Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

Devanagari script

विलक्षास्तु तथा सर्वे सावित्री किं वदिष्यति । ब्रह्मवाक्यानि वाच्यानि किं नु वै गोपकन्यया

Transliteration

vilakṣāstu tathā sarve sāvitrī kiṃ vadiṣyati | brahmavākyāni vācyāni kiṃ nu vai gopakanyayā

Translation

Tất cả đều đứng ngơ ngác: “Sāvitrī sẽ nói gì đây? Những lời trang nghiêm của Phạm Thiên làm sao có thể thốt ra—huống chi lại do một thiếu nữ chăn bò nói được?”

Word by Word

• विलक्षाः: embarrassed/confounded
• विलक्षाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विलक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (confused/embarrassed)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषार्थक

• तथा: thus/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय

• सर्वे: all (of them)
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (all [persons])

• सावित्री: Sāvitrī
• सावित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• किम्: what?
• किम्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक अव्यय

• वदिष्यति: will say
• वदिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ब्रह्मवाक्यानि: Brahmā’s statements
• ब्रह्मवाक्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘ब्रह्मणः वाक्यानि’ (Brahmā’s words)

• वाच्यानि: to be spoken/should be said
• वाच्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/passive necessity); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘to be spoken/should be said’

• किम्: what?
• किम्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक अव्यय

• नु: indeed/then
• नु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न/अनुनयार्थक निपात (interrogative/emphatic particle)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक निपात (indeed)

• गोपकन्यया: by the cowherd girl
• गोपकन्यया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गोप (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘गोपस्य कन्या’ (cowherd’s daughter)

Speaker

Sūta (narration; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of devas and sages whispering in confusion; in the background, an absent yet implied figure—Sāvitrī—whose expected reaction looms. The focal tension: ‘Brahmā’s solemn words’ versus a ‘cowherd maiden’ as speaker/agent.

Characters & Entities

• Sāvitrī
• Brahmā
• Gopakanyā (a gopī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma often overturns mere social expectation: true sanctity and divine fitness may appear in unexpected forms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the yajña narrative unfolds as part of its Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies Vedic-formal utterances connected to yajña, but gives no explicit rule; it highlights doubt about who may speak/perform them.