Prakarana 7
सोपान-१: ‘भक्ति का बीज’—जगत् की पीड़ा, अपमान, वैराग्य और शरणागति से मन की भूमि तैयार होती है। इस खंड-खंड कथा में सती का संकट, यज्ञ-ध्वंस, और पार्वती-जन्म दिखाकर तुलसीदास यह स्थापित करते हैं कि ईश्वर-सम्बन्ध (विशेषतः शिव-राम-नाम) सामाजिक प्रतिष्ठा/यज्ञ-वैभव से ऊपर है। यह ‘अहंकार-क्षय’ का द्वार है: दच्छ के अभिमान के प्रतिपक्ष में सती की निष्ठा, और फिर उमा में स्थिर ‘शिव-पद अनुराग’—यही आगे राम-भक्ति के अवतरण हेतु मानस-भूमि को निर्मल करता है।
Đoạn trích này thuộc dòng truyện trong Bālakāṇḍa, nơi trước khi Rāma-kathā bước vào "lịch sử", nền tảng của sự hòa hợp giữa Śaiva và Vaiṣṇava được đặt xuống. Trong cấu trúc rasa có sự thăng tiến dần: Karuṇa (nỗi đau nội tâm không thể chịu đựng của Satī, "nỗi buồn khủng khiếp" vì sỉ nhục đẳng cấp), Raudra (sự hủy diệt của cuộc tế lễ, cơn thịnh nộ của Vīrabhadra), và Śānta (sau khi từ bỏ samādhi, Śiva ghi nhớ Danh hiệu của Rāma). Niềm kiêu hãnh của Dakṣa trở thành biểu tượng của chủ nghĩa nghi lễ tập trung vào yajña; đối lập với nó là Nāma-smaraṇa và đạo đức bhakti không thể chịu đựng sự sỉ nhục đối với Thượng Đế. Tulsīdās không bác bỏ sự huy hoàng Vedic của cuộc tế lễ, nhưng cho thấy nó dễ bị hủy hoại khi dựa trên cái tôi. Lời ban phước của Satī, "Nguyện tình yêu đối với đôi chân của Śiva tồn tại kiếp này sang kiếp khác", trở thành lời mở đầu tâm linh cho việc tu khổ hạnh của Umā và cuối cùng là bhakti-sopāna hướng về avatāra của Rāma: niềm kiêu hãnh thể xác bị phá vỡ, nương tựa vào Danh hiệu thức tỉnh, và sự kiên định yêu thương trở nên vững chắc.
Verses
Chaupai 60.1-4
एहि बिधि दुखित प्रजेसकुमारी।अकथनीय दारुन दुखु भारी।।
बीतें संबत सहस सतासी।तजी समाधि संभु अबिनासी।।
राम नाम सिव सुमिरन लागे।जानेउ सतीं जगतपति जागे।।
जाइ संभु पद बंदनु कीन्ही।सनमुख संकर आसनु दीन्हा।।
लगे कहन हरिकथा रसाला।दच्छ प्रजेस भए तेहि काला।।
देखा बिधि बिचारि सब लायक।दच्छहि कीन्ह प्रजापति नायक।।
बड़ अधिकार दच्छ जब पावा।अति अभिमानु हृदयँ तब आवा।।
नहिं कोउ अस जनमा जग माहीं।प्रभुता पाइ जाहि मद नाहीं।।
ehi bidhi dukhita prajesakumārī |akathanīya dāruna dukhu bhārī ||
bīteṁ saṁbata sahasa satāsī |tajī samādhi saṁbhu abināsī ||
rāma nāma siva sumirana lāge |jāneu satīṁ jagatapati jāge ||
jāi saṁbhu pada bandanu kīnhī |sanamukha saṅkara āsanu dīnhā ||
lage kahan harikathā rasālā |daccha prajesa bhae tehi kālā ||
dekhā bidhi bicāri saba lāyaka |dacchahi kīnha prajāpatī nāyaka ||
baṛa adhikāra daccha jaba pāvā |ati abhimānu hṛdayaṁ taba āvā ||
nahiṁ kou asa janamā jaga māhīṁ |prabhutā pāi jāhi mada nāhīṁ ||
Như vậy, Sati, con gái của Prajapati, vẫn trong nỗi đau khổ, mang nặng nỗi buồn khủng khiếp không thể kể xiết. Khi tám mươi bảy nghìn năm đã trôi qua, Shambhu bất diệt đã ra khỏi thiền định. Shiva bắt đầu nhớ đến tên Rama, và Sati biết rằng Chúa tể thế gian đã thức tỉnh. Bà đến và cúi lạy dưới chân Shambhu, và Shankara cho bà một chỗ ngồi đối diện ngài. Ngài bắt đầu kể câu chuyện vui vẻ về Hari. Lúc bấy giờ Daksha đã trở thành một Prajapati. Brahma suy xét và thấy ông đủ tư cách mọi mặt, bèn đặt Daksha làm thủ lĩnh của các Prajapati. Khi Daksha được trao quyền lớn, lòng kiêu hãnh lớn lao đã len vào tâm hồn ông. Chưa từng có ai sinh ra trên cõi đời này mà không say sưa kiêu căng khi đạt được quyền thế.
Doha 60
दच्छ लिए मुनि बोलि सब करन लगे बड़ जाग।नेवते सादर सकल सुर जे पावत मख भाग।।60।।
dachchha liye muni boli saba karana lage baṛa jāga |nevate sādar sakala sura je pāvata makha bhāga ||60||
Daksha triệu tập tất cả các đạo sĩ và bắt đầu tổ chức một buổi tế lễ lớn. Ngài đã kính trọng mời tất cả các vị thần là những người nhận phần trong lễ vật tế tự.
Chaupai 61.1-4
किंनर नाग सिद्ध गंधर्बा।बधुन्ह समेत चले सुर सर्बा।।
बिष्नु बिरंचि महेसु बिहाई।चले सकल सुर जान बनाई।।
सतीं बिलोके ब्योम बिमाना।जात चले सुंदर बिधि नाना।।
सुर सुंदरी करहिं कल गाना।सुनत श्रवन छूटहिं मुनि ध्याना।।
पूछेउ तब सिवँ कहेउ बखानी।पिता जग्य सुनि कछु हरषानी।।
जौं महेसु मोहि आयसु देहीं।कुछ दिन जाइ रहौं मिस एहीं।।
पति परित्याग हृदय दुखु भारी।कहइ न निज अपराध बिचारी।।
बोली सती मनोहर बानी।भय संकोच प्रेम रस सानी।।
kiṁnara nāga siddha gandharbā |badhunha sameta cale sura sarbā ||
biṣṇu birañci mahesu bihāī |cale sakala sura jāna banāī ||
satīṁ biloke byoma bimānā |jāta cale sundara bidhi nānā ||
sura suṁdarī karahiṁ kala gānā |sunata śravaṇa chūṭahiṁ muni dhyānā ||
pūcheu taba sivaṁ kaheu bakhānī |pitā jagya suni kachu haraṣānī ||
jauṁ mahesu mohi āyasu dehīṁ |kucha dina jāi rahauṁ misa ehīṁ ||
pati parityāga hṛdaya dukhu bhārī |kahai na nija aparādha bicārī ||
bolī satī manohara bānī |bhaya saṁkoca prema rasa sānī ||
Các Kinnara, Naga, Siddha, và Gandharva, cùng tất cả các vị thần cùng với các bà vợ của họ, đều lên đường. Ngoại trừ Vishnu, Brahma, và Mahesha, tất cả các vị thần đều lên đường sau khi chuẩn bị sẵn các cỗ xe thiên đình của mình. Sati ngắm nhìn trên bầu trời những cỗ xe bay đủ loại đẹp đẽ đang đi qua. Các tiên nữ hát những bài ca du dương, nghe thấy vậy, sự thiền định của các đạo sĩ bị gián đoạn. Bà hỏi Shiva, và ngài giải thích mọi điều cho bà. Nghe về buổi lễ cúng của cha mình, bà cảm thấy hơi vui mừng. "Nếu Mahesha cho phép thiếp, thiếp sẽ đến và ở lại đó vài ngày, với lý do này." Nhưng lòng bà mang nỗi buồn nặng nề vì bị chồng bỏ rơi, và nghĩ đến lỗi của chính mình, bà không nói gì. Cuối cùng Sati lên tiếng với giọng nói quyến rũ, đượm nét sợ hãi, do dự, và ngọt ngào của tình yêu.
Doha 61
पिता भवन उत्सव परम जौं प्रभु आयसु होइ।तौ मै जाउँ कृपायतन सादर देखन सोइ।।61।।
pitā bhavana utsava parama jaun prabhu āyasu hoi |tau mai jāũ kṛpāyatana sādara dekhana soi ||61||
Tại nhà cha tôi đang có một lễ hội rất lớn. Nếu ngài cho phép, lạy chúa, là nơi trú ẩn của lòng thương xót, thì tôi sẽ đi xem với lòng kính trọng.
Chaupai 62.1-4
कहेहु नीक मोरेहुँ मन भावा।यह अनुचित नहिं नेवत पठावा।।
दच्छ सकल निज सुता बोलाई।हमरें बयर तुम्हउ बिसराई।।
ब्रह्मसभाँ हम सन दुखु माना।तेहि तें अजहुँ करहिं अपमाना।।
जौं बिनु बोलें जाहु भवानी।रहइ न सीलु सनेहु न कानी।।
जदपि मित्र प्रभु पितु गुर गेहा।जाइअ बिनु बोलेहुँ न सँदेहा।।
तदपि बिरोध मान जहँ कोई।तहाँ गएँ कल्यानु न होई।।
भाँति अनेक संभु समुझावा।भावी बस न ग्यानु उर आवा।।
कह प्रभु जाहु जो बिनहिं बोलाएँ।नहिं भलि बात हमारे भाएँ।।
kahehu nīka morehũ mana bhāvā |yaha anucita nahĩ nevata paṭhāvā ||
daccha sakala nija sutā bolāī |hamarẽ bayara tumhau bisarāī ||
brahma-sabhā̃ ham sana dukhu mānā |tehi tẽ ajahũ karahĩ apamānā ||
jaũ binu bolẽ jāhu bhavānī |rahai na sīlu sanehu na kānī ||
jadapi mitra prabhu pitu gura gehā |jāia bina bolehũ na sãdehā ||
tadapi birodha māna jahã koī |tahā̃ gaẽ kalyānu na hoī ||
bhā̃ti aneka sãbhu samujhāvā |bhāvī basa na gyānu ura āvā ||
kaha prabhu jāhu jo binahĩ bolāẽ |nahĩ bhali bāta hamāre bhāẽ ||
Ngươi nói phải lẽ, lòng ta cũng vừa ý. Nhưng điều này không nên, vì không có thiệp mời nào được gửi đến. Daksha đã triệu tập tất cả các con gái, nhưng vì thù ghét ta, người cũng quên cả ngươi. Trong hội đồng của Brahma, người đã lấy làm phật ý với ta, và vì vậy mà đến nay người vẫn nhục mạ ta. Nếu ngươi đi mà không được mời, Bhavani, thì không còn lễ độ, tình thương, hay sự tôn trọng nào nữa. Tuy rằng người ta có thể đến không mời mà đến nhà bạn, chủ, cha, hay thầy, không nghi ngờ gì, nhưng nơi nào có người ôm ấp thù hằn, thì việc đến đó không mang lại điều tốt lành nào. Bằng nhiều cách, Shambhu khuyên bảo nàng, nhưng dưới quyền của số phận, không có sự khôn ngoan nào thấu tận trái tim nàng. Chúa phán: Nếu ngươi đi mà không được mời, điều đó không tốt theo ý ta.
Doha 62
कहि देखा हर जतन बहु रहइ न दच्छकुमारि।दिए मुख्य गन संग तब बिदा कीन्ह त्रिपुरारि।।62।।
kahi dekhā hara jatana bahu rahai na daccha-kumāri |die mukhya gana saṅga taba bidā kīnha tripurāri ||62||
Hara đã nói và cố gắng bằng nhiều cách, nhưng con gái của Daksha không chịu ở lại. Bấy giờ kẻ đã giết Tripura cho các thị vệ chính đi theo hộ tống rồi tiễn nàng đi.
Chaupai 63.1-4
पिता भवन जब गई भवानी।दच्छ त्रास काहुँ न सनमानी।।
सादर भलेहिं मिली एक माता।भगिनीं मिलीं बहुत मुसुकाता।।
दच्छ न कछु पूछी कुसलाता।सतिहि बिलोकि जरे सब गाता।।
सतीं जाइ देखेउ तब जागा।कतहुँ न दीख संभु कर भागा।।
तब चित चढ़ेउ जो संकर कहेऊ।प्रभु अपमानु समुझि उर दहेऊ।।
पाछिल दुखु न हृदयँ अस ब्यापा।जस यह भयउ महा परितापा।।
जद्यपि जग दारुन दुख नाना।सब तें कठिन जाति अवमाना।।
समुझि सो सतिहि भयउ अति क्रोधा।बहु बिधि जननीं कीन्ह प्रबोधा।।
pitā bhavana jaba gaī bhavānī.daccha trāsa kāhũ na sanamānī..
sādara bhalēhĩ milī eka mātā.bhaginī̃ milī̃ bahuta musukātā..
daccha na kachu pūchī kusalātā.satihi biloki jarē saba gātā..
satī̃ jāi dēkhēu taba jāgā.katahũ na dīkha saṃbhu kara bhāgā..
taba citta caṛhēu jō saṅkara kahēū.prabhu apamānu samujhi ura dahēū..
pāchila dukhu na hṛdayã asa byāpā.jasa yaha bhayau mahā paritāpā..
jadyapi jaga dāruna dukha nānā.saba tē̃ kaṭhina jāti avamānā..
samujhi sō satihi bhayau ati krōdhā.bahu bidhi jananī̃ kīnha prabōdhā..
Khi Bhavānī đến nhà cha, không ai dám tôn vinh bà vì sợ Dakṣa. Nhưng mẹ bà đón tiếp với lòng kính trọng, và các chị em cũng đến với nụ cười ấm áp. Dakṣa không hỏi gì về sự an lành của bà; ngay khi nhìn thấy Satī, toàn thân ông bừng cháy. Satī đi vào và nhìn quanh; bà nhận ra không一处 nào dành cho Śambhu. Khi ấy tâm trí bà nhớ lại lời Śaṅkara đã cảnh báo; hiểu rằng đó là sự sỉ nhục đối với Chúa bà, lòng bà như bị thiêu đốt. Chưa bao giờ nỗi buồn như thế xâm chiếm trái tim bà, một nỗi đau đớn khủng khiếp. Dù thế gian có nhiều nỗi khổ kinh hoàng, nhưng khổ nhất là sự ô nhục dòng tộc. Thấy vậy, Satī nổi giận dữ; mẹ bà tìm mọi cách khuyên can và ngăn cản.
Doha 63
सिव अपमानु न जाइ सहि हृदयँ न होइ प्रबोध।सकल सभहि हठि हटकि तब बोलीं बचन सक्रोध।।63।।
siva apamānu na jāi sahi hṛdayã na hoi prabodha |sakala sabahi haṭhi haṭaki taba bolī̃ bacana sa-krodha ||63||
Sự sỉ nhục đối với Shiva không thể chịu đựng được, và lòng nàng không thể được an ủi. Rồi nàng kiên quyết ngăn giữ toàn thể hội chúng và cất lời đầy phẫn nộ.
Chaupai 64.1-4
सुनहु सभासद सकल मुनिंदा।कही सुनी जिन्ह संकर निंदा।।
सो फलु तुरत लहब सब काहूँ।भली भाँति पछिताब पिताहूँ।।
संत संभु श्रीपति अपबादा।सुनिअ जहाँ तहँ असि मरजादा।।
काटिअ तासु जीभ जो बसाई।श्रवन मूदि न त चलिअ पराई।।
जगदातमा महेसु पुरारी।जगत जनक सब के हितकारी।।
पिता मंदमति निंदत तेही।दच्छ सुक्र संभव यह देही।।
तजिहउँ तुरत देह तेहि हेतू।उर धरि चंद्रमौलि बृषकेतू।।
अस कहि जोग अगिनि तनु जारा।भयउ सकल मख हाहाकारा।।
sunahu sabhāsada sakala munindā.kahī sunī jinha śaṅkara nindā..
so phalu turata lahaba saba kāhū̃.bhalī bhā̃ti pachitāba pitāhū̃..
santa sambhu śrīpati apabādā.suni-a jahā̃ tahā̃ asi marajādā..
kāṭi-a tāsu jībha jo basāī.śravaṇa mūdi na ta cali-a parāī..
jagadātamā mahesu purārī.jagata janaka saba ke hitakārī..
pitā mandamati nindata tehī.daccha śukra sambhava yaha dehī..
tajihaũ turata deha tehi hetū.ura dhari candramauli bṛṣaketū..
asa kahi joga agini tanu jārā.bhayau sakala makha hāhākārā..
"Hãy nghe ta, hỡi các thành viên của hội đồng, hỡi các bậc hiền triết tối thượng: bất kỳ ai đã nói hoặc nghe lời phỉ báng Shankara - kẻ đó sẽ gặt hái quả báo ngay tức khắc, từng người một; ngay cả người cha cũng sẽ hối hận cay đắng. Về việc phỉ báng một bậc thánh, Shambhu, hay Chúa của Shri - ở đâu nghe thấy những lời ấy, đây là quy tắc đạo đức: hãy cắt lưỡi kẻ chứa chấp chúng; nếu không thể, hãy bịt tai và đừng đi theo đường ấy. Mahesha là Linh hồn của thế giới, kẻ thù của Tripura; cha của vũ trụ, ban phước cho tất cả. Nhưng người cha kém trí tuệ của ta phỉ báng Ngài - thân thể này của ta sinh từ dòng giống Daksha. Vì lý do đó ta sẽ từ bỏ nó ngay lập tức," - như vậy bà khắc ghi trong lòng Chúa đội vương miện mặt trăng, Chúa cầm cờ bò. Nói xong, bằng ngọn lửa Yoga bà đã thiêu thân mình; và cả buổi tế lễ vang lên tiếng than khóc bi thảm.
Doha 64
सती मरनु सुनि संभु गन लगे करन मख खीस।जग्य बिधंस बिलोकि भृगु रच्छा कीन्हि मुनीस।।64।।
satī maranu suni sambhu gana lage karana makha khīsa |jagya bidhansa biloki bhṛgu racchā kīnhi munīsa ||64||
Nghe tin Satī qua đời, các đạo binh của Śambhu xông vào buổi tế lễ, tàn phá nó. Thấy yajña bị hủy hoại, đạo sĩ Bhṛgu - bậc tối thượng trong các nhà hiền triết - đã đứng ra bảo vệ.
Chaupai 65.1-4
समाचार सब संकर पाए।बीरभद्रु करि कोप पठाए।।
जग्य बिधंस जाइ तिन्ह कीन्हा।सकल सुरन्ह बिधिवत फलु दीन्हा।।
भे जगबिदित दच्छ गति सोई।जसि कछु संभु बिमुख कै होई।।
यह इतिहास सकल जग जानी।ताते मैं संछेप बखानी।।
सतीं मरत हरि सन बरु मागा।जनम जनम सिव पद अनुरागा।।
तेहि कारन हिमगिरि गृह जाई।जनमीं पारबती तनु पाई।।
जब तें उमा सैल गृह जाईं।सकल सिद्धि संपति तहँ छाई।।
जहँ तहँ मुनिन्ह सुआश्रम कीन्हे।उचित बास हिम भूधर दीन्हे।।
samācāra saba śaṅkara pāe |bīrabhadru kari kopa paṭhāe ||
jagya bidhaṁsa jāi tinh kīnhā |sakala suranha bidhivata phalu dīnhā ||
bhe jagabidita daccha gati soī |jasi kachu saṁbhu bimukha kai hoī ||
yaha itihāsa sakala jaga jānī |tāte maiṁ saṁchepa bakhānī ||
satīṁ marata hari sana baru māgā |janama janama siva pada anurāgā ||
tehi kārana himagiri gṛha jāī |janamīṁ pārabatī tanu pāī ||
jaba teṁ umā saila gṛha jāīṁ |sakala siddhi saṁpati tahaṁ chāī ||
jahaṁ tahaṁ muninha su-āśrama kīnhe |ucita bāsa hima bhūdhara dīnhe ||
Tất cả tin tức đến tai Shankara; trong cơn thịnh nộ, Ngài phái Virabhadra đi. Đến nơi, ông tàn phá buổi tế lễ, và trao cho tất cả các vị thần quả báo xứng đáng. Như vậy, số phận của Daksha trở nên nổi tiếng khắp thế giới - đó là kết cục của bất kỳ ai quay lưng với Shambhu. Câu chuyện cổ tích này cả thế giới đều biết; vì thế ta kể lại vắn tắt. Khi Satī sắp qua đời, bà xin Hari một điều ước: rằng qua từng kiếp sống, tình yêu của bà sẽ gắn bó với chân Śiva. Vì lý do đó, bà đến nhà Himagiri và sinh ra làm Parvati. Từ khi Umā đến nơi núi tuyết, mọi thành tựu và sự thịnh vượng lan tỏa ở đó. Khắp nơi, các đạo sĩ lập những tịnh xá đẹp đẽ; ngọn núi phủ tuyết ban cho họ những nơi ở xứng đáng.
Doha 65
सदा सुमन फल सहित सब द्रुम नव नाना जाति।प्रगटीं सुंदर सैल पर मनि आकर बहु भाँति।।65।।
sadā sumana phala sahita saba druma nava nānā jāti |pragaṭīṁ sundara saila para mani ākara bahu bhā̃ti ||65||
Các cây cối luôn trĩu đầy hoa đẹp và trái ngọt - tươi mới, dồi dào, với nhiều chủng loại; trên ngọn núi quyến rũ ấy, các mỏ ngọc lấp lánh hiện ra với vô số hình thái.
Chaupai 66.1-4
सरिता सब पुनित जलु बहहीं।खग मृग मधुप सुखी सब रहहीं।।
सहज बयरु सब जीवन्ह त्यागा।गिरि पर सकल करहिं अनुरागा।।
सोह सैल गिरिजा गृह आएँ।जिमि जनु रामभगति के पाएँ।।
नित नूतन मंगल गृह तासू।ब्रह्मादिक गावहिं जसु जासू।।
नारद समाचार सब पाए।कौतुकहीं गिरि गेह सिधाए।।
सैलराज बड़ आदर कीन्हा।पद पखारि बर आसनु दीन्हा।।
नारि सहित मुनि पद सिरु नावा।चरन सलिल सबु भवनु सिंचावा।।
निज सौभाग्य बहुत गिरि बरना।सुता बोलि मेली मुनि चरना।।
saritā saba punita jalu bahahīṁ |khaga mr̥ga madhupa sukhī saba rahahīṁ ||
sahaja bayaru saba jīvanha tyāgā |giri para sakala karahiṁ anurāgā ||
soha saila girijā gr̥ha āeṁ |jimi janu rāma-bhagati ke pāeṁ ||
nita nūtana maṅgala gr̥ha tāsū |brahmādika gāvahiṁ jasu jāsū ||
nārada samācāra saba pāe |kautukahīṁ giri gehi sidhāe ||
sailarāja baṛa ādara kīnhā |pada pakhāri bara āsanu dīnhā ||
nāri sahita muni pada siru nāvā |carana salila sabu bhavanu siṁcāvā ||
nija saubhāgya bahuta giri baranā |sutā boli melī muni caranā ||
Tất cả các dòng sông chảy với nước thanh tịnh; chim chóc, thú rừng và ong mật - tất cả đều sống trong niềm vui. Mọi sinh vật từ bỏ sự thù địch tự nhiên; trên ngọn núi, tất cả đều gắn kết trong tình yêu thương. Ngọn núi ấy rực rỡ khi Girijā về nhà, như thể người ta đã đạt được kho báu của lòng sùng kính Rāma. Ngày qua ngày, sự may mắn mới mẻ tràn ngập ngôi nhà ấy; Brahmā và các vị thần ca ngợi vinh quang của người có danh tiếng được tôn vinh. Nārada nghe được tất cả tin tức, và trong sự ngạc nhiên, ngài đến nơi ở trên núi. Chúa tể ngọn núi tôn vinh ngài rất nhiều - rửa chân ngài và mời ngài ngồi trên ngai vàng cao quý. Cùng vợ, ông cúi đầu trước chân đạo sĩ; với nước từ đôi chân ấy, ông rảy khắp tòa nhà. Người núi nói nhiều về vận may tốt lành của mình, gọi con gái, và đặt cô trước chân đạo sĩ.
Doha 66
त्रिकालग्य सर्बग्य तुम्ह गति सर्बत्र तुम्हारि।कहहु सुता के दोष गुन मुनिबर हृदयँ बिचारि।।66।।
trikālagya sarbagya tumha gati sarbatra tumhāri |kahahu sutā ke doṣa guna munibara hṛdayã bicāri ||66||
Ngài biết quá khứ, hiện tại và tương lai, ngài biết mọi điều, và sự hiện diện của ngài ở khắp nơi. Hỡi bậc hiền triết tối cao, hãy suy ngẫm trong lòng và nói cho ta biết những khuyết điểm và đức hạnh của con gái ta.
Chaupai 67.1-4
कह मुनि बिहसि गूढ़ मृदु बानी।सुता तुम्हारि सकल गुन खानी।।
सुंदर सहज सुसील सयानी।नाम उमा अंबिका भवानी।।
सब लच्छन संपन्न कुमारी।होइहि संतत पियहि पिआरी।।
सदा अचल एहि कर अहिवाता।एहि तें जसु पैहहिं पितु माता।।
होइहि पूज्य सकल जग माहीं।एहि सेवत कछु दुर्लभ नाहीं।।
एहि कर नामु सुमिरि संसारा।त्रिय चढ़हहिं पतिब्रत असिधारा।।
सैल सुलच्छन सुता तुम्हारी।सुनहु जे अब अवगुन दुइ चारी।।
अगुन अमान मातु पितु हीना।उदासीन सब संसय छीना।।
kaha muni bihasi gūṛha mṛdu bānī |sutā tumhāri sakala guna khānī ||
sundara sahaja susīla sayānī |nāma umā aṁbikā bhavānī ||
saba lacchana saṁpanna kumārī |hoihi saṁtata piyahi piārī ||
sadā acala ehi kara ahi-vātā |ehi teṁ jasu paihahiṁ pitu mātā ||
hoihi pūjya sakala jaga māhīṁ |ehi sevata kachu durlabha nāhīṁ ||
ehi kara nāmu sumiri saṁsārā |triy caṛhahahiṁ patibrata asi-dhārā ||
saila sulacchana sutā tumhārī |sunahu je aba avaguna dui cārī ||
aguna amāna mātu pitu hīnā |udāsīna saba saṁsaya chīnā ||
Vị đạo sĩ mỉm cười và nói bằng giọng nhẹ nhàng huyền bí: "Con gái ngài là mỏ của mọi đức hạnh. Nàng xinh đẹp, dịu dàng tự nhiên, đoan trang và khôn ngoan; tên của nàng là Uma, Ambika và Bhavani. Thiếu nữ này được ban cho mọi điềm lành, và sẽ luôn được chồng yêu thương. Tình trạng hôn nhân của nàng sẽ vững bền mãi mãi, và nhờ nàng, cha mẹ nàng sẽ được vinh danh. Nàng sẽ được tôn thờ trong cả thế giới, và đối với người hầu hạ nàng, không có gì là khó đạt được. Nhớ tên nàng, những người phụ nữ trên thế giới sẽ trèo lên lưỡi gươm của lòng thủy chung với chồng. Ôi Himalaya, con gái ngài có những điềm lành tốt đẹp; nhưng nay hãy nghe hai ba khuyết điểm của nàng. Chồng nàng sẽ không có phẩm chất, không có danh dự, không có mẹ cha, thờ ơ với mọi thứ, và không còn chút nghi ngờ nào.
Doha 67
जोगी जटिल अकाम मन नगन अमंगल बेष।अस स्वामी एहि कहँ मिलिहि परी हस्त असि रेख।।67।।
jogī jaṭila akāma mana nagana amaṅgala beṣa |asa svāmī ehi kahaṁ milihi parī hasta asi rekh ||67||
Một vị yogi với tóc búi, tự do khỏi dục vọng trong tâm, trần truồng, và ăn mặc không may mắn: người chồng như vậy sẽ nàng gặp được, vì đường chỉ trên bàn tay nàng đã ghi như vậy.
Chaupai 68.1-4
सुनि मुनि गिरा सत्य जियँ जानी।दुख दंपतिहि उमा हरषानी।।
नारदहुँ यह भेदु न जाना।दसा एक समुझब बिलगाना।।
सकल सखीं गिरिजा गिरि मैना।पुलक सरीर भरे जल नैना।।
होइ न मृषा देवरिषि भाषा।उमा सो बचनु हृदयँ धरि राखा।।
उपजेउ सिव पद कमल सनेहू।मिलन कठिन मन भा संदेहू।।
जानि कुअवसरु प्रीति दुराई।सखी उछँग बैठी पुनि जाई।।
झूठि न होइ देवरिषि बानी।सोचहि दंपति सखीं सयानी।।
उर धरि धीर कहइ गिरिराऊ।कहहु नाथ का करिअ उपाऊ।।
suni muni girā satya jiyã jānī |dukha daṁpatihi umā haraṣānī ||
nārada-hũ yaha bheda na jānā |dasā eka samujhaba bilagānā ||
sakala sakhī̃ girijā giri mainā |pulaka sarīra bhare jala nainā ||
hoi na mṛṣā devarṣi bhāṣā |umā so bacanu hṛdayã dhari rākhā ||
upajeu siva pada kamala sanehū |milana kaṭhina mana bhā sandehū ||
jāni ku-avasaru prīti durāī |sakhī uchaṅga baiṭhī puni jāī ||
jhūṭhi na hoi devarṣi bānī |socahi daṁpati sakhī̃ sayānī ||
ura dhari dhīra kahai girirāū |kahahu nātha kā kari'a upāū ||
Nghe lời của đạo sĩ và biết trong lòng rằng đó là thật, hai vợ chồng buồn rầu, nhưng Uma thì vui mừng. Ngay cả Narada cũng không biết bí mật này, vì trạng thái của mỗi người giống nhau, nhưng nguyên nhân lại khác nhau. Tất cả các bạn đồng hành, Girija, vua núi và Maina, thân thể họ rùng mình và mắt họ đầy nước mắt. Lời của đạo sĩ thần linh không thể là giả dối. Uma giữ lời nói ấy trong lòng. Tình yêu hướng đến đôi chân sen của Shiva nảy sinh, nhưng hoài nghi nảy lên trong tâm trí rằng việc đoàn tụ sẽ khó khăn. Biết rằng đây không phải là lúc thích hợp, nàng giấu tình yêu, rồi đi ngồi trên lòng một người bạn. Lời của đạo sĩ thần linh sẽ không trở nên dối trá, nên hai vợ chồng và các bạn đồng hành khôn ngoan đều lo lắng. Giữ vững lòng dũng cảm trong tim, vua của các ngọn núi nói, "Hãy nói cho ta biết, thưa ngài, nên làm gì?"
Doha 68
कह मुनीस हिमवंत सुनु जो बिधि लिखा लिलार।देव दनुज नर नाग मुनि कोउ न मेटनिहार।।68।।
kaha munīsa himavanta sunu jo bidhi likhā lilāra |deva danuja nara nāga muni kou na meṭanihāra ||68||
Đạo sĩ khả kính nói: "Hỡi Himavān, hãy lắng nghe: điều gì mà Đấng Sắp Đặt định mệnh đã viết trên trán một người - dù là thần hay quỷ, người hay rắn thần, ngay cả một đạo sĩ - không ai có quyền xóa bỏ được."
Chaupai 69.1-4
तदपि एक मैं कहउँ उपाई।होइ करै जौं दैउ सहाई।।
जस बरु मैं बरनेउँ तुम्ह पाहीं।मिलहि उमहि तस संसय नाहीं।।
जे जे बर के दोष बखाने।ते सब सिव पहि मैं अनुमाने।।
जौं बिबाहु संकर सन होई।दोषउ गुन सम कह सबु कोई।।
जौं अहि सेज सयन हरि करहीं।बुध कछु तिन्ह कर दोषु न धरहीं।।
भानु कृसानु सर्ब रस खाहीं।तिन्ह कहँ मंद कहत कोउ नाहीं।।
सुभ अरु असुभ सलिल सब बहई।सुरसरि कोउ अपुनीत न कहई।।
समरथ कहुँ नहिं दोषु गोसाई।रबि पावक सुरसरि की नाई।।
tadapi eka maiṁ kahauṁ upāī.hoi karai jauṁ daiu sahāī..
jasa baru maiṁ baraneuṁ tumha pāhīṁ.milahi umahi tasa saṁsaya nāhīṁ..
je-je bara ke doṣa bakhāne.te saba siva pahi maiṁ anumāne..
jauṁ bibāhu saṅkara sana hoī.doṣau guna sama kaha sabu koī..
jauṁ ahi seja sayana hari karahīṁ.budha kachu tinh kara doṣu na dharahīṁ..
bhānu kṛsānu sarba rasa khāhīṁ.tinh kahaṁ manda kahata kou nāhīṁ..
subha aru asubha salila saba bahī.surasari kou apunīta na kahī..
samaratha kahuṁ nahiṁ doṣu gosāī.rabi pāvaka surasari kī nāī..
Tuy nhiên ta sẽ nói một phương cách - nếu Đấng Tối Cao ban sự trợ giúp, việc ấy sẽ thành tựu. Như ta đã mô tả Chú Rể cho ngài trước đây, thì Uma chắc chắn sẽ đạt được Ngài; điều đó không còn nghi ngờ gì. Mọi khuyết điểm mà người ta đã nói về cuộc hôn nhân này, ta xem tất cả đều thực sự thuộc về Shiva. Nếu cuộc hôn nhân với Shankara, thì khuyết điểm và đức tính đều được nói như một bởi tất cả. Nếu Hari có thể nằm trên giường rắn, người khôn ngoan không trách Ngài vì điều đó. Mặt Trời và Lửa tiêu thụ mọi loại tinh chất; nhưng không ai gọi chúng là thấp hèn. Mọi dòng nước, trong sạch và ô uế, đều chảy vào dòng sông thiêng; và không ai gọi sông Hằng là ô uế. Trong Đấng Chúa Tể thực sự Toàn Năng không có khuyết điểm - như Mặt Trời, Lửa và sông Hằng thiêng liêng.
Doha 69
जौं अस हिसिषा करहिं नर जड़ि बिबेक अभिमान।परहिं कलप भरि नरक महुँ जीव कि ईस समान।।69।।
jaũ asa hisiṣā karahiṃ nara jaṛi bibeka abhimāna |parahiṃ kalapa bhari naraka mahũ jīva ki īsa samāna ||69||
Nếu những kẻ ngu dại, kiêu hãnh về sự phân biệt của chính mình, dám cạnh tranh với những bậc vĩ nhân như vậy, họ sẽ rơi vào địa ngục suốt một kalpa. Liệu một chúng sinh có bao giờ sánh ngang với Chúa không?
Frequently Asked Questions
परम्परानुसार शिव-अपमान-निवारण, नाम-निष्ठा की दृढ़ता, और अहंकार-क्षय का फल कहा जाता है। ‘राम नाम’ का शिव-स्मरण सुनकर श्रोता के भीतर शैव-वैष्णव-भेद मिटता है और भक्ति में स्थैर्य आता है—यही इस अंश की साधना-फलश्रुति मानी जाती है।
सामान्यतः शैव-वैष्णव समन्वय हेतु ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-सम्पुट) या ‘ॐ नमः शिवाय’ का जप-सम्पुट लोक-परम्परा में जोड़ा जाता है; मानस-पाठ में अधिक प्रचलित नाम-सम्पुट ही माना जाता है।
Ask anything about Prakarana 7 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
