Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 53›Shloka 3
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

Transliteration

vaiśākhyāṃ yo narastatra kṛtvā śrāddhaṃ samāhitaḥ | tataḥ paśyati deveśaṃ mahākāla iti smṛtam | pūjayeddakṣiṇāṃ mūrtiṃ samāśritya dvijottamāḥ

Translation

Ai vào tháng Vaiśākha, tại nơi ấy làm lễ śrāddha với tâm chuyên nhất—sau đó được chiêm bái Đấng Chúa tể chư thiên, được xưng tụng là Mahākāla. Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hãy nương tựa mà phụng thờ Thánh tướng quay về phương Nam.

Word by Word
वैशाख्याम्in (the month of) Vaiśākha
वैशाख्याम्:
Adhikarana (Time locus/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootवैशाखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; मास/तिथि-निर्देशे ‘in Vaiśākha (month)’
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Place locus/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक): ‘there’
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त/absolutive)
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव/gerund): ‘having done’
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
समाहितःcomposed, attentive
समाहितः:
Karta-visheshana (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + धा (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त/ppp: ‘collected, attentive’
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण): ‘then/thereupon’
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
देवेशम्the Lord of gods
देवेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘देवानाम् ईशः’
महाकालम्Mahākāla
महाकालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय (नाम): ‘महान् कालः’ (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/quotative particle): ‘thus’
स्मृतम्is called, is known as
स्मृतम्:
Kriya (Predicative/क्रियार्थ)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/ppp), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘is called/remembered’ (impersonal)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Injunctive/vidhi/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधि), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
दक्षिणाम्southern/right-side
दक्षिणाम्:
Karma-visheshana (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (agreeing with ‘मूर्तिम्’)
मूर्तिम्form, image
मूर्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
समाश्रित्यhaving resorted to
समाश्रित्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + श्रि (धातु) + ल्यप् (क्त्वार्थ/absolutive)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having resorted to/approaching’
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Addressed (Vocative sense/सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘द्विजानाम् उत्तमाः’ (vocative sense)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ujjayinī—Mahākāla

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Vaiśākha performs śrāddha offerings with calm concentration near the sacred precinct, then proceeds to behold Mahākāla and worship the southern-facing form (Dakṣiṇāmūrti aspect) with folded hands and lamps.

Characters & Entities
V
Vaiśākha
Ś
Śrāddha
M
Mahākāla
U
Ujjayinī

FAQs

Ancestral duty (śrāddha) performed at a Śiva-kṣetra, with concentration and devotion, becomes a direct means to divine vision and grace.

Ujjayinī (Ujjain), centered on the worship and vision of Mahākāla.

Perform śrāddha in Vaiśākha at Ujjayinī with a focused mind, and worship the south-facing form (dakṣiṇā mūrti).

←Previous Verse
Next Verse→