Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

स्कंद उवाच । प्रसंगतो मयैतानि तीर्थानि कथितानि ते । भूमौ तिलांतरायां यत्तत्र तीर्थान्यनेशः

Transliteration

skaṃda uvāca | prasaṃgato mayaitāni tīrthāni kathitāni te | bhūmau tilāṃtarāyāṃ yattatra tīrthānyaneśaḥ

Translation

Skanda nói: Nhân tiện, ta đã kể cho ngươi về các tīrtha ấy. Trên cõi đất, tại vùng gọi là Tilāntarā, hỡi Chúa tể, quả thật có vô số bến thánh linh thiêng.

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• प्रसङ्गतः: incidentally, by occasion
• प्रसङ्गतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), अर्थे—‘प्रसङ्गवशात्/occasionally’ (adverbial)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• एतानि: these
• एतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), बहुवचन

• कथितानि: told, narrated
• कथितानि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: कृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थे ‘have been told’

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन

• भूमौ: on the earth
• भूमौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• तिलान्तरायाम्: in Tilāntarā (place/region)
• तिलान्तरायाम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिल + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (तिलानाम् अन्तरम्), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• यत्: which/that
• यत्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (relative particle), अर्थे—‘यत्/that which’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• अनेशः: helpless, powerless
• अनेशः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणार्थे ‘असमर्थ/helpless’ (contextually epithet)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tilāntarā (tīrtha-cluster)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Kalaśodbhava)

Visual Art Cues

Scene: Skanda, as narrator, gestures to an expanse of Kāśī’s sacred ground called Tilāntarā, implying countless unseen tīrthas spread like a sacred map.

Characters & Entities

• Skanda
• Tilāntarā
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is framed as a dense sacred landscape—its holiness is not isolated to one spot but spread through innumerable tīrthas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Tilāntarā is referenced as a locale containing innumerable tīrthas, within the Kāśī sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it functions as a summary/transition emphasizing the abundance of tīrthas.