Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 10

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

Devanagari script

पथिकागमने प्रोक्तं गोधूमोत्थं सतंडुलम् । मोहने त्वाढकीजात विद्वेषे च कुलत्थजम् ॥ १० ॥

Transliteration

pathikāgamane proktaṃ godhūmotthaṃ sataṃḍulam | mohane tvāḍhakījāta vidveṣe ca kulatthajam || 10 ||

Translation

Đối với nghi thức nhằm đưa người lữ hành mau chóng trở về hiện diện trước mình, kinh dạy dùng hạt gạo được chuẩn bị từ lúa mì. Đối với nghi thức gây mê hoặc/si tình, dùng hạt sinh từ āḍhakī; và đối với nghi thức khơi dậy thù nghịch, dùng hạt sinh từ kulattha.

Word by Word

• पथिक-आगमने: in the arrival of a traveler
• पथिक-आगमने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पथिक (प्रातिपदिक) + आगमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘पथिकस्य आगमनम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष, अधिकरण (Locative)

• प्रोक्तम्: is said/declared
• प्रोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’ (passive participle)

• गोधूम-उत्थम्: arisen from wheat (wheat-derived)
• गोधूम-उत्थम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोधूम (प्रातिपदिक) + उत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘गोधूमात् उत्थम्’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष, विशेषण

• स-तण्डुलम्: with rice-grains
• स-तण्डुलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तण्डुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स’ उपसर्गसदृश-पूर्वपद (सहित/with) — ‘तण्डुलैः सहितम्’ इति; विशेष्य

• मोहने: in delusion/infatuation (for bewitching)
• मोहने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मोहन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle: ‘but/indeed’)

• आढकी-जातम्: born from āḍhakī (a kind of pulse)
• आढकी-जातम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आढकी (प्रातिपदिक) + जात (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आढक्याः जातम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष, विशेषण

• विद्वेषे: in hatred/hostility
• विद्वेषे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विद्वेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)

• कुलत्थ-जम्: born from horse-gram (kulattha-derived)
• कुलत्थ-जम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुलत्थ (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कुलत्थात् जातम्’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष, विशेषण

Speaker

Narada (teaching technical ritual details to the Sanatkumara tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows the Purana’s technical layer: specific material substances (dravya) are mapped to specific ritual intentions (prayoga), emphasizing that karma-oriented rites rely on precise correspondences, not vague improvisation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by contrasting material-result rites (arrival, delusion, enmity) with the higher Narada Purana emphasis elsewhere on Vishnu-bhakti as a purifying, non-harmful path; this verse belongs to the technical/ritual domain rather than devotional theology.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Practical ritual science—selection of dravya (materials) for a given prayoga—reflecting a procedural, karma-kāṇḍa style of instruction aligned with Vedanga-like applied knowledge used in rites.