Adhyaya 8

Verse 1

अगस्त्य उवाच । किं चकार हरः स्कंद मंदराद्रिगतस्तदा । विलंबमालंबयति तस्मिन्नपि गजानने

Agastya thưa: “Hỡi Skanda, khi Hara (Śiva) đã lên núi Mandara, bấy giờ Ngài đã làm gì, trong lúc Gajānana (Gaṇeśa) vẫn còn trì hoãn?”

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य कथां पुण्यां कथ्यमानां मयाधुना । वाराणस्येकविषयामशेषाघौघनाशिनीम्

Skanda nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Agastya, câu chuyện thánh thiện nay ta đang thuật—chỉ chuyên về Vārāṇasī—có năng lực diệt trừ trọn dòng thác tội lỗi.”

Verse 3

करींद्रवदने तत्र क्षेत्रवर्येऽविमुक्तके । विलंबभाजित्र्यक्षेण प्रैक्षिक्षिप्रमधोक्षजः

Tại đó, nơi thánh địa tối thắng Avimukta, khi vị Thần Mặt Voi còn chần chừ, thì Adhokṣaja (Viṣṇu) liền mau chóng hướng mắt về Đấng Tam Nhãn, Śiva.

Verse 4

प्रोक्तोथ बहुशश्चेति बहुमानपुरःसरम् । तथा त्वमपि माकार्षीर्यथा प्राक्प्रस्थितैः कृतम्

Ngài nói, với lòng tôn kính đi trước lời rằng: “Điều này quả đã được nói nhiều lần. Vậy ngươi cũng chớ làm khác; hãy làm như những người đã lên đường trước kia đã làm.”

Verse 5

श्रीविष्णुरुवाच । उद्यमः प्राणिभिः कार्यो यथाबुद्धि बलाबलम् । परं फलंति कर्माणि त्वदधीनानि शंकर

Śrī Viṣṇu nói: “Muôn loài phải gắng sức theo trí hiểu của mình, cân nhắc sức và yếu. Nhưng quả tối hậu của mọi nghiệp lại tùy thuộc nơi Ngài, hỡi Śaṅkara.”

Verse 6

अचेतनानि कर्माणि स्वतंत्राः प्राणिनोपि न । त्वं च तत्कर्मणां साक्षी त्वं च प्राणिप्रवर्तकः

Các hành nghiệp vốn vô tri, và chúng sinh cũng chẳng thật tự chủ. Ngài là chứng tri của mọi nghiệp ấy, và chính Ngài là Đấng thúc đẩy muôn loài hành động.

Verse 7

किंतु त्वत्पादभक्तानां तादृशी जायते मतिः । यया त्वमेव कथयेः साध्वनेनत्वनुष्ठितम्

Nhưng đối với những người sùng kính dưới chân Ngài, một trí hiểu như thế khởi lên, khiến chính Ngài phán: “Người ấy đã thực hành điều này một cách chánh thiện, đúng pháp.”

Verse 8

यत्किंचिदिह वै कर्मस्तोकं वाऽस्तोकमेव वा । तत्सिद्ध्यत्येव गिरिश त्वत्पादस्मृत्यनुष्ठितम्

Bất cứ việc gì làm ở đây—dù nhỏ hay lớn—hỡi Girīśa, Chúa của núi non, chắc chắn đều thành tựu khi được thực hiện trong sự tưởng niệm đôi chân thiêng liêng của Ngài.

Verse 9

सुसिद्धमपि वै कार्यं सुबुद्ध्यापि स्वनुष्ठितम् । अत्वत्पदस्मृतिकृतं विनश्यत्येव तत्क्षणात्

Dẫu công việc đã vững chắc và được thực hiện đúng đắn bằng trí tuệ sáng suốt, nếu làm mà không tưởng niệm đôi chân của Ngài thì liền tiêu tan ngay tức khắc.

Verse 10

शंभुना प्रेषितेनाद्य सूद्यमः क्रियते मया । त्वद्भक्तिसंपत्तिमतां संपन्नप्राय एव नः

Hôm nay, theo mệnh lệnh của Śambhu, ta đang dốc lòng nỗ lực; với những ai giàu có bằng tài sản bhakti đối với Ngài, sự thành công của chúng ta hầu như đã được bảo đảm.

Verse 11

अतीव यदसाध्यं स्यात्स्वबुद्धिबलपौरुषैः । तत्कार्यं हि सुसिद्धं स्यात्त्वदनुध्यानतः शिव

Dẫu điều gì hoàn toàn bất khả bằng trí tuệ, sức lực và nỗ lực của con người, hỡi Śiva, công việc ấy vẫn được thành tựu viên mãn nhờ sự thiền quán về Ngài.

Verse 12

यांति प्रदक्षिणीकृत्य ये भवंतं भवं विभो । भवंति तेषां कार्याणि पुरोभूतानि ते भयात्

Những ai sau khi đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh Ngài—hỡi Vibhu, Bhava là Đấng Tối Thượng—thì mọi việc của họ dường như đã được hoàn thành từ trước, như thể vội chạy lên trước vì kính sợ uy lực của Ngài.

Verse 13

जातं विद्धि महादेव कार्यमेतत्सुनिश्चितम् । काशीप्रावेशिकश्चिंत्य शुभलग्नोदयः परम्

Hỡi Mahādeva, xin hãy biết rằng công việc này đã được quyết định chắc chắn và đã thành tựu. Giờ lành tối thượng để vào Kāśī đã hiển lộ; hãy đón nhận với lòng không nghi.

Verse 14

अथवा काशिसंप्राप्तौ न चिंत्यं हि शुभाशुभम् । तदैव हि शुभः कालो यदैवाप्येत काशिका

Hoặc khi đã đến Kāśī thì chẳng cần cân nhắc điềm lành hay dữ; vì chính thời khắc ấy là cát tường—đúng vào lúc đạt đến Kāśikā.

Verse 15

शंभुं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य च पुनःपुनः । प्रतस्थेऽथ सलक्ष्मीको मंदराद्गरुडध्वजः

Sau khi đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh Śambhu và đảnh lễ hết lần này đến lần khác, đức Viṣṇu mang cờ Garuḍa—cùng với Lakṣmī—liền khởi hành từ núi Mandara.

Verse 16

दृशोरतिथितां नीत्वा विष्णुर्वाराणसीं ततः । पुंडरीकाक्ष इत्याख्यां सफलीकृतवान्मुदा

Rồi Viṣṇu, khi đưa Vārāṇasī làm “vị khách” của đôi mắt mình (tức được chiêm ngưỡng), đã hoan hỷ khiến danh xưng “Puṇḍarīkākṣa” trở nên trọn nghĩa và viên mãn.

Verse 17

गंगावरणयोर्विष्णुः संभेदे स्वच्छमानसः । प्रक्षाल्य पाणिचरणं सचैलः स्नातवानथ

Tại nơi hợp lưu của Gaṅgā và Varaṇā, Viṣṇu với tâm ý trong sáng an nhiên đã rửa tay chân, rồi tắm ngay tại đó, vẫn còn khoác y phục.

Verse 18

तदाप्रभृति तत्तीर्थं पादोदकमितीरितम् । पादौ यदादौ शुभदौ क्षालितौ पीतवाससा

Từ đó về sau, bến thánh ấy được gọi là “Pādodaka”, vì ngay thuở ban đầu, tại nơi ấy, đôi chân cát tường đã được Pītavāsā (Viṣṇu khoác y vàng) rửa sạch.

Verse 19

तत्र पादोदके तीर्थे ये स्नास्यंतीह मानवाः । तेषां विनश्यति क्षिप्रं पापं सप्तभवार्जितम्

Những ai tắm tại thánh địa Pādodaka này, tội lỗi tích tụ qua bảy kiếp sẽ nhanh chóng tiêu tan.

Verse 20

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा दत्त्वा चैव तिलोदकम् । सप्तसप्त तथा सप्त स्ववंश्यांस्तारयिष्यति

Người nào làm lễ śrāddha tại đó và dâng nước pha mè (tilodaka), sẽ cứu độ dòng tộc của mình—bảy lần bảy, và thêm bảy đời nữa.

Verse 21

गयायां यादृशी तृप्तिर्लभ्यते प्रपितामहैः । तीर्थे पादोदके काश्यां तादृशी लभ्यते ध्रुवम्

Sự thỏa mãn mà các bậc tổ tiên nhận được tại Gayā, thì tại Kāśī, nơi thánh địa Pādodaka, cũng chắc chắn đạt được như vậy.

Verse 22

कृतपादोदक स्नानं पीतपादोदकोदकम् । दत्तपादोदपानीयं नरं न निरयः स्पृशेत्

Ai đã tắm tại Pādodaka, uống nước pādodaka ấy, và lại bố thí pādodaka như nước uống thiêng—thì địa ngục không thể chạm đến người ấy.

Verse 23

विष्णुपादोदके तीर्थे प्राश्य पादोदकं सकृत् । जातुचिज्जननीस्तन्यं न पिबेदिति निश्चितम्

Tại thánh độ Viṣṇu-Pādodaka, ai đã một lần nhấp pādodaka, thì được kết luận vững chắc rằng từ đó không nên uống sữa mẹ nữa.

Verse 24

सचक्र शालग्रामस्य शंखेन स्नापितस्य च । अद्भिः पादोदकस्यांबु पिबन्नमृततां व्रजेत्

Nếu ai uống nước pādodaka—nước dùng để tắm Śālagrāma có dấu bánh xe, lại được tắm bằng ốc tù và—người ấy đạt amṛtatva, sự bất tử.

Verse 25

विष्णुपादोदके तीर्थे विष्णुपादोदकं पिबेत् । यदि तत्सुधया किं नु बहुकालीनयातया

Tại thánh độ Viṣṇu-Pādodaka, hãy uống pādodaka của Viṣṇu; nếu chính đó là sudhā, cam lộ, thì cần gì thứ ‘amṛta’ để lâu ngày đã cũ?

Verse 26

काश्यां पादोदके तीर्थे यैः कृता नोदकक्रियाः । जन्मैव विफलं तेषां जलबुद्बुद सश्रियाम्

Những ai ở Kāśī, tại thánh độ Pādodaka, không làm udaka-kriyā (nghi lễ nước)—dẫu mang chút vinh quang mong manh như bọt nước—thì chính sự sinh ra của họ cũng thành vô ích.

Verse 27

कृतनित्यक्रियो विष्णुः सलक्ष्मीकः सकाश्यपिः । उपसंहृत्य तां मूर्तिं त्रैलोक्यव्यापिनीं तथा

Viṣṇu, sau khi hoàn tất các nghi lễ hằng ngày, cùng với Lakṣmī và cả Kāśyapa, liền thu nhiếp lại hình tướng ấy vốn trùm khắp ba cõi.

Verse 28

विधाय दार्षदीं मूर्तिं स्वहस्तेनादिकेशवः । स्वयं संपूजयामास सर्वसिद्धिसमृद्धिदाम्

Ādikeśava tự tay tạc nên một thánh tượng bằng đá, rồi chính Ngài chí thành phụng thờ—thánh tượng ban trọn vẹn mọi thành tựu (siddhi) và phúc lộc cát tường.

Verse 29

आदिकेशवनाम्नीं तां श्रीमूर्तिं पारमेश्वरीम् । संपूज्य मर्त्यो वैकुंठं मन्यते स्वगृहांगणम्

Sau khi chí kính phụng thờ thánh tượng rực rỡ mang danh Ādikeśava—đấng Tối Thượng—đúng theo nghi lễ, người phàm cũng xem ngay sân nhà mình như chính Vaikuṇṭha.

Verse 30

श्वेतद्वीप इति ख्यातं तत्स्थानं काशिसीमनि । श्वेतद्वीपे वसंत्येव नरास्तन्मूर्तिसेवकाः

Trong cõi biên giới của Kāśī, nơi ấy được biết đến với danh xưng ‘Śvetadvīpa’. Quả thật, những ai phụng sự thánh tượng ấy đều an trú nơi Śvetadvīpa, trong trạng thái phúc lành.

Verse 31

क्षीराब्धिसंज्ञं तत्रान्यत्तीर्थं केशवतोग्रतः । कृतोदकक्रियस्तत्र वसेत्क्षीराब्धिरोधसि

Tại đó, trước mặt Keśava có một thánh địa (tīrtha) khác mang tên ‘Kṣīrābdhi’. Sau khi cử hành nghi thức nước tại đó, hành giả nên an trú bên bờ Kṣīrābdhi.

Verse 32

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा गां दत्त्वा च पयस्विनीम् । यथोक्तसर्वाभरणां क्षीरोदे वासयेत्पितॄन्

Tại đó, sau khi cử hành lễ śrāddha và bố thí một con bò cho sữa được trang sức đúng như lời dạy, người ấy khiến tổ tiên mình an trú mãn nguyện trong Kṣīroda—cõi của Đại Dương Sữa.

Verse 33

एकोत्तरशतं वंश्यान्नवेत्पायस कर्दमम् । क्षीरोदरोधः पुण्यात्मा भक्त्या तत्रैकधेनुदः

Bên bờ Kṣīroda, người hiền đức nếu dâng bố thí một con bò với lòng bhakti, thì phước ấy đem lại sự no đủ như kheer và lễ phẩm ngọt cho một trăm lẻ một đời con cháu trong dòng tộc.

Verse 34

बह्वीश्च नैचिकीर्दत्त्वा श्रद्धयात्र सदक्षिणाः । शय्योत्तरांश्च प्रत्येकं पितॄंस्तत्र सुवासयेत्

Tại đó, nhờ dâng nhiều lễ naicikī với lòng śraddhā và dakṣiṇā xứng đáng, lại cúng giường giường nằm cùng các phẩm vật thêm, người ta khiến từng vị tổ tiên được an trú an lành trong cõi thiêng ấy.

Verse 35

क्षीरोदाद्दक्षिणे तत्र शंखतीर्थमनुत्तमम् । तत्रापि संतर्प्यपितॄन्विष्णुलोकेमहीयते

Về phía nam Kṣīroda có Thánh địa Śaṅkha-tīrtha vô song. Ngay tại đó, ai làm cho tổ tiên được thỏa mãn thì được tôn vinh nơi cõi Viṣṇu.

Verse 36

तद्याम्यां चक्रतीर्थं च पितॄणामपि दुर्लभम् । तत्रापि विहितश्राद्धो मुच्यते पैतृकादृणात्

Về phía nam nữa là Cakra-tīrtha, hiếm có ngay cả đối với tổ tiên. Tại đó, ai cử hành śrāddha đúng theo nghi pháp thì được giải thoát khỏi món nợ đối với tổ tiên.

Verse 37

तत्संन्निधौ गदातीर्थं विष्वगाधिनिबर्हणम् । तारणं च पितॄणां वै कारणं चैनसां क्षये

Gần đó có Gadā-tīrtha, nơi tiêu trừ những khổ lụy ăn sâu. Quả thật đây là nhân duyên đưa tổ tiên được độ thoát và khiến tội lỗi dần tiêu giảm.

Verse 38

पद्मतीर्थं तदग्रे तु तत्र स्नात्वा नरोत्तमः । पितॄन्संतर्प्य विधिना पद्मयानेव हीयते

Phía trước đó là Padma-tīrtha. Bậc nam tử tối thượng, sau khi tắm gội tại đấy và làm lễ tarpaṇa đúng nghi thức để làm thỏa mãn các Pitṛ (tổ tiên), liền ra đi như được nâng trên cỗ vimāna hoa sen.

Verse 39

तत्रैव च महालक्ष्म्यास्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । स्वयं यत्र महालक्ष्मीः स्नाता त्रैलोक्यहर्षदा

Ngay tại đó có thánh địa (tīrtha) của Mahālakṣmī, lừng danh khắp ba cõi—nơi chính Mahālakṣmī từng tắm gội, ban niềm hoan hỷ cho cả ba cõi.

Verse 40

तत्र तीर्थे कृतस्नानो दत्त्वा रत्नानि कांचनम् । पट्टांबराणि विप्रेभ्यो न लक्ष्म्या परिहीयते

Tắm gội tại tīrtha ấy, rồi dâng cúng châu báu, vàng và y phục lụa quý cho các Brāhmaṇa, thì Lakṣmī—phúc lộc thịnh vượng—của người ấy chẳng bao giờ suy giảm.

Verse 41

यत्रयत्र हि जायेत तत्रतत्र समृद्धिमान् । पितरोपि हि सुश्रीकास्तस्य स्युस्तीर्थगौरवात्

Dù sinh ra ở đâu, ngay nơi ấy người ấy cũng được sung túc; và nhờ uy nghi của tīrtha ấy, ngay cả các Pitṛ (tổ tiên) của người ấy cũng được phú quý, đầy đủ phúc lộc.

Verse 42

तत्रास्ति हि महालक्ष्म्या मूर्तिस्त्रैलोक्यवंदिता । तां प्रणम्य नरो भक्त्या न रोगी जायते क्वचित्

Tại đó có thánh tượng Mahālakṣmī, được tôn kính khắp ba cõi. Người nào cúi lạy Ngài với lòng bhakti thì chẳng bao giờ sinh ra trong thân phận bệnh tật.

Verse 43

नभस्य बहुलाष्टम्यां कृत्वा जागरणं निशि । समभ्यर्च्य महालक्ष्मीं व्रती व्रतफलं लभेत्

Vào ngày bát nhật tối (bahulāṣṭamī) của tháng Nabhas (Bhādrapada), người giữ giới nguyện nếu thức canh suốt đêm và thành kính phụng thờ Mahālakṣmī đúng nghi thức, sẽ đạt trọn vẹn quả báo của lời nguyện.

Verse 44

तार्क्ष्य तीर्थं हि तत्रास्ति तार्क्ष्यकेशवसन्निधौ । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या संसाराहिं न पश्यति

Tại đó cũng có Tārkṣya-tīrtha, ở gần thánh nhan Tārkṣya-Keśava. Ai tắm gội nơi ấy với lòng bhakti thì chẳng còn thấy con rắn của luân hồi thế tục nữa.

Verse 45

तदग्रे नारदं तीर्थं महापातकनाशनम् । ब्रह्मविद्योपदेशं च प्राप्तवान्यत्र नारदः

Vượt qua đó là Nārada-tīrtha, nơi diệt trừ đại tội; chính tại đây Nārada đã thọ nhận lời chỉ dạy về brahma-vidyā, tri kiến về Brahman.

Verse 46

तत्र स्नातो नरः सम्यग्ब्रह्मविद्यामवाप्नुयात् । केशवात्तेन तत्रोक्तः काश्यां नारदकेशवः

Ai tắm gội nơi ấy đúng pháp thì thật sự đạt được brahma-vidyā. Vì thế, Keśava tại đó ở Kāśī được xưng là ‘Nārada-Keśava’.

Verse 47

अर्चयित्वा नरो भक्त्या देवं नारदकेशवम् । जनन्या जठरं पीठमध्यास्ते न कदाचन

Ai thành kính phụng thờ Đức Nārada-Keśava thì chẳng bao giờ còn phải nằm trong thai mẹ, cũng không còn phải đặt mình lên giường sinh nở vào bất cứ lúc nào.

Verse 48

प्रह्लादतीर्थं तस्याग्रे यत्र प्रह्लादकेशवः । तत्र श्राद्धादिकं कृत्वा विप्णुलोके महीयते

Trước ngôi thánh địa ấy là Prahlāda-tīrtha, nơi Prahlāda-Keśava ngự hiện. Ai làm lễ Śrāddha và các nghi thức liên hệ tại đó sẽ được tôn vinh trong cõi Viṣṇu.

Verse 49

आंबरीषमहातीर्थमघघ्नं तस्य सन्निधौ । तत्रौदकीं क्रियां कुर्वन्निष्कालुष्यं लभेन्नरः

Gần đó là đại thánh địa Āmbārīṣa-tīrtha, nơi diệt trừ tội lỗi. Ai cử hành các nghi lễ bằng nước tại đó sẽ đạt sự thanh tịnh, không còn cấu uế.

Verse 50

आदित्यकेशवः पूज्य आदिकेशव पूर्वतः । तस्य संदर्शनादेव मुच्यते चोच्चपातकैः

Āditya-Keśava đáng được phụng thờ, ngự ở phía đông của Ādi-Keśava. Chỉ cần chiêm bái Ngài, người ấy cũng được giải thoát khỏi cả những trọng tội.

Verse 51

दत्तात्रेयेश्वरं तीर्थं तत्रैवादिगदाधरः । पितॄन्संतर्प्य तत्रैव ज्ञानयोगमवाप्नुयात्

Tại đó có thánh địa của Dattātreyeśvara, và ngay nơi ấy cũng có Ādi-Gadādhara. Khi làm lễ thỏa mãn các Pitṛ (tổ tiên) tại đó, người ấy đạt được jñāna-yoga, con đường hợp nhất bằng trí tuệ.

Verse 52

भृगुकेशवपूर्वेण तीर्थं वै भार्गवं परम् । तत्र स्नातो नरः प्राज्ञो भवेद्भार्गववत्सुधीः

Về phía đông của Bhṛgu-Keśava quả thật có Bhārgava-tīrtha tối thượng. Người trí tắm gội tại đó sẽ trở nên uyên bác và sáng suốt như một bậc Bhārgava.

Verse 53

तत्र वामनतीर्थं च प्राच्यां वामनकेशवात् । पूजयित्वा च तं विष्णुं वसेद्वामनसन्निधौ

Tại đó cũng có Vāmana-tīrtha, ở phía đông của Vāmana-Keśava. Sau khi lễ bái vị Viṣṇu ấy, người mộ đạo nên an trú trong sự hiện diện gần gũi của Vāmana.

Verse 54

नरनारायणं तीर्थं नरनारायणात्पुरः । तत्र तीर्थे कृतस्नानो नरो नारायणो भवेत्

Trước Nara-Nārāyaṇa có Nara-Nārāyaṇa-tīrtha. Ai tắm gội tại tīrtha ấy thì trở nên như Nārāyaṇa (đầy đủ cát tường thần thánh).

Verse 55

यज्ञवाराह तीर्थं च तदग्रे पापनाशनम् । प्रतिमज्जनतस्तत्र राजसूय क्रतोः फलम्

Tại đó còn có Yajña-Vārāha-tīrtha, ở phía trước, là nơi diệt trừ tội lỗi. Ai nhiều lần dìm mình nơi ấy sẽ đạt quả báo của lễ tế Rājasūya.

Verse 56

विदारनारसिंहाख्यं तत्र तीर्थं सुनिर्मलम् । स्नातो विदारयेत्तत्र पापं जन्मशतार्जितम्

Tại đó có tīrtha vô cùng thanh tịnh mang danh Vidāra-Narasiṃha. Ai tắm nơi ấy sẽ xé tan và diệt sạch tội lỗi tích tụ qua trăm kiếp sinh.

Verse 57

गोपिगोविंद तीर्थं च गोपिगोविंदपूर्वतः । स्नात्वा तत्र समभ्यर्च्य विष्णुं विष्णुप्रियो भवेत्

Tại đó còn có Gopī-Govinda-tīrtha, ở phía đông của Gopī-Govinda. Tắm tại đó rồi chí kính lễ bái Viṣṇu, người ấy trở thành kẻ được Viṣṇu yêu mến.

Verse 58

तीर्थं लक्ष्मीनृसिंहाख्यं गोपिगोविंद दक्षिणे । न लक्ष्म्या त्यज्यते क्वापि तत्तीर्थं परिमज्जनात्

Về phía nam của Gopīgovinda có thánh địa (tīrtha) mang danh Lakṣmī–Nṛsiṃha. Ai tắm và dìm mình nơi tīrtha ấy thì Lakṣmī—phúc lộc và ân sủng thiêng liêng—không bao giờ rời bỏ, dù ở đâu hay lúc nào.

Verse 59

तदग्रे शेषतीर्थं च शेषमाधवसन्निधौ । तर्पितानां पितॄणां च यत्र तृप्तिर्न शिष्यते

Phía trước đó là Śeṣa-tīrtha, gần nơi ngự của Śeṣa-Mādhava. Tại đây, khi dâng tarpaṇa cho các Pitṛ (tổ tiên), sự mãn nguyện của các ngài không hề suy giảm—luôn bền lâu và viên mãn.

Verse 60

शंखमाधवतीर्थं च तदवाच्यां सुनिर्मलम् । कृतोदको नरस्तत्र भवेत्पापोपि निर्मलः

Và tại đó có Śaṅkha-Mādhava Tīrtha, được truyền tụng là vô cùng thanh tịnh. Người nào làm nghi lễ nước/tắm gội nơi ấy thì dù mang tội lỗi cũng trở nên trong sạch.

Verse 61

तदग्रे च हयग्रीवं तीर्थं परमपावनम् । तत्र स्नात्वा हयग्रीवं केशवं परिपूज्य च

Vượt qua đó là Hayagrīva Tīrtha, nơi tẩy tịnh tối thượng. Tắm gội tại đây xong, người hành hương nên chí thành thờ phụng Keśava trong hình tướng Hayagrīva.

Verse 62

पिंडं च तत्र निर्वाप्य हयग्रीवस्य सन्निधौ । हायग्रीवीं श्रियं प्राप्य समुच्येत सपूर्वजः

Và khi dâng piṇḍa tại đó, trước thánh nhan Hayagrīva, người ấy đạt được Hayagrīvī-śrī—phú quý cát tường do Hayagrīva ban—và được nâng lên cùng với các bậc tiền tổ của mình.

Verse 63

स्कंद उवाच । प्रसंगतो मयैतानि तीर्थानि कथितानि ते । भूमौ तिलांतरायां यत्तत्र तीर्थान्यनेशः

Skanda nói: Nhân tiện, ta đã kể cho ngươi về các tīrtha ấy. Trên cõi đất, tại vùng gọi là Tilāntarā, hỡi Chúa tể, quả thật có vô số bến thánh linh thiêng.

Verse 64

पातालं गमितः पूर्वं हरिणा विक्रमैस्त्रिभिः । वृत्तवानपि वै वृत्रः सुत्राम्णा विनिसूदितः

Thuở xưa, Hari đã vươn tới Pātāla bằng ba bước thần lực; và Vṛtra—dẫu hung mãnh—cũng đã bị Sutrāman (Indra) diệt trừ thật sự.

Verse 65

उद्दिष्टानां तु तीर्थानामेतेषां कलशोद्भव । नाममात्रमपि श्रुत्वा निष्पापो जायते नरः । इदानीं प्रस्तुतं विप्र शृणु वक्ष्यामि तेग्रतः । वैकुंठनाथो यच्चक्रे शंखचक्रगदाधरः

Hỡi Kalaśodbhava (Agastya), trong các tīrtha đã được chỉ bày ấy, chỉ cần nghe dù chỉ danh xưng thôi, con người cũng trở nên vô tội. Nay, hỡi bà-la-môn, hãy nghe điều đang được nói đến; ta sẽ tuyên bày trước mặt ngươi việc mà Vaikuṇṭhanātha—Đấng mang ốc, đĩa và chùy—đã từng làm.

Verse 66

तस्यां मूर्तौ समावेश्य कैशव्यामथ केशवः । शंभोः कार्ये कृतमना अंशांशांशेन निर्गतः

Bấy giờ Keśava nhập vào hình tướng Kaiśavī ấy, một lòng muốn thành tựu công việc của Śambhu, và hiện ra chỉ bằng một phần cực vi—một phần của phần của phần (uy lực Ngài).

Verse 67

अगस्त्य उवाच । अंशांशांशेन निश्चक्रे कुतो भोश्चक्रपाणिना । क्व निर्गतं च हरिणा प्राप्य काशीं षडानन

Agastya thưa: Hỡi Ṣaḍānana, Cakrapāṇi (Viṣṇu) đã xuất hiện bằng phần cực vi ấy từ nơi nào? Và khi đến Kāśī rồi, Hari đã hiển lộ chính xác ở chốn nào?

Verse 68

स्कंद उवाच । सामस्त्येन यदर्थं न निर्गतं विष्णुना मुने । ब्रुवे तत्कारणमिति क्षणमात्रं निशामय

Skanda nói: “Này hiền giả, hãy lắng nghe trong chốc lát; ta sẽ nói rõ nguyên do vì sao Viṣṇu không rời khỏi vùng này một cách trọn vẹn.”

Verse 69

संप्राप्य पुण्यसंभारैः प्राज्ञो वाराणसीं पुरीम् । न त्यजेत्सर्वभावेन महालाभैरपीरितः

Nhờ tích tụ công đức mà đến được thành Vārāṇasī, bậc trí giả không nên rời bỏ nơi ấy bằng trọn tấm lòng; dẫu lợi lộc thế gian lớn lao cũng chớ để quyến rũ.

Verse 70

अतः प्रतिकृतिः स्वीया तत्र काश्यां मुरारिणा । प्रतितस्थे कलशजस्तोकांशेन च निर्गतम्

Vì thế, tại Kāśī, Murāri (Viṣṇu) đã an lập một hình tượng đại diện của chính mình; còn vị hiền triết sinh từ bình nước (Agastya) ra đi, nhưng chỉ rời đi phần nhỏ, không hoàn toàn.

Verse 71

किंचित्काश्या उदीच्यां च गत्वा देवेन चक्रिणा । स्वस्थित्यै कल्पितं स्थानं धर्मक्षेत्रमितीरितम्

Đi hơi chếch về phía bắc của Kāśī, Đấng mang bánh xe (cakra) đã tạo một nơi để tự mình an trú; nơi ấy được gọi là ‘Dharmakṣetra’, Cánh đồng của Dharma.

Verse 72

ततस्तु सौगतं रूपं शिश्राय श्रीपतिः स्वयम् । अतीव सुंदरतरं त्रैलोक्यस्यापिमोहनम्

Rồi chính Śrīpati tự khoác lấy hình tướng ‘Saugata’ (tựa như Phật giáo)—vô cùng mỹ lệ, quyến rũ đến cả ba cõi.

Verse 73

श्रीः परिव्राजिका जाता नितरां सुभगाकृतिः । यामालोक्य जगत्सर्वं चित्रन्यस्तमिवास्थितम्

Śrī (Lakṣmī) hóa thành một nữ du phương xuất gia, dung nhan cát tường tuyệt diệu; vừa trông thấy nàng, toàn thể thế gian như bức họa được vẽ sẵn—sững sờ đứng lặng vì kinh ngạc.

Verse 74

विश्वयोनिं जगद्धात्रीं न्यस्तहस्ताग्रपुस्तकाम् । गरुत्मानपि तच्छिष्यो जातो लोकोत्तराकृतिः

Đấng Mẫu Thế Gian—tử cung của vũ trụ, bậc nâng đỡ muôn loài—cầm một quyển kinh nơi đầu ngón tay của bàn tay buông xuống; đến cả Garuḍa cũng làm đệ tử của Ngài, mang hình tướng siêu vượt thế tục.

Verse 75

अत्यद्भुत महाप्राज्ञो निःस्पृहः सर्ववस्तुषु । गुरुशुश्रूषणपरो न्यस्तहस्ताग्रपुस्तकः

Ngài thật kỳ diệu, đại trí, không tham cầu bất cứ vật gì; chuyên tâm phụng sự bậc thầy, tay buông xuống mà nơi đầu ngón vẫn nâng giữ một quyển kinh.

Verse 76

अपृच्छत्परमं धर्मं संसारविनिमोचकम् । आचार्यवर्यं सौम्यास्यं प्रसन्नात्मानमुत्तमम्

Ngài thưa hỏi bậc ācārya tối thượng về Chánh Pháp tối cao, pháp môn giải thoát khỏi saṃsāra—vị thầy dung mạo hiền hòa, tâm an nhiên, thật bậc ưu thắng.

Verse 77

धर्मार्थशास्त्रकुशलं ज्ञानविज्ञानशालिनम् । सुस्वरं सुपदव्यक्ति सुस्निग्धमृदुभाषिणम्

(Vị thầy) tinh thông các luận thư về dharma và artha, sung mãn cả tri thức lẫn chứng ngộ; tiếng nói êm dịu, lời lẽ rõ ràng, và nói năng mềm mại thấm đượm ân tình.

Verse 78

स्तंभनोच्चाटनाकृष्टि वशीकर्मादिकोविदम् । व्याख्यानसमयाकृष्ट पक्षिरोमांचकारिणम्

Ngài tinh thông các pháp như làm đứng yên, xua đuổi, hấp dẫn và nhiếp phục; và khi bắt đầu giảng giải, đến cả chim muông cũng bị cuốn hút, rúng động trong niềm hỷ lạc khiến lông dựng lên.

Verse 79

पीततद्गीतपीयूष मृगपूगैरुपासितम् । महामोदभराक्रांत वातचांचल्यहारिणम्

Bầy nai uống cam lộ từ khúc ca của ngài rồi đến hầu cận; tràn ngập niềm hoan hỷ lớn lao, chúng được giải thoát khỏi sự chao đảo của tâm ý lăng xăng như gió.

Verse 80

वृक्षैरपि पतत्पुष्पच्छलैःकृतसमर्चनम् । ततःप्रोवाच पुण्यात्मा पुण्यकीर्तिः स सौगतः

Ngay cả cây cối cũng như lấy cớ hoa rụng mà làm lễ cúng dường. Bấy giờ bậc hiền thiện—Puṇyakīrti, vị Saugata (Phật tử)—bắt đầu cất lời.

Verse 81

शिष्यं विनयकीर्तिं तं महाविनयभूषणम्

Vị đệ tử ấy, Vinayakīrti, được trang nghiêm bởi đại đức khiêm cung và kỷ luật.

Verse 82

रत्नाकरे रत्नसंख्या संख्याविद्भिरपीष्यते । लिंगप्रतिष्ठा पुण्यस्य न तु संख्येति लिख्यते

Trong biển châu báu, ngay cả bậc tinh thông phép đếm cũng thừa nhận số lượng ngọc; nhưng công đức thiết lập Śiva-liṅga thì không thể ghi thành con số.

Verse 83

अनादिसिद्धः संसारः कर्तृकर्मविवर्जितः । स्वयं प्रादुर्भवेदेष स्वयमेव विलीयते

Luân hồi vốn thành tựu từ vô thủy, không có kẻ tác tạo và hành vi chân thật; tự nó hiện khởi, rồi tự nó tiêu tan.

Verse 84

ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं यावद्देहनिबंधनम् । आत्मैवैकेश्वरस्तत्र न द्वितीयस्तदीशिता

Từ Phạm Thiên cho đến một bụi cỏ, hễ còn bị ràng buộc bởi thân—thì chỉ có Chân Ngã là Đấng Chủ Tể duy nhất; ngoài Ngài không có vị cai quản thứ hai.

Verse 85

यद्ब्रह्मविष्णुरुद्राद्यास्तथाख्या देहिनामिमाः । आख्या यथास्मदादीनां पुण्यकीर्त्यादिरुच्यते

Như các hữu tình mang thân được gọi bằng những danh xưng ‘Phạm Thiên’, ‘Viṣṇu’, ‘Rudra’ v.v., thì người như chúng ta cũng có các tên gọi—như ‘Puṇyakīrti’—được dùng trong lời nói thường ngày.

Verse 86

देहो यथा स्मदादीनां स्वकालेन विलीयते । ब्रह्मादि मशकांतानां स्वकालाल्लीयते तथा

Như thân của người như chúng ta hoại diệt đúng thời của nó, thì thân của hết thảy—từ Phạm Thiên cho đến muỗi—cũng hoại diệt khi thời hạn đến.

Verse 87

विचार्यमाणे देहेस्मिन्नकिंचिदधिकं क्वचित् । आहारो मैथुनं निद्रा भयं सर्वत्र यत्समम्

Khi quán xét thân này, không thấy ở đâu có điều gì vượt trội: ăn uống, giao phối, ngủ nghỉ và sợ hãi—đều như nhau nơi mọi loài.

Verse 88

निजाहारपरीमाणं प्राप्य सर्वोपि देहभृत् । सदृशीमेव संतृप्तिं प्राप्नुयान्नाधिकेतराम्

Mọi chúng sinh mang thân, khi nhận được phần ăn đúng với lượng thích hợp của mình, liền đạt sự thỏa mãn tương xứng với lượng ấy—không hơn, cũng không trái với điều hợp lẽ.

Verse 89

यथा वितृषिताः स्याम पीत्वा पेयं मुदा वयम् । तृषितास्तु तथान्येपि न विशेषोल्पकोधिकः

Như chúng ta vui lòng uống nước rồi hết khát, thì những người khác đang khát cũng vậy; trong điều ấy không có khác biệt đặc biệt—không ít, không nhiều.

Verse 90

संतु नार्यः सहस्राणि रूपलावण्यभूमयः । परं निधुवने काले ह्येकैवेहोपयुज्यते

Dẫu có hàng ngàn nữ nhân giàu sắc đẹp và duyên dáng, nhưng đến lúc ân ái giao hòa, nơi đây thực sự chỉ một người duy nhất được cùng kết hợp.

Verse 91

अश्वाः परः शताः संतु संत्वनेकेप्यनेकषाः । अधिरोहे तथाप्येको न द्वितीयस्तथात्मनः

Dẫu có hơn trăm con ngựa—nhiều và đủ kiểu—nhưng để lên yên cưỡi, chỉ dùng một con; cùng một lúc không có con thứ hai.

Verse 92

पर्यंकशायिनां स्वापे सुखं यदुपपद्यते । तदेव सौख्यं निद्रायामिह भूशायिनामपि

Niềm an lạc phát sinh trong giấc ngủ của người nằm trên giường, cũng chính là niềm an lạc ấy trong giấc ngủ của người nằm trên đất nơi đây.

Verse 93

यथैव मरणाद्भीतिरस्मदादि वपुष्मताम् । ब्रह्मादिकीटकांतानां तथा मरणतो भयम्

Cũng như chúng ta—những hữu tình mang thân—đều sợ hãi cái chết, thì từ Phạm Thiên (Brahmā) cho đến loài côn trùng nhỏ bé nhất, hết thảy đều có nỗi sợ tử vong.

Verse 94

सर्वेतनुभृतस्तुल्या यदि बुद्ध्या विचार्यते । इदं निश्चित्य केनापि नो हिंस्यः कोपि कुत्रचित्

Nếu dùng trí tuệ mà quán xét, mọi hữu tình mang thân đều bình đẳng. Biết chắc điều ấy rồi, không ai nên làm hại bất cứ sinh linh nào, ở bất cứ nơi đâu.

Verse 95

धर्मो जीवदया तुल्यो न क्वापि जगतीतले । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या जीवदया नृभिः

Trên mặt đất này, không có pháp (dharma) nào sánh bằng lòng từ bi đối với muôn loài hữu tình. Vì thế, con người phải dốc mọi nỗ lực để thực hành jīva-dayā—thương xót sự sống.

Verse 96

एकस्मिन्रक्षिते जीवे त्रैलोक्यं रक्षितं भवेत् । घातिते घातितं तद्वत्तस्माद्रक्षेन्न घातयेत्

Khi bảo hộ dù chỉ một sinh mạng, cũng như bảo hộ cả ba cõi; khi sát hại một sinh mạng, cũng như sát hại cả ba cõi. Vì vậy hãy gìn giữ, chớ gây nên việc giết hại.

Verse 97

अहिंसा परमो धर्म इहोक्तः पूर्वसूरिभिः । तस्मान्न हिंसा कर्तव्या नरैर्नरकभीरुभिः

Ahiṃsā—không bạo hại—là pháp tối thượng, như các bậc hiền triết thuở xưa đã tuyên thuyết nơi đây. Vì vậy, người đời sợ địa ngục chớ bao giờ làm điều bạo lực.

Verse 98

न हिंसा सदृशं पापं त्रैलोक्ये सचराचरे । हिंसको नरकं गच्छेत्स्वर्गं गच्छेदहिंसकः

Trong ba cõi—giữa các loài hữu tình động và bất động—không có tội nào sánh bằng bạo hại. Kẻ hành हिंसा rơi vào địa ngục; người giữ gìn अहिंसा được lên thiên giới.

Verse 99

संति दानान्यनेकानि किं तैस्तुच्छ फलप्रदैः । अभीति दानसदृशं परमेकमपीह न

Có nhiều loại bố thí, nhưng những bố thí cho quả nhỏ nhoi thì ích gì? Ở đây không có dù chỉ một bố thí nào sánh bằng bố thí tối thượng: ban cho sự vô úy (abhaya-dāna).

Verse 100

इह चत्वारि दानानि प्रोक्तानि परमर्षिभिः । विचार्य नानाशास्त्राणि शर्मणेत्र परत्र च

Tại đây, các bậc đại hiền triết sau khi suy xét nhiều kinh điển đã tuyên dạy bốn loại bố thí, đem an lành cho cả đời này và đời sau.

Verse 110

वृक्षांश्छित्त्वा पशून्हत्वा कृत्वा रुधिरकर्दमम । दग्ध्वा वह्नौ तिलाज्यादि चित्रं स्वर्गोऽभिलप्यते

Sau khi chặt cây, giết thú, làm thành bùn lầy máu—rồi đốt mè, bơ sữa (ghee) và các vật khác trong lửa—người đời lại lạ lùng nói rằng ‘cõi trời’ là mục đích.

Verse 120

मुधा जातिविकल्पोयं लोकेषु परिकल्प्यते । मानुष्ये सति सामान्ये कोधमः कोथ चोत्तमः

Quan niệm phân biệt giai cấp (jāti) này bị hư vọng dựng lên trong các cõi. Khi nhân tính vốn đồng chung, ai thật là thấp kém, và ai quả là cao quý?

Verse 130

वंध्यानां चापि वंध्यात्वं सा परिव्राजिकाहरत् । तैस्तैश्च कार्मणोपायैरसौ भाग्यवतीः स्त्रियः

Vị ni cô du phương ấy còn trừ được cả chứng hiếm muộn của những người đàn bà hiếm muộn; bằng nhiều phương tiện “karmāṇika” huyền nhiệm, bà khiến họ trở thành những người có phúc phần, như được số mệnh lành ban cho.

Verse 140

विलोक्य तं समायातं दूरादुत्कंठितो नृपः । मेने भवेद्गुरुरयं युक्तो मदुपदेशने

Thấy người ấy từ xa đang tiến đến, nhà vua lòng đầy mong ngóng liền nghĩ: “Vị này hẳn là bậc Guru xứng đáng để ban lời upadeśa dạy bảo ta.”

Verse 150

अधुना गुरुरेधित्वं मम भाग्योदयागतः । राज्यं तु प्रकरोम्येवं न्यक्कृतांतकसाध्वसम्

Nay nhờ phúc duyên của ta đang nở rộ, sự tôn quý của bậc Guru đã đến trong đời ta. Vì thế ta sẽ trị vì vương quốc, sau khi đã chế ngự nỗi sợ Yama (tử thần).

Verse 160

विरिंचिं सारथिं कृत्वा कृत्वा विष्णुं च पत्त्रिणम् । रथचक्रे पुष्पवंतौ प्रतोदं प्रणवात्मकम्

Lấy Viriñci (Phạm Thiên Brahmā) làm người đánh xe, lấy Viṣṇu làm chim-phướn/linh điểu hộ giá; bánh xe cỗ chiến xa đầy ắp hoa, và roi thúc (pratoda) mang bản thể Praṇava (Oṃ)…

Verse 170

इदानीं दिश मे तात कर्मनिर्मूलनक्षमम् । उपायं त्वमुपायज्ञ येन निर्वृतिमाप्नुयाम्

Nay, thưa phụ thân kính yêu, xin chỉ cho con phương tiện có thể nhổ tận gốc nghiệp (karma). Người tinh thông upāya; nhờ đó con được đạt nirvṛti, an tịnh và giải thoát.

Verse 180

संख्यास्ति यावती देहे देहिनो रोमसंभवा । तावतोप्यपराधा वै यांति लिंग प्रतिष्ठया

Bao nhiêu sợi lông mọc trên thân của chúng sinh, bấy nhiêu tội lỗi quả thật được tiêu trừ nhờ việc thiết lập (pratiṣṭhā) Thánh Liṅga của Śiva.

Verse 190

अहो उदर्क एतस्य न कैश्चित्प्रतिपद्यते । अस्माकमपि यद्दूरमदवीयस्तदस्य यत्

Than ôi—không ai thật sự thấu hiểu kết cục rốt ráo của điều này. Ngay cả điều ta tưởng là xa, đối với nó còn xa hơn nữa.

Verse 200

विलोक्य काशीं परितो मायाद्विजवपुर्हरिः । भूयोभूयो विचार्यापि किमत्रातीव पावनम्

Hari—nhờ māyā khoác thân một vị bà-la-môn—nhìn khắp bốn phía Kāśī. Suy niệm mãi, Ngài tự hỏi: “Nơi đây, điều gì là tối thượng thanh tịnh?”

Verse 210

अभिषिच्य महाबुद्धिः पौराञ्जानपदानपि । प्रसादीकृत्य पुण्यात्मा पुनः काशीमगान्नृपः

Vị vua đại trí, sau khi cử hành lễ abhiṣeka (quán đảnh) và làm đẹp lòng cả dân thành thị lẫn thôn quê, bậc vương giả có tâm công đức ấy lại lên đường về Kāśī.

Verse 220

दिव्यैर्दुकूलनेपथ्यैरलंचक्रे मुदान्वितैः । त्रिनेत्रीकृतसद्भाल श्यामीकृतशिरोधरम्

Với y phục thiên giới và đồ trang sức, trong niềm hoan hỷ, người ấy trang điểm cho Ngài—điểm dấu Tam Nhãn trên vầng trán sáng và làm đen mái tóc trên đầu.

Verse 229

अस्याख्यानस्य पठनाद्विष्णोरिव मनोरथाः । संपूर्णतां गमिष्यंति शंभोश्चिंतितकारिणः

Nhờ tụng đọc thánh truyện này, mọi ước nguyện được viên mãn—tựa như ân ban của Viṣṇu—vì Śambhu là đấng thành tựu điều đã được quán niệm.