Dīpa-vidhi-vyākhyānam (Procedure for Lamp-Offering to Hanumān)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ दीपविधिं वक्ष्ये सरहस्यं हनूमतः । यस्य विज्ञानमात्रेण सिद्धो भवति साधकः ॥ १ ॥

Sanatkumāra nói: Nay ta sẽ giảng nghi thức dâng đèn của Hanumān, cùng với bí mật nội tâm; chỉ cần thấu hiểu điều ấy, hành giả liền được thành tựu.

Verse 2

दीपपात्रप्रमाणं च तैलमानं क्रमेण तु । द्रव्यस्य च प्रमाणं वै तत्तु मानमनुक्रमात् ॥ २ ॥

Theo thứ tự, trước hết phải nêu đúng kích thước của chén đèn, rồi đến lượng dầu, và cũng vậy là lượng của các vật liệu khác; các định lượng ấy cần được trình bày tuần tự, có trật tự.

Verse 3

स्थानभेदं च मंत्रं च दीपदानमनुं पृथक् । पुष्पवासिततैलेन सर्वकामप्रदं मतम् ॥ ३ ॥

Sự phân biệt về nơi chốn (hành lễ), chân ngôn, và quy tắc riêng của việc dâng đèn—mỗi điều cần được trình bày riêng rẽ; tuy vậy, người ta cho rằng dâng đèn bằng dầu được ướp hương hoa sẽ ban thành tựu mọi sở nguyện.

Verse 4

तिलतैलं श्रियः प्राप्त्यै पथिकागमनं प्रति । अतसीतैलमुद्दिष्टं वश्यकर्मणि निश्चितम् ॥ ४ ॥

Dầu mè được chỉ dạy để cầu phú quý, và để khiến người lữ hành trở về; còn dầu hạt lanh (linseed) được nêu rõ và được xác quyết là hữu hiệu trong các pháp sự hấp dẫn, nhiếp phục (vaśya-karman).

Verse 5

सार्षापं रोगनाशाय कथितं कर्मकोविदैः । मारणे राजिकोत्थं वा विभीतकसमुद्भवम् ॥ ५ ॥

Những bậc tinh thông nghi lễ dạy rằng chế phẩm từ hạt mù tạt dùng để trừ bệnh; còn trong pháp sự hủy diệt (māraṇa), họ nói nên dùng thứ phát sinh từ mù tạt đen, hoặc từ cây bibhītaka (vibhītaka).

Verse 6

उच्चाटने करजोत्थं विद्वेषे मधुवृक्षजम् । अलाभे सर्वतैलानां तिलजं तैलमुत्तमम् ॥ ६ ॥

Trong pháp sự xua đuổi (uccāṭana), dùng dầu từ cây karaja; trong pháp sự gây thù nghịch (vidveṣa), dùng dầu lấy từ cây madhu. Khi các loại dầu khác không có, dầu mè được tuyên là thượng hạng trong mọi thứ dầu.

Verse 7

गोधूमाश्च तिला माषा मुद्गा वै तंडुलाः क्रमात् । पंचधान्यमिदं प्रोक्तं नित्यदीपं तु मारुतेः ॥ ७ ॥

Lúa mì, mè, đậu đen (māṣa), đậu xanh (mudga) và gạo—theo thứ tự—được gọi là “năm loại ngũ cốc”; và (lễ phẩm này) được dạy để duy trì ngọn đèn thường hằng của Maruti (Hanumān).

Verse 8

पंचधान्यसमुद्भूतं पिष्टमात्रं सुशोभनम् । सर्वकामप्रदं प्रोक्तं सर्वदा दीपदानके ॥ ८ ॥

Ngọn đèn (hay lễ dâng đèn) chỉ làm từ bột nghiền của năm loại ngũ cốc, được nắn tạo trang nhã, được tuyên là ban cho mọi điều mong cầu—mọi lúc—trong pháp dâng đèn (dīpadāna).

Verse 9

वश्ये तडुलपिष्टोत्थं मारणे माषपिष्टजम् । उञ्चाटने कृष्णतिलपिष्टजं च प्रकीर्तितम् ॥ ९ ॥

Trong pháp vaśya (khiến quy phục), dùng thứ làm từ bột gạo; trong pháp māraṇa (hủy diệt), dùng thứ làm từ bột đậu đen (black gram); và trong pháp uñcāṭana (xua đuổi), dùng thứ làm từ bột mè đen—đó là điều được tuyên dạy.

Verse 10

पथिकागमने प्रोक्तं गोधूमोत्थं सतंडुलम् । मोहने त्वाढकीजात विद्वेषे च कुलत्थजम् ॥ १० ॥

Đối với nghi thức nhằm đưa người lữ hành mau chóng trở về hiện diện trước mình, kinh dạy dùng hạt gạo được chuẩn bị từ lúa mì. Đối với nghi thức gây mê hoặc/si tình, dùng hạt sinh từ āḍhakī; và đối với nghi thức khơi dậy thù nghịch, dùng hạt sinh từ kulattha.

Verse 11

संग्रामे केवला माषाः प्रोक्ता दीपस्य पात्रके । संधौ त्रिपिष्टजं लक्ष्मीहेतोः कस्तूरिकाभवम् ॥ ११ ॥

Trong lúc chiến trận, kinh dạy chỉ dùng māṣa (đậu đen) làm vật đỡ/đựng cho ngọn đèn. Vào các thời khắc saṃdhyā (giao thời), nên dùng chế phẩm gọi là tripiṣṭaja; và để cầu phúc thịnh vượng của Nữ thần Lakṣmī, nên dùng vật làm từ xạ hương (kastūrikā).

Verse 12

एलालवंगकर्पूरमृगनाभिसमुद्भवम् । कन्याप्राप्त्यै तथा राजवंश्ये सख्ये तथैव च ॥ १२ ॥

Bạch đậu khấu, đinh hương, long não và xạ hương—những hương liệu thanh khiết—được kinh chỉ dạy để cầu được cô dâu, để kết minh với dòng dõi vương gia, và cũng để giành được tình bằng hữu.

Verse 13

अलाभे सर्ववस्तूनां पंचधान्यं वरं स्मृतम् । अष्टमुष्टिर्भवेत्किञ्चित्किञ्चिदष्टौ चः पुष्कलम् ॥ १३ ॥

Khi không thể có được các vật phẩm khác, việc dâng cúng năm loại ngũ cốc (pañcadhānya) được tuyên là sự thay thế tốt nhất. Lượng ít được nói là tám nắm tay; còn lượng nhiều là gấp tám lần như thế.

Verse 14

पुष्कलानां चतुर्णां च ह्याढकः परिकीर्तितः । चतुराढको भवेद्द्रोणः खारी द्रोणचतुष्टयम् ॥ १४ ॥

Bốn puṣkalā được tuyên là thành một āḍhaka. Bốn āḍhaka thành một droṇa, và một khārī gồm bốn droṇa.

Verse 15

खारीचतुष्टय प्रस्थसंज्ञा च परिकीर्तिता । अथवान्यप्रकारेण मानमत्र निगद्यते ॥ १५ ॥

Bốn khārī cũng được tuyên bố là mang tên “prastha”. Hoặc, hệ thống đo lường ở đây lại được trình bày theo một cách khác.

Verse 16

पलद्वयं तु प्रसृतं द्विगुणं कुडवं मतम् । चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थस्तैश्चतुर्भिस्तथाढकः ॥ १६ ॥

Hai pala được nói là thành một prasṛta; gấp đôi lượng ấy được xem là một kuḍava. Bốn kuḍava thành một prastha, và bốn prastha cũng thành một āḍhaka.

Verse 17

चतुराढको भवेद्द्रोणःऋ खारी द्रोणचतुष्टयम् । क्रमेणैतेन ते ज्ञेयाः पात्रे षट्कर्मसंभवे ॥ १७ ॥

Bốn āḍhaka làm thành một droṇa; một khārī gồm bốn droṇa. Các đơn vị này cần được hiểu theo đúng thứ tự ấy, liên hệ với các bình chứa (pātra) dùng trong sáu nghi lễ hành trì.

Verse 18

पञ्च सप्त नव तथा प्रमाणास्ते यथाक्रमम् । सौगंधे नैव मानं स्यात्तद्यथारुचि संमतम् ॥ १८ ॥

Các lượng đo theo thứ tự là năm, bảy và chín. Nhưng đối với hương liệu, không có định lượng cố định; được chấp thuận tùy theo sở thích.

Verse 19

नित्यपात्रे तु तैलानां नियमो वार्तिकोद्भवः । सोमवारे गृहीत्वातद्ध्वान्यं तोयप्लुतं धरेत् ॥ १९ ॥

Đối với các loại dầu giữ trong bình dùng hằng ngày, có một quy tắc phát sinh từ tập tục thực hành. Vào ngày thứ Hai, sau khi lấy dầu ấy, nên rảy nước rồi đậy kín và gìn giữ cẩn trọng.

Verse 20

पश्चात्प्रमाणतो ज्ञेयं कुमारीहस्तपेषणम् । तत्पिष्टं शुद्धपात्रे तु नदीतोयेन पिंडितम् ॥ २० ॥

Sau đó, cần hiểu đúng theo phép đo đã định: việc giã/nghiền phải do tay một thiếu nữ thực hiện. Hồ ấy đặt vào đồ đựng thanh tịnh, rồi dùng nước sông nhào nặn thành một khối.

Verse 21

दीपपात्रं ततः कुर्याच्छुद्धः प्रयतमानसः । दीपपात्रे ज्वाल्यमाने मारुतेः कवचं पठेत् ॥ २१ ॥

Rồi, người đã thanh tịnh và giữ tâm chuyên nhất hãy chuẩn bị chén/đồ đựng đèn. Khi ngọn đèn trong đó được thắp lên, hãy tụng bài kavaca hộ thân của Māruti (Hanumān).

Verse 22

शुद्धभूमौ समास्थाप्य भौमे दीपं प्रदापयेत् । मालामनूनां ये वर्णाः साध्यनामसमन्विताः ॥ २२ ॥

Sau khi đặt đúng cách trên nền đất đã được thanh tịnh, hãy thắp đèn trên mặt đất. Các chữ (varṇa) của những mật chú dạng “chuỗi hoa” (mālā-mantra), kết hợp với danh hiệu của sādhya (đối tượng/đích nguyện), được dùng trong nghi lễ.

Verse 23

वर्तिकायां प्रकर्त्तव्यास्तंतवस्तत्प्रमाणकाः । तत्त्रिंशांशेन वा ग्राह्या गुरुकार्येऽखिलाढ्यता ॥ २३ ॥

Trong dây đo (vartikā), các sợi chỉ phải được chuẩn bị đúng theo lượng đã định; hoặc có thể lấy bằng một phần ba mươi của lượng ấy. Với những công việc lớn, cần chuẩn bị đầy đủ mọi vật liệu và kích thước.

Verse 24

कूटतुल्याः स्मृता नित्ये सामान्येऽथ विशेषके । रुद्राः कूटगणाः प्रोक्ता न पात्रे नियमो मतः ॥ २४ ॥

Trong các nghi lễ thường hằng (nitya) cũng như các phép hành trì chung và riêng, chúng luôn được ghi nhớ là “bằng với một khối/đống (kūṭa)”. Các Rudra được nói là thuộc về “nhóm kūṭa”; và trong việc này, được cho rằng không có quy định cố định về người thọ nhận (pātra).

Verse 25

एकविंशतिसंख्याकास्तन्तवोऽथाध्वनि स्मृताः । रक्तसूत्रं हनुमतो दीपदाने प्रकीर्तितम् ॥ २५ ॥

Trên đạo lộ nghi lễ (adhvan), các sợi chỉ được nói là gồm hai mươi mốt. Và trong việc dâng đèn (dīpa-dāna), sợi chỉ đỏ được quy định, gắn với đức Hanumān.

Verse 26

कृष्णमुञ्चाटने द्वेषेऽरुणं मारणकर्मणि । कूटतुल्यपलं तैलं गुरुकार्ये शिवैर्गुणम् ॥ २६ ॥

Trong các nghi thức xua đuổi (muncāṭana), nên dùng vật liệu màu đen; trong việc do thù hằn mà khởi, dùng màu đỏ; và trong các tác vụ nhằm hủy diệt, cũng dùng màu đỏ theo quy định. Dầu đo một pala, nặng ngang một kūṭa, được nói là linh nghiệm, mang phẩm tính cát tường cho những việc trọng đại.

Verse 27

नित्ये पंचपलं प्रोक्तमथवा मानसी रुचिः ॥ २७ ॥

Đối với việc hành trì hằng ngày, lượng năm pala được quy định; hoặc cũng có thể tùy theo ý hướng khởi lên trong tâm—tức hành trì, cúng dường bằng tâm theo khả năng nội tại.

Verse 28

हनुमत्प्रतिमायास्तु सन्निधौ दीपदापनम् । शिवालयेऽथवा कुर्यान्नित्यनैमित्तिके स्थले ॥ २८ ॥

Nên dâng đèn trước tượng Hanumān; hoặc cũng có thể thực hiện tại đền thờ Śiva—ở nơi dành cho các nghi lễ thường nhật và nghi lễ tùy thời.

Verse 29

विशेषोऽस्त्यत्र यः कश्चिन्मारुते रुच्यते मया ॥ २९ ॥

Ở đây, về Māruta—giáo lý liên quan đến gió—có một điểm đặc biệt, điều mà ta đặc biệt ưa thích.

Verse 30

प्रतिमाग्रे प्रमोदेन ग्रहभूतग्रहेषु च । चतुष्पथे तथा प्रोक्तं षट्सु दीपप्रदापनम् ॥ ३० ॥

Với lòng hoan hỷ, nên dâng đèn trước thánh tượng; lại cũng dâng tại những nơi liên hệ đến các hành tinh và các linh thể. Cũng vậy, tại ngã tư đường, việc dâng đèn được truyền dạy—như thế, lễ dâng đèn được nói đến trong sáu cảnh xứ ấy.

Verse 31

सन्निधौ स्फाटिके लिंगे शालग्रामस्य सन्निधौ । नानाभोगश्रियै प्रोक्तं दीपदानं हनूमतः ॥ ३१ ॥

Trước liṅga bằng pha lê và trước Śālagrāma, việc dâng đèn được tuyên dạy—như lời Hanūmān truyền—để ban phúc thịnh vượng và hưởng thụ nhiều loại an lạc, tiện nghi.

Verse 32

गणेशसन्निधौ विघ्नमहासंकटनाशने । विषव्याधिभये घोरे हनुमत्सन्निधौ स्मृतम् ॥ ३२ ॥

Trước Gaṇeśa, công đức diệt trừ chướng ngại và đại tai ách được ghi nhớ; và khi nỗi sợ hãi ghê gớm do độc dược hay bệnh tật khởi lên, hãy nhớ đến sự che chở từ thánh hiện của Hanūmān.

Verse 33

दुर्गायाः सन्निधौ प्रोक्तं संग्रामे दीपदापनम् । चतुष्पथे व्याधिनष्टौ दुष्टदृष्टौ तथैव च ॥ ३३ ॥

Trước mặt Devī Durgā, việc dâng đèn được truyền dạy; cũng vậy, trong lúc chiến trận, tại ngã tư đường, để tiêu trừ bệnh tật, và để hóa giải tà nhãn, đều được khuyến hành dâng đèn.

Verse 34

राजद्वारे बंधमुक्तौ कारागारेऽथवा मतम् । अश्वत्थवटमूले तु सर्वकार्यप्रसिद्धये ॥ ३४ ॥

Tại cổng vua, việc dâng đèn được nói là đem lại sự giải thoát khỏi trói buộc; trong ngục thất cũng được xem là có hiệu lực như vậy. Còn dưới gốc cây aśvattha hay cây đa, dâng đèn khiến mọi công việc đều thành tựu viên mãn.

Verse 35

वश्ये भये विवादे च वेश्मसंग्रामसंकटे । द्यूते दृष्टिस्तंभने च विद्वेषे मारणे तथा ॥ ३५ ॥

Trong các nghi thức để chế ngự, trong nỗi sợ và trong tranh chấp; trong hiểm nạn phát sinh từ nhà cửa và từ chiến trận; trong cờ bạc, trong việc làm cho ánh nhìn của kẻ khác bị đứng yên, trong việc gieo rắc thù hận, và cả trong các phép hủy diệt (māraṇa) — đều dùng (pháp này).

Verse 36

मृतकोत्थापने चैव प्रतिमाचालने तथा । विषे व्याधौ ज्वरे भूतग्रहे क्रृत्याविमोचने ॥ ३६ ॥

Cũng vậy, (các pháp môn thần chú ấy) được dùng để làm người chết sống lại, để khiến tượng thờ chuyển động; và trong các trường hợp trúng độc, bệnh tật, sốt nóng, bị quỷ thần nhập, cùng để giải thoát khỏi tà thuật hại người (kr̥tyā).

Verse 37

क्षतग्रंथौ महारण्ये दुर्गेव्याघ्ने च दंतिनि । क्रूरसत्त्वेषु सर्वेषु शश्वदूंधविमोक्षणे ॥ ३७ ॥

Trong trường hợp bị thương hay u bướu vỡ; giữa rừng sâu bát ngát; nơi địa thế hiểm trở; khi đối mặt hổ dữ hay voi có ngà; giữa mọi loài thú hung tợn; và để thường hằng được giải thoát khỏi hiểm nguy — hãy ứng dụng/niệm tụng (pháp này).

Verse 38

पथिकागमने चैव दुःस्थाने राजमोहने । आगमे निर्गमे चैव राजद्वारे प्रकीर्तितम् ॥ ३८ ॥

Người ta truyền dạy rằng (những điềm/điều chỉ báo này) cần được xét đến khi khách lữ hành đến, tại nơi bất tường hay chốn khốn khó, trong việc liên quan đến sự mê muội của nhà vua, và cả lúc vào ra—đặc biệt nơi cổng vua.

Verse 39

दीपदानं हनुमतो नात्र कार्या विचारणा ॥ ३९ ॥

Còn việc dâng đèn cúng lên Hanumān—thì không cần bàn luận thêm nữa (nhất định nên làm).

Verse 40

रुद्रैकविंशपिंडांश्च त्रिधा मंडलमानकम् । लघुमानं स्मृतं पंच सप्त वा नव वा तथा ॥ ४० ॥

Hai mươi mốt viên ‘Rudra’ (piṇḍa) hợp thành một đơn vị đo maṇḍala, được quy định theo sự phân chia ba phần. Chuẩn đo ‘nhẹ’ (laghu) được ghi nhớ là gồm năm—hoặc bảy, hoặc chín—đơn vị như thế nữa.

Verse 41

क्षीरेण नवनूतेन दध्ना वा गोमयेन च । प्रतिमाकरणं प्रोक्तं मारुतेर्दीपदापने ॥ ४१ ॥

Được dạy rằng, để dâng đèn cho Māruti (Hanumān), có thể nặn một tượng (pratimā) bằng sữa, bơ tươi, sữa chua, hoặc thậm chí bằng phân bò.

Verse 42

दक्षिणाभिमुखं वीरं कृत्वा केसरिविक्रमम् ॥ ४२ ॥

Khi khiến bậc anh hùng ấy quay mặt về phương Nam, người ta đã tạc họa Ngài với uy lực như sư tử trong dũng mãnh.

Verse 43

ऋक्षविन्यस्तपादं च किरीटेन विराजितम् । लिखेद्भित्तौ पटे वापि पीठे वा मारुतेः शुभे ॥ ४३ ॥

Nên vẽ Māruti (Hanumān) cát tường, đặt bàn chân lên một con gấu, rực rỡ với vương miện—dù vẽ trên tường, trên vải, hay trên bệ/đài thờ trang nghiêm.

Verse 44

मालामंत्रेण दातव्यं दीपदानं हनूमतः । नित्यदीपः प्रकर्त्तव्यो द्वादशाक्षरविद्यया ॥ ४४ ॥

Đối với Hanumān, việc dâng đèn nên được thực hiện cùng mật chú của tràng hạt (mālā-mantra); và nên thiết lập ngọn đèn thường hằng bằng thánh minh mười hai âm (dvādaśākṣara-vidyā).

Verse 45

विशेषस्तत्र यस्तं वै दीपदानेऽवधारय । षष्ट्यादौ च द्वितीयादाविमं दीपमितीरयेत् ॥ ४५ ॥

Hãy ghi nhớ kỹ quy tắc đặc biệt áp dụng nơi ấy trong nghi lễ dâng đèn. Vào lúc khởi đầu ngày Ṣaṣṭī (mồng sáu) và cũng vào lúc khởi đầu ngày Dvitīyā (mồng hai), nên dâng chính ngọn đèn này theo đúng pháp định.

Verse 46

गृहाणेति पदं पश्चाच्छेषं पूर्ववदुच्चरेत् । कूटादौ नित्यदीपे च मंत्रं सूर्याक्षरं वदेत् ॥ ४६ ॥

Sau đó hãy thốt lên từ “gṛhāṇa” (xin Ngài thọ nhận), rồi tụng phần còn lại như đã dạy trước. Ở phần mở đầu (kūṭa) và nơi ngọn đèn cháy thường hằng, hãy xướng thần chú gồm “âm tiết của Mặt Trời”.

Verse 47

तत्र मालाख्यमनुना तत्तत्कार्येषु कारयेत् । गोमयेनोपलिप्तायां भूमौ तद्गतमानसः ॥ ४७ ॥

Tại đó, hãy khiến các nghi thức tương ứng được cử hành bằng thần chú mang danh “Mālā”. Ngồi trên nền đất đã quét bôi phân bò, người hành lễ hãy giữ tâm chuyên chú, hòa nhập vào nghi lễ và vị thần được tôn thờ.

Verse 48

षट्कोणं वसुपत्रं च भूमौ रेखासमन्वितम् । कमलं च लिखेद्भद्रं तत्र दीपं निधापयेत् ॥ ४८ ॥

Trên mặt đất, hãy vẽ một lục giác và hình “vāsupatra” (hoa sen tám cánh), có các đường chỉ dẫn. Rồi vẽ một đóa sen cát tường tại đó và đặt ngọn đèn vào trong đồ hình ấy.

Verse 49

शैवे वा वैष्णवे पीठे पूजयेदंजनासुतम् । कूटषट्कं च षट्कोणे अंतराले परलिखेत् ॥ ४९ ॥

Trên bệ thờ theo truyền thống Śaiva hoặc Vaiṣṇava, hãy lễ bái con của Añjanā (Hanumān). Và trong hình lục giác, ở các khoảng xen giữa, cũng hãy vẽ thêm “kūṭa-ṣaṭka”, tức sáu đỉnh nhọn.

Verse 50

षट्कोणेषु षडंगानि बीजयुक्तानि संलिखेत् । सौम्यं मध्यगतं लेख्यं तत्र संपूज्य मारुतिम् ॥ ५० ॥

Ở sáu góc của đồ hình lục giác, hãy ghi sáu aṅga, mỗi aṅga kèm theo âm chủng tử (bīja). Ở trung tâm, hãy viết điều cát tường (thần chú/hình tướng); và tại đó, sau khi cúng bái đúng nghi thức, hãy thờ phụng Māruti (Hanumān).

Verse 51

षट्कोणेषु षडंगानि नामानि च पुरोक्तवत् । वसुपत्रे क्रमात्पूज्या अष्टावेते च वानराः ॥ ५१ ॥

Trong sáu góc của đồ hình, hãy an trí sáu chi (ṣaḍ-aṅga) cùng các danh xưng của chúng, đúng như đã nói trước. Trên hoa sen tám cánh của các Vasu, hãy lần lượt cúng bái tám vị “Vānara” này theo thứ tự.

Verse 52

सुग्रीवायांगदायाथ सुषेणाय नलाय च । नीलायाथो जांबवते प्रहस्ताय तथैव च ॥ ५२ ॥

Hãy dâng lễ lên Sugrīva và Aṅgada, lại nữa lên Suṣeṇa và Nala; lên Nīla, lên Jāmbavān, và cũng vậy lên Prahasta.

Verse 53

सुवेषाय ततः पश्चाद्यजेत्षडंगदेवताः । आदावंजनापुत्राय ततश्च रुद्रमूर्तये ॥ ५३ ॥

Rồi sau khi cúng bái Suveṣa, hãy thờ phụng các thần của sáu trợ phần (ṣaḍaṅga). Trước hết dâng lên con trai của Añjanā, rồi tiếp đến dâng lên vị mang hình tướng Rudra.

Verse 54

ततो वायुसुतायाथ जानकीजीवनाय च । रामदूताय ब्रह्मास्त्रनिवारणाय तत्परम् ॥ ५४ ॥

Rồi dâng lễ lên con của Vāyu—Hanumān—đấng là sinh mệnh của Jānakī, là sứ giả của Rāma, luôn chuyên tâm ngăn chặn Brahmāstra.

Verse 55

पंचोपचारैः संपूज्य देशकालौ च कीर्तेत् । कुशोदकं समादाय दीपमंत्रं समुञ्चरेत् ॥ ५५ ॥

Sau khi cung kính phụng thờ trọn vẹn bằng năm lễ vật, hãy xướng rõ nơi chốn và thời khắc. Rồi lấy nước đã thấm cỏ kuśa, tụng niệm chân ngôn của ngọn đèn.

Verse 56

उत्तगभिमुखो जप्त्वा साधयेत्साधकोत्तमः । तं मंत्रं कूटधा जप्त्वा जलं भूमौ विनिक्षिपेत् ॥ ५६ ॥

Hướng mặt về phương Bắc, bậc hành giả ưu tú hãy thành tựu nghi thức bằng sự trì tụng. Sau khi tụng chân ngôn ấy một cách kín nhiệm, hãy rưới (đặt) nước xuống mặt đất.

Verse 57

ततः करपुटं कृत्वा यथाशक्ति जपेन्मनुम् । अनेन दीपवर्येण उदङ्मुखगतेन वै ॥ ५७ ॥

Kế đó, chắp tay thành thế karapuṭa (hai tay khum), rồi trì tụng chân ngôn theo sức mình. Với ngọn đèn thù thắng này đặt trước mặt, hãy hướng về phương Bắc mà niệm.

Verse 58

तथा विधेहि हनुमन्यथा स्युर्मे मनोरथाः । त्रयोदशैवं द्रव्याणि गोमयं मृत्तिका मसी ॥ ५८ ॥

“Xin sắp đặt như thế, ôi Hanumān, để mọi ước nguyện của ta được viên thành.” Như vậy có mười ba vật liệu—trong đó có phân bò, đất sét và tro, v.v.

Verse 59

अलक्तं दरदं रक्तचंदनं चंदनं मधु । कस्तूरिका दधि क्षीरं नवनीतं धृतं तथा ॥ ५९ ॥

Gồm: alakta (thuốc nhuộm đỏ), darada (khoáng hương/sắc tố), đàn hương đỏ, đàn hương, mật ong, xạ hương, sữa chua, sữa, bơ tươi và cả bơ ghee—đều phải được chuẩn bị đúng pháp.

Verse 60

गोमयं द्विविधं तत्र प्रोक्तं गोमहिषीभवम् । पश्चाद्विनष्टद्रव्याप्तौ माहिषं गोमयं स्मृतम् ॥ ६० ॥

Tại đó, phân bò được nói là có hai loại: phát sinh từ bò và từ trâu. Khi về sau chất liệu đúng phép không còn hoặc bị mất, thì phân trâu được xem như “phân bò” (tức được chấp nhận làm vật thay thế).

Verse 61

पथिकागमने दूरान्महादुर्गस्य रक्षणे । बालादिरक्षणे चैव चौरादिभयनाशने ॥ ६१ ॥

Nó được dùng để gọi người lữ hành trở về từ phương xa, để canh giữ một thành lũy lớn, để bảo hộ trẻ nhỏ và những người khác, và để tiêu trừ nỗi sợ do trộm cướp cùng các hiểm họa tương tự gây ra.

Verse 62

स्त्रीवश्यादिषु कार्येषु शस्तं गोगोमयं मने । भूमिस्पृष्टं न तद्ग्राह्यमंतरिक्षाञ्च भाजने ॥ ६२ ॥

Trong các nghi lễ như cầu được người nữ thuận tình và những mục đích tương tự, phân bò được xem là chất tẩy uế được chỉ định. Nhưng nếu đã chạm đất thì không nên nhặt lấy; phải giữ trong vật chứa không tiếp đất (tức được nâng khỏi mặt đất).

Verse 63

चतुर्विधा मृत्तिका तु श्वेता पीतारुणासिता । तत्र गोपीचंदनं तु हरितालं च गौरिकम् ॥ ६३ ॥

Đất sét (dùng trong nghi lễ) có bốn loại: trắng, vàng, đỏ và đen. Trong số ấy còn kể đến gopī-candana, haritāla và gaurikā (những loại đất/khoáng đặc thù dùng để vẽ dấu thánh và hành lễ).

Verse 64

मषी लाक्षारसोद्भूता सर्वं वान्यत्स्फुटं मतम् । कृत्वा गोपीचदंनेन चतुरस्रं गृहं सुधीः ॥ ६४ ॥

Mực chế từ nhựa cánh kiến được khuyến dùng; và cũng cho là tốt nhất khi mọi thứ khác (dùng để viết) đều rõ ràng, sắc nét. Sau khi vạch một khuôn vuông bằng gopī-candana, người trí giả nên tiến hành việc viết theo nghi thức đã dạy.

Verse 65

तन्मध्ये माहिषेणाथ कुर्यान्मूर्तिं हनूमतः । बीजं क्रोधाञ्च तत्पुच्छं लिखेन्मंत्री समाहितः ॥ ६५ ॥

Ở giữa đồ hình ấy, bạch Chúa tể, hãy tạo hình tượng Hanumān bằng mật (dịch) của trâu; và hành giả, tâm ý an định, nên viết bīja (chủng tự) cùng các âm tiết krodha (phẫn nộ) lên đuôi của Ngài.

Verse 66

तैलेन स्नापयेन्मूर्तिं गुडेन तिलकं चरेत् । शतपत्रसमो धूपः शालनिर्याससंभवः ॥ ६६ ॥

Hãy tắm rửa thánh tượng bằng dầu, và điểm tilaka bằng đường thốt nốt (jaggery). Hương đốt nên thơm như sen trăm cánh, chế từ nhựa tiết ra của cây śāla.

Verse 67

कुर्य्याञ्च तैलदीपं तु वर्तिपंचकसंयुतम् । दध्योदनेन नैवेद्यं दद्यात्साधकसत्तमः ॥ ६७ ॥

Bậc hành giả thượng hạng nên chuẩn bị đèn dầu có năm tim, và dâng naivedya là cơm trộn sữa chua (curd).

Verse 68

वारत्रयं कंठदेशे सशेषविषमुञ्चरन् । एवं कृते तु नष्टानां महिषीणां गवामपि ॥ ६८ ॥

Hãy nhả phần độc còn lại ở vùng cổ ba lần. Khi làm như vậy, ngay cả trâu cái và bò bị thất lạc cũng được tìm lại.

Verse 69

दासीदासादिकानां च नष्टानां प्राप्तिरीरिता । चौरादिदुष्टसत्त्वानां सर्पादीनां भये पुनः ॥ ६९ ॥

Kinh dạy rằng những gì đã mất—như tỳ nữ, gia nhân và các thứ tương tự—đều có thể được tìm lại; và trong lúc sợ hãi trước trộm cướp, các loài hung ác, hay rắn rết và hiểm nạn tương tự, lại được sự hộ trì.

Verse 70

तालेन च चतुर्द्वारं गृहं कृत्वा सुशोभनम् । पूर्वद्वारे गजः स्थाप्यो दक्षिणे महिषस्तथा ॥ ७० ॥

Theo thước đo tāla, nên dựng một ngôi nhà trang nghiêm, đẹp đẽ, có bốn cổng. Ở cổng phía Đông đặt tượng voi; ở cổng phía Nam cũng đặt tượng trâu nước.

Verse 71

सर्पस्तु पश्चिमे द्वारे व्याघ्रश्चैवोत्तरे तथा । एवं क्रमेण खड्गं च क्षुरिकादंडमुद्गरान् ॥ ७१ ॥

Ở cổng phía Tây đặt rắn; ở cổng phía Bắc cũng đặt hổ. Theo thứ tự như vậy, lại bày thêm kiếm, đoản đao, gậy và chùy.

Verse 72

विलिख्य मध्ये मूर्तिं च महिषीगोमयेन वै । कृत्वा डमरुहस्तां च चकिताक्षीं प्रयत्नतः ॥ ७२ ॥

Rồi ở giữa nơi đã chuẩn bị, hãy cẩn trọng vẽ một hình tượng bằng phân trâu và phân bò, gắng công tạo dáng với chiếc ḍamaru (trống nhỏ) trong tay và đôi mắt mở to như kinh ngạc.

Verse 73

पयसा स्नापनं रक्तचंदनेनानुलेपनम् । जातीपुष्पैस्तु संपूज्य शुद्धधूप प्रकल्पयेत् ॥ ७३ ॥

Hãy tắm (tượng thánh) bằng sữa, xức bột đàn hương đỏ, cúng dường trọn vẹn bằng hoa nhài, và chuẩn bị hương trầm thanh tịnh.

Verse 74

घृतेन दीपं दत्त्वाथ पायसान्नं निवेदयेत् । गगनं दीपिकेंद्वाढ्यां शास्त्रं च पुरतो जपेत् ॥ ७४ ॥

Sau khi dâng đèn thắp bằng bơ ghee, hãy tiến cúng món cơm sữa ngọt (pāyasa) làm lễ vật. Khi bầu trời rạng sáng bởi đèn và ánh trăng, hãy tụng đọc kinh điển thánh trước (bàn thờ).

Verse 75

एवं सप्तदिनं कृत्वा मुच्यते महतो भयात् । अनयोर्भौमवारे तु कुर्यादारंभमादरात् ॥ ७५ ॥

Thực hành như vậy suốt bảy ngày thì được giải thoát khỏi nỗi sợ hãi lớn. Trong hai phương pháp ấy, nên cung kính khởi sự vào ngày Thứ Ba (Bhauma-vāra).

Verse 76

शत्रुसेनाभये प्राप्ते गैरिकेण तु मंडलम् । कृत्वा तदंतरे तालमीष्टन्नम्रं समालिखेत् ॥ ७६ ॥

Khi hiểm họa từ quân địch kéo đến, hãy dùng đất son đỏ (red ochre) vẽ một vòng maṇḍala; rồi ở bên trong, cẩn trọng vẽ cây cọ tāla hơi nghiêng theo ý muốn.

Verse 77

तत्रावलंबमानां च प्रतिमां गोमयेन तु । वामहस्तेन तालाग्रं दक्षिणे ज्ञानमुद्रिका ॥ ७७ ॥

Tại đó, hãy nặn (hoặc an trí) một tượng bằng phân bò; tay trái cầm ngọn lá tāla, tay phải kết ấn trí tuệ (jñāna-mudrā).

Verse 78

तालमूलात्स्वकाष्टायां मार्गे हस्तमिते गृहम् । चतुरस्र विधायाथ तन्मध्ये मूर्तिमालिखेत् ॥ ७८ ॥

Từ gốc cây tāla, trên tấm ván gỗ của mình đặt dọc theo lối đi, hãy dựng một khoảng như gian nhà, đo bằng một hasta (một gang tay). Làm thành hình vuông, rồi vẽ mūrti thiêng ở chính giữa.

Verse 79

दक्षिणाभिमुखीं रम्यां हृदये विहितांजलिम् । तोयेन स्नानगंधादि यथासंभवमर्पयेत् ॥ ७९ ॥

Hướng mặt về phương Nam, với dáng vẻ trang nghiêm thanh nhã, chắp tay trước tim, hãy dâng cúng tùy khả năng: nước tắm và các phẩm vật như hương liệu.

Verse 80

कृशारान्नं च नैवेद्यं साज्यं तस्यै निवेदयेत् । किलिद्वयं जपं प्रोक्तमेवं कुर्याद्दिने दिने ॥ ८० ॥

Nên dâng naivedya là kṛśāra (ngũ cốc/ cơm hạt luộc) cùng với bơ ghee thanh tịnh lên Đức Bà. Japa được nói là “kilidvaya”; vì vậy hãy thực hành ngày này qua ngày khác.

Verse 81

एवं कृते भवेच्छीघ्रं पथिकानां समागमः । श्यामपाषाणखण्डेन लिखित्वा भूपतेर्गृहम् ॥ ८१ ॥

Làm như vậy thì chẳng bao lâu sẽ có khách lữ hành tụ hội. Hãy dùng một mảnh đá sẫm màu để khắc/viết dấu chỉ, rồi đánh dấu nơi ở của nhà vua.

Verse 82

प्राकारं तु चतुर्द्वारयुक्तं द्वारेषु तत्र वै । अन्योन्यपुच्छ रिधित्रययुक्तां हनूमतः ॥ ८२ ॥

Hãy dựng một vòng thành bao quanh có bốn cổng; và tại các cổng ấy, đặt sự sắp đặt ba phần, mang dấu “đuôi móc nối nhau”, thuộc về Hanūmān.

Verse 83

कुर्यान्मूर्तिं गोमयेन धत्तूरकुसुमैयजेत् । जटामांसीभवं धूपं तैलाक्तघृतदीपकम् ॥ ८३ ॥

Nên nặn một tượng thờ bằng phân bò, rồi cúng với hoa dhattūra; dâng hương làm từ jaṭāmāṃsī, và thắp đèn ghee với tim đèn được thấm dầu.

Verse 84

नैवेद्यं तिलतैलाक्तसक्षारा माषरोटिका । ध्येयो दक्षिणहस्तेन रोटिकां भक्षयन्हरिः ॥ ८४ ॥

Làm naivedya, hãy dâng bánh roṭikā làm từ māṣa (đậu đen), thoa dầu mè và trộn với muối kiềm. Rồi hãy quán tưởng Hari đang dùng chiếc bánh ấy bằng tay phải của Ngài.

Verse 85

वामहस्तेन पाषाणैस्त्रासयन्परसैनिकान् । प्नारयन्भ्रुकुटीं बद्ध्वा भीषयन्मथयन्स्थितः ॥ ८५ ॥

Với tay trái, người ném đá khiến quân địch kinh hãi; chau mày nghiêm lạnh, đứng vững tại đó—đe dọa và làm đội ngũ của họ rối loạn.

Verse 86

जपेञ्च भुग्भुगिति वै सहस्रं ध्यानतत्परः । एवं कृतविधानेन परसैन्यं विनाशयेत् ॥ ८६ ॥

Chuyên chú trong thiền định, cũng nên trì tụng thần chú “bhug bhug” đủ một nghìn lần. Làm nghi thức đúng như pháp đã dạy, có thể khiến đạo quân địch bị tiêu diệt.

Verse 87

रक्षा भवति दुर्गाणां सत्यं सत्य न संशयः । प्रायोगा बहवस्तत्र संक्षेपाद्गदिता मया ॥ ८७ ॥

Những pháp hành ấy quả thật trở thành sự hộ trì trong lúc gian nan—đúng vậy, đúng vậy, không chút nghi ngờ. Các cách ứng dụng nghi lễ thì rất nhiều; ta chỉ nói lược qua mà thôi.

Verse 88

प्रत्यहं यो विधानेन दीपदानं हनूमतः । तस्यासाध्यं न वै किंचिद्विद्यते भुवनत्रये ॥ ८८ ॥

Ai mỗi ngày dâng cúng ngọn đèn lên Hanumān đúng theo nghi pháp, thì trong ba cõi thật không có điều gì là không thể đạt được.

Verse 89

न देयं दुष्टहृदये दुष्टचिंतनबुद्धये । अविनीताय शिष्याय पिशुनाय कदाचन ॥ ८९ ॥

Chớ bao giờ truyền trao giáo pháp thiêng liêng cho kẻ lòng dạ ác, trí tuệ chỉ hướng về tà niệm; cũng không trao cho học trò vô kỷ luật, hay kẻ hay gièm pha, vào bất cứ lúc nào.

Verse 90

कृतघ्नाय न दातव्यं दातव्यं च परीक्षिते । बहुना किमिहोक्तेन सर्वं दद्यात्कपीश्वरः ॥ ९० ॥

Không nên ban cho kẻ vô ơn; chỉ nên bố thí sau khi đã xét kỹ. Nói nhiều ở đây để làm gì? Chúa tể loài khỉ (Hanumān) đã hiến dâng trọn vẹn tất cả của mình.

Verse 91

अथ मन्त्रान्तरं वक्ष्ये तत्त्वज्ञानप्रदायकम् । तारो नमो हनुमते जाठरत्रयमीरयेत् ॥ ९१ ॥

Nay ta sẽ tuyên nói một thần chú khác, ban cho tri kiến về chân lý (tattva). Trước hết hãy xướng “tāra” tức Praṇava, rồi niệm “namo hanumate”, và sau đó phát âm ba âm “jāṭhara”.

Verse 92

दनक्षोभं समाभाष्य संहरद्वयमीरयेत् । आत्मतत्त्वं ततः पश्चात्प्रकाशययुगं ततः ॥ ९२ ॥

Sau khi tụng phần gọi là Danakṣobha, hãy xướng đôi công thức Saṃhāra (tiêu dung). Kế đó, hãy giảng bày chân lý về Ngã (Ātman); rồi tiếp theo, truyền dạy đôi phần liên hệ đến Prakāśa, tức sự chiếu sáng.

Verse 93

वर्मास्त्रवह्निजायांतः सार्द्धूषड्विंशदर्णवान् । वसिष्ठोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुप् च देवताः पुनः ॥ ९३ ॥

Thần chú này mở đầu bằng “varmāstra” và kết thúc bằng “vahnijāyā”; tổng cộng gồm hai mươi sáu âm tiết. Bậc ṛṣi của nó là hiền thánh Vasiṣṭha; thể thơ là Anuṣṭubh; và các vị thần chủ trì cũng cần được hiểu theo đúng như vậy.

Verse 94

हनुमान्मुनिसप्तर्तुवेदाष्टनिगमैः क्रमात् । मंत्रार्णैश्च षडंगानि कृत्वा ध्यायेत्कपीश्वरम् ॥ ९४ ॥

Theo đúng thứ tự, dùng các âm tiết thần chú gắn với Hanumān, các bậc hiền thánh, bảy mùa, các Veda và tám Nigama, hành giả nên thực hiện ṣaḍaṅga-nyāsa (nghi thức phụ trợ sáu phần), rồi thiền quán Kapīśvara—Hanumān, Chúa tể loài khỉ.

Verse 95

जानुस्थावामबाहुं च ज्ञानमुद्रापरं हृदि । अध्यात्मचित्तमासीनं कदलीवनमध्यगम् ॥ ९५ ॥

Ngài đặt cánh tay trái tựa trên đầu gối, bàn tay nơi tim kết ấn trí tuệ tâm linh; an tọa với tâm hướng nội, chìm trong quán chiếu, giữa lùm cây chuối.

Verse 96

बालार्ककोटिप्रतिमं ध्यायेज्ज्ञानप्रदं हरिम् । ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षं दशांशं जुहुयात्तिलैः ॥ ९६ ॥

Hãy thiền quán Hari, Đấng ban trí tuệ, rực sáng như mười triệu mặt trời đang mọc. Quán như vậy rồi, hãy trì tụng thần chú một lakh (một trăm nghìn) lần, và dâng hỏa cúng một phần mười số ấy bằng hạt mè.

Verse 97

साज्यैः संपूजयेत्पीठे पूर्वोक्ते पूर्ववत्प्रभुम् । जप्तोऽयं मदनक्षोभं नाशयत्येव निश्चितम् ॥ ९७ ॥

Trên pháp tòa (pīṭha) đã nói trước, hãy thờ phụng Chúa như nghi thức đã dạy, dâng các lễ cúng hòa với bơ ghee. Thần chú này khi trì tụng chắc chắn diệt trừ sự xao động do Kāma (dục vọng) gây nên.

Verse 98

तत्त्वज्ञानमवाप्नोति कपींद्रस्य प्रसादतः । अथ मंत्रातरं वाक्ष्ये भूतविद्रावणं परम् ॥ ९८ ॥

Nhờ ân sủng của Kapīndra (Chúa tể loài khỉ), người ta đạt được tri kiến chân thật về thực tại (tattva). Nay ta sẽ tuyên nói một thần chú khác—tối thượng để xua đuổi các loài linh quỷ và chúng gây nhiễu hại.

Verse 99

तारः काशींकुक्षिपरवराहश्चांजनापदम् । पवनो वनपुत्रांते आवेशिद्वयमीरयेत् ॥ ९९ ॥

Hãy xướng theo đúng thứ tự các âm/từ: “Tāra”, “Kāśī”, “Kukṣi”, “Para”, “Varāha”, “Cāñjanāpada”; rồi đọc “Pavana” ở cuối “Vanaputrā”. Như vậy, cặp âm được gọi là “Āveśi” được phát ra.

Verse 100

तारः श्रीहनुमत्यश्चादस्त्ररचभुजाक्षरः । ब्रह्मा मुनिः स्याद्गायत्री छंदोऽत्र देवता पुनः ॥ १०० ॥

Âm chủng là Tārā (Oṃ); kết hợp với “Śrī” và “Hanumatī” thì thành thần chú được nói là dạng “vũ khí”, kèm các “âm tiết cánh tay”. Ở đây, Brahmā là ṛṣi (thánh hiền thấy chú), thể thơ là Gāyatrī, và vị thần chủ trì cũng như đã nêu.

Verse 101

हनुमान्कमला बीजं फट् शक्तिः परिकीर्तितः । षड्दीर्घाढ्येन बीजेन षडङ्गानि समाचरेत् ॥ १०१ ॥

Bīja được tuyên là “hanumān-kamalā”, và śakti (tiếng cảm chú) là “phaṭ”. Với bīja được trang nghiêm bởi sáu nguyên âm dài, hành giả nên thực hành phép ứng dụng sáu phần (ṣaḍ-aṅga).

Verse 102

आंजनेय पाटलास्यं स्वर्णाद्रिसमविग्रहम् । पारिजातद्रुमूलस्थं चिंतयेत्साधकोत्तमः ॥ १०२ ॥

Bậc hành giả tối thượng nên quán niệm Āñjaneya (Hanumān): dung nhan hồng thắm, thân tướng như núi vàng, an trụ nơi gốc cây pārijāta.

Verse 103

एवं ध्यात्वा जपेल्लक्षं दशांशं जुहुयात्तिलैः । त्रिमध्वक्तैर्यंजत्पीठे पूर्वोक्तेपूर्ववत्सुधीः ॥ १०३ ॥

Quán niệm như vậy rồi, bậc trí nên trì tụng thần chú một lakh lần; kế đó, lấy một phần mười mà làm hỏa cúng bằng hạt mè—được xức ba loại mật—trên đàn tế đã nói trước, theo đúng nghi thức như đã dạy.

Verse 104

अनेन मनुना मंत्री ग्रहग्रस्तं प्रमार्जयेत् । आक्रंदंस्तं विमुच्याथ ग्रहः शीघ्रं पलायते ॥ १०४ ॥

Với thần chú này, bậc thông đạt chân ngôn nên làm phép lau gột theo nghi lễ cho người bị graha ám nhiễu. Khi người ấy kêu khóc, liền được giải thoát, và graha mau chóng bỏ chạy.

Verse 105

मनवोऽमी सदागोप्या न प्रकाश्या यतस्ततः । परीक्षिताय शिष्याय देया वा निजसूनवे ॥ १०५ ॥

Những giáo huấn thiêng liêng này phải được giữ kín, chớ đem tiết lộ đây đó. Chỉ nên truyền cho người đệ tử đã được thử thách—hoặc nếu không, cho chính con trai của mình.

Verse 106

हनुमद्भजनासक्तः कार्तवीर्यार्जुनं सुधीः । विशेषतः समाराध्य यथोक्तं फलमाप्नुयात् ॥ १०६ ॥

Người trí, chuyên tâm vào việc bhajana thờ phụng Hanumān, nên đặc biệt chí thành làm vui lòng Kārtavīryārjuna; như vậy sẽ đạt được quả báo đúng như đã nói trước đó.

Verse 107

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने तृतीयपादे दीपविधिनिरूपणं नाम पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७५ ॥

Như vậy kết thúc chương thứ bảy mươi lăm, mang tên “Giải thích nghi thức dâng đèn (Dīpa-vidhi),” trong Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa—thuộc Pūrvabhāga, trong Bṛhad-upākhyāna (Đại phụ truyện), ở Pada thứ ba.