण त्रिमात्रेण सार्धेन च विशेषतः । पूज्याः सर्वे न सन्देहो जप्त्वा मां शिरसा सह

Đặc biệt, nhờ Oṃkāra (praṇava) ba trường độ cùng hình thức được gia thêm; sau khi trì tụng Ta và đặt lên đỉnh đầu (nghi thức), hết thảy đều trở nên đáng được tôn kính—không nghi ngờ.

Verse 144

अष्टाक्षरस्थिता चाहं जगद्व्याप्तं मया त्विदम् । माताऽहं सर्ववेदानां वेदैः सर्वैरलङ्कता

“Ta an trụ trong hình thức thánh tám âm, và toàn thể thế gian này được Ta thấm nhuần bao trùm. Ta là Mẹ của mọi Veda, được trang nghiêm và chứng thực bởi tất cả mặc khải Veda.”

Verse 145

जत्वा मां परमां सिर्द्धि पश्यन्ति द्विजसत्तमाः । प्राधान्यं मम जाप्येन सर्वेषां वो भविष्यति

“Nhờ thờ phụng hay trì tụng Ta, bậc tối thắng trong hàng ‘nhị sinh’ thấy được thành tựu tối thượng. Nhờ japa thần chú của Ta, sự ưu thắng và danh dự vượt trội sẽ đến với tất cả các ngươi.”

Verse 146

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायंत्रितश्चतुर्वेदः सर्वाशी सर्वविक्रयी

“Dù một bà-la-môn chỉ biết tinh yếu của Gāyatrī, nếu tự chế và kỷ luật nghiêm, vẫn cao quý hơn. Còn kẻ vô kỷ luật—dẫu biết bốn Veda—sẽ thành kẻ nuốt trọn mọi thứ và bán mọi thứ (biến dharma thành hàng hóa).”

Verse 147

यस्माद्भवतां सावित्र्या शापो दत्तो सदे त्विह । अत्र दत्तं हुतं चापि सर्वमक्षयकारकम् । दत्तो वरो मया तेन युष्माकं द्विजसत्तमाः

Vì tại nơi này, Sāvitrī đã đặt lời nguyền lên các ngươi, nên mọi của bố thí tại đây và mọi lễ cúng dâng vào lửa tại đây đều trở thành phúc quả bất tận. Bởi lẽ ấy, ta ban ân phúc này cho các ngươi, hỡi những bậc nhị sinh tối thắng.

Verse 148

अग्निहोत्रपरा विप्रास्त्रिकालं होमदायिनः । स्वर्गं ते तु गमिष्यंति एकविंशतिभिः कुलैः

Những bà-la-môn chuyên tâm nơi Agnihotra, ngày ngày dâng lễ homa đủ ba thời, ắt sẽ đi về cõi trời—cùng với hai mươi mốt đời trong dòng tộc của họ.

Verse 149

एवं शक्रे च विष्णौ च रुद्रे वै पावके तथा । ब्रह्मणो ब्रह्मणानां च गायत्री सा वरं ददौ । तस्मिन्काले वरं दत्त्वा ब्रह्मणः पार्श्वगाऽभवत्

Như vậy, Gāyatrī đã ban ân phúc cho Śakra (Indra), cho Viṣṇu, cho Rudra, và cũng cho Pāvaka (Agni); lại ban cho cả Brahmā và các bà-la-môn. Ban xong ân phúc trong thời khắc ấy, nàng trở thành bậc an trụ bên cạnh Brahmā.

Verse 150

हरिणा तु समाख्यातं लक्ष्म्याः शापस्य कारणम् । युवतीनां च सर्वासां शापस्तासां पृथक्पृथक्

Bấy giờ Hari đã giảng rõ nguyên do của lời nguyền giáng lên Lakṣmī, và cũng thuật lại những lời nguyền khác nhau đã đến với mọi thiếu nữ, mỗi người một cách riêng.

Verse 151

लक्ष्म्यास्तदा वरं प्रादाद्गायत्री ब्रह्मणः प्रिया

Rồi Gāyatrī, ái thê của Brahmā, đã ban một ân phúc cho Lakṣmī.

Verse 152

अकुत्सिताः सदा पुत्रि तव वासेन शोभने । भविष्यति न संदेहः सर्वेभ्यः प्रीतिदायकाः

“Hỡi ái nữ, họ sẽ chẳng bao giờ bị khinh chê; nhờ nàng cư ngụ giữa họ, ôi người đẹp, không nghi ngờ gì nữa, họ sẽ trở nên đáng mến và được mọi người yêu quý.”

Verse 153

ये त्वया वीक्षिताः सर्वे सर्वे वै पुण्यभाजनाः । तेषां जातिः कुलं शीलं धर्मश्चैव वरानने

“Tất cả những ai nàng đã đưa mắt nhìn—hết thảy—đều thật là những bình chứa công đức. Hỡi người mặt ngọc, sự sinh ra, dòng tộc, hạnh kiểm và cả chánh pháp của họ sẽ được làm cho cát tường và gìn giữ.”

Verse 154

परित्यक्तास्त्वया ये तु ते नरा दुःखभागिनः । सभायां ते न शोभन्ते मन्यन्ते न च पार्थिवैः

Những người đàn ông bị nàng ruồng bỏ sẽ trở thành kẻ thừa hưởng khổ đau. Trong chốn triều hội, họ chẳng tỏa sáng; các bậc quân vương cũng không xem trọng họ.

Verse 155

आशिषश्चैव तेषां तु कुर्वते वै द्विजोत्तमाः । सौजन्यं तेषु कुर्वन्ति नप्ता भ्राता पिता गुरुः

Và vì họ, các bậc nhị sinh tối thượng (Bà-la-môn) ban lời chúc phúc. Đối với họ, cháu, anh em, cha và thầy cũng đều tỏ lòng nhân hậu, lễ nghĩa.

Verse 156

बांधवोऽसि न संदेहो न जीवेऽहं त्वया विना । त्वयि दृष्टे प्रसन्ना मे दृष्टिर्भवति शोभना । मनः प्रसीदतेऽत्यर्थं सत्यंसत्यं वदामि ते

Ngươi là quyến thuộc của ta—không chút nghi ngờ. Ta không thể sống thiếu ngươi. Khi ta nhìn thấy ngươi, ánh nhìn ta trở nên trong sáng rạng ngời; tâm ta lắng dịu sâu xa. Thật vậy, thật vậy, ta nói với ngươi điều này.

Verse 157

एवंविधानि वाक्यानि त्वया दृष्ट्या निरीक्षिते । सज्जनास्ते वदिष्यन्ति जनानां प्रीतिदायकाः

Khi Ngài được chiêm ngưỡng bằng ánh nhìn hiền từ như thế, những bậc thiện nhân sẽ thốt lên lời ấy—những lời ban niềm hoan hỷ cho muôn người.

Verse 158

इन्द्राणि नहुषः प्राप्य स्वर्गं त्वां याचयिष्यति । अदृष्ट्वा तु हतः पापो अगस्त्यवचनाद्द्रुतम्

Hỡi Indrāṇī, Nahuṣa sau khi đạt đến cõi trời sẽ đến cầu xin nàng. Nhưng nếu không được chiêm bái nàng với lòng tôn kính, kẻ tội lỗi ấy sẽ mau chóng bị quật ngã bởi lời của Agastya.

Verse 159

सर्पत्वं समनुप्राप्य प्रार्थयिष्यति तं मुनिम् । दर्पेणाहं विनष्टोऽस्मि शरणं मे मुने भव

Khi đã rơi vào thân phận loài rắn, hắn sẽ khẩn cầu vị hiền triết ấy: “Vì kiêu mạn mà ta đã tiêu vong; ôi bậc muni, xin hãy làm nơi nương tựa cho ta.”

Verse 160

वाक्येन तेन तस्यासौ नृपस्य भगवानृषिः । कृत्वा मनसि कारुण्यमिदं वचनमब्रवीत्

Nghe những lời của nhà vua, vị hiền triết đáng tôn kính ấy—đem lòng từ mẫn vào tâm—liền nói lời đáp này.

Verse 161

उत्पत्स्यति कुले राजा त्वदीये कुरुनंदन । सार्पं कलेवरं दृष्ट्वा प्रश्नैस्त्वामुद्धरिष्यति

Hỡi niềm vui của dòng Kuru, một vị vua sẽ sinh khởi ngay trong chính dòng dõi của ngươi. Thấy thân rắn của ngươi, người ấy sẽ dùng những câu hỏi mà giải thoát ngươi khỏi cảnh ấy.

Verse 162

सोऽप्यजगरतां त्यक्त्वा पुनः स्वर्गं गमिष्यति । अश्वमेधे कृते भर्त्रा सह यासि पुनर्दिवि । प्राप्स्यसे वर दानेन ममानेन सुलोचने

Người ấy cũng sẽ từ bỏ thân phận đại xà mà lại lên cõi trời. Khi phu quân nàng cử hành lễ Aśvamedha, nàng sẽ cùng chàng trở về thiên giới. Nhờ ân phúc ta ban, hỡi người có đôi mắt đẹp, nàng sẽ đạt được điều ấy.

Verse 163

देवपत्न्यस्तदा सर्वास्तुष्टया परिभाषिताः । अपत्यैरपि हीनाः स्युर्नैव दुःखं भविष्यति

Bấy giờ, tất cả các phu nhân của chư thiên được Nữ Thần ân cần phán dạy trong niềm hoan hỷ; dẫu có thiếu vắng con cái, các nàng cũng sẽ không còn sầu khổ.

Verse 164

इति दत्त्वा वरान्देवी गायत्री लोकसंमता । जगामादर्शनं देवी सर्वेषां पश्यतां तदा

Ban xong các ân phúc như thế, Nữ Thần Gāyatrī—đấng được muôn cõi tôn kính—liền biến mất khỏi tầm mắt ngay lúc ấy, dù mọi người đang nhìn theo.

Verse 165

सावित्री तु तदा देवी प्रभासं क्षेत्रमागता । कृतस्मरस्य शृङ्गे तु श्रीसोमेश्वरपूर्वतः

Rồi Nữ Thần Sāvitrī đến thánh địa Prabhāsa—trên đỉnh núi gọi là Kṛtasmarā, ở phía đông của đấng Someśvara tôn kính.

Verse 166

मन्वन्तरे चाक्षुषे च द्वितीये द्वापरे शुभे । तत्र यज्ञः समारब्धो ब्रह्मणा लोककारिणा

Trong thời Dvāpara cát tường của Manvantara thứ hai (Cākṣuṣa), Phạm Thiên Brahmā—đấng làm lợi ích cho muôn cõi—đã khởi sự một lễ tế tại đó (ở Prabhāsa).

Verse 167

यज्ञे याता महात्मानो देवाः सप्तर्षयो वराः । स्वायंभुवे तु ये शस्ताः शप्तास्ते चाभवन्पुरा

Đến lễ tế ấy, các chư thiên đại tâm và bảy vị Thất Tiên tối thắng đều vân tập. Những bậc lừng danh trong thời Svāyambhuva thuở xưa cũng từng chịu lời nguyền rủa.

Verse 168

तस्मात्कालात्समारभ्य प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः

Từ thời điểm ấy trở đi, họ nương tựa và an trú trong thánh địa Prabhāsa.

Verse 169

सावित्री लोकजननी लोकानुग्रहकारिणी । यस्तां पूजयते भक्त्या पक्षमेकं निरंतरम् । ब्रह्मपूजाविधानेन तस्य पुत्रो ध्रुवो भवेत्

Sāvitrī là Mẹ của muôn cõi, ban ân lành cho chúng sinh. Ai thành kính thờ phụng Ngài suốt một kỳ bán nguyệt không gián đoạn, theo nghi thức cúng tế Brahmā, ắt sẽ được một người con trai bền vững, kiên định.

Verse 170

पाण्डुकूपे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा लिंगानि पञ्च वै । पाण्डवैः स्थापितानीह दृष्ट्वा यज्ञफलं लभेत्

Tắm tại giếng Pāṇḍu-kūpa, rồi chiêm bái năm liṅga do các Pāṇḍava thiết lập nơi đây, người ấy sẽ được công đức như đã cử hành một lễ tế.

Verse 171

ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु सावित्रीस्थलसंनिधौ । पठेद्यो ब्रह्मसूक्तानि मुच्यते सर्वपातकैः

Vào ngày rằm tháng Jyeṣṭha, gần thánh tích của Sāvitrī, ai tụng đọc các Brahma-sūkta thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 172

एतत्ते सर्वविख्यातमाख्यातं कल्मषापहम् । यश्चेदं शृणुयाद्भक्त्या स गच्छेत्परमं पदम्

Điều này, vốn lừng danh khắp nơi, đã được kể cho ngươi như pháp trừ sạch cấu uế. Ai nghe với lòng sùng kính sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.