Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

तद्याम्यां चक्रतीर्थं च पितॄणामपि दुर्लभम् । तत्रापि विहितश्राद्धो मुच्यते पैतृकादृणात्

Transliteration

tadyāmyāṃ cakratīrthaṃ ca pitṝṇāmapi durlabham | tatrāpi vihitaśrāddho mucyate paitṛkādṛṇāt

Translation

Về phía nam nữa là Cakra-tīrtha, hiếm có ngay cả đối với tổ tiên. Tại đó, ai cử hành śrāddha đúng theo nghi pháp thì được giải thoát khỏi món nợ đối với tổ tiên.

Word by Word

• tat: that
• tat: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; (याम्याम् इति विशेषणम्)

• yāmyām: in the southern direction/region
• yāmyām: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: yāmya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; (दिशि/प्रदेशे)

• cakra-tīrtham: Cakra-tīrtha
• cakra-tīrtham: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: cakra (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुषः (चक्रस्य तीर्थम्)

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• pitṝṇām: of the ancestors
• pitṝṇām: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: pitṛ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• api: even/also
• api: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक-निपात

• durlabham: hard to obtain/rare
• durlabham: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: durlabha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; (तीर्थम् इति विशेषणम्)

• tatra: there
• tatra: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय

• api: also
• api: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अवधानार्थक

• vihita-śrāddhaḥ: one who has performed the prescribed śrāddha
• vihita-śrāddhaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vihita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √dhā (धातु) with vi-) + śrāddha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः (येन श्राद्धं विहितम्)

• mucyate: is freed
• mucyate: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √muc (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः (passive)

• paitṛkāt: ancestral
• paitṛkāt: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: paitṛka (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; (ṛṇāt इति विशेषणम्)

• ṛṇāt: from debt
• ṛṇāt: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: ṛṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Cakra-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A tīrtha marked by a discus (cakra) emblem; devotee performs śrāddha with piṇḍas and water; a symbolic chain labeled ‘pitṛ-ṛṇa’ breaks, indicating release.

Characters & Entities

• Cakra-tīrtha
• Pitṛs
• Pitṛ-ṛṇa (ancestral debt)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fulfilling pitṛ-dharma through properly performed śrāddha removes the binding obligation of pitṛ-ṛṇa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cakra-tīrtha, a revered spot in the Kāśī tīrtha network.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vihita-śrāddha—performing śrāddha according to scriptural injunction at Cakra-tīrtha.