Adhyaya 65

Verse 1

सूत उवाच । उषित्वा सप्तरात्राणि तीर्थेस्मिन्भ्रातृभिः सह । युधिष्ठिरो महातेजा गमनायोपचक्रमे

Sinabi ni Sūta: Matapos manirahan nang pitong gabi sa banal na tīrtha na ito kasama ang kanyang mga kapatid, ang maningning na si Yudhiṣṭhira ay nagsimulang maghanda sa pag-alis.

Verse 2

प्रभाते विमले स्नात्वा देवीर्लिंगान्यथार्च्य च । कृत्वा प्रदक्षिणं क्षेत्रं देवीस्तोत्रं जजाप सः । प्रयाणकालेषु सदा जप्यं कृष्णेन कीर्तितम्

Sa dalisay na umaga, matapos maligo at maayos na sambahin ang mga Diyosa at ang mga liṅga, at matapos ikutin nang pakanan ang banal na pook, binigkas niya ang isang himno sa Diyosa—yaong, ayon sa ipinahayag ni Kṛṣṇa, ay dapat laging bigkasin sa oras ng paglalakbay.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । देवि पूज्ये महाशक्ते कृष्णस्य भगिनि प्रिये । नत्वा त्वां शरणं यामि मनोवाक्कायकर्मभिः

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O Diyosa na karapat-dapat sambahin, O Dakilang Kapangyarihan, minamahal na kapatid ni Kṛṣṇa; matapos kitang yumukuran, sa iyo ako kumakalinga sa isip, salita, katawan, at gawa.

Verse 4

संकर्षणाभयदाने कृष्णच्छविसमप्रभे । एकानंशे महादेवि पुत्रवत्त्राहि मां शिव

O tagapagkaloob ng kawalang-takot kay Saṃkarṣaṇa, O nagniningning na kapantay ng kislap at kulay ni Kṛṣṇa, O Ekānaṃśā, Dakilang Diyosa—O mapalad na Śivā, ingatan mo ako na parang isang anak na lalaki.

Verse 5

त्वया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तरूपया । इति मत्वा त्वां गतोऽस्मि शरणं त्राहि मां शुभे

Ang buong sansinukob na ito ay nilulukuban Mo, sapagkat Ikaw ang di-nahahayag na anyo ng daigdig. Sa pagkaunawang ito, lumapit ako upang magkanlong—O Mapalad na Isa, iligtas at ingatan Mo ako.

Verse 6

कार्यारम्भेषु सर्वेषु सानुगेन मया तव । स्व आत्मा कल्पितो भद्रे ज्ञात्वैतदनुकंप्यताम

Sa pagsisimula ng bawat gawain, ako—kasama ng aking mga tagasunod—ay tumatawag sa Iyo bilang mismong sarili kong ātman. Yamang batid Mo ito, O Mapagpala, maawa Ka at magpakita ng habag.

Verse 7

सूत उवाच । इति ब्रुवाणं राजानं शिरोबद्धाजलिं तदा । वायुपुत्रः प्रहस्यैव सासूयमिदमब्रवीत्

Sabi ni Sūta: Nang magsalita ang hari nang gayon, na nakataas ang magkadikit na palad sa ibabaw ng ulo, ang anak ni Vāyu ay tumawa at, may bahagyang panunukso, ay nagsabi ng ganito.

Verse 8

ये त्वां राजन्वदंत्येवं सर्वज्ञोऽयं युधिष्ठिरः । वृथैव वचनं तेषां यतस्त्वं वेत्सि नाण्वपि

O Hari, yaong nagsasabi tungkol sa iyo nang ganito—“Ang Yudhiṣṭhira na ito ay lubos na nakaaalam”—walang saysay ang kanilang mga salita, sapagkat ni kaunti ay hindi mo nalalaman.

Verse 9

को हि प्रज्ञावतां मुख्यः सर्वशास्त्रविदांवरः । स्त्रीणां शरणमापद्येदृजुर्बुद्धिर्यथा भवान्

Sino nga ba—bilang pinuno ng mga marurunong at pinakamainam sa mga nakaaalam ng lahat ng śāstra—ang maghahanap ng kanlungan sa mga babae gaya ng ginawa mo, kahit ikaw ay tanyag sa tuwid na pag-unawa?

Verse 10

यतस्त्वमेव वेत्सीदं सर्वशास्त्रेषु कीर्त्यते । जडेयं प्रकृतिर्मूढा यया संमोह्यते जगत्

Sapagkat ikaw mismo ang nakaaalam ng ipinahahayag sa lahat ng śāstra: ang Prakṛti ay walang-malay at mapanlinlang, at sa pamamagitan niya ang buong daigdig ay nalilito at nahihibang.

Verse 11

सचेतनं च पुरुषं प्रकृतिं च विचेतनाम् । प्राहुर्बुधा नराध्यक्ष पुंसश्चप्रकृतिः प्रिया

Ipinahahayag ng mga pantas na ang Puruṣa ay may kamalayan, at ang Prakṛti ay walang kamalayan. O pinuno ng mga tao, sinasabi rin nilang ang Prakṛti ay minamahal ng mga nilalang na may katawan.

Verse 12

तत्स्वयं पुरुषो भूत्वा युधिष्ठिर वृथामते । प्रकृतिं नौषि नत्वा तां हासो मेऽतीव जायते

Kaya nga, bagaman ikaw mismo ang Puruṣa, O Yudhiṣṭhira na may ligaw na pasiya, yumuyuko ka sa Prakṛti at doon humahanap ng kanlungan—kaya ako’y labis na napapatawa.

Verse 13

आरोहयेच्छिरो नैव क्वचिद्धित्वा उपानहौ । यथा स मूढो भवति देवीभक्तिरतस्तथा

Kung paanong hindi kailanman ilalagay ang sapatos sa ulo at itatakwil ang nararapat—gayon din, ang debosyong nakatuon lamang sa Diyosa (bilang Prakṛti) ay nagiging kamangmangan.

Verse 14

यदि ते बन्दिवत्पार्थ तिष्ठेद्वाण्यनिवारिता । तत्किमर्थं महादेवं न स्तौषि त्रिपुरान्तकम्

Kung ang iyong pananalita, O Pārtha, ay nakahandang parang tagapagbalita at walang pumipigil—bakit hindi mo papurihan si Mahādeva, ang tagapagwasak ng Tripura (Tripurāntaka)?

Verse 15

अलक्ष्यमिति वा मत्वा महेशानं महामते । ततः किमर्थ दाशार्हं न स्तौषि पुरुषोत्तमम्

Kung inaakala mong si Maheśāna ay di-maabot ng pagdama, O dakilang-isip—bakit hindi mo purihin si Dāśārha, ang Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona?

Verse 16

यस्य प्रसादादस्माभिः प्राप्ता द्रुपदनंदिनी । इन्द्रप्रस्थे तथा राज्यं राजसूयस्त्वया कृतः

Sa biyaya Niya, nakamtan namin ang anak na babae ni Drupada; at sa Indraprastha, natamo mo ang paghahari, at ikaw ang nagsagawa ng sakripisyong Rājasūya.

Verse 17

विजयेन धनुर्लब्धं जरासन्धो मया हतः । प्रत्याहर्तुं तथेच्छामः कौरवेभ्यः स्वकां श्रियम्

Sa tagumpay ay nakuha ang busog; si Jarāsandha ay napatay ko. Kaya ngayo’y nais naming bawiin mula sa mga Kaurava ang aming sariling karapat-dapat na kasaganaan at dangal.

Verse 18

यस्य प्रसादात्तं मुक्त्वा कृष्णं हा स्तौषि यज्जयी । अथ स्वयं कौरवाणामुत्पन्नं कुलसत्तमे

Sa biyaya Niya ikaw ay nagwawagi—ngunit iniwan mo Siya at pinupuri si Kṛṣṇa! Kaya nga, O pinakamainam sa angkan, ang suliraning ito na nagmula sa mga Kaurava ay dumating.

Verse 19

जानन्नात्मानमल्पत्वाद्बुद्धेर्न स्तौषि यादवम् । तत्किमर्थं महावीर्यं न स्तौष्यर्जुनमुत्तमम्

Yamang batid mong ikaw ay may hangganan dahil sa kakulangan ng unawa, hindi mo pinupuri ang Yādava (Kṛṣṇa). Kung gayon, bakit hindi mo rin purihin ang dakilang Arjuna, ang pinakamainam na may malaking kabayanihan?

Verse 20

येन विद्धं पुरा लक्ष्यं येन कर्णादयो जिताः । येन तत्खांडवं दग्धं यज्ञे येन नृपा जिताः

Sa Kanya, noon ay natuhog ang puntirya; sa Kanya, si Karṇa at ang iba pa’y napasuko; sa Kanya, ang gubat na Khāṇḍava ay nasunog; at sa Kanya, ang mga hari’y natalo sa paligsahan ng paghahandog na yajña—

Verse 21

श्रूयते येन विक्रम्य महेशानोऽपि निर्जितः । स्वर्लोकसंस्थितस्यास्य शरणं याहि स्तौषि च

Nababalitaan na sa lakas ng Kanyang hakbang, maging si Maheśāna (Śiva) ay napasuko. Kaya lumapit ka sa Kanya na nananahan sa Svarga; magkanlong sa Kanya at purihin Siya rin.

Verse 22

अथवा तेन शक्रेण राज्यं मे नार्पितं कुतः । इति मत्वा वृथैव त्वं न स्तौषि भ्रातरं मम

O dahil ba si Śakra (Indra) ay hindi nagkaloob sa akin ng kaharian? Kung iyan ang iniisip mo, walang saysay na hindi mo purihin ang aking kapatid.

Verse 23

ततो मां वा कथं वीरं न स्तौषि त्वं युधिष्ठिर । येन त्वं रक्षितः पूर्वं लाक्षागेहाग्निमध्यतः

Kung gayon, O bayaning Yudhiṣṭhira, bakit hindi mo man lamang purihin ako—ang mandirigmang minsang nagligtas sa iyo mula sa gitna ng apoy sa bahay na lākṣā (bahay ng dagta)?

Verse 24

वृक्षेणाहत्य मद्रेशो नदीं शुष्कां प्रसारितः । राजराजस्तथा येन जरासंधो निपातितः

Sa paghampas gamit ang isang puno, nabuwal ang panginoon ng Madra; ang tuyong ilog ay pinadaloy muli; at gayundin, si Jarāsandha—hari ng mga hari—ay ibinagsak niya.

Verse 25

पूर्वा दिङ्निर्जिता येन येन पूर्वं बको हतः । हिडम्बश्च महावीरः किर्मीरश्चाधुना वने

Sa Kanya nasakop ang silangang dako; sa Kanya rin noon napatay si Baka; at sa gubat, ang makapangyarihang Hiḍamba at ngayo’y si Kirmīra rin—

Verse 26

कालेकाले च रक्षामि त्वामेवाहं सदानुगः । न तां पश्यामि रक्षंतीं नत्वा यां स्तौषि भारत

Sa bawat sandali, ako ang nag-iingat sa iyo—ako na laging sumusunod sa iyong tabi. Ngunit hindi ko nakikita na siya’y nagtatanggol sa iyo, kahit yumuyuko ka at pumupuri sa kanya, O Bhārata.

Verse 27

अथ क्षुधाबलं ज्ञात्वा मामौदरिकसत्तमम् । क्रूरं साहसिकं चैव न स्तौषि क्षमिणां वरः

O kaya, batid mo ang lakas kong inuudyok ng gutom—ako, na pinakapanguna sa mga sakim—at inakala mo akong malupit at padalus-dalos, kaya hindi mo pa rin ako pinupuri, O pinakamainam sa mga matiisin.

Verse 28

ततः सुसंयतो भूत्वा प्रणवं समुदीरयन् । कथं न यासि मार्गे त्वं वृथालापो हि दोषभाक्

Kaya nga, magpakahinahon at magpigil nang wasto, at bigkasin ang Praṇava (Oṃ). Bakit hindi ka lumalakad sa tamang landas? Sapagkat ang walang saysay na pananalita’y tunay na nagdadala ng kasalanan.

Verse 29

प्रेताः पिशाचा रक्षांसि वृथालापरतं नरम् । आविशंति तदाविष्टो वक्ताबद्धं पुनः पुनः

Ang mga preta, pishacha, at mga rākṣasa ay pumapasok sa taong nalululong sa walang saysay at walang diwang pananalita. Kapag nasapian, paulit-ulit siyang nagsasalita nang magulo at walang pagpipigil.

Verse 30

वृथालापी यदश्नाति यत्करोति शुभं क्वचित् । प्रेतादितृप्तये सर्वमिति शास्त्रविनिश्चयः

Anumang kainin ng taong mahilig sa salitang walang saysay, at anumang kabutihang gawin niya paminsan-minsan—pinagtitibay ng śāstra na ang lahat ng iyon ay nauuwi lamang sa pagkalugod ng mga preta at ng mga katulad nila.

Verse 31

नायं तस्यास्ति वै लोकः कुत एव परो भवेत् । तस्माद्विजानता यत्नात्त्याज्यमेव वृथा वचः

Sa gayong tao, ni kapakinabangan sa mundong ito ay wala—paano pa magkakaroon ng mas mataas na daigdig? Kaya ang nakauunawa ay dapat magsikap at talikdan nang lubos ang salitang walang saysay.

Verse 32

एवं संस्मारितोऽपि त्वं यदि भूयः प्रवर्तसे । भूताविष्टश्चिकित्स्यो नो विविधैरौषधैर्भवान्

Kahit napayuhan ka na nang ganito, kung magpapatuloy ka pa rin muli, gagamutin ka namin na parang sinapian ng mga espiritu—sa iba’t ibang lunas at gamot.

Verse 33

सूत उवाच । इति प्रवर्णितां श्रुत्वा भीमसेनेन भारतीम् । पटीमिव प्रविततां विहस्याह युधिष्ठिरः

Wika ni Sūta: Nang marinig ni Yudhiṣṭhira ang mga salitang ipinaliwanag ni Bhīmasena nang malawakan—na waring telang nakalatag—siya’y ngumiti at nagsalita.

Verse 34

नूनं त्वमल्पविज्ञानो वेदाधीतास्त्वया वृथा । मातरं सर्वभूतानामंबिकां यन्न मन्यसे

Tunay ngang maliit ang iyong pagkaunawa; nawalan ng saysay ang pag-aaral mo ng mga Veda—sapagkat hindi mo kinikilala si Ambikā, ang Ina ng lahat ng nilalang.

Verse 35

स्त्रीपक्ष इति मत्वा तामवजानासि भोः कथम् । स्त्री सती न प्रणम्या किं त्वया कुन्ती वृकोदर

Sa pag-aakalang, “Kakampi siya ng mga babae,” paano mo siya magagawang hamakin? Hindi ba dapat yuko at pagpupugay ang isang babaeng banal—O Vṛkodara—kung gayon, paano si Kuntī?

Verse 36

यदि न स्यान्महामाया ब्रह्मविष्णुशिवार्चिता । तव देहोद्भवः पार्थ कथं स्यात्तत्त्वतो वद

Kung wala si Mahāmāyā—na sinasamba nina Brahmā, Viṣṇu, at Śiva—O Pārtha, paano magiging posible ang mismong pagsilang ng iyong katawan? Iwika ang katotohanan.

Verse 37

ईश्वरः परमात्मा तां त्यक्तुं शक्तः कथं न हि । पुनर्भेजे यतो देवीं तेन मन्ये महोर्जिताम्

Paano nga ba ang Panginoon, ang Kataas-taasang Sarili, ay hindi makakayang iwan siya? Ngunit yamang muli Niyang pinili ang Diyosa, kaya itinuturing ko Siyang lubhang makapangyarihan.

Verse 38

वासुदेवोऽपि नित्यं तां स्तौति शक्तिं परात्पराम् । अहं यदि चिकित्स्यः स्यां चिकित्स्यः सोऽपि किं भवान्

Maging si Vāsudeva ay walang tigil na pumupuri sa Kanya—sa Śakti na lampas sa pinakamataas. Kung ako’y dapat “pagamutin” na parang may karamdaman, dapat din ba Siyang “pagamutin”—kung gayon, paano ka naman?

Verse 39

नैवं भूयः प्रवक्तव्यं मौर्ख्यात्प्रति महेश्वरीम् । भूमौ निपत्य शरणं याहि चेत्सुखमिच्छसि

Huwag mo nang muling magsalita nang ganyan—dahil sa kamangmangan—laban kay Maheśvarī. Kung nais mo ang kagalingan, magpatirapa sa lupa at humanap ng kanlungan sa Kanya.

Verse 40

भीम उवाच । सर्वोपायैर्बोधयंति चाटा हस्तगतं नरम् । इदमेवौषधं तत्र तैः सार्धं जल्पनं न हि

Wika ni Bhīma: Ang mga mapagkunwari at mambobola ay sa lahat ng paraan ay nagtatangkang ‘magpayo’ sa taong nasa kanilang pagkakahawak na. Sa gayong kalagayan, ito lamang ang lunas—huwag makipag-usap sa kanila.

Verse 41

मुण्डे मुण्डे मतिर्भिन्ना सत्यमेतन्नृप स्फुटम् । स्वाभीष्टं कुरुते सर्वः कुर्मोऽभीष्टं वयं तथा

Bawat ulo’y may sariling isip na naiiba—ito’y lantad na katotohanan, O Hari. Lahat ay gumagawa ng ikinalulugod nila; gayon din kami, gagawin namin ang aming ninanais.

Verse 42

नागायुतसमप्राणो वायुपुत्रो वृकोदरः । न स्त्रियं शरणं गच्छेद्वाङ्मात्रेण कथंचन

Si Vṛkodara—anak ni Vāyu, na ang lakas ay katumbas ng sampung libong elepante—ay hindi dapat, kahit sa salita lamang, humingi ng kanlungan sa isang babae.

Verse 43

इत्युक्त्वा वचनं भीमो ह्यनुवव्राज तं नृपम् । राजापि सानुगो यातो न साध्विति मुहुर्ब्रुवन्

Pagkasabi ng mga salitang iyon, sumunod si Bhīma sa haring iyon. Ang hari nama’y nagpatuloy kasama ang kanyang mga kasama, paulit-ulit na nagsasabing, “Hindi ito nararapat.”

Verse 44

ततः क्षणेन विकलस्त्वितश्चेतश्च प्रस्खलत् । उवाच वचनं भीमः सुसंभ्रांतो नृपं प्रति

Pagkaraan, sa isang iglap ay nabalisa siya at nagsimulang manghina ang loob. Lubhang nabigla si Bhīma at nagsalita sa hari.

Verse 45

धर्मराज महाबुद्धे पश्य मां नृपसत्तम । चक्षुर्भ्यां नैव पश्यामि वैकल्यं किमिदं मम

O Dharmarāja, dakilang may isip, pinakamainam sa mga hari—tingnan mo ako! Hindi ako nakakakita sa aking dalawang mata. Ano itong kapinsalaang dumapo sa akin?

Verse 46

राजोवाच । भीमभीम ध्रुवं देवी कुपिता ते महेश्वरी । तेन नष्टे चक्षुषी ते महासाहसवल्लभ

Wika ng hari: O Bhīma na kakila-kilabot, tunay na nagagalit sa iyo ang Diyosa Maheśvarī. Dahil doon, napuksa ang iyong dalawang mata, O umiibig sa dakilang katapangan.

Verse 47

तत्सांप्रतमभिप्रैहि शरणं परमेश्वरीम् । पुनः प्रसन्ना ते दद्यात्कदाचिन्नयने पुनः

Kaya ngayon, humayo ka agad at magkanlong sa Parameśvarī. Kapag Siya’y muling malugod, maaari Niyang ibalik balang araw ang iyong mga mata.

Verse 48

भीम उवाच । अहमप्यंग जानामि समो देव्या न कश्चन । प्रभावप्रत्ययार्थं हि सदा निन्दामि तां पुनः

Sabi ni Bhīma: Kaibigan, alam ko ring walang kapantay ang Diyosa. Ngunit upang subukin at patunayan ang Kanyang kapangyarihan, paulit-ulit ko Siyang nilalait.

Verse 49

तस्मात्प्रभावं दृष्ट्वैवं निपत्य वसुधातले । मनोवाग्बुद्धिभिर्नत्वा शरणं स्तौमि मातरम्

Kaya matapos kong masaksihan ang gayong dakilang kapangyarihan Niya, ako’y nagpatirapa sa lupa; yumuyuko sa isip, salita, at pag-unawa, ako’y nagkakanlong at nagpupuri sa Banal na Ina.

Verse 50

सूत उवाच । इत्युक्त्वा भ्रातरं ज्येष्ठं साष्टांगं प्रणिपत्य च । गत्वैव देव्याः शरणं भीमस्तुष्टाव मातरम्

Wika ni Sūta: Pagkasabi nito, si Bhīma ay nagpatirapa nang ganap sa harap ng nakatatandang kapatid; saka agad na lumapit upang manangan sa Diyosa at nagpuri sa Banal na Ina.

Verse 51

भीम उवाच । सर्वभूतांबिके देवि ब्रह्मांडशतपूरके । बालिशं बालकं स्वीयं त्राहित्राहि नमोऽस्तु ते

Wika ni Bhīma: O Diyosa Ambikā, Ina ng lahat ng nilalang, Ikaw na pumupuno sa daan-daang sansinukob—iligtas mo ako, iligtas mo ako, ang sarili Mong musmos na anak na mangmang; pagpupugay sa Iyo.

Verse 52

त्वं ब्राह्मी ब्रह्मणः शक्तिर्वैष्णवी त्वं च शांभवी । त्रिमूर्तिः शक्तिरूपा त्वं रक्षरक्ष नमोऽस्तु ते

Ikaw ang Brāhmī—ang Śakti ni Brahmā; Ikaw ang Vaiṣṇavī at Ikaw rin ang Śāmbhavī. Ikaw ang mismong anyong Śakti ng Trimūrti—ingatan mo, ingatan mo; pagpupugay sa Iyo.

Verse 53

त्वमैन्द्री च त्वमाग्नेयी त्वं याम्या त्वं च नैरृती । त्वं वारुणी त्वं वायव्या त्वं कौबेरी नमोऽस्तु ते

Ikaw si Aindrī; Ikaw si Āgneyī; Ikaw si Yāmyā at si Nairṛtī. Ikaw si Vāruṇī; Ikaw si Vāyavyā; Ikaw si Kauberī—pagpupugay sa Iyo.

Verse 54

ऐशानि देवि वाराहि नारसिंहि जयप्रदे । कौमारि कुलकल्याणि कृपेश्वरि नमोऽस्तु ते

O Diyosa Aiśānī, Vārāhī, Nārasiṃhī—tagapagkaloob ng tagumpay; O Kaumārī, tagapagpala sa angkan, Panginoon ng habag—pagpupugay sa Iyo.

Verse 55

त्वं सूर्ये त्वं तथा सोमे त्वं भौमे त्वं बुधे गुरौ । त्वं शुक्रे त्वं स्थिता राहौ त्वं केतुषु नमोऽस्तु ते

O Inaing Diyosa, ikaw ay nasa Araw at gayundin sa Buwan. Ikaw ay nasa Mars, sa Mercury, sa Jupiter; ikaw ay nasa Venus; nananahan ka sa Rahu at sa mga kapangyarihan ng Ketu—pagpupugay sa iyo.

Verse 56

वससि ध्रुवचक्रे त्वं मुनिचक्रे च ते स्थितिः । भचक्रेषु खचक्रेषु भूचक्रे च नमोऽस्तु ते

Nananahan ka sa bilog ni Dhruva (bituing hilaga), at ang iyong presensya’y nasa bilog din ng mga pantas. Sa mga gulong ng mga bituin, sa mga kalangitan, at sa bilog ng daigdig—pagpupugay sa iyo.

Verse 57

सप्तद्वीपेषु त्वं देवि समुद्रेषु च सप्तसु । सप्तस्वपि च पातालेष्ववसंस्थे नमोऽस्तु ते

O Diyosa, ikaw ay naroroon sa pitong kontinente at sa pitong karagatan; at nananahan ka rin sa lahat ng pitong Pātāla (mga daigdig sa ilalim)—pagpupugay sa iyo.

Verse 58

त्वं देवि चावतारेषु विष्णोः साहाय्यकारिणी । विष्णुनाभ्यर्थ्यसे तस्मात्त्राहि मातर्नमोऽस्तु ते

O Diyosa, sa mga pagkakatawang-tao ni Viṣṇu, ikaw ang nagbibigay-tulong. Kaya maging si Viṣṇu mismo ay dumaraing sa iyo—iligtas at ingatan mo ako, O Ina; pagpupugay sa iyo.

Verse 59

चतुर्भुजे चतुर्वक्त्रे फलदे चत्वरप्रिये । चराचरस्तुते देवि चरणौ प्रणमामि ते

O Diyosa na may apat na bisig at apat na mukha, tagapagkaloob ng bunga ng gawa, minamahal ng banal na sangandaan. O Devi na pinupuri ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—sa iyong mga paa ako’y yumuyuko.

Verse 60

महाघोरे कालरात्रि घंटालि विकटोज्वले । सततं सप्तमीपूज्ये नेत्रदे शरणं भव

O Pinakakakilabot, O Kālarātri, O may kuwintas ng mga kampana, O ningning na naglalagablab nang marahas—O ikaw na laging sinasamba sa araw ng Saptamī, O Tagapagkaloob ng mga mata: maging kanlungan ko.

Verse 61

मेरुवासिनि पिंगाक्षि नेत्रत्राणैककारिणि । हुंहुंकारध्वस्तदैत्ये शरण्ये शरणं भव

O Naninirahan sa Meru, O may matang kulay-ginto, O ang tanging gawain ay pag-iingat sa mga mata—O pumupuksa sa mga asura na nadurog sa sigaw mong “huṃ huṃ”; O Kanlungan ng lahat, maging kanlungan ko.

Verse 62

महानादे महावीर्ये महा मोहविनाशिनि । महाबन्धापहे देवि देहि नेत्रत्रयं मम

O Dakilang Umaalingawngaw, O makapangyarihan, O pumupuksa sa malaking pagkalito; O Devi na nag-aalis ng mabibigat na gapos—ipagkaloob mo sa akin ang tatlong mata (tunay na pagtanaw).

Verse 63

सर्वमंगलमंगल्या यदि त्वं सत्यतोंबिके । ततो मे मंगलं देहि नेत्रदानान्नमोस्तु ते

O Pinakamapalad, pagpapala ng lahat ng pagpapala—kung tunay Kang Ina, O Ambikā, ipagkaloob mo sa akin ang kabutihang mapalad; pagpupugay sa Iyo dahil sa kaloob na mga mata.

Verse 64

यदि सर्वकृपालुभ्यः सत्यतस्त्वं कृपावती । ततः कृपां कुरु मयि देहि नेत्रे नमोऽस्तु ते

Kung tunay Kang mahabagin sa lahat ng nagdurusa, kung tunay Kang puspos ng awa, kung gayon maawa Ka sa akin: ipagkaloob mo sa akin ang mga mata. Pagpupugay sa Iyo.

Verse 65

पापोयमिति यद्देवि प्रकुप्यसि वृथैव तत् । त्वं मां मोहयसि त्वेवं न ते तत्किं नमोऽस्तु ते

O Devi, kung magalit Ka sa pag-aakalang, “Ang taong ito’y makasalanan,” walang saysay ang galit na iyon. Sa ganyang asal, lalo Mo lamang akong nililito—hindi iyan ang tunay Mong kalikasan. Pagpupugay at pagpapatirapa sa Iyo.

Verse 66

स्वयमुत्पाद्य यो रेणुं वेष्टितस्तेन कुप्यति । तथा कुप्यसि मे मातरनाथस्यास्य दर्शय

Ang taong siya mismo ang nagpaalimbukay ng alikabok at nang matakpan nito ay nagagalit—ganyan ang galit na ipinakikita Mo sa akin, O Ina. Ipakita Mo sa akin ang darśana ng aking Panginoon na ito.

Verse 67

इति स्तुता पांडवेन देवी कृष्णच्छविच्छविः । रामा रामाभिवदना प्रत्यक्षा समजायत

Nang mapuri nang gayon ng Pāṇḍava, ang Diyosa—maitim ang kulay ngunit nagliliwanag—ay hayagang nagpakita. Marikit na gaya ni Lakṣmī, at may mukhang kahit si Rāmā, ang kagandahan mismo, ay babati nang may pagpupugay.

Verse 68

विद्युत्कोटिसमाभास मुकुटेनातिशोभिता । सूर्यबिंबप्रभाभ्यां च कुण्डलाभ्यां विभूषिता

Siya’y nagniningning nang labis, pinalamutian ng korona na kasingliwanag ng sampung milyong kidlat; at ginayakan ng isang pares ng hikaw na kumikislap sa ningning ng bilog ng araw.

Verse 69

प्रवाहेनेव हारेण सुरनद्या विराजिता । कल्पद्रुमप्रसूनैश्च पूर्णावतंसमंडिता

Siya’y nagniningning na parang ilog ng mga deva, na wari’y may kuwintas na dumadaloy; at maringal na pinalamutian ng ganap na korona ng mga bulaklak mula sa Kalpadruma, ang punong tumutupad ng hiling.

Verse 70

दन्तेन्दुकांतिविध्वस्तभक्तमोहमहाभया । खड्गचर्मशूलपात्रचतुर्भुजविराजिता

Sa liwanag na tila buwan ng kaniyang mga ngipin, napawi ang malaking takot na isinilang sa pagkalito ng mga deboto. Siya’y nagniningning na may apat na bisig, tangan ang espada, balat, trisula, at mangkok ng limos.

Verse 71

वाससा तडिदाभेन मेघलेखेव वेष्टिता । मालया सुममालिन्या भ्राजिता सालिमालया

Nakasuot siya ng kasuotang kasingliwanag ng kidlat, nababalot na tila guhit ng ulap. Siya’y kumikislap sa mga kuwintas ng bulaklak—marikit sa mga pamumulaklak—nagniningning sa kaniyang maningning na putong-bulaklak.

Verse 72

सतां शरणदाभ्यां च पद्भ्यां नूपुरराजिता । जयेति पुष्पवर्षैश्च शक्राद्यैरभिपूजिता

Sa kaniyang mga paa—na nagbibigay-kanlungan sa mga matuwid—na pinalamutian ng kumikislap na pulseras sa bukung-bukong, siya’y sinamba ni Indra at ng iba pang mga diyos; sumigaw sila ng “Tagumpay!” at nagpaulan ng mga bulaklak.

Verse 73

गणैर्देवीभिराकीर्णा शतपद्मैर्महामलैः । तां तादृशीं व्योम्नि दृष्ट्वा मातरं व्योमवाहिनीम्

Napapaligiran ng mga pangkat ng mga diyosa at ng malalaking lotus na dalisay at walang dungis, nang makita sa himpapawid ang Ina—gaya ng kaniyang anyo—na naglalakbay sa kalangitan,

Verse 74

भूमौ निपत्य राजेंद्रो नमोनम इति स्थितः । भीमोपि मातरं दृष्ट्वा यथा बालोऽभिधावति

Bumagsak ang hari sa lupa at nanatiling nakatindig na inuulit, “Pagpupugay, pagpupugay!” Si Bhīma man—pagkakita sa Ina—ay tumakbo patungo sa kaniya na parang bata.

Verse 76

प्रणिपत्य नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं मुहुर्जगौ । प्रसीद देवि पद्माक्षि पुनर्मातः प्रसीद मे

Pagkatapos magpatirapa, paulit-ulit niyang isigaw: “Pagpupugay sa Iyo, pagpupugay sa Iyo!” “Maawa Ka, O Diyosa na may matang gaya ng lotus; muli, O Ina, maawa Ka sa akin.”

Verse 77

पुनः प्रसीद पापस्य क्षमाथीले प्रसीद मे

Muli, maawa Ka sa makasalanang ito; O bukal ng kapatawaran, maawa Ka sa akin.

Verse 78

एवं स्तुता भगवती स्वयमुत्थाय पार्थिवम् । भीमं चोत्संगमारोप्य कृपयेदं वचोऽब्रवीत्

Sa gayong pagpupuri, ang Mapalad na Diyosa ay tumindig, iniahon ang hari, at iniluklok si Bhīma sa Kanyang kandungan; saka, sa habag, sinabi Niya ang mga salitang ito.

Verse 79

तथा सम्मुखमाधावज्जय मातरिति ब्रुवन् । दर्शनेनैव देव्याश्च शुभनेत्रत्रयस्तदा

Kaya’t tumakbo siya nang tuwid sa harap Niya, sumisigaw: “Tagumpay, O Ina!” At sa sandaling iyon, sa pagtanaw pa lamang sa Diyosa, nahayag ang kanyang mapalad na ikatlong mata—ang tatlong mata.

Verse 80

नाहं कोपं यत्र तत्र दर्शयामि वृकोदर । त्वं तु प्रमाणपुरुषस्त्वत्तः क्रोधमदर्शयम्

O Vṛkodara (Bhīma), hindi Ko ipinakikita ang galit saanman at nang walang dahilan. Ngunit ikaw ay taong pamantayan; kaya sa pamamagitan mo Ko inihayag ang poot na ito bilang sukat at halimbawa.

Verse 81

नैतत्प्रियं च कृष्णस्य भ्रातुर्मे क्रोधमाचरम् । भवन्तो वासुदेवस्य यत्र प्राणा बहिश्चराः

Ang pagpapakitang-gilas ng poot na ito ay hindi kalugdan ng aking kapatid na si Kṛṣṇa. Gayunman, kinuha ko ang galit, sapagkat kayong lahat ay wari’y mismong hininga ng buhay ni Vāsudeva—na kumikilos sa labas bilang mga buhay na pagpapalawig ng Kaniya.

Verse 83

त्वं च निन्दसि मां नित्यं तच्च जाने वृकोदर । मत्प्रभावपरिज्ञानहेतवे कीदृशस्त्विति

At lagi mo akong sinisisi—nalalaman ko rin iyon, O Vṛkodara. Ginagawa mo iyon upang makilala mo ang aking kapangyarihan: “Anong uri ng nilalang siya?”

Verse 84

तदेवं नैव भूयस्ते प्रकर्तव्यं कथंचन । अक्षिक्षेपो हि पूज्यानामावहत्यधिकं रुजम्

Kaya huwag mo na itong gawin muli, sa anumang paraan. Sapagkat ang paghamak sa mga karapat-dapat sambahin at igalang ay nagdudulot ng matinding sakit at kapahamakan.

Verse 85

तदिदानीं सर्वमेवं क्षन्तव्यं च परस्परम् । यच्च ब्रवीमि त्वां वीर तन्निशामय भारत

Kaya ngayon, nawa’y mapatawad ang lahat ng ito, ang bawat isa’y magpatawad sa kapwa. At O bayani—O Bhārata—pakinggan mong mabuti ang sasabihin ko sa iyo.

Verse 86

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिराविर्भवेद्धरिः । तदातदावतीर्याहं विष्णोरस्य सहायिनी

Tuwing may pagkalugmok ng dharma at nagpapakita si Hari (Viṣṇu), sa mismong sandaling iyon ako man ay bumababa, bilang katuwang at kasama ng yaong Viṣṇu.

Verse 87

इदानीं च हरिर्जातो वसुदेवसुतो भुवि । अहं च गोपनन्दस्य एकानंशाभिधा सुता

Ngayon, si Hari ay isinilang sa lupa bilang anak ni Vasudeva. At ako man ay isinilang bilang anak na babae ni Gopananda, na kilala sa pangalang Ekānaṃśā.

Verse 88

तद्यथा भगवान्कृष्णो मम भ्राताभिपूजितः । भवन्तोऽपि तथा मह्यं भ्रातरः पांडवा सदा

Kung paanong ang aking kapatid, ang Mapalad na Panginoong Kṛṣṇa, ay pinararangalan at sinasamba, gayon din nawa kayo, mga Pāṇḍava, ay maging mga kapatid ko magpakailanman—karapat-dapat sa aking paggalang at pag-iingat.

Verse 89

ये भीमभगिनीत्येवं मां स्तोष्यंति नरोत्तमाः । आबाधा नाशयिष्यामि तेषां हर्षसमन्विता

Yaong mga dakilang tao na pumupuri sa akin sa ganitong paraan bilang “kapatid ni Bhīma,” aking wawasakin, nang may galak, ang kanilang mga pagdurusa at mga hadlang.

Verse 90

त्वं च भ्रातुर्जयं वीर प्रदास्यसि महारणे । भुजयोस्ते वसिष्यामि धार्तराष्ट्रनिपातने

At ikaw, O bayani, ay magtatamo ng tagumpay para sa iyong mga kapatid sa dakilang digmaan. Sa pagbagsak ng mga Dhārtarāṣṭra, mananahan ako sa iyong mga bisig, upang palakasin ang iyong lakas.

Verse 91

कृत्वा राज्यं च वर्षाणि षट्त्रिंशत्तदनन्तरम् । महाप्रस्थानधर्मेण पृथिवीं परिचरिष्यथ

Pagkaraan ninyong maghari sa kaharian sa loob ng tatlumpu’t anim na taon, pagkaraan niyon, ayon sa dharma ng Dakilang Pag-alis (mahāprasthāna), kayo’y maglalakbay sa daigdig sa paglalakbay-dasalin at pagtalikod sa pagnanasa.

Verse 92

अस्मिन्नेव ततो देशे लोहोनाम महासुरः । भवतां न्यस्तशस्त्राणां वधार्थं प्रक्रमिष्यति

Pagkaraan, sa lupang ito rin, isang dakilang asura na ang pangalan ay Loha ang kikilos upang lipulin kayo—kapag naibaba na ninyo ang inyong mga sandata.

Verse 93

ततस्तं सर्वभूतानामवध्यं भवतां कृते । अन्धं कृत्वा पातयिष्ये ततो यूयं प्रयास्यथ

Pagkatapos, alang-alang sa inyo, ibabagsak ko ang yaong hindi mapapatay ng alinmang nilalang, sa pamamagitan ng pagbulag sa kanya; at pagkaraan nito, kayo’y magpapatuloy sa paglalakbay.

Verse 94

निस्तीर्य च हिमं सर्वं निमग्नाः बालुकार्णवे । स्वर्गं यास्यति राजैकः सशरीरो गमिष्यति

Matapos tawirin ang buong lupain ng niyebe at saka lumubog sa dagat ng buhangin, ang hari lamang ang tutungo sa langit—aalis kasama ang kanyang sariling katawan.

Verse 95

अन्धो यत्र कृतो लोहो लोहाणाभिधया पुरम् । भविष्यति च तत्रैव स्थास्येऽहं कलया सदा

Sa pook na binulag si Loha, lilitaw ang isang lungsod na tatawaging Lohāṇā; at doon din ako mananatili magpakailanman, na naroroon sa isang bahagi ng aking kapangyarihan.

Verse 96

ततः कलियुगे प्राप्ते केलो नाम भविष्यति । मम भक्तस्तस्य नाम्ना भाव्या केलेश्वरीत्यहम्

Pagdating ng Panahong Kali, magkakaroon ng isang nagngangalang Kelo—isang deboto ko; at dahil sa kanyang pangalan, makikilala ako bilang Keleśvarī.

Verse 97

वैलाकश्चापरो भक्तो भविष्यति ममोत्तमः । तस्याराधनतः ख्यातिं प्रयास्यामि कलौ युगे

At may lilitaw pang isang deboto, si Vailāka—pinakamainam sa aking mga deboto; sa pamamagitan ng kanyang pagsamba, magkakamit Ako ng kabantugan sa panahon ng Kali-yuga.

Verse 98

लोहाणासंस्थितां चैव येर्चयिष्यंति मां जनाः । श्रद्धया सितसप्तम्यां तैश्च सर्वत्र पूजिता

At yaong mga taong, may pananampalataya, sumasamba sa Akin bilang nananahan sa Lohāṇā sa araw ng Śukla Saptamī (ikapitong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan)—sa pamamagitan nila Ako’y pararangalan sa lahat ng dako.

Verse 99

अंधानां च प्रदास्यामि भावीनि नयनान्यहम् । तस्मिन्दिने तर्पिताहं भक्तिभावेन पांडव

At ipagkakaloob Ko ang mga mata sa mga bulag. Sa araw na iyon Ako’y nalulugod dahil sa diwa ng bhakti, O Pāṇḍava.

Verse 100

पादांगुष्ठेन च भवांस्तत्र कुंडं विधास्यति । सर्वतीर्थस्नान तुल्यं तत्र स्नानं च तद्दिने

At sa pamamagitan ng iyong hinlalaki sa paa ay lililok ka roon ng isang kuṇḍa, isang banal na paliguang-lawa. Ang pagligo roon sa araw na iyon ay katumbas ng pagligo sa lahat ng tīrtha.

Verse 101

मत्स्यानां नेत्रनेत्रस्थतेजस्तन्मात्रमुत्तमम् । उद्धृत्य योजयिष्यामि प्रत्यक्षं तद्भविष्यति

Huhugutin Ko ang kataas-taasang banayad na diwa ng liwanag na nananahan sa mga mata ng isda, at ilalagay Ko ito sa nararapat; at saka ito’y mahahayag sa tuwirang pagtanaw.

Verse 102

एवं मम महास्थानं कलौ ख्यातं भविष्यति

Sa gayon, ang aking dakilang banal na luklukan ay magiging tanyag sa Panahon ng Kali.

Verse 103

लोहाणाख्यं महाबाहो नाम केलेश्वरीति च । दुर्गमाख्यं ततो हत्वा अस्मिन्क्षेत्रे च भारत

O makapangyarihang may bisig—O Bhārata—matapos mapuksa ang kaaway na si Durgama, at gayundin ang tinatawag na Lohāṇa, na kilala bilang Keleśvarī, sa banal na kṣetra ring ito…

Verse 104

दुर्गा नाम भविष्यामि महीसागरपूर्वतः । धर्मारण्ये वसिष्यामि भवतां त्राणकारणात्

Ako’y makikilala bilang Durgā, sa silangan ng Mahīsāgara; at mananahan Ako sa Dharmāraṇya upang maging sanhi ng inyong pag-iingat at pagligtas.

Verse 105

धर्मारण्ये स्थितां चैव येऽर्चयिष्यंति मानवाः । आश्विने मासि चैत्रे वा नवम्यां शुक्लपक्षके ऽ

Yaong mga taong sasamba sa Akin na nananahan sa Dharmāraṇya—maging sa buwang Āśvina o sa Caitra—sa ikasiyam na araw ng maliwanag na kalahati…

Verse 106

स्नात्वा महीसागरे च तेषां दास्यामि वांछितम् । विधिना येऽर्चयिष्यंति मां च श्रद्धास मन्विताः

Pagkatapos maligo sa Mahīsāgara, ipagkakaloob Ko sa kanila ang ninanais—sa mga sumasamba sa Akin ayon sa wastong ritwal at may pusong may pananampalataya.

Verse 107

पुत्रपौत्रान्प्रदास्यामि स्वर्गं मोक्षं न संशयः । प्रवेशे च कलेः काले भवतां वंशसंभवः । वत्सराजः पांडवानां तोषयिष्यति यत्नतः

Ipagkakaloob ko ang mga anak at mga apo—gayundin ang langit at moksha, walang pag-aalinlangan. At sa pagpasok ng panahon ng Kali, may isisilang sa inyong angkan—si Haring Vatsarāja—na masikap na magpaparangal at magbibigay-lugod sa mga Pāṇḍava.

Verse 108

यस्य नाम्ना ततः ख्याता भविष्यामि कलौ युगे । वत्सेश्वरीति वत्सस्य राज्ञः सर्वार्थदायिनी

Pagkaraan nito, sa panahon ng Kali, ako’y magiging tanyag sa kanyang pangalan bilang “Vatseśvarī”—ang Nagkakaloob ng lahat ng minimithing layon para sa Haring Vatsa.

Verse 109

मत्प्रसादात्स राजा वै भवनोत्तापकारिणीम् । अट्टालयांनाम तदा राक्षसीं निहनिष्यति

Sa aking biyaya, ang haring iyon ay tunay na papaslang sa rākṣasī na nagngangalang Aṭṭālayā, na nagdudulot ng naglalagablab na pighati sa mga tahanan.

Verse 110

तस्याश्चापि वधस्थानमट्टालजमिति स्थितम् । भविष्यति पुरं तत्र मां च संस्थापयिष्यति

At ang pook ng kanyang pagkakapatay ay itatatag sa pangalang “Aṭṭālaja”. Doon ay magiging isang bayan, at itatatag din niya ako roon sa isang banal na tahanang pinabanal sa ritwal.

Verse 111

अट्टालयाजग्रामे मामर्चयिष्यंति ये जनाः । वत्सेश्वरीं सिताष्टम्यामाश्विने तैः सदार्चिता

Ang mga taong sasamba sa akin sa nayong tinatawag na Aṭṭālāyāja—sa maliwanag na ikawalong araw (Śuklāṣṭamī) ng buwang Āśvina—ay sumasamba kay Vatseśvarī Devī; sa pamamagitan nila, ako’y laging sinasamba.

Verse 112

वत्सेश्वरीं च ये देवीं पूजयिष्यंति मानवाः । तेषां सर्वफलावाप्तिर्भविष्यति न संशयः

Ang sinumang tao na sasamba at magpupuri sa Diyosa na si Vatsēśvarī nang may taimtim na debosyon—walang alinlangan—ay makakamtan ang lahat ng ninanais na bunga, ang mga gantimpala ng dharma.

Verse 113

इत्थमट्टालये वासो लोहाणे च भविष्यति । धर्मारण्ये महाक्षेत्रे महीसागरसंनिधौ

Kaya nito, ang aking tahanan ay mapapasa Aṭṭālaya at gayundin sa Lohāṇa—sa loob ng Dharmāraṇya, ang dakilang banal na pook, malapit sa karagatan.

Verse 114

मम लोकहितार्थाय लोहस्य च निशम्यताम् । अधीकृतो मया लोहो बह्वीस्तप्तां तपः समाः

Pakinggan din, alang-alang sa kapakanan ng mga daigdig, ang salaysay tungkol kay Loha: si Loha ay itinalaga ko matapos niyang tiisin ang maraming taon ng matinding tapasya.

Verse 115

वृत्रासुर इवाजेयो लोकानुत्सादयिष्यति । तं च विश्वपतिर्धीमानवतीर्य बुधो हरिः

Siya’y magiging di-matatalo gaya ni Vṛtrāsura at guguluhin at wawasakin ang mga daigdig; subalit si Hari, ang marunong at Panginoon ng sansinukob, ay bababa bilang avatāra upang harapin siya.

Verse 116

यत्र हंता तत्र ग्रामं लोहाटीति भविष्यति । गयोनाम महादैत्यो भवतां विघ्नकृत्तदा

Kung saan naroroon ang pumatay sa kaaway na iyon, ang nayon doon ay tatawaging “Lohāṭī.” Sa panahong iyon, isang dakilang asura na nagngangalang Gaya ang magiging tagapaglikha ng mga hadlang para sa inyo.

Verse 117

प्रस्थाने लोहवद्भावी करिष्ये तं नपुंसकम् । गयत्राडेति मां तत्र पूजयिष्यंति मानवाः

Sa oras ng pag-alis, magiging tulad ako ni Loha at gagawin kong mawalan ng pagkalalaki ang taong iyon; at doon sasambahin ako ng mga tao sa pangalang “Gayatrāḍa”.

Verse 118

ग्रामं चापि गयत्राडं तत्र ख्यातं भविष्यति । गयत्राडे गयत्राडां येऽर्चयिष्यंति मानवाः

At ang nayong iyon ay magiging tanyag din doon sa pangalang “Gayatrāḍa”. Sa Gayatrāḍa, yaong mga taong sasamba sa Diyosa na Gayatrāḍā…

Verse 119

माघाष्टम्यां न शिष्यंति तस्य सर्वेऽप्युपद्रवाः । ये च मां कोपयिष्यंति पांडवाराधितां सदा

Sa ikawalong araw ng Māgha (Māghāṣṭamī), mawawala ang lahat ng kanyang kapighatian at kapinsalaan. Ngunit ang sinumang magpapagalit sa akin—sa akin na laging sinasamba ng mga Pāṇḍava—

Verse 120

तेषां पुंस्त्वं हरिष्यामि महारौद्राधितिष्ठति । परिवारश्च मे चात्र षण्ढः सर्वो भविष्यति

Aagawin ko ang kanilang pagkalalaki, sapagkat ako’y nananahan sa dakilang poot (Mahāraudra). At dito, ang buong kapisanan ng aking mga kasama ay magiging tulad ng mga eunuko.

Verse 121

तस्मिन्कलियुगे घोरे रौद्रे रुद्रेऽतिनिर्घृणे । एवं तृतीयं तन्मह्यं स्थानमत्र भविष्यति

Sa kakila-kilabot na panahong Kali—mabangis, marahas, at lubos na walang habag—sa gayon, dito lilitaw ang ikatlong banal kong tahanan, bantog sa dakilang karangalan.

Verse 122

भवत्सु च स्वर्गतेषु गयोऽपि सुमहत्तपः । तप्त्वा प्राप्य पुनः पुंस्त्वं लोकान्संपीडयिष्यति

At kapag kayo’y pumanaw na patungong langit, si Gaya rin—pagkaraang magsagawa ng napakadakilang pag-aayuno at pagtitika—ay muling magkakamit ng pagkalalaki, at saka niya pipighatiin ang mga daigdig.

Verse 123

गयातीर्थं गतं तं च गयाध्वंसनकाम्यया । बुध एव जगत्स्वामी तत्र तं सूदयिष्यति

At kapag siya’y nagtungo sa Gayā-tīrtha, na may pagnanais na lipulin si Gaya (ang kaaway), si Budha mismo—ang Panginoon ng sanlibutan—ang papatay sa kanya roon.

Verse 124

इत्थं श्रीमान्पीतवासा अवतीर्य बुधः प्रभुः । बहूनि कृत्वा कर्माणि स्वस्थानं प्रतिपत्स्यते

Kaya nito, ang maluwalhating Panginoong Budha, na nakadamit ng dilaw, ay bababa; at matapos ganapin ang maraming gawain, siya’y babalik sa sarili niyang tahanan.

Verse 125

इति संक्षेपतः प्रोक्तं भविष्यं पांडवा मया । भवतां चित्तनिर्वृत्यै श्रूयतां भूय एव च

Kaya nito, O mga Pāṇḍava, aking sinabi nang maikli ang mga magaganap pa. Para sa kapayapaan at pagluwag ng inyong puso, makinig pa kayong muli.

Verse 126

इदं तीर्थवरं मह्यं संसेव्यं सर्वदा प्रियम् । कृतं यदत्रागमनं तेन प्रीतिः परा मम

Ang dakilang tīrtha na ito ay mahal sa akin at nararapat dalawin at paglingkuran palagi. Sapagkat kayo’y dumating dito, ako’y napuspos ng sukdulang kagalakan.

Verse 127

भीमस्य चापि पौत्रेण दृढं संतोषिताऽस्मि च । देव्यः सर्वाश्च मद्रूपं नैतज्ज्ञेयम तोऽन्यथा

Dahil din sa apo ni Bhīma, lubos at matatag Akong nasiyahan. Ang lahat ng mga Diyosa ay mismong anyo Ko—ito ang dapat maunawaan, at hindi sa iba pang paraan.

Verse 128

व्रजध्वं चापि तीर्थानि यानि वो न कृतानि च । आबाधास्वस्मि सर्वासु स्मरणीया स्वसेव च

Pumaroon din kayo sa mga tīrtha na hindi pa ninyo napupuntahan. Sa bawat pagdurusa Ako’y naroroon—alalahanin ninyo Ako at manatiling tapat sa sariling paglilingkod sa dharma.

Verse 129

आपृच्छे चापि वः सर्वान्यूयं कृष्णसमा मम

Ngayon ay nagpapaalam na Ako sa inyong lahat; para sa Akin, kayo’y kapantay ni Kṛṣṇa mismo.

Verse 130

सूत उवाच । इति देव्या वचः श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । पुनःपुनः प्रणम्यैनां नापश्यन्दीपवद्गताम्

Sabi ni Sūta: Nang marinig nila ang mga salita ng Diyosa, lumaki ang kanilang mga mata sa pagkamangha. Paulit-ulit silang nagpatirapa sa Kanya, ngunit hindi na Siya nakita—umalis Siya na parang liyab ng lampara na naglaho sa paningin.

Verse 131

ततस्ते बर्बरीकं च संस्थाप्यात्रैव निष्ठितम् । आगच्छ योगे चोक्त्वेदं चक्रुस्तीर्थानि मुख्यशः

Pagkaraan, itinalaga nila si Barbarīka roon mismo at nanatili sa lugar na iyon. Matapos siyang tagubilinan na bumalik sa takdang panahon, itinatag nila ang mga pangunahing tīrtha nang sunod-sunod ayon sa nararapat.