Adhyaya 46

Verse 1

अपर त्रिचत्वारिशो<् ध्याय: देवशर्माका विपुलको निर्दोष बताकर समझाना और भीष्मका युधिष्ठिरको स्त्रियोंकी रक्षाके लिये आदेश देना भीष्म उवाच तमागतमभिप्रेक्ष्य शिष्यं वाक्यमथाब्रवीत्‌ | देवशर्मा महातेजा यत्‌ तत्‌ शृूणु जनाधिप

Bhishma nói: “Hỡi Đại vương, thấy đệ tử mình là Vipula đến nơi, Devaśarmā rực rỡ uy quang liền nói những lời này. Xin hãy lắng nghe, hỡi bậc chúa tể loài người, điều ông đã nói.”

Verse 2

देवशर्मोवाच कि ते विपुल दृष्टं वै तस्मिन्‌ शिष्य महावने । ते त्वां जानन्ति विपुल आत्मा च रुचिरेव च

Devaśarmā nói: “Vipula, đệ tử yêu quý của ta, trong khu rừng lớn ấy con đã thấy gì thật vậy? Những người ấy vốn đã biết rõ con, Vipula; họ cũng tường tận bản tính thâm sâu của con, và cả Rucirā nữa.”

Verse 3

विपुल उवाच ब्रह्मर्षे मिथुनं कि तत्‌ के च ते पुरुषा विभो । ये मां जानन्ति तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि

Vipula thưa: “Bạch bậc brahmarṣi, đôi nam nữ mà con đã thấy là ai? Và sáu người đàn ông kia là ai, hỡi bậc hùng lực—những kẻ thật sự biết rõ con, về họ mà thầy cũng đang hỏi con?”

Verse 4

देवशर्मोवाच यद्‌ वै तन्मिथुन ब्रह्मन्नहोरात्र हि विद्धि तत्‌ । चक्रवत्‌ परिवर्तेत तत्‌ ते जानाति दुष्कृतम्‌

Devaśarman đáp: “Hỡi Bà-la-môn, hãy biết đôi nam nữ con thấy chính là Ngày và Đêm. Chúng xoay vần như bánh xe, nên chúng biết rõ điều ác lỗi của con.”

Verse 5

येच ते पुरुषा विप्र अक्षैर्दीव्यन्ति हृष्टवत्‌ । ऋतुूंस्तानभिजानीहि ते ते जानन्ति दुष्कृतम्‌

Devaśarman nói: “Còn những người đàn ông con thấy, hân hoan say sưa đánh bạc bằng xúc xắc—hãy biết họ chính là sáu mùa. Họ cũng biết rõ điều ác lỗi của con.”

Verse 6

नमां कश्चिद्‌ विजानीत इति कृत्वा न विश्वसेत्‌ नरो रहसि पापात्मा पापकं कर्म वै द्विज,ब्रह्मन! पापात्मा मनुष्य एकान्तमें पापकर्म करके ऐसा विश्वास न करे कि कोई मुझे इस पापकर्ममें लिप्त नहीं जानता है

Vipula nói: Người mang tâm tội lỗi chớ nên tin vào ý nghĩ: “Không ai biết ta,” rồi lén lút làm điều ác. Hỡi vị Bà-la-môn hai lần sinh, đừng tưởng rằng điều sai trái làm trong cô độc sẽ mãi không ai hay; sự tự dối mình ấy chỉ khiến tội và quả báo thêm sâu nặng.

Verse 7

कुर्वाणं हि नरं कर्म पापं रहसि सर्वदा | पश्यन्ति ऋतवश्वापि तथा दिननिशे<प्युत,एकान्तमें पापकर्म करते हुए पुरुषको ऋतुएँ तथा रात-दिन सदा देखते रहते हैं

Vipula nói: Dẫu một người làm điều tội lỗi trong kín đáo, người ấy vẫn chẳng bao giờ thật sự vô hình—vì bốn mùa, cũng như ngày và đêm, luôn luôn làm chứng. Lời dạy ấy cho thấy trách nhiệm đạo đức không thể trốn tránh: điều ác dù che giấu vẫn phơi bày trước trật tự của thời gian và thế gian.

Verse 8

तथैव हि भवेयुस्ते लोका: पापकृतो यथा । कृत्वा नाचक्षत: कर्म मम तच्च यथाकृतम्‌

Vipula nói: “Vậy thì quả thật ngươi có thể nhận lấy những cõi giới dành cho kẻ làm ác. Bởi dù ngươi đã làm việc ấy—làm trong lúc bảo vệ vợ ta—ngươi vẫn không thổ lộ với ta; vì thế ngươi có thể bị định phần vào những cảnh giới như kẻ hành ác.”

Verse 9

ते त्वां हर्षस्मितं दृष्टवा गुरो: कर्मानिवेदकम्‌ । स्मारयन्तस्तथा प्राहुस्ते यथा श्रुतवान्‌ भवान्‌

Thấy ngươi mỉm cười tự mãn, lại không bạch với thầy về việc tội lỗi của mình, những người ấy đã nói với ngươi như thế—nhắc ngươi nhớ chính hành vi của ngươi—đúng như tai ngươi đã nghe. Câu kệ nêu rõ: điều sai trái bị che giấu, khi đi cùng kiêu mạn, sẽ chuốc lấy lời trách cứ trước công chúng và sự nhắc nhớ về đạo lý.

Verse 10

अहोरात्रं विजानाति ऋतवश्चापि नित्यश: । पुरुषे पापकं कर्म शुभं वा शुभकर्मिण:,पापीमें जो पापकर्म है और शुभकर्मी मनुष्यमें जो शुभकर्म है, उन सबको दिन, रात और ऋतुएँ सदा जानती रहती हैं

Ngày và đêm, cùng bốn mùa, luôn luôn làm chứng: chúng biết điều ác trong kẻ ác, và cũng biết điều lành trong người hành thiện. Chính nhịp điệu của thế gian là lời chứng thầm lặng rằng không một hành vi nào—xấu hay tốt—có thể trôi qua mà không được ghi nhận trong trật tự đạo lý.

Verse 11

ब्रह्मन! तुमने मुझसे अपना वह कर्म नहीं बताया जो व्यभिचार-दोषके कारण भयरूप था। वे जानते थे, इसलिये उन्होंने तुम्हें बता दिया

Vipula nói: “Hỡi Bà-la-môn! Ông đã không nói với ta về hành vi ấy của ông—hành vi trở thành nguyên nhân của nỗi sợ vì bị vấy bẩn bởi lỗi tà dâm. Họ biết điều đó; vì thế họ đã nói cho ông hay.”

Verse 12

तेनैव हि भवेयुस्ते लोका: पापकृतो यथा । कृत्वा नाचक्षत: कर्म मम यच्च त्वया कृतम्‌,पापकर्म करके न बतानेवाले पुरुषको, जैसा कि तुमने मेरे साथ किया है, वे ही पापाचारियोंके लोक प्राप्त होते हैं

Chính bởi hành vi ấy, ông sẽ đạt đến những cõi giới dành cho kẻ tội lỗi—những kẻ làm điều sai trái rồi lại không nói ra, không thú nhận. Đó là hậu quả của việc ông đã làm với ta: một tội lỗi bị che giấu thay vì được bày tỏ.

Verse 13

तत्‌ त्वया मम यत्‌ कर्म व्यभिचाराद्‌ भयात्मकम्‌ | नाख्यातमिति जानन्तस्ते त्वामाहुस्तथा द्विज,त्वयाशक्या च दुर्वृक्त्या रक्षितुं प्रमदा द्विज । नच त्वं कृतवान्‌ किंचिदत: प्रीतो5स्मि तेन ते

Vipula nói: “Việc ấy của ta, phát sinh từ nỗi sợ phạm điều trái, mà ông đã không nói ra—biết vậy nên người đời mới nói về ông như thế, hỡi bậc lưỡng sinh. Và quả thật, bằng lời lẽ cay nghiệt thì không thể bảo hộ người nữ được, hỡi Bà-la-môn. Nhưng ông chẳng làm điều gì sai trái; vì thế ta hài lòng về ông ở điểm ấy.”

Verse 14

द्विजश्रेष्ठ! यदि मैं इस कर्ममें तुम्हारा दुराचार देखता तो कुपित होकर तुम्हें शाप दे देता और ऐसा करके मेरे मनमें कोई अन्यथा विचार या पश्चात्ताप नहीं होता

“Hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh! Nếu trong việc này ta thấy nơi ông bất kỳ điều gì là tà hạnh, ta sẽ nổi giận mà nguyền rủa ông. Và khi đã làm vậy, trong lòng ta sẽ không có một ý nghĩ khác hay chút hối hận nào.”

Verse 15

सज्जन्ति पुरुषे नार्य: पुंसां सो<्डर्थश्व॒ पुष्कल: । अन्यथारक्षत: शापो5भविष्यत्‌ ते मतिश्न मे

Vipula nói: “Phụ nữ gắn bó sâu nặng với một người đàn ông, và đàn ông cũng đáp lại bằng một sự gắn bó mạnh mẽ, dồi dào như thế. Nếu ý định của ông trái với việc bảo hộ nàng, thì ắt hẳn lời nguyền sẽ giáng xuống ông—và chính tâm ta cũng sẽ hướng về việc nguyền rủa ông.”

Verse 16

रक्षिता च त्वया पुत्र मम चापि निवेदिता । अहं ते प्रीतिमांस्तात स्वस्थ: स्वर्ग गमिष्यसि

Vipula nói: “Con ta, nàng đã được con bảo hộ và đã được trao trả lại cho ta đúng phép. Ta vô cùng hài lòng về con, hỡi đứa trẻ yêu dấu. Hãy ra đi trong an ổn; con sẽ đạt đến cõi trời.”

Verse 17

बेटा! तुमने यथाशक्ति मेरी स्त्रीकी रक्षा की है और यह बात मुझे बतायी है, अतः मैं तुमपर बहुत प्रसन्न हूँ। तात! तुम स्वस्थ रहकर स्वर्गलोकमें जाओगे ।।

Vipula nói: “Con ta, con đã bảo hộ vợ ta hết sức mình và đã tâu lại việc ấy cho ta; vì thế ta vô cùng hài lòng về con. Hỡi đứa trẻ yêu dấu, hãy giữ thân an khang mà đi đến cõi trời.” Nói vậy với Vipula, đại hiền Devaśarmā hoan hỷ, cùng vợ và đệ tử lên cõi trời, và ở đó hưởng phúc lạc thiên giới.

Verse 18

इदमाख्यातवांश्वापि ममाख्यानं महामुनि: । मार्कण्डेय: पुरा राजन्‌ गड़ाकूले कथान्तरे,राजन! पूर्वकालमें गंगाके तटपर कथा-वार्तके बीचमें ही महामुनि मार्कण्डेयने मुझे यह आख्यान सुनाया था

Vipula nói: “Muôn tâu Đại vương, thuở xưa, chính đại hiền Mārkaṇḍeya cũng đã kể cho ta nghe câu chuyện này—khi chúng ta đang đàm đạo bên bờ sông Hằng.”

Verse 19

तस्माद्‌ ब्रवीमि पार्थ त्वां स्त्रियो रक्ष्या: सदैव च । उभयं दृश्यते तासु सततं साथ्वसाधु च

Vì thế, hỡi Pārtha, ta nói với con điều này: phụ nữ phải luôn được che chở. Bởi nơi phụ nữ, cả điều thiện lẫn điều bất thiện đều thường xuyên hiện lộ; do đó, hỡi con của Kuntī, phải tỉnh thức và lấy việc bảo hộ làm bổn phận.

Verse 20

स्त्रिय: साध्व्यो महा भागा: सम्मता लोकमातर: । धारयन्ति महीं राजन्निमां सवनकाननाम्‌

Vipula nói: “Những người phụ nữ đức hạnh, công đức lớn—được tôn kính như những bà mẹ của thế gian—chính là những bậc nâng đỡ cõi đất này, muôn tâu Đại vương, cùng với các lùm cây thiêng và rừng núi.”

Verse 21

राजन! यदि स्त्रियाँ साथ्वी एवं पतिव्रता हों तो बड़ी सौभाग्यशालिनी होती हैं। संसारमें उनका आदर होता है और वे सम्पूर्ण जगत्‌की माता समझी जाती हैं। इतना ही नहीं, वे अपने पातित्रत्यके प्रभावसे वन और काननोंसहित इस सम्पूर्ण पृथ्वीको धारण करती हैं ।।

Vipula nói: “Tâu Đại vương! Khi phụ nữ thật sự đức hạnh và thủ tiết với chồng (pativratā), họ trở nên vô cùng phúc đức. Thế gian tôn kính họ và xem họ như mẹ của muôn loài. Hơn thế nữa, nhờ uy lực của sự trinh chính và tiết hạnh, họ nâng đỡ toàn cõi địa cầu này cùng rừng núi, lùm cây. Nhưng những người đàn bà bất thiện—hạnh kiểm bại hoại, phá hoại phúc phần dòng tộc, quyết tâm theo đường tội lỗi—thì, hỡi bậc cầm quyền, có thể nhận ra qua những dấu hiệu xấu ác bẩm sinh nơi thân thể họ và qua các biểu hiện của sự tà vạy.”

Verse 22

किंतु दुराचारिणी असती स्त्रियाँ कुलका नाश करनेवाली होती हैं, उनके मनमें सदा पाप ही बसता है। नरेश्वर! फिर ऐसी स्त्रियोंको उनके शरीरके साथ ही उत्पन्न हुए बुरे लक्षणोंसे पहचाना जा सकता है ।।

Vipula nói: “Nhưng những phụ nữ hư hỏng, thất tiết thì trở thành kẻ phá hoại dòng tộc; trong tâm họ luôn chỉ có tội lỗi trú ngụ. Tâu bậc chúa tể loài người, những người đàn bà như thế có thể nhận ra qua các dấu hiệu xấu ác sinh ra cùng thân thể họ. Theo cách ấy, bậc đại nhân có thể đảm đương việc phòng hộ đối với hạng phụ nữ ấy; bằng không, hỡi bậc hổ trong hàng vua chúa, không thể nào gìn giữ được phụ nữ.”

Verse 23

एता हि मनुजव्याघ्र तीक्ष्णास्ती क्ष्णपराक्रमा: । नासामस्ति प्रियो नाम मैथुने सड़मेति यः

Vipula nói: “Hỡi bậc hổ trong loài người, những người đàn bà ấy có bản tính sắc lạnh, sức mạnh dữ dằn khó chịu đựng. Với họ, chẳng có người đàn ông nào là ‘người yêu’ thật sự; trong lúc giao hoan, kẻ ở cùng họ chỉ được gọi là yêu quý đúng bằng chừng thời gian ấy.”

Verse 24

एताः कृत्याश्च कार्याश्च कृताश्च भरतर्षभ | न चैकस्मिन्‌ रमन्त्येता: पुरुषे पाण्डुनन्दन

Vipula nói: “Hỡi bậc tráng sĩ dòng Bharata, hỡi con của Pāṇḍu, những người đàn bà ấy như tà thuật đoạt mạng: một khi đã được một người đàn ông ‘nhận lấy’, họ lại trở nên thích hợp để kẻ khác cũng ‘nhận lấy’ nữa. Họ không thủy chung với một người đàn ông; lòng luyến ái của họ không ở yên một chỗ.”

Verse 25

नासां स्नेहो नरै: कार्यस्तथैवेष्ष्या जनेश्वर । खेदमास्थाय भुज्जीत धर्ममास्थाय चैव ह

Vipula nói: “Tâu chúa tể loài người, đàn ông chớ nên quá đắm luyến phụ nữ, cũng chớ sinh lòng ghen ghét đối với họ. Giữ tâm ly tham, nương tựa nơi dharma, người ấy chỉ nên hưởng lạc phu thê đúng mùa đúng lúc, sau khi đã tẩy tịnh theo nghi thức, và tránh các lỗi như giao hợp vào những ngày bị cấm cùng những điều phạm giới khác.”

Verse 26

निहन्यादन्यथाकुर्वन्‌ नर: कौरवनन्दन । सर्वथा राजशार्टूल मुक्ति: सर्वत्र पूज्यते

Vipula nói: “Hỡi niềm vui của dòng Kuru, kẻ hành xử trái với điều phải sẽ tự chuốc lấy diệt vong. Hỡi bậc hổ trong hàng quân vương, ở mọi nơi và bằng mọi cách, chính giải thoát (mokṣa) mới là điều được tôn kính.”

Verse 27

तेनैकेन तु रक्षा वै विपुलेन कृता स्त्रिया: । नान्य: शक्तस्त्रिलोकेडस्मिन्‌ रक्षितुं नूप योषितम्‌

Vipula nói: “Quả thật, chỉ một người ấy—chính Vipula—đã che chở cho các phụ nữ. Hỡi đại vương, trong ba cõi này không có ai khác có thể bảo hộ những thiếu nữ theo cách như vậy.”

Verse 43

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि विपुलोपाख्याने त्रिचत्वारिंशो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्ााभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें विपुलका उपाख्यानविषयक तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva, trong phần nói về pháp của bố thí (dāna-dharma), ở thiên truyện về Vipula, chương thứ bốn mươi ba kết thúc.

Verse 214

ब्रह्म! यौवनमदसे उन्मत्त रहनेवाली उस स्त्रीकी (उसके शरीरमें प्रवेश किये बिना) रक्षा करना तुम्हारे वशकी बात नहीं थी। अतः तुमने अपनी ओरसे कोई पाप नहीं किया; इसलिये मैं तुमपर प्रसन्न हूँ ।।

Vipula nói: “Hỡi Bà-la-môn, việc bảo hộ người đàn bà ấy—kẻ cuồng loạn vì men say tuổi trẻ—mà không nhập vào thân nàng, vốn không nằm trong khả năng của ngài. Vì thế, ngài không tự mình phạm tội; bởi vậy ta hài lòng về ngài. Với những ai tâm trí không vướng lỗi, thì chẳng có điều gì đáng trách—ngài cũng vậy. Người vợ yêu dấu được ôm bằng một thứ tình; còn con gái được ôm bằng một thứ khác—tức tình thương trìu mến của cha mẹ. Trong ngài không có dục nhiễm; ngài hoàn toàn thanh tịnh; do đó, dù đã nhập vào thân Ruci, ngài vẫn không bị ô uế. Nhưng nếu ta thấy ngài hành xử gian ác, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ta hẳn đã nguyền rủa ngài trong cơn phẫn nộ—không chút do dự.”