Adhyaya 157

Verse 1

ऑपनआ का बा 2 एकपज्चाशर्दाधकशततमो< ध्याय: ब्राह्मणोंकी महिमाका वर्णन युधिषछ्िर उवाच के पूज्या: के नमस्कार्या: कथं वर्तेत केषु च । किमाचार: कीदृशेषु पितामह न रिष्यते

Yudhiṣṭhira thưa: “Thưa ông nội, trong đời này ai thật sự đáng tôn kính? Nên đảnh lễ ai? Ta phải xử sự thế nào, và đối với những hạng người nào? Lối ứng xử nào, khi giao tiếp với hạng người nào, sẽ không dẫn đến tổn hại hay lỗi lầm về đạo lý?”

Verse 2

भीष्म उवाच ब्राह्मणानां परिभव सादयेदपि देवता: । ब्राह्मणांस्तु नमस्कृत्य युधिष्ठिर न रिष्यते

Bhishma nói: “Hỡi Yudhishthira, sự sỉ nhục các Bà-la-môn có thể khiến ngay cả chư thiên cũng lâm vào khổ não và suy vong. Nhưng ai cúi lạy các Bà-la-môn và đối đãi với họ bằng lòng kính trọng và khiêm cung thì không bao giờ gặp tai hại.”

Verse 3

ते पूज्यास्ते नमस्कार्या वर्तेथास्तेषु पुत्रवत्‌ । ते हि लोकानिमान्‌ सर्वान्‌ धारयन्ति मनीषिण:

Bhishma nói: “Họ đáng được tôn kính; họ đáng được đảnh lễ. Hãy đối xử với họ như người con hiền đối với cha mình. Vì các Bà-la-môn hiền trí ấy nâng đỡ và gìn giữ tất cả các cõi này.”

Verse 4

ब्राह्मणा: सर्वलोकानां महान्तो धर्मसेतव: । धनत्यागाभिरामाक्ष वाक्संयमरताक्षू ये

Bhishma nói: “Các Bà-la-môn thật vĩ đại—như những cây cầu gìn giữ ranh giới của dharma cho mọi cõi. Họ vui trong sự xả bỏ của cải, và chuyên tâm vào việc tiết chế lời nói.”

Verse 5

रमणीयाश्व भूतानां निधानं च धृतव्रता: । प्रणेतारशक्षु लोकानां शास्त्राणां च यशस्विन:

Bhīṣma nói: “Họ là những bậc đáng mến, đáng quý đối với mọi loài; là kho báu cao quý. Vững bền trong các lời thệ nguyện, họ làm người dẫn đạo cho xã hội—là những bậc trước tác và gìn giữ śāstra—và được ban cho danh tiếng lớn lao.”

Verse 6

तपो येषां धन नित्यं वाक्‌ चैव विपुलं बलम्‌ | प्रभवश्वैव धर्माणां धर्मज्ञा: सूक्ष्मदर्शिन:,सदा तपस्या उनका धन और वाणी उनका महान्‌ बल है। वे धर्मोंकी उत्पत्तिके कारण, धर्मके ज्ञाता और सूक्ष्मदर्शी हैं

Bhīṣma nói: “Với những bậc mà của cải thường hằng là khổ hạnh, và lời nói tự thân là sức mạnh dồi dào, họ trở thành chính nguồn mạch nơi dharma sinh khởi. Họ là những người am tường dharma và có tuệ giác tinh vi.”

Verse 7

धर्मकामा: स्थिता धर्मे सुकृतैर्धर्मसेतव: । यान्‌ समाश्रित्य जीवन्ति प्रजा: सर्वाश्चितुर्विधा: ७ ।।

Họ chỉ ước muốn dharma, nhờ công đức mà an trụ trong dharma, và là chiếc cầu của dharma. Nương tựa nơi họ, toàn thể dân chúng thuộc bốn giai tầng đều duy trì sự sống.

Verse 8

पन्थान: सर्वनेतारो यज्ञवाहा: सनातना: । पितृपैतामहीं गुर्वीमुद्गहन्ति धुरं सदा

Bhīṣma nói: “Các Bà-la-môn là những bậc chỉ đường cho tất cả—là người lãnh đạo và là kẻ gìn giữ truyền thống tế lễ (yajña) muôn đời. Họ luôn gánh vác ách nặng của khuôn phép dharma do cha ông truyền lại.”

Verse 9

धुरि ये नावसीदन्ति विषये सदगवा इव । पितृदेवातिथिमुखा हव्यकव्याग्रभोजिन:

Bhīṣma nói: “Những bậc không chìm lún hay chùn bước dưới ách trách nhiệm trong đời—như những con bò tốt không hề lơi khi kéo nặng—không thấy khổ nhọc khi gánh vác gánh nặng dharma. Những người ấy, như thể, trở thành ‘miệng’ của chư thiên, tổ tiên và khách quý; họ là những bậc trước hết được nhận phần đầu của lễ phẩm, dù là havya dâng thần hay kavya dâng tổ.”

Verse 10

भोजनादेव लोकांस्त्रींस्त्रायन्ते महतो भयात्‌ | दीप: सर्वस्य लोकस्य चक्षुश्क्षुष्मतामपि

Bhishma nói: “Chỉ bằng hành vi bố thí thức ăn, các Bà-la-môn bảo hộ ba cõi khỏi nỗi kinh hoàng lớn. Họ như ngọn đèn soi sáng toàn thế gian, và là đôi mắt ngay cả đối với những người vốn đã có mắt.”

Verse 11

सर्वशिक्षा श्रुतिधना निपुणा मोक्षदर्शिन: । गतिज्ञा: सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तका:

Bhishma nói: “Các Bà-la-môn là những bậc dạy dỗ mọi người về hạnh kiểm và học vấn chân chính. Veda là gia tài đích thực của họ. Tinh thông các ngành tri thức thánh điển, họ luôn hướng mắt về giải thoát; họ hiểu rõ số phận của mọi loài hữu tình và không ngừng quán niệm con đường nội tâm của Tự Ngã.”

Verse 12

आदिमध्यावसानानां ज्ञातारश्छिन्नसंशया: । परावरविशेषज्ञा गन्तार: परमां गतिम्‌,ब्राह्मण आदि, मध्य और अन्तके ज्ञाता, संशयरहित, भूत-भविष्यका विशेष ज्ञान रखनेवाले तथा परम गतिको जानने और पानेवाले हैं

Bhishma nói: “Các Bà-la-môn là những bậc biết rõ khởi đầu, phần giữa và kết cuộc của vạn sự; mọi nghi hoặc nơi họ đã bị chặt đứt. Họ phân biệt tường tận giữa cao và thấp—giữa tối thượng và thế tục; và họ biết—lại còn đạt đến—mục tiêu tối thượng.”

Verse 13

विमुक्ता धूतपाप्मानो निर्द्धन्द्धा निष्परिग्रहा: । मानार्हा मानिता नित्य ज्ञानविद्धिर्महात्मभि:

Bhishma nói: “Những Bà-la-môn tối thượng đã được giải thoát khỏi mọi ràng buộc và gột sạch tội lỗi. Các cặp đối đãi không thể lay chuyển tâm họ. Họ từ bỏ mọi sở hữu và mọi chấp trước, xứng đáng được tôn kính. Các bậc hiền trí và những người đại tâm hằng luôn kính ngưỡng họ.”

Verse 14

चन्दने मलपड़्के च भोजने5भोजने समा: । सम॑ येषां दुकूलं च तथा क्षौमाजिनानि च,वे चन्दन और मलकी कीचड़में, भोजन और उपवासमें समान दृष्टि रखते हैं। उनके लिये साधारण वस्त्र, रेशमी वस्त्र और मृगछाला समान हैं

Bhishma nói: “Những ai giữ tâm bình đẳng giữa hương gỗ đàn và bùn nhơ, giữa ăn uống và nhịn đói—những ai đối với họ, vải thô hay lụa mịn, cũng như vải lanh hay da nai, đều như nhau—thì những người ấy được nhận biết bởi sự vững chãi nội tâm và sự không chấp vào tiện nghi hay khổ sở.”

Verse 15

तिष्ठेयुरप्यभुज्जाना बहूनि दिवसान्यपि । शोषयेयुश्च गात्राणि स्वाध्यायै: संयतेन्द्रिया:,वे बहुत दिनोंतक बिना खाये रह सकते हैं और अपनी इन्द्रियोंको संयममें रखकर स्वाध्याय करते हुए शरीरको सुखा सकते हैं

Bhīṣma nói: Dẫu không dùng thức ăn, họ vẫn có thể kiên định suốt nhiều ngày; và khi chế ngự các căn, chuyên cần tự học theo kỷ luật, họ có thể làm thân thể mình khô gầy—bày tỏ sức mạnh khổ hạnh của sự tự chế và học vấn thiêng liêng.

Verse 16

अदैवं दैवतं कुर्युर्दवतं चाप्पदैवतम्‌ । लोकानन्यान्‌ सृजेयुस्ते लोकपालांश्ष कोपिता:

Bhīṣma nói: Nhờ sức mạnh khổ hạnh, các Bà-la-môn có thể khiến điều không phải thần linh cũng trở thành thần linh; và nếu nổi giận, họ có thể tước bỏ cả thần tính của chư thiên. Trong cơn phẫn nộ, họ có thể tạo ra những thế giới khác và lập nên những Hộ Thế (lokapāla) mới—cho thấy quyền lực tâm linh, khi được điều phục, nâng đỡ trật tự; nhưng khi kết với sân hận, có thể lật đổ trật tự ấy.

Verse 17

अपेय: सागरो येषामपि शापान्महात्मनाम्‌ | येषां कोपाग्निरद्यापि दण्डके नोपशाम्यति,उन्हीं महात्माओंके शापसे समुद्रका पानी पीनेयोग्य नहीं रहा। उनकी क्रोधाग्नि दण्डकारण्यमें आजतक शान्त नहीं हुई

Bhīṣma nói: “Vì lời nguyền của những bậc đại hồn ấy, ngay cả nước biển cũng trở nên không thể uống; và ngọn lửa phẫn nộ của họ trong rừng Daṇḍaka đến nay vẫn chưa tắt.” Câu kệ nhấn mạnh sức nặng đạo đức của người giữ trọn khổ hạnh: khi dharma bị xúc phạm, cơn giận chính nghĩa của bậc có quyền lực tâm linh được xem là bền lâu và làm đổi thay thế gian.

Verse 18

देवानामपि ये देवा: कारणं कारणस्य च । प्रमाणस्य प्रमाणं च कस्तानभिभवेद्‌ बुध:

Bhīṣma nói: “Các Bà-la-môn, như thể, là ‘chư thần’ ngay cả đối với chư thiên; là nguyên nhân của mọi nguyên nhân, là chuẩn mực của mọi chuẩn mực. Vậy người trí nào lại muốn khuất phục hay làm nhục họ?”

Verse 19

येषां वृद्धश्न बालश्न सर्व: सम्मानमरहति । तपोविद्याविशेषात्तु मानयन्ति परस्परम्‌

Bhīṣma nói: Trong hàng Bà-la-môn, dù là bậc lão niên hay chỉ là trẻ nhỏ, ai cũng đáng được tôn kính. Tuy vậy, trong cộng đồng của họ, họ đặc biệt kính trọng nhau tùy theo mức độ xuất sắc về khổ hạnh và học vấn—xem kỷ luật tâm linh và tri thức là thước đo chân thật của sự hơn kém.

Verse 20

अविद्वान ब्राह्माणो देव: पात्र वै पावनं महत्‌ । विद्वान्‌ भूयस्तरो देव: पूर्णमसागरसंनिभ:

Bhīṣma nói: Ngay cả một Bà-la-môn chưa học rộng cũng vẫn được xem như bậc thần linh, như một khí cụ thanh tịnh lớn lao có năng lực tẩy sạch, đáng được tôn kính. Huống chi Bà-la-môn uyên bác thì còn phải được tôn vinh đến mức nào—người ấy như một thần tính lớn hơn, ví như đại dương đầy ắp và hùng vĩ, giàu có mọi đức hạnh.

Verse 21

अदिद्वांश्चैव दिद्वांश्न ब्राह्मणो दैवतं महत्‌ । प्रणीतश्नाप्रणीतश्न॒ यथानि्निर्देवतं महत्‌

Bhīṣma nói: Dù Bà-la-môn là người học rộng hay chưa học, vẫn là một thần tính lớn lao trên cõi đất này. Như lửa—dù được an lập bằng nghi lễ và sự gia trì hay không—vẫn là một vị thần lớn; cũng vậy, Bà-la-môn phải được nhìn bằng lòng tôn kính.

Verse 22

श्मशाने हापि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति । हविर्यज्ञे च विधिवद्‌ गृह एवातिशोभते

Bhīṣma nói: Ngay cả ở bãi hỏa táng, Thần Lửa rực sáng cũng không bị ô uế. Khi lễ tế được cử hành đúng pháp với các phẩm vật hiến dâng, và cả trong mái nhà, chính ngọn lửa ấy lại càng thêm rạng rỡ—dạy rằng sự cao quý chân thật không bị làm nhơ bởi cảnh giới bất tịnh, và khi được vận dụng theo dharma thì trở nên đặc biệt cát tường, đáng tôn kính.

Verse 23

एवं यद्यप्यनिष्टेषु वर्तते सर्वकर्मसु । सर्वथा ब्राह्मुणो मान्यो दैवतं विद्धि तत्परम्‌,इस प्रकार यद्यपि ब्राह्मण सब प्रकारके अनिष्ट कर्मोमें लगा हो तो भी वह सर्वथा माननीय है। उसे परम देवता समझो

Bhīṣma nói: Vì thế, dẫu một Bà-la-môn có đang dấn thân vào mọi thứ hành vi bất thiện, người ấy vẫn phải được tôn kính bằng mọi cách. Hãy biết người ấy là một thần tính—thật vậy, là đối tượng tôn kính tối thượng.

Verse 150

इस प्रकार श्रीमह्ाा भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें सावित्रीमन्त्रकी महिमाविषयक एक सौ पचासवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy kết thúc chương thứ một trăm năm mươi của Anuśāsana Parva trong đại sử thi Mahābhārata, thuộc phần nói về Dharma của việc bố thí, bàn về vinh quang và hiệu lực của thần chú Sāvitrī.

Verse 151

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि ब्राह्मणप्रशंशायामेकपञ्चाशदधिकशततमो< ध्याय:

Bhīṣma nói: “Như vậy, trong Śrī Mahābhārata, thuộc Anuśāsana Parva, trong phần về pháp của bố thí (Dāna-dharma), chương nói về sự tán dương các brāhmaṇa—tức chương thứ một trăm năm mươi mốt—đã khép lại.” Lời kết (colophon) này đặt giáo huấn vào mạch luận đạo đức rộng lớn: lòng hào phóng được dẫn dắt bởi dharma, và sự tôn kính dành cho những người gánh vác học vấn cùng trách nhiệm nghi lễ.