Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 80

Devanagari script

वृक्षैरपि पतत्पुष्पच्छलैःकृतसमर्चनम् । ततःप्रोवाच पुण्यात्मा पुण्यकीर्तिः स सौगतः

Transliteration

vṛkṣairapi patatpuṣpacchalaiḥkṛtasamarcanam | tataḥprovāca puṇyātmā puṇyakīrtiḥ sa saugataḥ

Translation

Ngay cả cây cối cũng như lấy cớ hoa rụng mà làm lễ cúng dường. Bấy giờ bậc hiền thiện—Puṇyakīrti, vị Saugata (Phật tử)—bắt đầu cất lời.

Word by Word

• वृक्षैः: by trees
• वृक्षैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (also/even)

• पतत्: falling
• पतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पतत् (कृदन्त; √पत् (धातु) + शतृ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (compound member); वर्तमानकाले कृदन्त (present participle)

• पुष्प: flower
• पुष्प: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (compound member)

• छलैः: by pretexts, by means of (as if)
• छलैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: छल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• कृत: done, made
• कृत: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (compound member); भूतकर्मणि कृदन्त

• समर्चनम्: worship, reverential offering
• समर्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: समर्चन (प्रातिपदिक; सम्-√अर्च् (धातु) + ल्युट्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय; अपादान/कालार्थ (then/from there)

• प्रोवाच: said, spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पुण्यात्मा: the virtuous-souled one
• पुण्यात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्यात्मन् (प्रातिपदिक; पुण्य + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुण्यकीर्तिः: one of holy fame
• पुण्यकीर्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्यकीर्ति (प्रातिपदिक; पुण्य + कीर्ति)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सौगतः: the Buddhist (follower of Sugata)
• सौगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौगत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Skanda (narrative voice introducing Puṇyakīrti; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages

Visual Art Cues

Scene: Trees shower blossoms as if performing samarcana; the virtuous Buddhist teacher Puṇyakīrti rises or gestures to begin speaking amid a reverent hush.

Characters & Entities

• Puṇyakīrti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a sanctified place like Kāśī, even nature is portrayed as participating in worship, and sincere spiritual discourse is honored regardless of the speaker’s background.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the overarching sacred setting in the Kāśīkhaṇḍa; the atmosphere itself is depicted as worshipful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Flower-offering (puṣpārcana) is evoked poetically, though not prescribed as a rule in this verse.