Adhyaya 53

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवोज्जयनीपीठमस्ति कामप्रदं नृणाम् । प्रभूताश्चर्यसंयुक्तं बहुसिद्धनिषेवितम्

Sūta nói: Ngay tại đó có thánh tọa Ujjayinī, ban thành tựu các sở nguyện cho con người—tràn đầy vô số điều kỳ diệu và được nhiều bậc siddha thường lui tới phụng sự.

Verse 2

यस्य मध्यगतो नित्यं स्वयमेव महेश्वरः । महाकालस्वरूपेण स तिष्ठति द्विजोत्तमाः

Ngay giữa nơi ấy, chính Maheśvara hằng ngự; trong hình tướng Mahākāla, Ngài an trụ vững bền tại đó, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.

Verse 3

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

Ai vào tháng Vaiśākha, tại nơi ấy làm lễ śrāddha với tâm chuyên nhất—sau đó được chiêm bái Đấng Chúa tể chư thiên, được xưng tụng là Mahākāla. Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hãy nương tựa mà phụng thờ Thánh tướng quay về phương Nam.

Verse 4

दश पूर्वान्दशातीतानात्मानं च द्विजोत्तमाः । पुरुषान्स समुद्धृत्य शिवलोके महीयते

Người ấy nâng độ mười đời trước và mười đời sau—cùng với chính mình, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh—và được tôn vinh nơi cõi của Śiva.

Verse 5

यो यं काममभिध्याय तत्र पीठं प्रपूजयेत् । संपूज्य योगिनीवृंदं कन्यकावृन्दमेव च

Quán niệm bất cứ điều ước nào, nếu người ấy phụng thờ pīṭha ấy tại nơi đó—và cung kính cúng lễ đầy đủ hội chúng Yoginī, cùng cả hội chúng các thiếu nữ—

Verse 6

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

Người ấy đạt được trọn vẹn điều đó—dẫu là điều cực khó đạt—nhất là khi, tại nơi ấy vào ngày rằm tháng Vaiśākha, tâm được an định và chuyên chú.

Verse 7

श्रद्धायुक्तो नरो यो वा उपवासपरः शुचिः । करोति जागरं तस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Bất cứ ai có lòng tin, thanh tịnh và chuyên tâm trì trai, nếu thức trọn đêm canh thức trước Ngài với niềm sùng kính, thì đạt đến cảnh giới tối thượng, lìa già và chết.

Verse 8

किं व्रतैः किं वृथा दानैः किं जपैर्नियमेन वा । महाकालस्य ते सर्वे कलां नार्हंति षोडशीम्

Lời thệ nguyện có ích gì? Bố thí vô ích có ích gì? Tụng niệm và khổ hạnh kỷ luật có ích gì? Tất cả cộng lại cũng không bằng dù chỉ một phần mười sáu ân phúc và công đức của Mahākāla.

Verse 9

सूत उवाच । तत्रैवास्ति महाभागा भ्रूणगर्तेति विश्रुता । गर्ता सुविपुलाकारा सर्वपातकनाशिनी

Sūta nói: Ngay tại đó có một thánh địa vô cùng cát tường, nổi danh là “Bhrūṇa-gartā”. Đó là một hố linh thiêng rộng lớn, có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः सौदासो यत्र पार्थिवः । स्त्रीहत्यया विनिर्मुक्तः सुषेणो वसुधाधिपः

Tại thánh địa ấy, vua Saudāsa được giải thoát khỏi tội sát hại Bà-la-môn; và vua Suṣeṇa, bậc chúa tể cõi đất, cũng được giải thoát khỏi tội sát hại phụ nữ.

Verse 11

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं तस्य सौदासस्य महीपतेः । ब्रह्मण्यस्यापि संजाता तदस्माकं प्रकीर्तय

Các hiền triết thưa: “Tội sát hại Bà-la-môn đã phát sinh nơi vua Saudāsa, bậc quân vương ấy, bằng cách nào—dẫu ngài vốn kính phụng Bà-la-môn? Xin hãy thuật lại cho chúng tôi.”

Verse 12

श्रूयते स महीपालो ब्राह्मणानां हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मघ्नः सोऽभवत्कथम्

Chúng tôi nghe rằng vị quân vương ấy luôn tận tâm vì lợi ích của Bà-la-môn. Vậy thì ngài đã trở thành “kẻ sát hại Bà-la-môn” bằng hành động, bằng ý nghĩ, hay bằng lời nói, như thế nào?

Verse 13

विमुक्तश्च कथं भूयो भ्रूणगर्तामुपाश्रितः । सापि गर्ता कथं जाता सर्वं नो वद विस्तरात्

Sau khi đã được giải thoát, vì sao ông lại nương náu nơi ‘Bhrūṇa-gartā’ (hố gắn với tội sát hại thai nhi) một lần nữa? Và hố ấy đã hình thành như thế nào? Xin hãy kể cho chúng tôi mọi điều thật tường tận.

Verse 14

सूत उवाच । यदा लिंगस्य पातोऽभूद्देवदेवस्य शूलिनः । तदा स लज्जयाविष्टो लिंगाभावाद्द्विजोत्तमाः

Sūta nói: “Khi liṅga của Śūlin—Đấng Thần của chư thần—rơi xuống, bấy giờ, hỡi các bậc tối thắng trong hàng hai lần sinh, Ngài bị nỗi hổ thẹn bao trùm vì liṅga của mình không còn.”

Verse 15

कृत्वाऽतिविपुलां गर्तां प्रविवेश ततः परम् । न कस्यचित्तदात्मानं दर्शयामास शूलधृक्

Rồi Ngài, Đấng cầm đinh ba, đào nên một hố vô cùng rộng lớn và bước vào đó; từ ấy, Ngài không còn tự bày lộ cho bất kỳ ai nữa.

Verse 16

एवं सा तत्र संजाता गर्ता ब्राह्मणसत्तमाः । यथा तस्यां विपाप्माभूत्सौ दासस्तद्वदाम्यहम्

Như vậy, hố ấy đã phát sinh tại đó, hỡi các bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn. Nay ta sẽ kể: ngay tại nơi ấy, Saudāsa đã được giải thoát khỏi tội lỗi như thế nào.

Verse 17

आसीन्मित्रसहोनाम राजा परमधार्मिकः । सौदासस्तत्सुतः साक्षात्सूर्यवंशसमुद्भवः

Có một vị vua vô cùng mộ đạo tên là Mitrasaha. Saudāsa là con trai của ông, sinh ra trực tiếp trong dòng dõi Sūrya, vương tộc Mặt Trời.

Verse 18

तेनेष्टं विपुलैर्यज्ञैः सुवर्णवरदक्षिणैः । असंख्यातानि दानानि प्रदत्तानि महात्मना

Vị vua đại tâm ấy đã cử hành vô số tế lễ long trọng, ban dâng lễ vật và thù lao tế tự bằng vàng quý; lại bố thí không kể xiết các của cải làm phước.

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

Rồi vào một thời điểm, khi kỳ tế lễ liên tục mười hai năm (satra) đang diễn ra đúng theo phép tắc, với các nghi thức được cử hành theo quy định của kinh lễ,

Verse 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

Khi hoàng hôn buông xuống, hai rākṣasa cực kỳ hùng mạnh—Krūrākṣa và Krūrabuddhi—đã kéo đến với ý định phá hoại tế lễ.

Verse 21

राक्षसैर्बहुभिः सार्धं तथान्यैर्भूतसंज्ञितैः । पिशाचैश्च दुराधर्षैर्यज्ञविध्वंसतत्परैः

Chúng đi cùng vô số rākṣasa khác, lại có những loài được gọi là bhūta; và cả các piśāca hung dữ, khó bề chống đỡ, hết thảy đều chăm chăm phá hủy tế lễ.

Verse 22

अथ ते राक्षसाः सर्वे किंचिच्छिद्रमवेक्ष्य च । विविशुर्यज्ञवाटं तं प्रसर्पन्तः समंततः

Bấy giờ tất cả bọn rākṣasa ấy, thấy một khe hở nhỏ, liền lẻn vào khu tế đàn, bò rạp tiến đến từ mọi phía.

Verse 23

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

Chúng đánh ngã những bậc Bà-la-môn ưu tú và nuốt chửng các lễ vật havis, cùng mọi phẩm vật và sự sắp đặt kỳ diệu đã chuẩn bị cho tế lễ yajña.

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे तत्र हाहाकारो महानभूत् । भक्ष्यमाणेषु विप्रेषु राक्षसैर्बलवत्तरैः

Ngay lúc ấy, tại nơi đó vang lên tiếng kêu than dữ dội, khi những rākṣasa hùng mạnh bắt đầu ăn thịt các hiền giả Bà-la-môn.

Verse 25

ततो मैत्रसहिः क्रुद्धस्त्यक्त्वा दीक्षाव्रतं नृपः । आदाय सशरं चापं ध्वंसयामास वीक्ष्य तान्

Bấy giờ, vua Maitrasahi nổi giận, gác lại lời thệ nguyện thọ giới (dīkṣā-vrata), cầm cung tên trong tay và khi thấy cảnh ấy liền bắt đầu tiêu diệt chúng.

Verse 26

कृतरक्षो वसिष्ठेन स्वयमेव पुरोधसा । क्रूराक्षं सूदयामास राक्षसैर्बहुभिः सह

Được chính Vasiṣṭha, vị tế sư hoàng gia của mình, làm nghi thức hộ trì, nhà vua đã giết Krūrākṣa cùng với nhiều rākṣasa khác.

Verse 27

क्रूरबुद्धिरथो वीक्ष्य हतं श्रेष्ठं सहोदरम् । तं च पार्थिवशार्दूलमगम्यं ब्रह्मतेजसा

Bấy giờ Krūrabuddhi, thấy người anh cả ưu tú của mình bị giết, và thấy vị “hổ giữa các vua” ấy trở nên không thể đến gần bởi uy quang brahma-tejas—

Verse 28

हतशेषान्समादाय राक्षसान्बलसंयुतः । पलायनं भयाच्चक्रे क्षतांगस्तस्य सायकैः

Gom nhặt những rākṣasa còn sống sót, hắn—dẫu vẫn còn sức mạnh—vì sợ hãi mà bỏ chạy, thân thể bị mũi tên của vị vua ấy làm cho thương tích đầy mình.

Verse 29

ततस्तद्वैरमाश्रित्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य राक्षसः । छिद्रमन्वेषयामास तद्वधाय दिवानिशम्

Sau đó, ôm chặt mối thù vì người anh cả, tên rākṣasa ấy ngày đêm dò tìm một sơ hở để có thể giết được ông.

Verse 30

एवं सवीक्षमाणस्य तस्य च्छिद्रं महात्मनः । समाप्तिमगमद्विप्राः सत्रं तद्द्वादशाब्दिकम्

Vì thế, dù bậc đại hồn ấy bị dõi theo sát sao để tìm một lỗi nhỏ, các Bà-la-môn vẫn hoàn tất lễ tế satra mười hai năm và đưa nghi lễ đến chỗ viên mãn đúng pháp.

Verse 31

न सूक्ष्ममपि संप्राप्तं छिद्रं तेन दुरात्मना । वसिष्ठविहिता रक्षा सत्रे तस्य महीपतेः

Ngay cả lỗi nhỏ nhiệm nhất cũng không bị kẻ tâm địa ác ấy tìm ra, vì sự hộ trì do Vasiṣṭha thiết lập đã che chở cho lễ tế của nhà vua.

Verse 32

अथासौ ब्राह्मणान्सर्वान्विसृज्याहितदक्षिणान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वसिष्ठमिदमब्रवीत्

Bấy giờ, sau khi ban phát lễ vật tôn kính (dakṣiṇā) đúng phép, ông tiễn tất cả các Bà-la-môn ra về; rồi chắp tay cung kính, ông thưa với Vasiṣṭha những lời này.

Verse 33

स्वहस्तेन गुरोद्याहं त्वां भोजयितुमुत्सहे । क्रियतां तत्प्रसादो मे भुक्त्वाद्य मम मन्दिरे

Bạch Thầy (Guru), hôm nay con nguyện tự tay dâng bữa cơm lên Thầy. Xin Thầy ban ân phúc cho con—xin hoan hỷ thọ thực hôm nay tại tư gia của con.

Verse 34

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय वसिष्ठो मुनिसत्तमः । क्षालितांघ्रिः स्वयं तेन निविष्टो भोजनाय वै

Sūta nói: Vasiṣṭha, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh, liền nhận lời: “Được như vậy.” Rồi khi nhà vua tự tay rửa chân cho ngài, ngài an tọa để thọ thực.

Verse 35

कूरबुद्धिरथो वीक्ष्य तदर्थं चामिषं शुभम् । सुसंस्कृतं विधानेन सूपकारैर्द्विजोत्तमाः

Bấy giờ kẻ ngu muội kia, thấy thịt ngon được chuẩn bị cho việc ấy—nấu nướng tinh tươm đúng phép tắc bởi những người nấu khéo—hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, liền tiến hành mưu kế của mình.

Verse 36

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

Rồi hắn cho làm một cái nồi đúng cỡ ấy, khiến người khác không ngờ vực; đổ đầy vào đó một lượng thịt thật lớn, hắn mang đi, nặng trĩu thịt.

Verse 37

अथासौ मुनिशार्दूलो भुंजानो बुबुधे हि तत् । महामांसमिति क्रुद्धस्तत्र प्रोवाच मन्युमान्

Bấy giờ vị hiền thánh như hổ giữa hàng mâu-ni, đang thọ thực liền nhận ra: “Đây là thịt thật nhiều!” Ngài nổi giận, lòng đầy phẫn nộ, và cất lời ngay tại đó.

Verse 38

महामांसाशनं यस्मात्कारितोऽहं त्वयाधम । रक्षोवद्राक्षसस्तस्मात्त्वमद्यैव भविष्यसि

“Hỡi kẻ hèn mạt! Vì ngươi đã khiến ta ăn thứ thịt lớn lao ấy, nên ngay trong hôm nay ngươi sẽ hóa thành Rākṣasa, như kẻ mang bản tính quỷ thần.”

Verse 39

ततः संशोधयामास तस्य मांसस्य चागमम् । निपुणं सूपकारांस्तान्दृष्ट्वा राजा पृथक्पृथक्

Bấy giờ nhà vua tra xét nguồn gốc của miếng thịt ấy; thấy các đầu bếp lão luyện, liền thẩm vấn từng người một cách riêng rẽ.

Verse 40

तेऽब्रुवन्नैतदस्माभिः श्रपितं मांसमीदृशम् । श्रद्धीयतां महीपाल नान्येन मनुजेन वा

Họ thưa: “Thứ thịt nấu như thế này không phải do chúng thần chế biến. Xin bệ hạ hãy tin—ngoài chúng thần ra, không một người phàm nào làm việc ấy.”

Verse 41

राक्षसं वा पिशाचं वा दानवं वा विना विभो । एतज्ज्ञात्वा ततो नाथ यद्युक्तं तत्समाचर

“Hỡi bậc hùng lực! Việc này không thể xảy ra nếu không có Rākṣasa, hay Piśāca, hay Dānava. Biết vậy rồi, thưa chúa thượng, xin hãy làm điều hợp lẽ.”

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । समागत्याब्रवीत्सर्वं तद्राक्षसविचेष्टितम्

Đúng lúc ấy, Nārada—bậc thánh hiền tối thượng—đến nơi và thuật rõ mọi điều: tất cả đều là mưu kế do một Rākṣasa bày ra.

Verse 43

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

Nghe vậy, nhà vua nổi giận và toan thốt lời nguyền. Vua Saudāsa, tay tự cầm nước, trong tâm hướng về hiền thánh Vasiṣṭha, đứng sẵn để nguyền rủa; thấy vua đang chuẩn bị như thế, thánh nhân Nārada liền cất lời.

Verse 44

निघ्नन्तो वा शपन्तो वा द्विषन्तो वा द्विजातयः । नमस्कार्या महीपाल तथापि स्वहितेच्छुना । गुरुरेष पुनर्मान्यस्तव पार्थिवसत्तम

Nārada nói: “Dẫu bậc ‘nhị sinh’ có đánh, có nguyền, hay thậm chí oán ghét, vẫn phải cúi chào, hỡi đại vương—nhất là với người cầu lợi ích cho chính mình. Vị đạo sư này, ngài phải lại kính trọng, hỡi bậc vương giả tối thượng.”

Verse 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

“Vì thế, ngài chớ lấy lời phản nguyền mà nguyền rủa bậc hiền thánh.” Bị ngăn như vậy, nhà vua liền buông nước khỏi tay, dốc trọn lên chính đôi bàn chân mình.

Verse 46

अथ तौ चरणौ तस्य तप्त शापोदकप्लुतौ । दग्धौ कृष्णत्वमापन्नौ तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

Bấy giờ, đôi chân của vua, bị dội bởi thứ nước nóng dành cho lời nguyền, liền bị thiêu rát và tức khắc hóa đen, hỡi bậc nhị sinh tối thượng.

Verse 47

कल्माषपाद इत्युक्तस्ततःप्रभृति स क्षितौ । भूपालो द्विजशार्दूला ना्म्ना तेन विशेषतः

Từ đó về sau, trên cõi đất này, nhà vua ấy được gọi là “Kalmāṣapāda” (nghĩa là “Chân Đen”), hỡi những bậc nhị sinh như hổ—đặc biệt được phân biệt bởi chính danh xưng ấy.

Verse 48

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो वसिष्ठो लज्जयान्वितः । ज्ञात्वा दत्तं वृथा शापं तस्य भूमिपतेस्तदा

Sūta nói: Trong lúc ấy, vị Bà-la-môn Vasiṣṭha, lòng đầy hổ thẹn, liền nhận ra rằng lời nguyền ông đã ban cho nhà vua khi ấy hóa ra vô ích.

Verse 49

उवाच व्यर्थः शापोऽयं तव दत्तो मया नृप । न च मे जायते वाक्यमसत्यं हि कथंचन

Ông nói: “Muôn tâu Đại vương, lời nguyền này do ta ban đã trở nên vô hiệu. Nhưng từ miệng ta, tuyệt nhiên không bao giờ phát sinh lời nói dối.”

Verse 50

तस्मात्त्वं राक्षसो भूत्वा कञ्चित्कालं नृपो त्तम । स्वरूपं लप्स्यसे भूयो यस्मिन्काले शृणुष्व तम्

“Vì thế, hỡi bậc tối thượng trong hàng quân vương, ngài sẽ hóa thành rākṣasa trong một thời gian. Nhưng rồi ngài sẽ lại được phục hồi chân tướng của mình—hãy nghe ta nói rõ thời điểm và điều kiện ấy.”

Verse 51

यदा त्वं क्रूरबुद्धिं तं राक्षसं निहनिष्यसि । तदा त्वं लप्स्यसे मोक्षं राक्षसत्वात्सुदारुणात्

“Khi nào ngài giết được rākṣasa kia với tâm địa hung bạo, khi ấy ngài sẽ đạt giải thoát (mokṣa), thoát khỏi thân phận rākṣasa vô cùng kinh khiếp ấy.”

Verse 52

सूत उवाच । एतस्मिन्नन्तरे राजा यातुधानो बभूव सः । ऊर्ध्वकेशो महाकायः कृष्णदन्तो भया नकः

Sūta nói: Trong lúc ấy, nhà vua ấy liền trở thành yātudhāna (rākṣasa). Tóc dựng ngược, thân hình đồ sộ, răng đen—trông thật kinh hãi.

Verse 53

ततो जघान विप्रेन्द्रान्राक्षसं भावमाश्रितः । यज्ञान्विध्वंसयामास मुनीनामाश्रमानपि

Sau đó, mang bản tính của một Rākṣasa, hắn đã sát hại những người Bà-la-môn lỗi lạc, phá hủy các buổi tế lễ và cả những am thất của các hiền nhân.

Verse 54

कस्यचित्त्वथ कालस्य क्रूर बुद्धिः स राक्षसः । ज्ञात्वा तं राक्षसीभूतमेकदाऽयुधवर्जितम्

Một thời gian sau, tên Rākṣasa có tâm địa độc ác đó, biết rằng ông ta đã biến thành Rākṣasa và có lúc không mang theo vũ khí.

Verse 55

भ्रातुर्वधकृतं वैरं स्मरमाणस्ततः परम् । तद्वधार्थं समायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

Nhớ lại mối thâm thù do cái chết của anh trai mình, hắn đã đến để giết ông ta, được bao quanh bởi rất nhiều Rākṣasa.

Verse 56

ततस्तं वेष्टयित्वापि समंताद्राक्षसो नृपम् । प्रोवाच वचनं क्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः

Sau đó, bao vây nhà vua từ mọi phía, tên Rākṣasa giận dữ cất tiếng, tiếng gầm của hắn vang vọng khắp các phương hướng.

Verse 57

त्वया यो निहतोऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुदुर्मते । वसिष्ठस्य बलाद्यज्ञे तस्याद्य फलमाप्नुहि

Này kẻ có tâm địa xấu xa, ngươi đã giết anh cả của chúng ta tại buổi tế lễ nhờ sức mạnh của Vasiṣṭha; hãy nhận lấy quả báo của hành động đó ngay hôm nay!

Verse 58

राजोवाच । यद्ब्रवीषि दुराचार कर्मणा तत्समाचर । शारदस्येव मेघस्य गर्जितं तव निष्फलम्

Vua nói: “Hỡi kẻ ác hạnh, điều ngươi khoe khoang thì hãy lấy hành động mà thực hiện. Tiếng gầm của ngươi vô ích, như sấm của mây mùa thu.”

Verse 59

एवमुक्त्वा समादाय ततो वृक्षं स पार्थिवः । प्राद्रवत्संमुखं तस्य गर्जमानो यथा घनः

Nói xong, nhà vua liền nhổ lấy một cây, lao thẳng về phía hắn, gầm vang như mây sấm.

Verse 60

सोऽपि वृक्षं समुत्पाट्य क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रिशंखां भृकुटीं कृत्वा तस्याप्यभिमुखं ययौ

Hắn cũng nhổ bật một cây, mắt đỏ ngầu vì giận dữ, nhíu mày thành ba nếp sâu, rồi tiến thẳng về phía vua.

Verse 61

कृतवन्तौ वने तत्र बहुवृक्षक्षयावहम्

Ngay trong khu rừng ấy, hai người đã gây nên sự tàn phá lớn, làm ngã đổ vô số cây.

Verse 62

अथ तं श्रांतमालोक्य कूरबुद्धिं महीपतिः । प्रगृह्य पादयोर्वेगाद्भ्रामयामास पुष्करे

Bấy giờ, thấy kẻ ngu độn ấy đã mệt lả, nhà vua nắm lấy hai chân hắn và dùng sức quay tít trong làn nước đầy hoa sen.

Verse 63

ततश्चास्फोटयामास भूमौ कोपसमन्वितः । चक्रे चामिषखण्डं स पिष्ट्वापिष्ट्वा मुहुर्मुहुः

Sau đó, tràn đầy phẫn nộ, ngài ném hắn xuống đất; và biến hắn thành những khối thịt, nghiền nát hắn hết lần này đến lần khác.

Verse 64

तस्मिंस्तु निहते शूरे राक्षसे स महीपतिः । राक्षसत्वाद्विनिर्मुक्तो लेभे कायं नृपोद्भवम्

Khi tên rākṣasa anh hùng đó bị giết, nhà vua—được giải thoát khỏi kiếp quỷ—đã lấy lại được thân thể xứng đáng với dòng dõi hoàng gia.

Verse 65

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

Sau đó, những tên rākṣasa còn lại bao vây nhà vua từ mọi phía và tấn công ngài—ném những cây lớn và trút mưa đá vào ngài.

Verse 66

ततस्तानपि भूपालो जघान प्रहसन्निव । वृक्षहस्तस्तु विश्रब्धो लीलया द्विजसत्तमाः

Sau đó, nhà vua đánh gục cả bọn họ, như thể đang cười; với một cái cây trên tay, bình tĩnh và không sợ hãi, ngài làm điều đó một cách nhẹ nhàng—hỡi những người ưu tú nhất trong hàng Bà-la-môn.

Verse 67

ततश्च स्वपुरं प्राप्तः संप्रहृष्टतनूरुहः । राक्षसानां वधं कृत्वा लब्ध्वा देहं पुरातनम्

Sau đó, ngài trở về thành phố của mình, lông tóc dựng đứng vì vui sướng; sau khi tiêu diệt lũ rākṣasa, ngài đã lấy lại được thân xác xưa kia của mình.

Verse 68

ततस्तं तेजसा हीनं दुर्गंधेन समावृतम् । ब्रह्महत्योद्भवैश्चिह्नैरन्यैरपि पृथग्विधैः

Rồi họ thấy ông—mất hết hào quang, bị bao phủ bởi mùi hôi thối, và mang nhiều dấu vết phát sinh từ tội brahmahatyā (sát hại Bà-la-môn), cùng các vết nhơ khác muôn dạng.

Verse 69

दृष्ट्वा ते मंत्रिणस्तस्य पुत्र पौत्रास्तथा परे । नोपसर्पंति भूपालं पापस्पर्शभयान्विताः

Thấy ông như vậy, các đại thần, con trai, cháu nội và những người khác cũng không dám đến gần nhà vua, vì sợ chạm phải tội lỗi.

Verse 70

ऊचुश्च पार्थिवश्रेष्ठ न त्वमर्हसि संगमम् । कर्तुं सार्धमिहास्माभिर्ब्रह्महत्या न्वितो यतः

Họ nói: “Ôi bậc tối thượng trong hàng vua chúa, ngài không xứng đáng giao du và hòa nhập nơi đây với chúng tôi, vì ngài đã bị vấy bẩn bởi tội brahmahatyā (sát hại Bà-la-môn).”

Verse 71

तस्माद्वसिष्ठमाहूय प्रायश्चित्तं समाचर । अशुद्धं शुद्धिमायाति येन गात्रमिदं तव

“Vì thế, hãy thỉnh Vasiṣṭha đến và thực hành lễ sám hối (prāyaścitta), nhờ đó thân thể ô uế này của ngài sẽ đạt được sự thanh tịnh.”

Verse 72

ततः स पार्थिवस्तूर्णं वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । समाहूयाब्रवीद्वाक्यं दूरस्थो विनयान्वितः

Bấy giờ nhà vua vội thỉnh Vasiṣṭha, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh; đứng từ xa với lòng khiêm cung, ông thưa những lời này.

Verse 73

तव प्रसादतो विप्र स हतो राक्षसो मया । मुक्तशापोऽस्मि संजातः परं शृणु वचो मुने

Nhờ ân phúc của ngài, ô Bà-la-môn, con đã diệt được dạ-xoa ấy. Con nay đã thoát khỏi lời nguyền; bạch hiền thánh, xin hãy nghe lời tiếp theo của con.

Verse 74

मम गात्रात्सुदुर्गंधः समुद्गच्छति सर्वतः । भाराक्रांतानि गात्राणि सर्वाण्येवाचलानि च

Từ thân thể con, mùi hôi thối bốc lên khắp bốn phía. Tứ chi như bị sức nặng đè ép, và tất cả dường như trở nên bất động.

Verse 75

तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्

Điều này là sao, bậc tối thượng trong hàng nhị sinh? Hào quang uy lực của con đã suy giảm quá nhiều. Ngay cả các đại thần và các con trai của con hôm nay cũng không chạm đến con.

Verse 76

वसिष्ठ उवाच । राक्षसत्वं प्रपन्नेन त्वया पार्थिवसत्तम । ब्राह्मणा बहवो ध्वस्तास्तथा विध्वंसिता मखाः । तेषां त्वं पार्थिवश्रेष्ठ संस्पृष्टो ब्रह्महत्यया

Vasiṣṭha nói: “Ô bậc tối thượng trong hàng quân vương, khi ngài sa vào trạng thái dạ-xoa, ngài đã hủy diệt nhiều Bà-la-môn, và các lễ tế cũng bị phá hoại. Vì thế, ô đấng trị vì tối thượng, ngài đã bị vấy nhiễm tội brahma-hatyā—tội sát hại Bà-la-môn.”

Verse 77

राजोवाच । तदर्थं देहि मे विप्र प्रायश्चित्तं विशुद्धये । येन निर्मुक्तपापोऽहं राज्यं प्राप्नोमि चात्मनः

Nhà vua thưa: “Vì vậy, bạch Bà-la-môn, xin ban cho con pháp sám hối để được thanh tịnh; nhờ đó con được giải thoát khỏi tội lỗi và phục hồi vương quyền chính đáng cùng sự an lạc của bản thân.”

Verse 78

वसिष्ठ उवाच । अत्रार्थे तीर्थयात्रां त्वं कुरु पार्थिव सत्तम । निर्ममो निरहंकारस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

Vasiṣṭha nói: “Vì mục đích ấy, hỡi bậc vương giả tối thượng, hãy thực hiện cuộc hành hương đến các tīrtha (bến thánh). Khi lìa tâm chấp thủ và ngã mạn, rồi ngài sẽ đạt siddhi—sự thanh tịnh và viên mãn tâm linh.”

Verse 79

ततः स पार्थिवश्रेष्ठः संयतात्मा जितेंद्रियः । प्रयागादिषु तीर्थेषु स्नानं चक्रे समा हितः

Bấy giờ vị vua tối thượng ấy—tự chế, thắng phục các căn—đã thực hiện những cuộc tắm gội thiêng liêng tại các thánh địa, bắt đầu từ Prayāga, với tâm an định và thu nhiếp.

Verse 80

न नश्यति स दुर्गंधो न च तेजः प्रवर्धते । न कायो लघुतां याति नालस्येन विमुच्यते

Mùi hôi uế ấy chẳng tiêu tan, mà quang huy tâm linh cũng không tăng trưởng. Thân thể không trở nên nhẹ nhàng, và cũng chẳng thoát khỏi sự uể oải.

Verse 81

ततः संभ्रममाणश्च कदाचि द्द्विजसत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे स्नानार्थं समुपागतः

Rồi bấy giờ, hỡi các bậc brāhmaṇa tối thượng, có một lần—trong nỗi bồn chồn và lo lắng—ông đã đến thánh địa Camatkārapura để tắm gội.

Verse 82

सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो निशीथे तमसावृते । गर्तायां पतितोऽकस्मात्पूर्णायां पयसा नृपः

Nhà vua kiệt sức, bị hành hạ bởi đói khát; giữa đêm khuya mịt mùng bóng tối, bỗng nhiên rơi xuống một hố sâu đầy nước.

Verse 83

कृच्छ्रात्ततो विनिष्क्रांतस्तीर्थात्तस्मान्महीपतिः । यावत्पश्यति चात्मानं द्वादशार्कसमप्रभम्

Vất vả lắm nhà vua mới bước ra khỏi tīrtha ấy; rồi ngài thấy chính mình rực sáng, huy hoàng như mười hai mặt trời.

Verse 84

दुर्गंधेन परित्यक्तं सोद्यमं लघुतां गतम् । दृष्ट्वा च चिंतयामास नूनं मुक्तोऽस्मि पातकात्

Thấy mình thoát khỏi mùi hôi uế, tràn đầy sinh lực và thân thể trở nên nhẹ nhàng, ngài suy niệm: “Hẳn ta đã được giải thoát khỏi tội lỗi.”

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । हर्षयन्ती महीपालं विमुक्तं ब्रह्महत्यया

Ngay lúc ấy, một tiếng nói vô hình cất lên, làm hoan hỷ nhà vua—người đã được giải thoát khỏi tội brahmahatyā.

Verse 86

विमुक्तोऽसि महाराज सांप्रतं पूर्वपातकैः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन तस्माद्गच्छ निजं गृहम्

“Ôi đại vương, nay ngài đã được giải thoát khỏi các tội lỗi xưa nhờ uy lực của tīrtha này. Vậy hãy trở về nhà mình.”

Verse 87

अत्र संनिहितो नित्यं भ्रूणरूपेण शंकरः । कृष्णपक्षे विशेषेण चतुर्दश्यां महीपते

“Tại đây, Śaṅkara hằng ngự trong hình tướng thai nhi; và đặc biệt, ôi đại vương, vào ngày mười bốn của nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa).”

Verse 88

यदा प्रपतितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । द्विजशापेन गर्तैषा तदानेन विनिर्मिता

Khi liṅga linh thiêng của Đấng Thần của chư thiên, Thần Śiva cầm đinh ba, rơi xuống do lời nguyền của một bà-la-môn, thì chính vào lúc ấy hố này được tạo thành.

Verse 89

लज्जितेन स्ववासार्थं महद्दुःखयुतेन च । सतीवियोगयुक्तेन भ्रूणत्वं प्रगतेन च

Bị nỗi hổ thẹn chế ngự, tìm chỗ nương thân, mang nặng khổ đau lớn; bị dày vò vì lìa xa Satī, và đã rơi vào trạng thái làm bào thai…

Verse 90

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

Vì thế, hỡi chúa tể của cõi đất, hố này nhờ sự kiện ấy trở thành nơi trừ diệt mọi tội lỗi. Danh xưng của nó vang khắp ba cõi là “Bhrūṇagarta”.

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

Sūta nói: Nói xong như vậy, tiếng nói ấy giữa hư không liền lặng im. Vị vua kia, bậc hổ trong hàng đế vương, hoan hỷ trở về thành của mình.

Verse 92

ततस्तं पापनिर्मुक्तं तेजसा भास्करोपमम् । दृष्ट्वा पुत्रास्तथा मर्त्याः प्रणेमुस्तुष्टिसंयुताः

Bấy giờ, thấy ngài đã thoát khỏi tội lỗi và rực sáng như mặt trời, các con trai và dân chúng đều cúi lạy, tràn đầy hoan hỷ và mãn nguyện.

Verse 93

सोऽपि ब्राह्मणशार्दूलो वसिष्ठस्तं महीपतिम् । समभ्येत्य ततः प्राह हर्षगद्गदया गिरा

Bấy giờ, Vasiṣṭha—bậc hổ trong hàng Bà-la-môn—đến gần vị quốc vương ấy và cất lời, giọng run run vì hoan hỷ.

Verse 94

दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र पापाद्ब्रह्मवधोद्भवात् । दिष्ट्या त्वं तेजसा युक्तः पुनः प्राप्तो निजं पुरम्

Thật phúc thay, hỡi chúa tể các vua, ngài đã được giải thoát khỏi tội lỗi phát sinh từ việc sát hại Bà-la-môn. Thật phúc thay, được phục hồi oai quang, ngài đã trở về thành đô của mình.

Verse 95

तस्मात्कीर्तय भूपाल कस्मिंस्तीर्थे समागतः । त्वं मुक्तः पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

Vì thế, hỡi bậc hộ trì cõi đất, xin hãy tuyên xưng ngài đã đến thánh độ (tīrtha) nào—nhờ đó ngài được giải thoát khỏi tội ghê gớm phát sinh từ brahmahatyā.

Verse 96

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

Bấy giờ, ông thuật lại đúng như đã trải nghiệm: câu chuyện về Bhrūṇagarta—nó đã phát sinh thế nào—như lời vị Bà-la-môn hiền triết ấy kể.

Verse 97

ततस्ते मंत्रिणो वृद्धाः स च राजा मुनीश्वरः । पुत्रं प्रतर्दनंनाम राज्ये संस्थाप्य तत्क्षणात्

Rồi các vị đại thần cao niên cùng nhà vua—bậc tối thượng về minh triết như một hiền thánh—lập ngay người con trai tên Pratardana lên ngôi trị vì.

Verse 98

भ्रूणगर्तां समासाद्य तामेव द्विजसत्तमाः । तपश्चेरुर्महादेवं ध्यायमाना दिवा निशम्

Đến chính Bhrūṇagarta ấy, các bậc nhị sinh tối thắng liền tu khổ hạnh, ngày đêm nhất tâm thiền niệm Đại Thần Mahādeva.

Verse 99

गताश्च परमां सिद्धिं कालेनाल्पेन दुर्लभाम् । भ्रूणरूपधरं देवं पूजयित्वा महेश्वरम्

Và chỉ trong thời gian ngắn, họ chứng đắc thành tựu tối thượng, khó thể đạt được—vì đã phụng thờ Maheśvara, Đấng Thần linh mang hình tướng liên hệ với Bhrūṇa (bào thai).

Verse 100

ततःप्रभृति सा गर्ता प्रख्याता धरणीतले । भ्रूणगर्तेति विप्रेंद्राः सर्वपातकनाशिनी

Từ đó về sau, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, hố thiêng ấy nổi danh khắp cõi đất với tên “Bhrūṇagarta”, nơi tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 101

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशा परान्

Ai làm lễ śrāddha tại đó vào ngày Kṛṣṇa-caturdaśī (ngày mười bốn của nửa tháng tối) thì chắc chắn cứu độ tổ tiên mình—mười đời trước và mười đời sau.

Verse 102

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । स्नानं च ब्राह्मणश्रेष्ठा दानं वापि स्वशक्तितः

Vì thế, hãy dốc mọi nỗ lực mà cử hành śrāddha tại đó cho đúng pháp; và cũng nên tắm gội, hỡi bậc Bà-la-môn tối thắng, cùng bố thí tùy theo khả năng của mình.