Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

Devanagari script

इति पृष्टः स भूपालो विमृश्य सुचिरं ततः । त्रिकालज्ञः प्रहस्यैनां प्रोवाच सुकुतूहलः

Transliteration

iti pṛṣṭaḥ sa bhūpālo vimṛśya suciraṃ tataḥ | trikālajñaḥ prahasyaināṃ provāca sukutūhalaḥ

Translation

Bị hỏi như vậy, nhà vua suy ngẫm rất lâu. Là bậc biết ba thời, ngài mỉm cười với nàng và—đầy vẻ hiếu kỳ—bắt đầu đáp lời.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; इत्यर्थक-निपातः (quotative particle)

• पृष्टः: having been asked
• पृष्टः: Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पृच्छ् (धातु), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle: ‘asked’)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• भूपालः: the king (protector of the earth)
• भूपालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू-पाल (प्रातिपदिक; भू + पाल)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (भूमेः पालः)

• विमृश्य: having considered
• विमृश्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-√मृश् (धातु), ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-कृदन्त
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययम्; पूर्वक्रिया (having reflected)

• सुचिरम्: for a long time
• सुचिरम्: Kriya-visheshana (Temporal adverb/कालवाचक)
• Type: Indeclinable
• Root: सु-चिर (प्रातिपदिक; सु + चिर)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणत्वे प्रयुक्तम्; कालवाचक-अव्ययवत् (adverbial accusative: ‘for a long time’)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Sequential adverb/अनन्तर)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; ततः-शब्दः (ablatival adverb: then/thereafter)

• त्रिकालज्ञः: knower of the three times
• त्रिकालज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-काल-ज्ञ (प्रातिपदिक; त्रि + काल + ज्ञ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (त्रिषु कालेषु ज्ञः = सप्तमी-तत्पुरुषः)

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-√हस् (धातु), ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-कृदन्त
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययम्; पूर्वक्रिया (having laughed)

• एनाम्: her
• एनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• प्रोवाच: said/spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘प्र’ उपसर्गः

• सुकुतूहलः: very curious
• सुकुतूहलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-कुतूहल (प्रातिपदिक; सु + कुतूहल)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सुकुतूहलः = अत्यन्तकुतूहली)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; transition into the king’s speech)

Visual Art Cues

Scene: The king pauses in thought, then smiles knowingly; the queen watches intently, awaiting explanation; the scene feels like the moment before a secret is revealed.

Characters & Entities

• king
• Kumudvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas often reveal hidden causes behind apparent contradictions; karmic history and sacred contact can transform destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not yet named in this verse; it introduces a sacred backstory that soon connects to a Śiva temple.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative pivot into a testimony of past experience.