Adhyaya 85: The Gods’ Hymn to the Goddess and the Emergence of Kaushiki; Shumbha Sends His Envoy

Verse 1

ऋषिरुवाच पुरा शुम्भनिशुम्भाभ्यामसुराभ्यां शचीपतेः । त्रैलोक्यं यज्ञभागाश्च हृता मदबलाश्रयात् ॥

Vị Ṛṣi nói: “Thuở trước, hai asura Śumbha và Niśumbha—nương vào sức mạnh của lòng kiêu mạn—đã tước đoạt của Indra (phu quân của Śacī) ba cõi và các phần lễ vật trong tế tự.”

Verse 2

तावेव सूर्यतां तद्वदधिकारं तथैन्दवम् । कौबेरमथ याम्यं च चक्राते वरुणस्य च ॥

“Chính hai kẻ ấy đã tự đảm nhiệm chức phận của Mặt Trời, và cả quyền uy của Mặt Trăng; lại còn chiếm lấy các quyền trấn giữ của Kubera, của Yama, và cả của Varuṇa.”

Verse 3

तावेव पवनार्धि च चक्रतुर्वह्निकर्म च । अन्येषाञ्चाधिकारान् स स्वयमेवाधितिष्ठति ॥ ततो देवा विनिर्धूता भ्रष्टराज्याः पराजिताः ॥

Hai đại A-tu-la ấy cũng đảm nhiệm các chức phận của Vāyu và Indra, lại cử hành các nghi lễ của Agni; và chính chúng còn tự nhận lấy cả các chức vị của những thần khác nữa. Vì thế chư thiên bị xua đuổi, mất vương quyền và bị đánh bại.

Verse 4

हृताधिकारास्त्रिदशास्ताभ्यां सर्वे निराकृताः । महासुराभ्यां तां देवीं संस्मरन्त्यपराजिताम् ॥

Ba mươi vị thần, bị tước hết chức phận và bị hai đại A-tu-la ấy xua đuổi khỏi tất cả, liền nhớ đến Nữ Thần Bất Khả Chiến Bại—Aparājitā.

Verse 5

तयास्माकं वरो दत्तो यथाऽपत्त्सु स्मृताखिलाः । भवतां नाशयिष्यामि तत्क्षणात् परमापदः ॥

Ngài đã ban cho chúng ta một ân huệ: “Bất cứ khi nào, trong lúc khốn nguy, các ngươi nhớ đến Ta, ngay trong khoảnh khắc ấy Ta sẽ diệt trừ những tai ương lớn nhất của các ngươi.”

Verse 6

इति कृत्वा मतिं देवा हिमवन्तं नगेश्वरम् । जग्मुस्तत्र ततो देवीं विष्णुमायां प्रतुṣ्टुवुः ॥

Đã quyết định như vậy, chư thiên đi đến Himavat, chúa tể của các núi; và tại đó họ tán dương Nữ Thần—Māyā của Viṣṇu.

Verse 7

देवा ऊचुः नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम् ॥

Chư thiên thưa rằng: “Kính lễ Nữ Thần, kính lễ Đại Nữ Thần; kính lễ thường hằng đến Śivā. Kính lễ Prakṛti, kính lễ Đấng Cát Tường (Bhadrā). Với tâm điều phục và cúi đầu, chúng con phủ phục đảnh lễ Ngài.”

Verse 8

रौद्रायै नमो नित्यायै गौर्यै धात्र्यै नमो नमः । नमो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥

Kính lễ Đấng Raudrā (Uy Nghiêm), kính lễ Đấng Vĩnh Hằng, kính lễ Gaurī, kính lễ Dhātrī—kính lễ mãi mãi. Kính lễ Nữ Thần là nền tảng của thế gian, kính lễ Nữ Thần Kṛtyā—kính lễ mãi mãi.

Verse 9

द्योत्स्नायै चेन्दुरूपिण्यै सुखायै सततं नमः । कल्याण्यै प्रणतां वृद्ध्यै सिद्ध्यै कुर्मो नमो नमः ॥

Thường kính lễ Đấng là ánh trăng, mang hình tướng của trăng, là niềm an lạc. Kính lễ Kalyāṇī; kính lễ Đấng làm tăng trưởng cho người cúi lạy; kính lễ Siddhi—chúng con kính lễ mãi mãi.

Verse 10

नैरृत्यै भूभृतां लक्ष्म्यै शर्वाण्यै ते नमो नमः । दुर्गायै दुर्गपारायै सारायै सर्वकारिण्यै । ख्यात्यै तथैव कृष्णायै धूम्रायै सततं नमः ॥

Kính lễ mãi mãi Ngài với danh Nairṛtī; kính lễ Lakṣmī của núi non; kính lễ Śarvāṇī. Kính lễ Durgā, Đấng đưa người vượt qua mọi gian nan; kính lễ Bản Thể, Đấng tác thành muôn sự. Thường kính lễ Khyāti, và cũng kính lễ Kṛṣṇā cùng Dhūmrā.

Verse 11

अतिसौम्यातिरौद्रायै नतास्तस्यै नमो नमः । (म)नो जगत्प्रतिष्ठायै देव्यै कृत्यै नमो नमः ॥

Kính lễ mãi mãi Đấng vừa vô cùng hiền nhu vừa vô cùng uy liệt; cúi đầu trước Ngài, chúng con dâng lời tôn kính. Kính lễ mãi mãi Nữ Thần là nền tảng của thế gian, Nữ Thần Kṛtyā.

Verse 12

या देवी सर्वभूतेषु विष्णुमायेति शब्दिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Nữ Thần ấy, trong mọi loài hữu tình, được xưng là Viṣṇu-māyā—kính lễ Ngài, kính lễ Ngài, kính lễ Ngài—kính lễ mãi mãi.

Verse 13

या देवी सर्वभूतेषु चेतनेत्यभिधीयते । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin đảnh lễ muôn lần đến Nữ Thần ấy, Đấng trong mọi hữu tình được xưng tụng là ý thức (tâm thức).

Verse 14

या देवी सर्वभूतेषु बुद्धिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin đảnh lễ muôn lần đến Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái trí tuệ (buddhi).

Verse 15

या देवी सर्वभूतेषु निद्रारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin đảnh lễ muôn lần đến Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái giấc ngủ (nidra).

Verse 16

या देवी सर्वभूतेषु क्षुधारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin đảnh lễ muôn lần đến Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái cơn đói.

Verse 17

या देवी सर्वभूतेषु छायारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin đảnh lễ muôn lần đến Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái bóng (bóng râm).

Verse 18

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ, kính lễ mãi mãi Đức Nữ Thần, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái năng lực.

Verse 19

या देवी सर्वभूतेषु तृष्णारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ, kính lễ mãi mãi Đức Nữ Thần, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái khát ái/khát nước.

Verse 20

या देवी सर्वभूतेषु क्षान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ, kính lễ mãi mãi Đức Nữ Thần, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái nhẫn nại (kham nhẫn).

Verse 21

या देवी सर्वभूतेषु जातिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ, kính lễ mãi mãi Đức Nữ Thần, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái sự sinh ra (chủng loại/điều kiện sinh).

Verse 22

या देवी सर्वभूतेषु लज्जारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ, kính lễ mãi mãi Đức Nữ Thần, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái sự khiêm thẹn (liêm sỉ, tự chế).

Verse 23

या देवी सर्वभूतेषु शान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Đối với Nữ Thần ngự trong mọi hữu tình dưới hình tướng của an bình—xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài; lại nữa, xin đảnh lễ mãi mãi.

Verse 24

या देवी सर्वभूतेषु श्रद्धारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Đối với Nữ Thần ngự trong mọi hữu tình dưới hình tướng của tín tâm—xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài; lại nữa, xin đảnh lễ mãi mãi.

Verse 25

या देवी सर्वभूतेषु कान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Đối với Nữ Thần ngự trong mọi hữu tình dưới hình tướng của quang huy/diễm lệ—xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài; lại nữa, xin đảnh lễ mãi mãi.

Verse 26

या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Đối với Nữ Thần ngự trong mọi hữu tình dưới hình tướng của Lakṣmī (phúc lộc, thịnh vượng cát tường)—xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài; lại nữa, xin đảnh lễ mãi mãi.

Verse 27

या देवी सर्वभूतेषु धृतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Đối với Nữ Thần ngự trong mọi hữu tình dưới hình tướng của kiên định/đại dũng lực—xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài, xin đảnh lễ Ngài; lại nữa, xin đảnh lễ mãi mãi.

Verse 28

या देवी सर्वभूतेषु वृत्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái vṛtti (hành vi/hoạt dụng); kính lễ Ngài, kính lễ Ngài, kính lễ Ngài; lại nữa, kính lễ mãi mãi.

Verse 29

या देवी सर्वभूतेषु स्मृतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái smṛti (ký ức); kính lễ Ngài, kính lễ Ngài, kính lễ Ngài; lại nữa, kính lễ mãi mãi.

Verse 30

या देवी सर्वभूतेषु दयारूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái karuṇā (lòng từ bi); kính lễ Ngài, kính lễ Ngài, kính lễ Ngài; lại nữa, kính lễ mãi mãi.

Verse 31

या देवी सर्वभूतेषु नीतिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Kính lễ Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái nīti (chánh hạnh/chính đạo); kính lễ Ngài, kính lễ Ngài, kính lễ Ngài; lại nữa, kính lễ mãi mãi.

Verse 32

या देवी सर्वभूतेषु तुष्टिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तasyai namastasyai namo namaḥ ॥

Kính lễ Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái santoṣa (tri túc/mãn nguyện); kính lễ Ngài, kính lễ Ngài, kính lễ Ngài; lại nữa, kính lễ mãi mãi.

Verse 33

या देवी सर्वभूतेषु पुष्टिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin kính lễ muôn lần Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái dưỡng nuôi và thịnh vượng.

Verse 34

या देवी सर्वभूतेषु मातृरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin kính lễ muôn lần Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái Mẫu tính.

Verse 35

या देवी सर्वभूतेषु भ्रान्तिरूपेण संस्थिता । नमस्तस्यै नमस्तस्यै namastasyai namo namaḥ ॥

Xin kính lễ muôn lần Nữ Thần ấy, Đấng ngự trong mọi hữu tình dưới hình thái mê lầm và sai lạc.

Verse 36

इन्द्रियाणामधिष्ठात्री भूतानां चाखिलेषु या । भूतेषु सततं तस्यै व्याप्तिदेव्यै नमो नमः ॥

Xin đảnh lễ Nữ Thần bao trùm khắp, Đấng làm quyền năng chủ trì các căn và luôn ngự trong mọi hữu tình ở khắp mọi nơi.

Verse 37

चितिरूपेण या कृत्स्नमेतद् व्याप्य स्थिता जगत् । नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

Xin kính lễ muôn lần Nữ Thần ấy, Đấng dưới hình thái ý thức, thấm nhuần và an trụ khắp toàn thể vũ trụ này.

Verse 38

स्तुता सुरैः पूर्वमभीष्टसंश्रयात् तथासुरेन्द्रेण दिनेṣu सेविता । करोतु सा नः शुभहेतुरीश्वरी शुभानि भद्राण्यभिहन्तु चापदः ॥

Nữ Thần tối thượng, xưa kia được chư thiên tán dương là nơi nương tựa ban thành tựu mọi sở nguyện, và ngay cả chúa tể loài a-tu-la cũng phụng sự khi lâm nguy—nguyện Đấng Nữ Vương ấy trở thành nguyên nhân của điềm lành cho chúng con; xin ban phúc và tiêu trừ mọi tai ương.

Verse 39

या साम्प्रतं चोद्धतदैत्यतापितैरस्माभिरीशा च सुरैर्नमस्यते । या च स्मृता तत्क्षणमेव हन्ति नः सर्वापदो भक्तिविनम्रकूर्तिभिः ॥

Đấng hiện nay được chúng con và chư thiên tôn kính, trong khi chúng con bị bọn daitya kiêu mạn hành hạ—chỉ cần tưởng niệm đến Ngài, ngay khoảnh khắc ấy Ngài tiêu diệt mọi bất hạnh của chúng con, đối với những ai cúi mình trong lòng sùng kính.

Verse 40

ऋषिरुवाच एवṃ स्तवादियुक्तानां देवानां तत्र पार्वती । स्त्रातुमभ्याययौ तोये जाह्नव्याः नृपनन्दन ॥

Vị hiền triết nói: Như vậy, khi chư thiên đang chuyên tâm tụng ca và tán thán, Pārvatī đã đến nơi ấy để tắm trong dòng nước Jāhnavī (tức sông Gaṅgā), hỡi bậc làm vui lòng các vua.

Verse 41

साऽब्रवीत्तान् सुरान् सुभ्रूर्भवद्भिः स्तूयतेऽत्र का । शरीरकोशतश्चास्याः समुद्भूता ब्रवीच्छिवा ॥

Nàng, người có đôi mày đẹp, nói với các vị thần ấy: “Các ngài đang ca tụng ai ở đây?” Rồi từ lớp vỏ thân thể của nàng hiện ra một hình tướng khác, cất lời—(đó chính là) Śivā.

Verse 42

स्तोत्रं ममैैतत् क्रियते शुम्भदैत्यनिराकृतैः । देवैः समेतैः समरे निशुम्भेन पराजितैः ॥

“Bài tán tụng này là dành cho ta, do chư thiên hội tụ mà xướng lên—những vị đã được giải thoát khỏi daitya Śumbha—những vị trong chiến trận từng bị Niśumbha đánh bại.”

Verse 43

शरीरकोशाद्यत्तस्याः पार्वत्या निःसृताम्बिका । कौशिकीति समस्तेषु ततो लोकेषु गीयते ॥

Từ lớp vỏ thân (kośa) của Pārvatī, Ambikā hiện xuất; vì thế trong mọi thế giới, Ngài được tôn xưng với danh hiệu Kauśikī.

Verse 44

तस्यां विनिर्गतायां तु कृष्णाभूत् सापि पार्वती । कालीकेति समाख्याता हिमाचलकृताश्रया ॥

Khi Ngài (Ambikā/Kauśikī) đã xuất hiện, chính Pārvatī trở nên sẫm đen; bấy giờ bà được gọi là Kālikā, lấy dãy Himālaya làm nơi cư trú.

Verse 45

ततोऽम्बिकां परं रूपं बिभ्राणां सुमनोहरम् । ददर्श चण्डो मुण्डश्च भृत्यौ शुम्भनिशुम्भयोः ॥

Bấy giờ Caṇḍa và Muṇḍa, bề tôi của Śumbha và Niśumbha, thấy Ambikā mang hình tướng tối thượng—vô cùng mê hoặc.

Verse 46

ताभ्यां शुम्भाय चाख्याता अतीव सुमनोहरा । काप्यास्ते स्त्री महाराज भासयन्ती हिमाचलम् ॥

Họ tâu với Śumbha: “Tâu đại vương, có một nữ nhân vô cùng diễm lệ đang ở nơi ấy, chiếu rạng dãy Himālaya.”

Verse 47

नैव तादृक् क्वचिद्रूपं दृष्टं केनचिदुत्तमम् । ज्ञायतां काप्यसौ देवी गृह्यतां चासुरेश्वर ॥

Chưa từng có ai, ở bất cứ nơi đâu, thấy vẻ đẹp vô song như thế. Hãy tra xét xem vị Nữ Thần ấy là ai—rồi hãy đem Ngài về, hỡi chúa tể loài asura.

Verse 48

स्त्रीरत्नमतिचार्वङ्गी द्योतयन्ती दिशस्त्विषा । सा तु तिष्ठति दैत्येन्द्र तां भवान् द्रष्टुमर्हति ॥

Nàng là viên ngọc giữa hàng nữ nhân, thân thể tuyệt mỹ, rực rỡ chiếu sáng khắp mười phương. Nàng đang đứng ở đó, hỡi chúa tể loài Daitya; ngài hãy đến mà chiêm ngưỡng nàng.

Verse 49

यानि रत्नानि मणयो गजाश्वादीनि वै प्रभो । त्रैलोक्ये तु समस्तानि साम्प्रतं भान्ति ते गृहे ॥

Mọi bảo vật—châu ngọc, voi, ngựa và những thứ tương tự—tồn tại trong ba cõi, hỡi chúa công, nay đều rực sáng trong cung thất của ngài.

Verse 50

ऐरावतः समानीतो गजरत्नं पुरन्दरात् । पारिजाततरुश्चायं तथैवोच्चैः श्रवा हयः ॥

Airāvata, voi báu, đã được đem từ Purandara (Indra) đến; và cây Pārijāta này, cùng với ngựa Uccaiḥśravā cũng vậy.

Verse 51

विमानं हंससंयुक्तमेतत्तिष्ठति तेऽङ्गणे । रत्नभूतमिहानीतं यदासीद्वेधसोऽद्भुतम् ॥

Cỗ xa trên không này, được thắng bằng thiên nga, đang đậu trong sân của ngài; và tại đây cũng đã đem đến vật kỳ diệu như châu báu, xưa từng thuộc về Vedhas (Brahmā) như một điều thần diệu.

Verse 52

निधिरेष महापद्मः समानीतो धनेश्वरात् । किञ्जल्किनीं ददौ चाब्धिर्मालामम्लानपङ्कजाम् ॥

Bảo vật này, Mahāpadma, đã được đem từ Dhaneśvara (Kubera) đến; và biển cả cũng ban tặng một tràng hoa có sợi tơ, kết bằng những đóa sen không tàn phai.

Verse 53

छत्रं ते वारुणं गेहे काञ्चनास्त्रावि तिष्ठति । तथायं स्यन्तनवरो यः पुरासीत् प्रजापतेः ॥

Trong nhà ngài có chiếc lọng của thần Varuṇa, lại có cả cung khí bằng vàng; và đây là cỗ chiến xa tuyệt hảo, xưa kia vốn thuộc về Prajāpati.

Verse 54

मृत्योः उत्क्रान्तिदा नाम शक्तिरीश त्वया हृता । पाशः सलिलराजस्य भ्रातुस्तव परिग्रहे ॥

Ngài đã đoạt lấy ngọn giáo mang danh ‘Utkrāntidā’ của Thần Chết; và sợi thòng lọng của Chúa tể thủy giới cũng ở trong tay ngài—(cũng như) của người em trai ngài.

Verse 55

निशुम्भस्य अब्धिजाताश्च समस्ता रत्नजातयः । वह्निरपि ददौ तुभ्यमग्निशौचे च वाससी ॥

Mọi loại châu báu sinh từ đại dương vốn thuộc về Niśumbha đều đã là của ngài; và ngay cả Thần Lửa Agni cũng ban cho ngài hai tấm y phục mang danh Agniśauca.

Verse 56

एवं दैत्येन्द्र रत्नानि समस्तान्याहृतानि ते । स्त्रीरत्नमेषा कल्याणी त्वया कस्मान्न गृह्यते ॥

Vì thế, hỡi chúa tể loài daitya, mọi châu báu đều đã được đem đến cho ngài. Người cát tường này là một ‘bảo châu nữ’—cớ sao ngài không thu nhận nàng?

Verse 57

ऋषिरुवाच । निशम्येति वचः शुम्भः स तदा चण्डमुण्डयोः । प्रेषयामास सुग्रीवं दूतं देव्याः महासुरः ॥

Vị ṛṣi nói: Nghe những lời ấy, Śumbha liền, trước mặt Caṇḍa và Muṇḍa, sai Sugrīva—đại asura—làm sứ giả đến gặp Nữ Thần.

Verse 58

शुम्भ उवाच । इति चेति च वक्तव्या सा गत्वा वचनान्मम । यथा चाभ्येति संप्रीत्या तथा कार्यं त्वया लघु ॥

Śumbha nói: “Ngươi hãy đi và truyền đạt cho nàng những lời này của ta—vì vậy hãy mau chóng hành động sao cho nàng đến đây với thiện ý.”

Verse 59

स तत्र गत्वा यत्रास्ते शैलोद्देशेऽतिशोभने । तां च देवीं ततः प्राह श्लक्ष्णं मधुरया गिरा ॥

Đến nơi nàng ngự—tại một chốn núi non rực rỡ bậc nhất—ông liền thưa với Nữ Thần bằng những lời trau chuốt, êm dịu và ngọt lành.

Verse 60

दूत उवाच । देवि दैत्येश्वरः शुम्भस्त्रैलोक्ये परमेश्वरः । दूतोऽहं प्रेषितस्तेन त्वत्सकाशमिहागतः ॥

Sứ giả thưa: “Ôi Nữ Thần, Śumbha—chúa tể của loài Daitya—là bậc chí tôn cai trị trong ba cõi. Do ngài sai phái, nay tôi đến diện kiến trước tôn nhan.”

Verse 61

अव्याहताज्ञः सर्वासु यः सदा देवयोनिṣu । निर्जिताखिलदैत्यारिः स यदाह शृणुष्व तत् ॥

Đấng mà mệnh lệnh không bao giờ bị ngăn trở giữa mọi dòng giống chư thiên, đấng đã chinh phục hết thảy kẻ thù của loài Daitya—xin hãy lắng nghe lời ngài ấy.

Verse 62

मम त्रैलोक्यमखिलं मम देवा वशानुगाः । यज्ञभागानहं सर्वानुपाश्नामि पृथक् पृथक् ॥

“Cả ba cõi đều là của ta; chư thiên đều thuận theo quyền chế ngự của ta. Chính ta thọ hưởng mọi phần lễ tế, không sót một phần nào.”

Verse 63

त्रैलोक्ये वररत्नानि मम वश्यान्यशेषतः । तथैव गजरत्नं च हृत्वा देवेन्द्रवाहनम् ॥

Trong ba cõi, mọi bảo vật thù thắng đều hoàn toàn thuộc quyền ta; cũng vậy, ta đã đoạt lấy cả bảo vật trong loài voi—chính là voi chúa làm tọa kỵ của Đế Thích (Indra).

Verse 64

क्षीरोदमथनोद्भूतमश्वरत्नं ममामरैः । उच्चैःश्रवससंज्ञं तत्प्रणिपत्य समर्पितम् ॥

Bảo mã sinh ra từ cuộc khuấy Biển Sữa—mang danh Uccaiḥśravas—đã được chư thiên cung kính dâng lên ta với lễ bái.

Verse 65

यानि चान्यानि देवेषु गन्धर्वेषूरगेषु च । रत्नभूतानि भूतानि तानि मय्येव शोभने ॥

Và mọi hữu tình khác trong hàng chư thiên, gandharva và long xà (nāga) vốn “mang bản tính của bảo vật”—hết thảy, hỡi người đẹp, đều chỉ thuộc về riêng ta.

Verse 66

स्त्रीरत्नभूतां त्वां देवि लोके मन्यामहे वयम् । सा त्वमस्मानुपागच्छ यतो रत्नभुजो वयम् ॥

Ô Nữ Thần (Devī), trong đời này chúng tôi xem Ngài là “bảo nữ” (người nữ như bảo vật). Vậy xin hãy đến với chúng tôi, vì chúng tôi là kẻ hưởng thụ và sở hữu các bảo vật.

Verse 67

मां वा ममानुजं वापि निशुम्भमुरुविक्रमम् । भज त्वं चञ्चलापाङ्गि रत्नभूतासि वै यतः ॥

Hãy chọn hoặc ta, hoặc em trai ta là Niśumbha, bậc dũng lực phi thường. Hỡi người có ánh mắt liếc động không yên, hãy thờ phụng/kết duyên với một trong chúng ta, vì quả thật nàng là bậc như bảo vật.

Verse 68

परमैश्वर्यमतुलं प्राप्स्यसे मत्परिग्रहात् । एतद्बुद्ध्या समालोच्य मत्परिग्रहतां व्रज ॥

Ngươi sẽ đạt được chủ quyền tối thượng, vô song, khi trở thành của Ta. Hãy suy xét bằng trí tuệ và bước vào trạng thái được Ta thâu nhận, như được Ta nhiếp trì.

Verse 69

ऋषिरुवाच इत्युक्ता सा तदा देवी गम्भीरान्तःस्मिता जगौ । दुर्गा भगवती भद्रा ययेदं धार्यते जगत् ॥

Bậc hiền triết nói: Được thưa như vậy, Nữ Thần liền cất lời với nụ cười sâu thẳm từ nội tâm—Durgā, Đấng Bhagavatī, Đấng Cát Tường, nhờ Ngài mà thế gian này được nâng đỡ.

Verse 70

देव्युवाच सत्यं उक्तत्वया नात्र मिथ्या किञ्चित्त्वयोदितम् । त्रैलोक्याधिपतिः शुम्भो निशुम्भश्चापि तादृशः ॥

Nữ Thần nói: Điều ngươi nói là chân thật; trong đó không có gì hư dối. Śumbha là chúa tể của ba cõi, và Niśumbha cũng đồng loại như vậy.

Verse 71

किं त्वत्र यत्प्रतिज्ञातं मिथ्या तत्क्रियते कथम् । श्रूयतामल्पबुद्धित्वात् प्रतिज्ञा या कृता पुरा ॥

Nhưng làm sao lời thệ nguyện đã lập ở đây lại có thể bị biến thành hư dối trong hành động? Hãy nghe—vì sự hiểu biết còn ít ỏi của ngươi—về lời cam kết đã được lập từ trước.

Verse 72

यो मां जयति संग्रामे यो मे दर्पं व्यपोहति । यो मे प्रतिबलो लोके स मे भर्ता भविष्यति ॥

Kẻ nào chiến thắng Ta trong chiến trận, kẻ nào dẹp bỏ kiêu mạn của Ta, kẻ nào trong thế gian có sức mạnh ngang bằng Ta—người ấy sẽ là phu quân của Ta.

Verse 73

तदागच्छतु शुम्भोऽत्र निशुम्भो वा महासुरः । मां जित्वा किं चिरेणात्र पाणिं गृह्णातु मे लघु ॥

“Hãy để Śumbha đến đây ngay—hoặc Niśumbha, đại a-tu-la ấy. Sau khi đã chinh phục ta, cớ sao còn chần chừ? Hãy mau nắm lấy tay ta (để thành hôn).”

Verse 74

दूत उवाच अवलिप्तासि मैवं त्वं देवि ब्रूहि ममाग्रतः । त्रैलोक्ये कः पुमांस्तिष्ठेदग्रे शुम्भनिशुम्भयोः ॥

Sứ giả nói: “Ngươi kiêu mạn—đừng nói như thế, hỡi Nữ Thần, trước mặt ta. Trong ba cõi, có người đàn ông nào có thể đứng đối diện Śumbha và Niśumbha?”

Verse 75

अन्येषामपि दैत्यानां सर्वे देवा न वै युधि । तिष्ठन्ति सम्मुखे देवि किं पुनः स्त्री त्वमेकिका ॥

“Ngay cả trước các daitya khác, chư thiên cũng không dám đứng đối diện họ trong chiến trận, hỡi Nữ Thần—huống chi là ngươi, một người nữ đơn độc!”

Verse 76

इन्द्राद्याः सकला देवास्तस्थुर्येषां न संयुगे । शुम्भादीनां कथं तेषां स्त्री प्रयास्यसि सम्मुखम् ॥

“Indra và hết thảy chư thiên đã không thể đứng vững trước chúng trong chiến trận; vậy ngươi, một người nữ, làm sao đi đối mặt với Śumbha và bọn còn lại?”

Verse 77

सा त्वं गच्छ मयैवोक्ता पार्श्वं शुम्भनिशुम्भयोः । केशाकर्षणनिर्धूतगौरवा मा गमिष्यसि ॥

“Vậy hãy đi—ta đã nói với ngươi như thế—đến bên Śumbha và Niśumbha. Đừng để rồi phải đến đó trong nhục nhã, bị giật tóc mà lôi đi, danh dự tan tác.”

Verse 78

देव्युवाच एवमेतद् बली शुम्भो निशुम्भश्चातिवीर्यवान् । किं करोमि प्रतिज्ञा मे यदनालोचिता पुरा ॥

Nữ Thần nói: “Đúng vậy—Śumbha hùng mạnh, và Niśumbha lại vô cùng uy lực. Ta có thể làm gì đây? Trước kia ta đã lập một lời thệ nguyện (vrata) mà chưa suy xét thấu đáo.”

Verse 79

स त्वं गच्छ मयोक्तं ते यदेतत्सर्वमादृतः । तदाचक्ष्वासुरेन्द्राय स च युक्तं करोतु तत् ॥

“Vậy hãy đi, và cẩn trọng ghi nhớ mọi điều ta đã nói với ngươi. Hãy tâu lại cho chúa tể các asura, và để hắn làm điều thích đáng trong việc ấy.”