Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सोमवारेण यस्तत्र वत्सरं यावदर्चयेत् । क्षणं कृत्वा स रोगेण दारुणेनापि मुच्यते

Transliteration

somavāreṇa yastatra vatsaraṃ yāvadarcayet | kṣaṇaṃ kṛtvā sa rogeṇa dāruṇenāpi mucyate

Translation

Ai thờ phụng tại đó vào các ngày thứ Hai suốt một năm—dù chỉ giữ một sự hành trì ngắn—cũng được giải thoát khỏi cả bệnh tật ghê gớm.

Word by Word

• सोमवारेण: on Monday
• सोमवारेण: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सोमस्य वारः’ → ‘on Monday’ (instrumental: by/with Monday as the (chosen) day)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; सापेक्ष सर्वनाम

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशबोधक (there)

• वत्सरम्: for a year
• वत्सरम्: Karma (Extent/measure/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; कालपरिमाण (accusative of duration)

• यावत्: as long as, up to
• यावत्: Sambandha (Extent marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधिबोधक (indeclinable: as long as, up to)

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Karma (Extent/measure/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; कालपरिमाण (accusative of duration)

• कृत्वा: having done (it)
• कृत्वा: Sambandha (Prior action/सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वा-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having done’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• रोगेण: from/with disease
• रोगेण: Karana (Instrument/association/करण)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन; हेतु/सहभावे (instrumental: by/with)

• दारुणेन: terrible, severe
• दारुणेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन; विशेषण (qualifying रोगेण)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)

• मुच्यते: is freed, is released
• मुच्यते: Kriya (Result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive sense): ‘is released’

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somēśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: A devotee performs Monday worship repeatedly through seasons: offering bilva leaves, water abhiṣeka, lamps; the afflicted body gradually becomes radiant and healthy, indicating release from dreadful disease.

Characters & Entities

• Somēśvara
• Soma (Monday/Somavāra)
• Śiva (implied through liṅga worship)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady devotion at a sanctified Śaiva site, especially aligned with Somavāra, is portrayed as a purifier that removes intense suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somēśvara liṅga-tīrtha described in Nāgara-khaṇḍa, Tīrthamāhātmya, Adhyāya 63.

What ritualistic prescription is mentioned?

Somavāra (Monday) worship (arcana) at the site, sustained for a year; even a brief observance is said to yield relief from severe disease.