Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अथ सोमेश्वराख्यं च तत्र लिंगं सुशोभनम् । अस्ति ख्यातं त्रिलोकेऽत्र स्वयं सोमेन निर्मितम्

Sūta nói: Tại đó có một liṅga rực rỡ mang danh Somēśvara, lừng danh khắp ba cõi, do chính Soma (Thần Nguyệt) tự tay thiết lập nơi này.

Verse 2

सोमवारेण यस्तत्र वत्सरं यावदर्चयेत् । क्षणं कृत्वा स रोगेण दारुणेनापि मुच्यते

Ai thờ phụng tại đó vào các ngày thứ Hai suốt một năm—dù chỉ giữ một sự hành trì ngắn—cũng được giải thoát khỏi cả bệnh tật ghê gớm.

Verse 3

यक्ष्मणापि न संदेहः किं पुनः कुष्ठपूर्वकैः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रोगार्त्तस्तं प्रपूजयेत्

Ngay cả với bệnh yakṣmā (lao phổi) cũng không còn nghi ngờ về sự giải thoát—huống chi các chứng như cùi (kuṣṭha) và những bệnh khác. Vì vậy, người đang khổ vì bệnh tật nên hết lòng thờ phụng Ngài tại đó.

Verse 4

तदाराध्य पुरा सोमः क्षयव्याधिसमन्वितः । बभूव नीरुग्देहोऽसौ यथा पांड्यो नराधिपः

Thuở xưa, Soma bị chứng hao mòn (kṣaya) đã chí thành thờ phụng Đấng Somēśvara. Nhờ vậy thân thể Ngài được khỏi bệnh, như vua Pāṇḍya về sau cũng thế.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । ओषधीनामधीशस्य कथं सोमस्य सूतज । क्षयव्याधिः पुरा जाता उपशांतिं कथं गतः

Các bậc hiền triết thưa: “Hỡi con của Sūta, vì sao Soma—chúa tể của các dược thảo—thuở xưa lại mắc chứng hao mòn? Và bằng cách nào bệnh ấy được lắng dịu?”

Verse 6

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते । तथा तस्य महीपस्य पांड्यस्यापि कथां शुभाम्

Xin hãy thuật lại cho chúng tôi tất cả điều ấy thật tường tận, hỡi bậc đại tâm; và cũng xin kể câu chuyện cát tường về vị vua Pāṇḍya ấy.

Verse 7

सूत उवाच । दक्षस्य कन्यकाः पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उपयेमे निशानाथो देवाग्निगुरुसंनिधौ

Sūta thưa: “Thuở trước, Chúa Tể của Đêm (Soma) đã cưới các ái nữ của Dakṣa—tổng cộng hai mươi bảy vị—trước mặt chư thiên, lửa tế lễ và các bậc đạo sư.”

Verse 8

नक्षत्रसंज्ञिता लोके कीर्त्यंते या द्विजोत्तमैः । दैवज्ञैरश्विनीपूर्वा रूपौदार्यगुणान्विताः

Họ được thế gian gọi là các Nakṣatra, được các bậc Bà-la-môn tối thượng và các nhà chiêm tinh ca ngợi—khởi từ Aśvinī—đầy đủ sắc đẹp, lòng quảng đại và các đức hạnh.

Verse 9

अथ तासां समस्तानां मध्ये तस्य निशापतेः । रोहिणी वल्लभा जज्ञे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

Rồi giữa tất cả các nàng, Rohiṇī trở thành ái thê của Chúa Tể Đêm (Nguyệt thần), được Người yêu quý hơn cả chính hơi thở sinh mệnh của mình.

Verse 10

ततः समं परित्यज्य सर्वास्ता दक्षकन्यकाः । रोहिण्या सह संयुक्तः संबभूव दिवानिशम्

Từ đó, bỏ sự đối đãi bình đẳng với mọi ái nữ của Dakṣa, Người chỉ gắn bó cùng Rohiṇī—suốt ngày đêm.

Verse 11

ततस्ताः काम संतप्ता दौर्भाग्येन समन्विताः । प्रोचुर्दुःखान्विता दक्षं गत्वा बाष्पप्लुताननाः

Bấy giờ các thiếu nữ ấy, bị thiêu đốt bởi dục vọng không được thỏa và mang nặng bất hạnh, liền đến gặp Dakṣa; mặt đẫm lệ, trong sầu khổ họ thưa với ông.

Verse 12

वयं यस्मै त्वया दत्ताः पत्न्यर्थं तात पापिने । ऋतुमात्रमपि प्रीत्या सोऽस्माकं न प्रयच्छति

“Thưa cha, cha đã gả chúng con cho kẻ tội lỗi ấy làm vợ; vậy mà người ấy chẳng ban cho chúng con dù chỉ một kỳ ân ái—một ṛtu—cũng không đến với chúng con bằng lòng thương mến.”

Verse 14

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षो दुःखसमन्वितः । सर्वास्ताः स्वयमादाय जगाम शशिसंनिधौ

Sūta nói: Nghe lời ấy, Dakṣa tràn đầy sầu muộn; tự tay dẫn tất cả các nàng, ông đến trước Śaśin (Nguyệt thần).

Verse 15

ततः प्रोवाच सोऽन्वक्षं तासां दक्षः प्रजापतिः । भर्त्सयन्परुषैर्वाक्यैर्निशानाथं मुहुर्मुहुः

Bấy giờ, Dakṣa Prajāpati đứng trước họ, hết lần này đến lần khác quở trách Niśānātha (Chúa của đêm, tức Mặt Trăng) bằng những lời lẽ nghiêm khắc.

Verse 16

किमिदं युज्यते कर्तुं त्वया रात्रिपतेऽधम । कर्म मूढ सतां बाह्य धर्मशास्त्रविगर्हितम्

“Hỡi Chúa của đêm, kẻ hèn hạ—sao ngươi lại làm điều ấy cho phải? Hỡi kẻ mê muội, hành vi này trái với nếp sống của bậc thiện và bị các Dharma-śāstra lên án.”

Verse 17

ऋतुकालेऽपि संप्राप्ते सुता मम समुद्भवाः । यन्न संभाषसि प्रीत्या धर्मशास्त्रं न वेत्सि किम्

“Dẫu mùa thích hợp đã đến, ngươi vẫn không ân cần trò chuyện với các con gái ta, những người do ta sinh ra. Ngươi chẳng biết Dharma-śāstra sao?”

Verse 18

ऋतु स्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति । घोरायां भ्रूणहत्यायां युज्यते नात्र संशयः

“Nhưng kẻ nào không đến gần người vợ của mình—đã tắm gội thanh sạch và sẵn sàng trong mùa ṛtu—dù nàng ở ngay bên cạnh, thì kẻ ấy mắc tội ghê gớm như tội sát thai; điều này không nghi ngờ.”

Verse 19

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सलज्जो रात्रिनायकः । प्रोवाचाधोमुखो दक्षं प्रकरिष्ये वचस्तव

Nghe lời ấy, Chúa của đêm hổ thẹn; cúi mặt, ngài thưa với Dakṣa: “Con sẽ thi hành lời dạy của ngài.”

Verse 20

ततो हृष्टमना दक्षः सुताः सर्वा हिमद्युते । निवेद्यामंत्र्य तं पश्चाज्जगाम निजमंदिरम्

Bấy giờ Dakṣa lòng hân hoan, dâng hiến tất cả các ái nữ của mình lên Đấng có ánh huyền quang lạnh như băng (Nguyệt Thần). Sau khi kính lễ và cáo từ Ngài, ông trở về tư dinh của mình.

Verse 21

चन्द्रोऽपि पूर्ववत्सर्वास्ताः परित्यज्य दक्षजाः । रोहिण्या सह संसर्गं प्रचकारानुरागतः

Nhưng Nguyệt Thần, như trước kia, lại bỏ mặc hết thảy các con gái của Dakṣa; vì luyến ái dục tình, Ngài cứ tiếp tục kết hợp với Rohiṇī.

Verse 22

अथ ता दुःखिता भूयो जग्मुर्यत्र पिता स्थितः । प्रोचुश्च बाष्पपूर्णाक्षास्तत्कालसदृशं वचः

Rồi các nàng đau khổ lại tìm đến nơi phụ thân đang ở. Đôi mắt đẫm lệ, các nàng thốt ra những lời hợp với nỗi thống thiết của khoảnh khắc ấy.

Verse 23

एतत्तात महद्दुःखमस्माकं वर्तते हृदि । यद्दौर्भाग्यं प्रसंजातं सर्वस्त्रीजनगर्हितम्

“Thưa phụ thân kính yêu, một nỗi sầu lớn đang ngự trong lòng chúng con—vì vận rủi đã giáng xuống, thành điều ô nhục bị mọi nữ nhân chê trách.”

Verse 24

यत्पुनस्त्वं कृतस्तेन कामुकेन दुरात्मना । व्यर्थश्रमोऽप्रमाणीव कृतेऽस्माकं गतः स्वयम्

“Lại nữa, vì kẻ ấy đắm dục và tâm địa bất thiện, phụ thân đã bị xem như công lao trở nên uổng phí, uy quyền lời nói chẳng được đoái hoài—dẫu người đã hành động vì chúng con.”

Verse 25

तद्दुःखं न वयं शक्ता हृदि धर्तुं कथंचन । रमते स हि रोहिण्या चंद्रमाः सहितोऽनिशम्

“Chúng tôi không sao gánh nổi nỗi sầu ấy trong lòng—vì Chandra, vầng Nguyệt, luôn vui say không ngừng, chỉ ở bên Rohiṇī mà thôi.”

Verse 26

विशेषात्तव वाक्येन निषिद्धो रात्रिनायकः । अनुज्ञां देहि तस्मात्त्वमस्माकं तत्र सांप्रतम् । दौर्भाग्यदुःखसंतप्तास्त्यजामो येन जीवितम्

“Đặc biệt theo lời truyền của ngài, Chúa Tể của Đêm đã bị ngăn cấm. Vậy xin ban cho chúng tôi phép được đến nơi ấy ngay bây giờ—bị thiêu đốt bởi nỗi khổ của phận bạc, chúng tôi sẽ lìa bỏ mạng sống bằng cách ấy.”

Verse 27

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः कोपसमन्वितः । शशाप शर्वरीनाथं गत्वा तत्संनिधौ ततः

Sūta nói: “Nghe lời họ, Dakṣa đầy phẫn nộ, đến trước mặt Ngài rồi nguyền rủa Chúa Tể của Đêm.”

Verse 28

यस्मात्पाप न मे वाक्यं त्वया धर्मसमन्वितम् । कृतं तस्मात्क्षयव्याधिस्त्वां ग्रसिष्यति दारुणः

“Vì ngươi, kẻ tội lỗi, đã không làm theo lời ta đặt nền trên dharma, nên một chứng bệnh hao mòn ghê gớm sẽ nuốt lấy ngươi.”

Verse 29

एवमुक्त्वा ययौ दक्षश्चन्द्रोऽपि द्विजसत्तमाः । तत्क्षणाद्यक्ष्मणाश्लिष्टः क्षयं याति दिने दिने

Nói xong, Dakṣa liền ra đi; còn vầng Nguyệt nữa—hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh—ngay từ khoảnh khắc ấy bị bệnh lao (yakṣmā) bám chặt, và mỗi ngày một hao mòn.

Verse 30

ततोऽसौ कृशतां प्राप्तः संपरित्यज्य रोहिणीम् । अशक्तः सेवितुं कामं वभ्राम जगतीतले

Bấy giờ Ngài trở nên gầy mòn; rời bỏ Rohiṇī, không còn đủ sức theo đuổi dục lạc, Ngài lang thang trên mặt đất.

Verse 31

क्षयव्याधिप्रणाशाय पृच्छ मानश्चिकित्सकान् । औषधानि विचित्राणि प्रकुर्वाणो जितेन्द्रियः

Để diệt trừ chứng hao mòn, Ngài hỏi han các lương y; và với sự tự chế, Ngài bào chế nhiều loại dược phương khác nhau.

Verse 32

तथापि मुच्यते नैव यक्ष्मणा स निशापतिः । दक्षशापेन रौद्रेण क्षयं याति दिनेदिने

Dẫu vậy, Đấng Chủ của Đêm (Mặt Trăng) vẫn không thoát khỏi chứng yakṣmā (lao mòn). Do lời nguyền dữ dội của Dakṣa, Ngài hao tàn từng ngày.

Verse 33

ततो वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रापरायणः । बभूव श्रद्धयायुक्तस्त्यक्त्वा भेषजमुत्तमम्

Rồi Ngài khởi tâm ly tham, chuyên chú hành hương các bến thánh; tràn đầy tín tâm, Ngài gác lại cả những phương dược thượng hảo.

Verse 34

अथासौ भ्रममाणस्तु तीर्थान्यायतनानि च । संप्राप्तो ब्राह्मणश्रेष्ठाः प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

Và thế, khi lang du qua các bến thánh và những thánh điện, Ngài đã đến—hỡi các bậc brāhmaṇa tối thắng—Prabhāsa, thánh địa tối thượng.

Verse 35

तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा प्रभासं वीक्ष्य रात्रिपः । यावत्संप्रस्थितोन्यत्र तावदग्रे व्यवस्थितम्

Tại đó, sau khi tắm gội và trở nên thanh tịnh, Chúa Tể của đêm tối chiêm ngưỡng Prabhāsa. Và khi sắp lên đường sang nơi khác, Ngài thấy có một người đứng ngay trước mặt mình.

Verse 36

अपश्यद्रोमकंनाम स मुनि संशितव्रतम् । तपोवीर्यसमोपेतं सर्वसत्त्वानुकम्पकम्

Ngài thấy một vị hiền thánh tên Romaka—kiên định trong giới nguyện, đầy đủ uy lực do khổ hạnh sinh ra, và tràn lòng từ mẫn đối với mọi loài hữu tình.

Verse 37

तं दृष्ट्वा स प्रणम्योच्चै स्ततः प्रोवाच सादरम् । क्षयव्याधियुतश्चन्द्रो निर्वेदाद्द्विजसत्तमाः

Thấy vị ấy, Ngài cúi mình đảnh lễ rồi cung kính thưa. Candra, đang mang chứng bệnh hao mòn, vì nỗi chán chường sâu thẳm mà cất lời: “Ôi bậc tối thượng trong hàng Nhị Sinh!”

Verse 38

परिक्षीणोऽस्मि विप्रेंद्र क्षयव्याधिप्रभावतः । तस्मात्कुरु प्रतीकार महं त्वां शरणं गतः

“Ôi Viprendra, bậc tôn chủ giữa hàng Bà-la-môn, con đã kiệt quệ bởi sức mạnh của chứng bệnh hao mòn này. Xin hãy ban phương cứu chữa; con đã đến nương tựa nơi Ngài.”

Verse 39

मया चिकित्सकाः पृष्टास्तैरुक्तं भेषजं कृतम् । अनेकधा महाभाग परिक्षीणो दिनेदिने

“Con đã hỏi các lương y, và đã dùng những phương dược họ kê bày theo nhiều cách; thế nhưng, ôi bậc đại phúc, con vẫn hao mòn từng ngày.”

Verse 40

यदि नैवोपदेशं मे कञ्चित्त्वं संप्रदास्यसि । व्याधिनाशाय तत्तेन त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्

Nếu ngài không ban cho ta một lời chỉ dạy nào để diệt trừ bệnh này, thì chính vì thế, hôm nay ta sẽ xả bỏ thân này.

Verse 41

रोमक उवाच । अन्यस्यापि निशानाथ न शापः कर्तुमन्यथा । शक्यते किं पुनस्तस्य दक्षस्यामिततेजसः

Romaka thưa: “Ôi Chúa tể của đêm, ngay cả lời nguyền của kẻ khác cũng không thể làm cho khác đi—huống chi là lời nguyền của Dakṣa, bậc có uy quang vô lượng.”

Verse 42

तस्मादत्रोपदेशं ते प्रयच्छामि सुसंमतम् । येन ते स्यादसंदिग्धं क्षयव्याधि परिक्षयः

Vì vậy, ngay tại đây ta sẽ ban cho ngài một lời chỉ dạy đã được tán đồng; nhờ đó, không chút nghi ngờ, chứng bệnh hao mòn của ngài sẽ hoàn toàn chấm dứt.

Verse 43

नादेयं किंचिदस्तीह देवदेवस्य शूलिनः । संप्रहृष्टस्य तद्वाक्यात्तस्मादाराधयस्व तम्

Ở đây, đối với Śūlin—Đấng Thần của các thần—khi Ngài hoan hỷ thì không có gì là “không thể ban”. Vì thế, nương theo lời bảo chứng ấy, hãy thờ phụng Ngài.

Verse 44

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु सत्यं वासः सदा क्षितौ । तेषु संस्थाप्य तल्लिंगं तस्य नाशाय रात्रिप

Quả thật, trong sáu mươi tám thánh địa (tīrtha), luôn có sự hiện diện thường trụ trên mặt đất. Ôi vua của đêm, hãy an lập liṅga ấy tại các tīrtha đó để diệt trừ tai ách ấy.

Verse 45

आराधय ततो नित्यं श्रद्धापूतेन चेतसा । संप्राप्स्यसि न संदेहः क्षयव्याधि परिक्षयम्

Vì vậy, hãy hằng ngày phụng thờ Ngài với tâm được thanh tịnh bởi đức tin. Không nghi ngờ gì, ngươi sẽ đạt được sự chấm dứt hoàn toàn của chứng bệnh hao mòn.

Verse 46

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संप्रहृष्टो निशापतिः । तस्मिन्प्रभासके क्षेत्रे दिव्यलिंगानि शूलिनः । संस्थाप्य पूजयामास स्वनामांकानि भक्तितः

Sūta nói: Nghe lời ấy, Chúa tể của đêm (Candra) hoan hỷ. Tại thánh địa Prabhāsa, ngài thiết lập các liṅga thiêng của Đấng cầm Tam Xoa (Śiva) và chí thành phụng thờ—những liṅga mang chính danh hiệu của ngài.

Verse 47

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य संदर्शनं गतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम्

Bấy giờ Mahādeva hoan hỷ, ban cho ngài được diện kiến và phán: “Ta là Đấng ban ân phúc—hãy cầu xin điều gì ngươi mong muốn.”

Verse 48

चन्द्र उवाच । परं क्षीणोऽस्मि देवेश यक्ष्मणाहं पदांतिकम् । प्राप्तस्तस्मात्परित्राहि नान्यत्संप्रार्थयाम्यहम्

Candra thưa: “Ôi Chúa tể chư thiên, con đã suy kiệt tột cùng; vì chứng yakṣmā (lao phổi) mà bị dồn đến bờ vực. Xin cứu độ con—con không cầu xin điều gì khác.”

Verse 49

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्वृषभध्वजः । दक्षमाहूय तत्रैव ततः प्रोवाच सादरम्

Nghe lời ấy, Đấng Thế Tôn—Ngài có cờ hiệu con bò—liền triệu Dakṣa đến ngay tại đó, rồi ân cần phán bảo.

Verse 50

एष चंद्रस्त्वया शप्तो जामाता न कृतं शुभम् । तस्मादनुग्रहं चास्य मम वाक्यात्समाचर

Chandra này—con rể của ngươi—đã bị ngươi nguyền rủa và đã không hành xử thiện lành. Vì vậy, hãy ban ân cho chàng, làm theo lời ta phán.

Verse 51

दक्ष उवाच । मया धर्म्यमपि प्रोक्तो वाक्यमेष कुबुद्धिमान् । नाकरोन्मे पुरः प्रोच्य करिष्यामीत्य सत्यवाक्

Dakṣa nói: Ta cũng đã nói với hắn những lời hợp với dharma, nhưng kẻ ngu muội này chẳng làm theo. Trước mặt ta hắn đã hứa: “Ta sẽ làm,” song lại trở thành kẻ thất tín.

Verse 52

तेन शप्तस्तु कोपेन सुतार्थे वृषभध्वज । हास्येनापि मया प्रोक्तं नान्यथा संप्रजायते

Ôi Đấng mang cờ hình bò! Vì con gái ta, hắn đã nguyền rủa Mặt Trăng trong cơn giận. Dẫu ta nói ra như lời đùa, cũng không thể khác đi—lời ta tất phải ứng nghiệm.

Verse 53

देवदेव उवाच । अद्यप्रभृति सर्वास्ताः सुता एष निशाकरः । समाः संवीक्षते नित्यं मम वाक्यादसंशयम्

Đấng Tối Thượng của chư thiên phán: “Từ hôm nay trở đi, Mặt Trăng này sẽ nhìn tất cả các nàng con gái ấy như nhau, mãi mãi—do mệnh lệnh của ta, không còn nghi ngờ.”

Verse 54

तस्मात्पक्षं क्षयं यातु पक्षं वृद्धिं प्रगच्छतु । येन ते स्याद्वचः सत्यं मत्प्रसादसमन्वितम्

Vì thế, hãy để một nửa tháng suy tàn và nửa tháng kia tăng trưởng—hầu cho lời ngươi được thành sự thật, nhờ ân sủng của ta.

Verse 55

ततो दक्षस्तथेत्युक्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । देवोऽपि शंकरो भूयः प्रोवाच शशलांछनम्

Bấy giờ Dakṣa nói: “Đúng như vậy,” rồi trở về nơi cư ngụ của mình. Còn Śaṅkara cũng lại một lần nữa cất lời với Mặt Trăng mang dấu thỏ.

Verse 56

भूयोऽपि प्रार्थयाभीष्टं मत्तस्त्वं शशलांछन । येन सर्वं प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Hỡi Mặt Trăng mang dấu thỏ, hãy lại cầu xin Ta điều ngươi ước muốn; nhờ đó Ta ban cho mọi sự, dẫu là điều cực kỳ khó được.

Verse 57

चन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तत्स्थापितेषु लिंगेषु मया सर्वेषु सर्वदा । संनिधानं त्वया कार्यं लोकानां हित काम्यया

Candra thưa: “Nếu Ngài hoan hỷ, lạy Chúa tể chư thiên, và nếu một ân phúc được ban cho con—thì trong mọi liṅga do con thiết lập, xin Ngài luôn làm hiển lộ sự hiện diện linh thiêng của Ngài, vì lòng mong cầu lợi ích cho các thế giới.”

Verse 58

देव उवाच । अष्टषष्टिषु लिंगेषु स्थापितेषु त्वया विभो । सोमवारेण सांनिध्यं करिष्ये वचनात्तव

Đức Chúa phán: “Hỡi bậc hùng lực, trong sáu mươi tám liṅga do ngươi thiết lập, Ta sẽ ban sự hiện diện đặc biệt vào các ngày thứ Hai, đúng theo lời thỉnh cầu của ngươi.”

Verse 59

एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । चन्द्रोऽपि हर्षसंयुक्तः समं पश्यति तास्ततः

Nói xong, Đấng Chúa tể chư thiên liền khuất dạng. Còn Candra, tràn đầy hoan hỷ, về sau nhìn tất cả các liṅga ấy với tâm bình đẳng.

Verse 60

सुता दक्षस्य विप्रेंद्रा शंकरस्य वचः स्मरन् । ततो हर्ष समायुक्ता वभूवुस्तदनंतरम्

Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, các ái nữ của Dakṣa, nhớ lời của Śaṅkara (Śiva), liền tràn đầy hỷ lạc ngay sau đó.

Verse 61

एवं सोमेश्वरास्तत्र बभूवुर्द्विजसत्तमाः । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु तथान्येषु ततः परम्

Vì thế, hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, các Somēśvara đã hiện hữu tại đó—trong sáu mươi tám thánh địa tīrtha, và cả ở những nơi khác vượt ngoài nữa.