Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । भूयोपि शिवमाहात्म्यं वक्ष्यामि परमाद्भुतम् । शृण्वतां सर्वपापघ्नं भवपाशविमोचनम्

Sūta nói: Ta lại sẽ tuyên thuyết đại vinh quang kỳ diệu của Śiva; chỉ cần lắng nghe, mọi tội lỗi đều tiêu trừ và sợi trói của luân hồi được chặt đứt.

Verse 2

दुस्तरे दुरितांभोधौ मज्जतां विषयात्मनाम् । शिवपूजां विना कश्चित्प्लवो नास्ति निरूपितः

Trong biển tội lỗi khó vượt qua, nơi kẻ đắm chìm trong dục cảnh đang chìm đuối, không có chiếc bè nào được chỉ dạy ngoài việc thờ phụng Śiva.

Verse 3

शिवपूजां सदा कुर्याद्बुद्धिमानिह मानवः । अशक्तश्चेत्कृता पूजां पश्येद्भक्तिविनम्रधीः

Trong đời này, người có trí nên luôn thực hành thờ phụng Śiva. Nếu không đủ khả năng, thì với tâm trí khiêm nhu bởi lòng bhakti, chí ít hãy đến chiêm bái việc lễ thờ đang được cử hành.

Verse 4

अश्रद्धयापि यः कुर्याच्छिवपूजां विमुक्तिदाम् । पश्येद्वा सोपि कालेन प्रयाति परमं पदम्

Dẫu ai cúng bái Śiva—sự thờ phụng ban giải thoát—mà không có lòng tin, hoặc chỉ cần được thấy lễ ấy, người ấy rồi theo thời gian cũng đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 5

आसीत्किरातदेशेषु नाम्ना राजा विमर्दनः । शूरः परमदुर्द्धर्षो जितशत्रुः प्रतापवान्

Ở các xứ Kirāta có một vị vua tên Vimardana—dũng mãnh, khó bề khuất phục, chiến thắng kẻ thù và oai lực rạng ngời.

Verse 6

सर्वदा मृगयासक्तः कृपणो निर्घृणो बली । सर्वमांसाशनः क्रूरः सर्ववर्णांगनावृतः

Ông ta luôn đắm trong săn bắn—keo kiệt, tàn nhẫn mà mạnh mẽ; ăn mọi thứ thịt, hung bạo, và vây quanh bởi phụ nữ thuộc mọi giai tầng.

Verse 7

तथापि कुरुते शंभोः पूजां नित्यमतंद्रितः । चतुर्दश्यां विशेषेण पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः

Dẫu vậy, ông vẫn thờ phụng Śambhu hằng ngày không hề lơ là—đặc biệt vào ngày tithi thứ mười bốn của cả nửa tháng sáng và nửa tháng tối.

Verse 8

महाविभवसंपन्नां पूजां कृत्वा स मोदते । हर्षेण महताविष्टो नृत्यति स्तौति गायति

Sau khi cử hành lễ thờ phụng với sự huy hoàng và lễ vật dồi dào, ông hoan hỷ; tràn ngập niềm vui lớn, ông múa, tán thán và ca hát.

Verse 9

तस्यैवं वर्तमानस्य नृपतेः सर्वभक्षिणः । दुराचारस्य महिषी चेष्टितेनान्वतप्यत

Nhà vua sống như thế—ăn uống không kiêng kỵ, hạnh kiểm hoàn toàn phi chánh pháp—khiến hoàng hậu chính vì những việc làm ấy mà bị sầu khổ dày vò.

Verse 10

सा वै कुमुद्वतीनाम राज्ञी शीलगुणान्विता । एकदा पतिमासाद्य रहस्ये तदपृच्छत

Hoàng hậu ấy—tên là Kumudvatī, đầy đủ đức hạnh và phẩm chất cao quý—một hôm đến gần phu quân trong chốn riêng tư và hỏi về điều đó.

Verse 11

एतत्ते चरितं राजन्महदाश्चर्यकारणम् । क्व ते महादुराचारः क्व भक्तिः परमेश्वरे

“Muôn tâu Đại vương, hạnh trạng của bệ hạ thật là điều khiến người ta kinh ngạc. Cực ác của bệ hạ ở đâu, mà lòng bhakti đối với Đấng Tối Thượng lại ở đâu?”

Verse 12

सर्वदा सर्वभक्षस्त्वं सर्वस्त्रीजनलालसः । सर्वहिंसापरः क्रूरः कथं भक्तिस्तवेश्वरे

“Bệ hạ luôn ăn uống không phân biệt, ham muốn mọi phụ nữ, chuyên tâm vào mọi thứ bạo hại và tàn nhẫn—vậy làm sao bệ hạ có thể có lòng bhakti đối với Chúa Tể?”

Verse 13

इति पृष्टः स भूपालो विमृश्य सुचिरं ततः । त्रिकालज्ञः प्रहस्यैनां प्रोवाच सुकुतूहलः

Bị hỏi như vậy, nhà vua suy ngẫm rất lâu. Là bậc biết ba thời, ngài mỉm cười với nàng và—đầy vẻ hiếu kỳ—bắt đầu đáp lời.

Verse 14

राजोवाच । अहं पूर्वभवे कश्चित्सारमेयो वरानने । पंपानगरमाश्रित्य पर्यटामि समंततः

Nhà vua nói: “Hỡi người có dung nhan mỹ lệ, trong kiếp trước trẫm từng là một con chó. Nương gần thành Pampā, trẫm lang thang khắp mọi phương.”

Verse 15

एवं कालेषु गच्छत्सु तत्रैव नगरोत्तमे । कदाचिदागतः सोहं मनोज्ञं शिवमंदिरम्

“Thời gian trôi qua; ngay tại thành đô ưu việt ấy, có lần trẫm bắt gặp một ngôi đền Śiva thật mỹ lệ.”

Verse 16

पूजायां वर्तमानायां चतुर्दश्यां महातिथौ । अपश्यमुत्सवं दूराद्बहिर्द्वारं समाश्रितः

“Khi lễ cúng đang diễn ra vào đại thánh nhật của tithi mười bốn, trẫm đứng nép nơi cổng ngoài và nhìn lễ hội từ xa.”

Verse 17

अथाहं परमक्रुद्धैर्दंडहस्तैः प्रधावितः । तस्माद्देशादपक्रांतः प्राणरक्षापरायणः

“Rồi trẫm bị những người giận dữ, tay cầm gậy, đuổi bắt. Trẫm chạy khỏi nơi ấy, chỉ một lòng lo giữ mạng sống.”

Verse 18

ततः प्रदक्षिणीकृत्य मनोज्ञं शिवमंदिरम् । द्वारदेशं पुनः प्राप्य पुनश्चैव निवारितः

“Sau đó trẫm làm pradakṣiṇā, đi nhiễu quanh ngôi đền Śiva mỹ lệ ấy. Trở lại khu vực cổng, trẫm lại bị ngăn cản và xua đi.”

Verse 19

पुनः प्रदक्षिणीकृत्य तदेव शिवमन्दिरम् । बलिपिंडादिलोभेन पुनर्द्वारमुपागतः

Sau khi lại đi nhiễu quanh chính ngôi đền thờ Śiva ấy, vì lòng tham những viên bột cúng (pinda) và các lễ vật khác, ông lại trở về nơi cửa đền.

Verse 20

एवं पुनःपुनस्तत्र कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणाम् । द्वारदेशे समासीनं निजघ्नुर्निशितैः शरैः

Cứ thế, ông nhiễu quanh nơi ấy hết lần này đến lần khác; khi ông ngồi xuống gần chỗ cửa, họ liền bắn trúng ông bằng những mũi tên sắc nhọn.

Verse 21

स विद्धगात्रः सहसा शिवद्वारि गतासुकः । जातोऽस्म्यहं कुले राज्ञां प्रभावाच्छिवसन्निधेः

Thân bị tên xuyên, ông bỗng tắt thở ngay nơi cửa đền Śiva. Nhờ oai lực của sự cận kề Śiva, ta khi ấy được sinh vào dòng dõi các bậc vương giả.

Verse 22

दृष्ट्वा चतुर्दशीपूजां दीपमाला विलोकिताः । तेन पुण्येन महता त्रिकालज्ञोऽस्मि भामिनि

Ta đã được thấy lễ thờ phụng ngày Caturdaśī và ngắm hàng đèn sáng; nhờ công đức lớn lao ấy, hỡi người thương, ta trở thành bậc tri tam thời.

Verse 23

प्राग्जन्मवासनाभिश्च सर्वभक्षोऽस्मि निर्घृणः । विदुषामपि दुर्लंघ्या प्रकृतिर्वासनामयी

Vì những vāsanā (tập khí) từ các đời trước, ta trở nên tàn nhẫn, nuốt ăn mọi thứ. Bản tính dệt bằng vāsanā ấy thật khó vượt qua, ngay cả với bậc học giả.

Verse 24

अतोऽहमर्चयामीशं चतुर्दश्यां जगद्गुरुम् । त्वमपि श्रद्धया भद्रे भज देवं पिनाकिनम्

Vì thế, ta thờ phụng Đấng Íśa, bậc Đạo sư của muôn loài, vào ngày trăng mười bốn. Nàng cũng vậy, hỡi người hiền thục, hãy đem lòng tín kính mà phụng thờ Thần Pinākin, tức Śiva.

Verse 25

राज्ञ्युवाच । त्रिकालज्ञोऽसि राजेन्द्र प्रसादाद्गिरिजापतेः । मत्पूर्वजन्मचरितं वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

Hoàng hậu thưa: “Muôn tâu Đại vương, nhờ ân phúc của Girijā-pati Śiva, bệ hạ là bậc biết rõ ba thời. Vậy xin bệ hạ hãy chân thật kể cho thiếp chuyện tiền sinh của thiếp đúng theo chân lý.”

Verse 26

राजोवाच । त्वं तु पूर्वभवे काचित्कपोती व्योमचारिणी । क्वापि लब्धवती किंचिन्मां सपिंडं यदृच्छया

Nhà vua nói: “Ở kiếp trước, nàng là một chim bồ câu mái bay lượn giữa hư không. Tại một nơi nào đó, do ngẫu nhiên, nàng đã nhặt được ta—một khối thịt này.”

Verse 27

त्वद्गृहीतमथालोक्य गृध्रः कोप्यामिषं बली । निरामिषः स्वयं वेगाभिदुद्राव भीषणः

Thấy miếng thịt nàng đã lấy, một con kền kền lực lưỡng—giận dữ vì thèm thịt, tuy chính nó đang đói—liền lao tới với tốc độ ghê rợn.

Verse 28

ततस्तं वीक्ष्य वित्रस्ता विद्रुतासि वरानने । तेनानुयाता घोरेण मांसपिंडजिघृक्षया

Rồi khi thấy nó, nàng hoảng sợ mà bỏ chạy, hỡi người mặt đẹp; con vật ghê rợn ấy đuổi theo nàng, khát khao giật lấy khối thịt.

Verse 29

दिष्ट्या श्रीगिरिमासाद्य श्रांता तत्र शिवालयम् । प्रदक्षिणं परिक्रम्य ध्वजाग्रे समुपस्थिता

Nhờ phúc duyên, nàng đến được Śrīgiri; tuy mỏi mệt vẫn vào ngôi śivālaya nơi ấy. Sau khi cung kính đi pradakṣiṇā theo chiều phải, nàng đứng chầu trước cột cờ của đền thờ.

Verse 30

अथानुसृत्य सहसा तीक्ष्णतुंडो विहंगमः । त्वां निहत्य निपात्याधो मांसमादाय जग्मिवान्

Rồi bỗng chốc, một con chim mỏ nhọn lao theo; nó đánh gục ngươi, giết rồi quăng xuống đất, và bay đi mang theo phần thịt.

Verse 31

प्रदक्षिणप्रक्रमणाद्देवदेवस्य शूलिनः । तस्याग्रे मरणाच्चैव जातासीह नृपांगना

Nhờ việc đi pradakṣiṇā theo chiều phải quanh Śūlin—Đấng Thần của các thần—và nhờ chết ngay trước thánh nhan Ngài, hỡi bậc vương nữ, nàng quả thật đã tái sinh làm công chúa.

Verse 32

राज्ञ्युवाच । श्रुतं सर्वमशेषेण प्राग्जन्मचरेितं मया । जातं च महदाश्चर्यं भक्तिश्च मम चेतसि । अथान्यच्छ्रोतुमिच्छामि त्रिकालज्ञ महामते । इदं शरीरमुत्सृज्य यास्यावः कां गतिं पुनः

Hoàng hậu thưa: “Thiếp đã nghe trọn vẹn chuyện hạnh nghiệp đời trước. Trong lòng thiếp dấy lên niềm kinh ngạc lớn, và cả lòng bhakti nữa. Nay, bậc đại trí biết ba thời, thiếp muốn nghe thêm: sau khi bỏ thân này, chúng ta sẽ lại đi về cõi nào?”

Verse 33

राजोवाच । अतो भवे जनिष्येऽहं द्वितीये सैंधवो नृपः

Nhà vua nói: “Ở đời sau, ta sẽ sinh làm vua xứ Sindhu, trong kiếp thứ hai sắp đến.”

Verse 34

सृंजयेशसुता त्वं हि मामेव प्रतिपत्स्यसे । तृतीये तु भवे राजा सौराष्ट्रे भविताऽस्म्यहम्

Hỡi ái nữ của chúa tể dòng Sṛñjaya, nàng quả thật sẽ lại đạt đến ta, làm phu quân của nàng. Và ở kiếp thứ ba, ta sẽ trở thành vua tại Saurāṣṭra.

Verse 35

कलिंगराजतनया त्वं मे पत्नी भविष्यसि । चतुर्थे तु भविष्यामि भवे गांधारभूमिपः

Là ái nữ của vua Kaliṅga, nàng sẽ là thê tử của ta. Và ở kiếp thứ tư, ta sẽ làm chúa tể cõi đất Gāndhāra.

Verse 36

मागधी राजतनया तत्र त्वं मम गेहिनी । पंचमेऽवंतिनाथोऽहं भविष्यामि भवांतरे

Tại đó, nàng sẽ là hiền thê của ta, với thân phận ái nữ của vua Magadhā. Và trong một lượt hữu sinh khác, ở kiếp thứ năm, ta sẽ làm chúa tể Avanti.

Verse 37

दाशार्हराजतनया त्वमेव मम वल्लभा । अस्माज् जन्मनि षष्ठेऽहमानर्ते भविता नृपः

Là ái nữ của vua Dāśārha, chỉ riêng nàng là người yêu dấu của ta. Và trong dòng sinh tử này, ở kiếp thứ sáu, ta sẽ làm bậc quân vương tại Ānarta.

Verse 38

ययातिवंशजा कन्या भूत्वा मामेव यास्यसि । पांड्यराजकुमारोऽहं सप्तमे भविता भवे

Trở thành thiếu nữ sinh trong dòng dõi Yayāti, nàng sẽ lại đến với riêng ta. Và ở kiếp thứ bảy, ta sẽ sinh làm vương tử của vua Pāṇḍya.

Verse 39

तत्र मत्सदृशो नान्यो रूपौदार्यगुणादिभिः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बलवान्दृढविक्रमः

Ở nơi ấy, về dung nhan, sự cao quý và các đức hạnh, không ai sánh bằng ta. Người ấy thấu triệt chân nghĩa và tinh túy của mọi śāstra, hùng mạnh và dũng lực kiên định.

Verse 40

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वलोकमनोरमः । पद्मवर्ण इति ख्यातः पद्ममित्रसमद्युतिः

Đủ mọi tướng lành, làm đẹp lòng khắp các cõi, người ấy nổi danh là ‘Padmavarṇa’, rực sáng với quang huy sánh ngang người bạn tựa hoa sen.

Verse 41

भविता त्वं च वैदर्भी रूपेणाप्रतिमा भुवि । नाम्ना वसुमती ख्याता रूपावयवशोभिनी

Còn nàng, ô công chúa xứ Vidarbha, sẽ trở nên vô song về nhan sắc trên cõi đất. Được biết đến với danh xưng ‘Vasumatī’, rạng ngời bởi vẻ đẹp duyên dáng của từng chi thể.

Verse 42

सर्व राजकुमाराणां मनोनयननंदिनी । सा त्वं स्वयंवरे सर्वान्विहाय नृपनंदनान्

Nàng làm vui lòng tâm trí và ánh mắt của mọi vương tử; nhưng trong lễ svayaṃvara, nàng sẽ bỏ qua tất cả các hoàng tử ấy.

Verse 43

वरं प्राप्स्यसि मामेव दमयंतीव नैषधम् । सोऽहं जित्वा नृपान्सर्वान्प्राप्य त्वां वरवर्णिनीम्

Nàng sẽ chọn ta làm phu quân, như Damayantī đã chọn vị vua xứ Naiṣadha. Ta sẽ chiến thắng mọi vua chúa và, khi đã đoạt được nàng—hỡi người có sắc diện mỹ lệ—sẽ đón nàng về làm của ta.

Verse 44

स्वराष्ट्रस्थोऽखिलान्भोगान्भोक्ष्ये वर्षगणान्बहून् । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्वाजिमेधादिभिः शुभैः

An trú vững vàng trong vương quốc của chính mình, ta sẽ hưởng trọn mọi lạc thú vương giả suốt nhiều năm; và ta sẽ cử hành nhiều tế lễ cát tường—Aśvamedha và các lễ khác—đúng theo nghi quỹ.

Verse 45

संतर्प्य पितृदेवर्षीन्दानैश्च द्विजसत्तमान् । संपूज्य देवदेवेशं शंकरं लोकशंकरम्

Sau khi làm thỏa lòng các Pitṛ, chư thiên và các ṛṣi, lại dùng bố thí làm vui lòng những bậc brāhmaṇa tối thượng; rồi cung kính phụng thờ Śaṅkara—Đấng Chúa tể của chư thần, bậc ban phúc cho muôn cõi.

Verse 46

पुत्रे राज्यधुरं न्यस्य गंतास्मि तपसे वनम् । तत्रागस्त्यान्मुनिवराद्ब्रह्मज्ञानमवाप्य च

Đặt gánh nặng vương quyền lên vai con trai, ta sẽ vào rừng để tu khổ hạnh; và tại đó, từ đại hiền Agastya, ta sẽ đạt được Brahma-jñāna—tri kiến về Brahman.

Verse 47

त्वया सह गमिष्यामि शिवस्य परमं पदम् । चतुर्दश्यां चतुर्दश्यामेवं संपूज्य शंकरम्

Cùng với nàng, ta sẽ đi đến cảnh giới tối thượng của Śiva; như vậy, sau khi phụng thờ Śaṅkara vào mỗi ngày caturdaśī (ngày mười bốn âm lịch).

Verse 48

सप्तजन्मसु राजस्त्वं भविष्यति वरानने । इत्येतत्सुकृतं लब्धं पूज़ादर्शनमात्रतः । क्व सारमेयो दुष्टात्मा क्वेदृशी बत सङ्गतिः

Hỡi người có dung nhan mỹ lệ! Trong bảy kiếp, nàng sẽ làm vua. Công đức ấy đạt được chỉ nhờ một lần được thấy lễ phụng thờ. Một con chó tâm ác thì ở đâu, còn sự hội ngộ thánh thiện như thế này ở đâu!

Verse 49

सूत उवाच । इत्युक्तो निजनाथेन सा राज्ञी शुभलक्षणा

Sūta nói: Được chính phu quân mình nói như vậy, hoàng hậu có tướng lành liền chăm chú lắng nghe.

Verse 50

परं विस्मयमापन्ना पूजयामास तं मुदा । सोऽपि राजा तया सार्द्धं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान्

Nàng kinh ngạc vô cùng, hoan hỷ mà tôn kính phụng thờ ngài. Vị vua ấy cũng cùng nàng hưởng thụ những lạc thú như ý.

Verse 51

जगाम सप्तजन्मांते शंभोस्तत्परमं पदम् । य एतच्छिवपूजाया माहात्म्यं परमाद्भुतम् । शृणुयात्कीर्तयेद्वापि स गच्छेत्परमं पदम्

Đến cuối bảy kiếp, nàng đạt đến cảnh giới tối thượng của Śambhu. Ai nghe, hoặc dù chỉ xưng tụng, công đức kỳ diệu bậc nhất của việc thờ phụng Śiva này, người ấy cũng đạt cảnh giới tối thượng.