Adhyaya 21

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कथं दुर्गेति वै नाम देव्या जातंमुमासुत । कथं च काश्यां सा सेव्या समाचक्ष्वेति मामिह

Sinabi ni Agastya: “O anak ni Umā, paano nga ba nagkaroon ang Devī ng pangalang ‘Durgā’? At paano siya nararapat sambahin sa Kāśī? Ipaliwanag mo ito sa akin dito.”

Verse 2

स्कंद उवाच । कथयामि महाबुद्धे यथा कलशसंभव । दुर्गा नामाभवद्देव्या यथा सेव्या च साधकैः

Sinabi ni Skanda: “O dakilang may talino, O isinilang sa palayok, isasalaysay ko kung paanong ang Devī ay nakilala bilang ‘Durgā,’ at kung paano siya dapat sambahin ng mga sādhaka.”

Verse 3

दुर्गो नाम मदादैत्यो रुरु दैत्यांगजोभवत् । यश्च तप्त्वा तपस्तीव्रं पुंभ्योजेयत्वमाप्तवान्

May isang Daitya na ang pangalan ay Durga, na isinilang mula sa asurang si Ruru; at matapos magsagawa ng matitinding tapas, nakamit niya ang di-matatalo laban sa mga lalaki.

Verse 4

ततस्तेनाखिला लोका भूर्भुवःस्वर्मुखा अपि । स्वसात्कृता विनिर्जित्य रणे स्वभुजसारतः

Pagkaraan, sinakop niya at pinasuko ang lahat ng mga daigdig—maging ang Bhūḥ, Bhuvaḥ, at Svaḥ—na tinalo sa digmaan sa lakas ng sarili niyang mga bisig.

Verse 5

स्वयमिंद्रः स्वयं वायुः स्वयं चंद्रः स्वयं यमः । स्वयमग्निः स्वयं पाशी धनदोभूत्स्वयं बली

Si Indra mismo, si Vāyu mismo, si Candra mismo, si Yama mismo; si Agni mismo, si Varuṇa na Panginoon ng tali mismo, at si Kubera na Panginoon ng kayamanan—bawat isa ay waring nawalan ng lakas sa harap niya.

Verse 6

स्वयमीशानरुद्रार्क वसूनां पदमाददे । तत्साध्वसाद्विमुक्तानि तपांस्यति तपस्विभिः

Inangkin niya para sa sarili ang mga luklukan nina Īśāna, Rudra, ng Araw, at ng mga Vasu. Sa takot sa kanya, iniwan ng mga tapasvin ang kanilang mga pag-aayuno at umurong sa mga disiplina.

Verse 7

न वेदाध्ययनं चक्रुर्ब्राह्मणास्तद्भयादिताः । यज्ञवाटा विनिर्ध्वस्तास्तद्भटैरतिदुःसहैः

Dahil sa takot sa kanya, hindi nagsagawa ng pag-aaral ng Veda ang mga brāhmaṇa. At winasak ng kanyang mga kawal—lubhang di-matiis—ang mga pook ng paghahandog.

Verse 8

विध्वस्ता बहुशः साध्व्यस्तैरमार्गकृतास्पदैः । प्रसभं च परस्वानि अपहृत्य दुरासदाः

Maraming mabubuting babae ang paulit-ulit na nilapastangan ng mga yaong ginawang tahanan ang kawalang-batas. At ang mga di-matiis na iyon ay marahas na umagaw ng ari-arian ng iba.

Verse 9

अभोक्षिषुर्दुराचाराः क्रूरकर्मपरिग्रहाः । नद्यो विमार्गगा आसञ्ज्वलंति न तथाग्नयः

Ang mga masamang-asal, nakatuon sa malulupit na gawa, ay naghasik ng kaguluhan. Ang mga ilog ay lumihis sa kanilang landas, at ang mga apoy ay hindi naglalagablab gaya ng nararapat.

Verse 10

ज्योतींषि न प्रदीप्यंति तद्भयाकुलितान्यहो । दिग्वधूवसनन्यासन्विच्छायानि समंततः

Ang mga ilaw ay hindi nagningning—ay, sa takot sa kanya’y nagulumihanan. At sa lahat ng dako, ang mga direksiyon ay tila nawalan ng liwanag, na para bang hinubad ng mga babaing-diwa ng mga dako ang kanilang kasuotan.

Verse 11

धर्मक्रियाविलुप्ताश्च प्रवृत्ताः सुकृतेतराः । त एव जलदीभूय ववृषुर्निज लीलया

Naglaho ang mga gawang-dharma, at ang mga tao’y tumungo sa salungat sa kabutihang-loob. Sila ring yaon, na naging mga ulap, ay nagpaulan ayon sa sarili nilang kapritso.

Verse 12

सस्यानि तद्भयात्सूते त्वनुप्तापि वसुंधरा । सदैव फलिनो जातास्तरवोप्यवकेशिनः

Sa takot sa kanya, kahit ang lupa—bagaman hindi inihasik—ay nagluluwal ng mga pananim; at kahit ang mga punò, bagaman walang dahon, ay nagiging laging hitik sa bunga.

Verse 13

बंदीकृताः सुरर्षीणां पत्न्यस्तेनातिदर्पिणा । दिवौकसः कृतास्तेन समस्ताः काननौकसः

Dahil sa labis na palalong iyon, ang mga asawa ng mga banal na rishi ng langit ay ibinilanggo; at ang lahat ng naninirahan sa langit ay ginawa niyang mamuhay na parang mga taga-gubat.

Verse 14

मर्त्या अमर्त्यान्स्वगृहं प्राप्तानपि भयार्दिताः । अपि संभाषमात्रेण नार्च्चयंति विपज्जुषः

Ang mga mortal, dinadaganan ng takot, ay hindi gumagalang kahit sa mga walang-kamatayang dumadalaw sa sarili nilang tahanan; yaong nilulunod ng kapahamakan ay ni hindi man lamang nagbibigay-pugay sa isang pagbati.

Verse 15

स्कंद उवाच । न कौलीन्यं न सद्वृत्तं महत्त्वाय प्रकल्पते । एकमेव पदं श्रेयः पदभ्रंशो हि लाघवम्

Sinabi ni Skanda: Hindi ang marangal na angkan, ni ang mabuting asal lamang, ang nagtatakda ng tunay na kadakilaan. Isang matatag na hakbang sa landas ng kabutihan ang mapalad; ang pagdulas sa sariling katayuan ay tunay na kababaan.

Verse 16

विपद्यपि हि ते धन्या न ये दैन्यप्रणोदिताः । धनैर्मलिनचित्तानामालभंतेंगणं क्वचित्

Mapalad nga tunay yaong, kahit sa kapahamakan, ay hindi nahuhulog sa kaabahan; datapwat yaong ang isip ay nadungisan ng yaman, kung minsan ay nakakamit lamang ang puwesto sa bakuran sa pamamagitan ng salapi.

Verse 17

पंचत्वमेव हि वरं लोके लाघववर्ज्जितम् । नामरत्वमपि श्रेयो लाघवेन समन्वितम्

Mas mainam pa ang kamatayan sa mundong ito kung walang kababaan; at maging ang isang uri ng “walang-pangalang imortalidad” ay higit kaysa buhay na may kasamang pagkahamak.

Verse 18

त एव लोके जीवंति पुण्यभाजस्त एव वै । विपद्यपि न गांभीर्यं यच्चेतोब्धिः परित्यजेत्

Sila lamang ang tunay na nabubuhay sa daigdig—sila lamang ang karapat-dapat sa bunga ng kabutihan—na ang pusong tulad-dagat ay hindi iniiwan ang lalim at bigat kahit sa pagsubok.

Verse 19

कदाचित्संपदुदयः कदाचिद्विपदुद्गमः । दैवाद्द्वयमपि प्राप्य धीरो धैर्यं न हापयेत्

Kung minsan sumisikat ang kasaganaan, kung minsan sumisibol ang kapahamakan; kapwa tinatanggap ayon sa tadhana, ang matatag ay hindi dapat mawalan ng tapang.

Verse 20

उदयानुदयौ प्राज्ञैर्द्रष्टव्यौ पुष्पवंतयोः । सदैकरूपताऽत्याज्या हर्षाहर्षौ ततोऽध्रुवौ

Dapat pagmasdan ng marurunong ang pag-usbong at pagkalanta gaya ng sa mga halamang namumulaklak. Iwaksi ang pagnanais ng laging iisang anyo; kaya’t ang ligaya at dalamhati ay di-matatag.

Verse 21

यस्त्वापदं समासाद्य दैन्यग्रस्तो विपद्यते । तस्य लोकद्वयं नष्टं तस्माद्दैन्यं विवर्जयेत्

Ngunit ang sinumang, sa pagharap sa kapahamakan, ay gumuho sa panlulumo, napapahamak; sa kaniya’y nawawala ang dalawang daigdig. Kaya’t talikdan ang kawalang-pag-asa.

Verse 22

आपद्यपि हि ये धीरा इह लोके परत्र च । न तान्पुनः स्पृशेदापत्तद्धैर्येणावधीरिता

Tunay nga, yaong mga matitibay ang loob na nananatiling payapa sa gitna ng pagsubok—sa mundong ito at sa kabila—ay hindi na muling nahahaplos ng kapahamakan, sapagkat napapawalang-lakas ang dalamhati sa kanilang tapang.

Verse 23

भ्रष्टराज्याश्च विबुधा महेशं शरणं गताः । सर्वज्ञेन ततो देवीप्रेरिताऽसुरमर्दने

Ang mga diyos, na nalaglag sa kanilang paghahari, ay sumilong kay Maheśa. Pagkaraan, sa udyok ng Panginoong lubos na nakaaalam, ang Diyosa ay isinugo upang durugin ang asura.

Verse 24

माहेश्वरीं समासाद्य भवान्याज्ञां प्रहृष्टवत् । अमर्त्यायाऽभयं दत्त्वा समरायोपचक्रमे

Lumapit siya kay Māheśvarī at masayang tinanggap ang utos ni Bhavānī. Ipinagkaloob niya ang kawalang-takot sa mga walang-kamatayan, at saka sinimulan ang gawain ng digmaan.

Verse 25

कालरात्रीं समाहूय कांत्या त्रैलोक्यसुंदरीम् । प्रेषयामास रुद्राणी तमाह्वातुं सुरद्रुहम्

Tinawag ni Rudrāṇī si Kālārātrī—nagniningning, ang kagandahan ng tatlong daigdig—at isinugo siya upang tawagin yaong kaaway ng mga diyos.

Verse 26

कालरात्री समासाद्य तं दैत्यं दुष्टचेष्टितम् । उवाच दैत्याधिपते त्यज त्रैलोक्यसंपदम्

Lumapit si Kālārātrī sa dambuhalang may masasamang gawa, at nagsalita: “O panginoon ng mga Daitya, bitawan mo ang paghahari sa tatlong daigdig.”

Verse 27

त्रिलोकीं लभतामिंद्रस्त्वं तु याहि रसातलम् । प्रवर्तंतां क्रियाः सर्वा वेदोक्ता वेदवादिनाम्

“Muling kamtin ni Indra ang tatlong daigdig; ikaw nama’y bumaba sa Rasātala. Magpatuloy nang walang sagabal ang lahat ng ritwal na iniutos ng Veda at isinasagawa ng mga nakaaalam ng Veda.”

Verse 28

अथ चेद्गर्वलेशोऽस्ति तदायाहि समाजये । अथवा जीविताकांक्षी तदिंद्रं शरणं व्रज

“At kung may bahid pa ng pagmamataas, halika—magtagpo tayo sa labanan. Kung nais mong mabuhay, lumapit ka kay Indra at doon magpasaklolo.”

Verse 29

इति वक्तुं महादेव्या महामंगलरूपया । त्वदंतिके प्रेषिताहं मृत्युस्ते तदुपेक्षया

“Upang sabihin ito, ako’y isinugo sa iyong harapan ng Dakilang Diyosa, na ang anyo’y sukdulang pagpapala. Kung iyong wawakasan sa pagwawalang-bahala, kamatayan ang iyo dahil sa paghamak na iyon.”

Verse 30

अतो यदुचितं कर्तुं तद्विधेहि महासुर । परं हितं चेच्छृणुयाज्जीवग्राहं ततो व्रज

“Kaya, O dakilang asura, gawin mo ang nararapat. Kung pakikinggan mo ang tunay na para sa iyong kapakanan, hanapin mo ang daan ng pag-iingat sa buhay at umalis ayon dito.”

Verse 31

इत्याकर्ण्य वचो देव्या महाकाल्याः स दैत्यराट् । प्रजज्वाल तदा क्रोधाद्गृह्यतां गृह्यतामियम्

Pagkarinig sa mga salita ng Diyosa Mahākālī, ang haring-daitiya ay nag-alab sa poot at sumigaw: “Dakpin siya—dakpin siya!”

Verse 32

त्रैलोक्यमोहिनी ह्येषा प्राप्ता मद्भाग्यगौरवैः । त्रैलोक्यराज्यसंपत्ति वल्ल्याः फलमिदं महत्

“Tunay ngang ang umaakit sa tatlong daigdig ay dumating sa akin dahil sa bigat at kadakilaan ng aking sariling kapalaran. Ang dakilang pagkakamit na ito ang hinog na bunga ng baging ng kasaganaan—ang paghahari at yaman sa tatlong daigdig.”

Verse 33

एतदर्थं हि देवर्षि नृपा बंदी कृता मया । अनायासेन मे प्राप्ता गृहमेषा शुभोदयात्

“Dahil dito nga, O banal na rishi, ginawa kong bihag ang mga hari. At ngayon, nang walang hirap, dumating siya sa aking tahanan sa pagsikat ng mapalad na kapalaran.”

Verse 34

अवश्यं यस्य योग्यं यत्तत्तस्येहोपतिष्ठते । अरण्ये वा गृहे वापि यतो भाग्यस्य गौरवात्

“Anuman ang tunay na nararapat sa isang tao, tiyak na dumarating sa kanya rito—sa gubat man o sa tahanan—dahil sa makapangyarihang bigat ng tadhana at kapalaran.”

Verse 35

अंतःपुरचरा एतां नयंत्वंतःपुरं महत् । अनया सदलं कृत्या मम राष्ट्रमलंकृतम्

“Hayaan ang mga babae ng loob-palasyong sambahayan na akayin siya sa dakilang silid-loob. Sa kanya—kasama ng kanyang mga kasama at paglilingkod—napalamutian ang aking kaharian.”

Verse 36

अहो महोदयश्चाद्य जातो मम महामते । केवलं न ममैकस्य सर्वदैत्यान्वयस्य च

“Aba—anong dakilang pagpapala ang sumilang sa akin ngayon, O marunong! At hindi lamang sa akin, kundi sa buong angkan ng mga Daitya.”

Verse 37

नृत्यंतु पितरश्चाद्य मोदंतां बांधवाः सुखम् । मृत्युः कालोंऽतको देवाः प्राप्नुवंत्वद्य मे भयम्

“Sumayaw nawa ngayon ang mga ninuno; magalak nawa sa ligaya ang aking mga kamag-anak. Nawa’y ang Kamatayan, ang Panahon, si Antaka, at maging ang mga diyos—ngayon—ang matakot sa akin!”

Verse 38

इति यावत्समायातास्तां नेतुं सौविदल्लकाः । तावत्तया कालरात्र्या प्रत्युक्तो दैत्यपुंगवः

“Habang sinasabi niya ito, dumating ang mga tagapaglingkod na Sauvidallaka upang siya’y dalhin. Noon din, sinagot ng Kālarātrī ang bantog na pinuno sa mga Daitya.”

Verse 39

कालरात्र्युवाच । दैत्यराज महाप्राज्ञ नैतद्युक्तं भवादृशाम् । वयं दूत्यः परवशा राजनीतिविदुत्तम

“Sinabi ni Kālarātrī: ‘O hari ng mga Daitya, O lubhang matalino—hindi ito nararapat sa tulad mo. Kami’y mga sugo lamang, nasa ilalim ng utos ng iba, O pinakamahusay na nakaaalam ng pamamahala.’”

Verse 40

अल्पोपि दूतसंबाधां न विदध्यात्कदाचन । किं पुनर्ये भवादृक्षा महांतो बलिनोऽधिपाः

“Kahit ang hamak na tao’y hindi dapat manakit o manggulo sa isang sugo kailanman. Lalo na ang tulad mong makapangyarihang pinuno at malakas na panginoon!”

Verse 41

दूतीषु कोनुरागोयं महाराजाल्पिकास्विह । अनायासेन च वयमायास्यामस्तदागमात्

“Ano itong pagkahumaling sa mga babaeng sugo lamang, O dakilang hari—hamak kami rito? Gayunman, darating kaming muli nang walang hirap kapag sumapit ang takdang pagdating.”

Verse 42

विजित्य समरे तां तु स्वामिनीं मम दैत्यप । मादृशीनां सहस्रणि परिभुंक्ष्व यथेच्छया

“Pagkatapos mong madaig sa digmaan ang aking ginang, O panginoon ng mga Daitya, magpakasaya ka sa libu-libong babaeng tulad ko, ayon sa iyong nais.”

Verse 43

अद्यैव ते महासौख्यं भावितस्याविलोकनात् । बांधवानां सुखं तेद्य भविता सह पूर्वजैः

“Ngayong araw ding ito, makakamtan mo ang dakilang ligaya sa pagtanaw sa itinadhana; at ngayong araw, kasama ng iyong mga ninuno, magaganap din ang kaligayahan ng iyong mga kamag-anak.”

Verse 44

संपत्स्यंतेऽद्य ते कामाः सर्वे ये चिरचिंतिताः । अबला सा च मुग्धा च तस्यास्त्राता न कश्चन

“Ngayong araw, matutupad ang lahat ng iyong mga pagnanasang matagal mong pinagnilayan. Siya’y mahina at musmos, at wala ni isa mang tagapagtanggol niya.”

Verse 45

सर्वरूपमयी चैव तां भवान्द्रष्टुमर्हति । अहं हि दर्शयिष्यामि यत्र साऽस्ति जगत्खनिः

“Siya’y tunay na nagtataglay ng lahat ng anyo; nararapat kang tumingin sa kanya. Ako mismo ang magpapakita sa iyo kung saan siya naroroon—siya na pinagmumulan ng daigdig.”

Verse 46

धृतायामपि चैकस्यां कस्ते कामो भविष्यति । अहं ते सन्निधिं नैव त्यक्ष्याम्यद्य दिनावधि

“Kahit isa lamang ang iyong masamsam, anong pagnanasa pa ang matitira sa iyo? Hindi ko iiwan ang iyong piling—mula ngayon hanggang sa magwakas ang araw.”

Verse 47

ततो निवारयैतान्मामादित्सून्सौविदल्लकान् । इति श्रुत्वा वचस्तस्याः स कामक्रोधमोहितः

Pagkaraan ay sinabi niya, “Kaya pigilan mo ang mga Sauvidallaka na nagtatangkang dumakip sa akin!” Nang marinig ang kanyang mga salita, siya’y nalito sa pita at poot.

Verse 48

तामेव बह्वमंस्तैकां दूतीं मृत्योरिवासुरः । शुद्धांतरक्षिणश्चैतां शुद्धां तं प्रापयंत्वरम्

Ang Asura’y inakala ang sugo—nag-iisa—na wari’y si Kamatayan mismo. At ang mga tagapagbantay ng panloob na dako, bagama’t dalisay, ay agad siyang inihatid sa dakilang ginang na yaon.

Verse 49

इति तेन समादिष्टाः सर्वे वर्पवरा मुने । तां धर्तुमुद्यमं चक्रुर्बलेन बलवत्तराः

Kaya, sa kanyang utos, O muni, ang lahat ng mahuhusay na kasama—mas malakas kaysa sa malalakas—ay nagsikap na dakpin siya sa pamamagitan ng dahas.

Verse 50

सा तान्भस्मीचकाराशु हुंकारजनिताग्निना । ततो दैत्यपतिः क्रुद्धो दृष्ट्वा तान्भस्मसात्कृतान्

Sila’y agad niyang ginawang abo sa apoy na sumiklab mula sa kanyang pag-ungal. Nang makita ng panginoon ng mga Daitya na sila’y naging abo, siya’y nag-alab sa galit.

Verse 51

क्षणेनैव तया दूत्या दैत्त्यास्त्र्ययुतसंमितान् । दृशा व्यापारयामास दुर्धरं दुर्मुखं खरम्

Sa isang kisapmata, ang sugong babae, sa sulyap lamang, ay pinakilos ang mga puwersang wari’y sampu-sampung libong sandatang asura—di-mapipigil, kakila-kilabot ang mukha, at mabangis.

Verse 52

सीरपाणिं पाशपाणिं सुरेंद्रदमनं हनुम् । यज्ञारिं खङ्गलोमानमुग्रास्यं देवकंपनम्

“(Ipatawag) si Sīrapāṇi, si Pāśapāṇi, ang manlulupig kay Indra, si Hanūmān; ang kaaway ng yajña, si Khaṅgaloman, si Ugrāsya, at si Devakampana.”

Verse 53

बद्ध्वा पाशैरिमां दुष्टामानयंत्वाशु दानवाः । विध्वस्तकेशवेशां च विस्त्रस्तांबरभूषणाम्

“Gapusin ang masamang babaeng ito sa mga pisi at dalhin siya rito agad, O mga Dānava—gusot ang buhok at kasuotan, nagkalat ang damit at mga alahas.”

Verse 54

इति दैत्याधिपादेशाद्दुर्धरप्रमुखास्ततः । पाशासिमुद्गरधरास्तामादातुं कृतोद्यमाः

Kaya, sa utos ng panginoon ng mga Daitya, si Durdhara at ang iba pa ay sumugod—may tangan na pisi, tabak, at pamukpok—handa siyang dakpin.

Verse 55

गिरींद्रगुरुवर्ष्माणः शस्त्रास्त्रोद्यतपाणयः । दिगंतं ते परिप्राप्तास्तदुच्छ्वासानिलाहताः

Tila mga bundok ang bigat ng kanilang katawan; nakataas sa kamay ang mga sandata at pana, sila’y sumugod hanggang sa dulo ng mga dako—ngunit tinangay pabalik ng hanging mula sa kanyang hininga.

Verse 56

तेषूड्डीनेषु दैत्येषु शतकोटिमितेषु च । निर्जगाम ततः सा तु कालरात्रिर्नभोध्वगा

Nang ang mga Daitya—na may bilang na sandaang koti—ay naihagis at nagkawatak-watak, saka lumitaw si Kālarātri, lumilipad at naglalakbay sa himpapawid.

Verse 57

ततस्तां तु विनिर्यांतीमनुजग्मुर्महासुराः । कोटिकोटिसहस्राणि पूरयित्वा तु रोदसी

Pagkaalis niya, sinundan siya ng mga dakilang Asura; sa libu-libo at koti-koting pangkat, pinuno nila ang dalawang daigdig.

Verse 58

दुर्गोनाम महादैत्यः शतकोटि रथावृतः । गजानामर्बुदशतद्वयेनपारिवारितः

Lumabas ang isang dakilang Daitya na ang pangalan ay Durga, napalilibutan ng sandaang koti ng mga karwahe, at pinaliligiran ng dalawang daang arbuda ng mga elepante.

Verse 59

कोट्यर्बुदेन सहितो हयानां वातरंहसाम् । पदातिभिरसंख्यातैः पच्चूर्णितशिलोच्चयैः

Kasama niya ang isang koṭi-arbuda ng mga kabayong kasingbilis ng hangin, at di-mabilang na mga kawal-lakad na dinudurog ang mababatong burol hanggang maging pulbos.

Verse 60

उदायुधैर्महाभीमैःकृतत्रिजगतीभयैः । समेतः स महादैत्यो दुर्गः क्रुद्धो विनिर्ययौ

Taglay ang mga sandatang lubhang kakila-kilabot na nagpayanig sa tatlong daigdig, ang dakilang Daitya na si Durga—na ganap na nakapisan ang hukbo—ay lumabas na nag-aalab sa poot.

Verse 61

अथ दृष्ट्वा महादेवी विंध्याचलकृतालयाम् । आगत्य कालरात्र्यां च निवेदित तदागसम्

Pagkakita ng Dakilang Diyosa sa nilalang na may tahanang itinindig sa Bundok Vindhya, siya’y lumapit at ipinaalam kay Kālarātri ang nagawang pagkakasala.

Verse 62

महाभुजसहस्राढयां महातेजोभिबृंहिताम् । तत्तद्घोरप्रहरणां रणकौतुकसादराम्

May libu-libong makapangyarihang bisig at puspos ng di-masukat na ningning, tangan niya ang sari-saring kakila-kilabot na sandata—may banal na paggalang na sabik sa sigla ng digmaan.

Verse 63

प्रौद्यच्चंद्रसहस्रांशु निर्मार्जित शुभाननाम् । लावण्यवार्धि निर्गच्छच्चंचच्चंद्रैकचंद्रिकाम्

Ang kanyang mapalad na mukha’y wari’y hinugasan at pinasigla ng sinag ng sanlibong sumisikat na buwan; mula sa dagat ng kanyang ganda’y dumaloy ang iisang nanginginig na liwanag-buwan.

Verse 64

महामाणिक्यनिचय रोचिःखचितविग्रहाम् । त्रैलोक्यरम्यनगरी सुप्रकाशप्रदीपिकाम्

Ang kanyang anyo’y inukitan ng ningning ng nag-uumapaw na bunton ng mahahalagang rubi—tila isang maliwanag na lampara para sa lungsod na kaibig-ibig sa tatlong daigdig.

Verse 65

हरनेत्राग्निनिर्दग्ध कामजीवातुवीरुधम् । लसत्सौंदर्यसंभार जगन्मोहमहौषधिम्

Siya ang halamang nagbibigay-buhay na muling bumubuhay kay Kāma kahit masunog sa apoy ng mata ni Hara—isang napakalaking gamot ng pang-akit sa sanlibutan, hitik sa kumikislap na kagandahan.

Verse 66

विषमेषु शरैर्भिन्नहृदयो दैत्यपुंगवः । आदिष्टवान्महासैन्यनायकानुप्रशासनः

Ang pinunò sa mga Dānava—ang puso’y tinusok ng mga palaso sa gitna ng panganib—ay nag-utos, at pinatnubayan ang mga kapitan ng kaniyang napakalaking hukbo.

Verse 67

अयि जंभ महाजंभ कुजंभ विकटानन । लंबोदर महाकाय महादंष्ट्र महाहनो

“O Jambha, Mahājambha, Kujambha, O nakapangingilabot ang mukha; O malaking tiyan, dambuhalang katawan, may dakilang pangil at makapangyarihang panga!”

Verse 68

पिंगाक्ष महिषग्रीव महोग्रात्युग्रविग्रह । क्रूराक्ष क्रोधनाक्रंद संक्रंदन महाभय

“O may matang kulay-ambar, O may leeg na gaya ng kalabaw; labis na mabangis at kakila-kilabot ang anyo; O malupit ang tingin, umuungal sa galit—O Saṃkrandana, dakilang sindak!”

Verse 69

जितांतक महाबाहो महावक्त्र महीधर । दुंदुभे दुंदुभिरव महादुंदुभिनासिक

“O Jitāntaka, makapangyarihan ang bisig; O dakila ang mukha, tagapagsuporta ng daigdig; O Dundubha, tinig na parang kulog; O may ilong na gaya ng malaking tambol!”

Verse 70

उग्रास्य दीर्घदशनमेवकेश वृकानन । सिंहास्य सूकरमुख शिवाराव महोत्कट

“O mabangis ang mukha, mahahaba ang ngipin; O iisang hibla ng buhok, mukha ng lobo; O mukha ng leon, nguso ng baboy-ramo; O Śivārāva, lubhang kakila-kilabot!”

Verse 71

शुकतुंड प्रचंडास्य भीमाक्ष क्षुदमानस । उलूकनेत्र कंकास्य काकतुंड करालवाक्

“O may tuka’y tulad ng loro, bibig na kakila-kilabot; O may matang nakapanghihilakbot, munting isip; O may matang kuwago, mukhang buwitre; O may tuka ng uwak, pananalitang kasindak-sindak!”

Verse 72

दीर्घग्रीव महाजंघ क्रमेलक शिरोधर । रक्तबिंदो जपानेत्र विद्युज्जिह्वाग्नितापन

“O Dīrghagrīva, Mahājaṅgha, Kramelaka, Śirodhara; O Raktabiṃda, Japānetra, Vidyujjihvā, at Agnitāpana—”

Verse 73

धूम्राक्ष धूमनिःश्वास चंडचंडांशुतापन । महाभीषणमुख्याश्च शृण्वंत्वाज्ञां ममादरात्

“O Dhūmrākṣa, Dhūmaniḥśvāsa, Caṇḍa, Caṇḍāṃśutāpana, at kayong iba pa na pinangungunahan ni Mahābhīṣaṇa—pakinggan ninyo nang may paggalang ang aking utos.”

Verse 74

भवत्स्वेतेषु चान्येषु एतां विंध्यवासिनीम् । धृत्यानेष्यति बुद्ध्या वा बलेनापि च्छलेन वा

“Sa inyo—at sa iba pa—may isang magdadala rito sa Vindhyavāsinī na ito, sa pamamagitan man ng matibay na pasya, ng talino, ng lakas, o kahit ng panlilinlang.”

Verse 76

यांतु क्षिप्रं नयावन्मे पंचेषु शरपीडितम् । मनोविह्वलतां गच्छेदेतत्प्राप्तेरभावतः

“Magsiyaon sila agad at dalhin siya sa akin; sapagkat ako’y pinahihirapan ng mga palaso ng lima (ng diyos ng pag-ibig). Kapag hindi ko siya makamtan, ang aking isip ay malulugmok sa matinding pagkabalisa.”

Verse 77

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दुर्गस्य दनुजेशितुः । प्रोचुः सर्वे तदा दैत्याः प्रबद्धकरसंपुटाः

Nang marinig nila ang mga salita ng malupit na panginoon ng mga Dānava, ang lahat ng mga Daitya ay sumagot noon, na magkasanib ang mga palad sa pagpupugay.

Verse 78

अवधेहि महाराज किमेतत्कर्मदुष्करम् । अनाथायास्तथैकस्या अबलया विशेषतः

Isaalang-alang mo, O dakilang hari: paanong magiging mahirap ang gawaing ito—lalo na’t siya’y nag-iisa, walang tagapagtanggol, at isang babaeng mahina?

Verse 79

अस्या आनयने कोयं महायत्नविधिः प्रभो । कोऽस्मान्प्रलयकालाग्निमहाज्वालावलीसमान्

O panginoon, bakit kailangan pa ng gayong malaking pagsisikap at masalimuot na paraan upang dalhin siya? Sino ang makatatagal sa amin—na tulad ng naglalagablab na apoy sa panahon ng pagkalipol?

Verse 80

सहेत त्रिषु लोकेषु त्वत्प्रसादात्कृतोद्यमान् । यद्यादेशो भवेदद्य तदेंद्रं स मरुद्गणम्

Sa iyong biyaya, kapag kami’y kumilos na, malalampasan namin sa tatlong daigdig ang lahat. Kung ngayon ay ibigay mo ang utos, pati si Indra at ang pangkat ng mga Marut ay mapapasuko.

Verse 81

सांतःपुरं समानीय क्षिप्नुमस्त्वत्पदाग्रतः । भूर्भुवःस्वरिदं सर्वं त्वदाज्ञावशवर्तितम्

Kasama ang kanyang mga kasama at panloob na pangkat, dadalhin namin siya at agad na ilalapag sa harap ng iyong mga paa. Ang buong daigdig—lupa, kalangitan sa pagitan, at langit—ay sumusunod sa iyong utos.

Verse 82

महर्जनस्तपःसत्यलोकास्त्वदधिकारिणः । तत्राप्यसाध्यं नास्माकं त्वन्निदेशान्महासुर

Ang mga daigdig na Mahar, Jana, Tapa, at Satya ay nasa ilalim ng iyong kapamahalaan. Kahit doon, wala kaming hindi magagawa kapag kami’y kumikilos ayon sa iyong utos, O dakilang Asura.

Verse 83

वैकुंठनायको नित्यं त्वदाज्ञापरिपालकः । यानि रम्याणि रत्नानि तानि संप्रेषयन्मुदा

Ang Panginoon ng Vaikuṇṭha ay laging tumatalima sa iyong utos; at may galak niyang ipinadadala sa amin ang anumang maririkit na hiyas na naroroon.

Verse 84

अस्माभिरेव संत्यक्तः कैलासाधिपतिः स वै । विपाशी चातिनिःस्वत्वाद्भस्मकृत्त्यहिभूषणः

Tunay ngang itinakwil namin ang Panginoon ng Kailāsa; sapagkat sa labis na kawalan ng ari-arian, siya’y nagugutom—may abo sa katawan, balat ang kasuotan, at mga ahas ang palamuti.

Verse 85

अर्धांगेनास्मद्भयतो योषिदेका निगूहिता । तस्य ग्रामेपि सकले द्वितीयो न चतुष्पदः

Dahil sa takot sa amin, itinago niya ang iisang babae sa kalahati ng kanyang katawan; at sa buong kanyang nayon ay wala man lamang ikalawang nilalang na may apat na paa.

Verse 86

एकोऽजरद्गवः सोपि नान्यस्मात्परिजीवति । श्मशानवासिनः सर्वे सर्वे कौपीनवाससः

Iisa lamang ang hindi tumatandang toro—at maging siya’y hindi nabubuhay sa pag-asa sa iba. Silang lahat ay naninirahan sa mga libingan; silang lahat ay nakasuot lamang ng bahag.

Verse 87

सर्वे विभूतिधवला सर्वेप्येक कपर्द्दिनः । समस्ते नगरे तस्य वसंत्येवंविधा गणाः

Lahat ay maputi sa banal na abo; at lahat din ay may iisang buhol ng gusot na buhok. Sa buong lungsod niya, nananahan ang gayong mga gaṇa.

Verse 88

तेषां गणानां किं कुर्मो दरिद्राणां वयं विभो । समुद्रा रत्नसंभारं प्रत्यहं प्रेषयंति च

Ano ang magagawa namin para sa mga gaṇa na dukha, O Panginoon? Maging ang mga karagatan ay araw-araw nagpapadala ng bunton ng mga hiyas.

Verse 89

नागा वराकाश्चास्माकं सायंसायं स्वयं प्रभो । प्रदीपयंति सततं फणा रत्नप्रदीपकान्

At ang aming mapagkumbabang mga nāga, gabi-gabi, O Panginoon, ay patuloy na nagsisindi ng mga lamparang-hiyas sa ibabaw ng kanilang mga talukap (fana).

Verse 90

कल्पद्रुमः कामगवी चिंतामणिगणा बहु । तव प्रसादादस्माकमपि तिष्ठंति वेश्मसु

Ang punong nagbibigay ng nais, ang bakang nagkakaloob ng hiling, at maraming pangkat ng mga batong cintāmaṇi—sa Iyong biyaya, maging sa aming mga tahanan ay naroroon.

Verse 91

वायुर्व्यजनतां यातस्त्वां सेवेत प्रयत्नतः । स्वच्छान्यंबूनि वरुणः प्रत्यहं पूरयत्यहो

Si Vāyu, na naging tagapaypay, ay masikap na naglilingkod sa Iyo; at si Varuṇa—kamangha-mangha—ay araw-araw pumupuno ng malinaw na mga tubig.

Verse 92

वासांसि क्षालयेदग्निश्चंद्रश्छत्रधरः स्वयम् । सूर्यः प्रकाशयेन्नित्यं क्रीडावाप्यंबुजानि च

Si Agni ang naghuhugas ng mga kasuotan; ang Buwan mismo ang may tangan ng payong; at ang Araw ay laging nagliliwanag sa mga lotus sa mga lawa ng paglilibang.

Verse 93

कस्त्वत्प्रसादं नेक्षेत मर्त्यामर्त्योरगेषु च । सर्वे त्वामुपजीवंति सुराऽसुरखगादयः

Sino nga ba ang hindi hihingi ng iyong mapagpalang biyaya—sa mga mortal, sa mga walang-kamatayan, at maging sa lahi ng mga ahas? Sapagkat lahat ay nabubuhay na umaasa sa iyo: mga deva, asura, mga ibon, at iba pa.

Verse 94

पश्य नः पौरुषं राजन्नानयामो बलादिमाम् । इत्युक्त्वा युगपत्सर्वे क्षुब्धास्तोयधयो यथा

“Masdan ang aming kagitingan, O Hari—dadalhin namin siya rito sa lakas!” Pagkasabi nito, sabay-sabay silang sumugod, na parang mga tubig na biglang nagngangalit.

Verse 95

संवर्तकालमासाद्य प्लावितुं जगतीमिमाम् । रणतूर्य निनादश्च समुत्तस्थौ समंततः

Na wari’y dumating ang panahon ng pagkalusaw ng sansinukob upang bahain ang buong daigdig, ang ugong ng mga tambuli ng digmaan ay umalingawngaw sa lahat ng dako.

Verse 96

रोमांचिता यच्छ्रवणात्कातरा अप्यकातराः । ततो देवा भयत्रस्ताश्चकंपे च वसुंधरा

Sa pagkarinig pa lamang nito, maging ang matatapang ay nanginig at kinilabutan. Pagkaraan, ang mga deva ay natakot, at ang mismong lupa ay yumanig.

Verse 97

क्षुब्धा अंबुधयः सर्वे पेतुर्नक्षत्रमालिकाः । रोदसीमंडलं व्याप्तं तेन तूर्यरवेण वै

Nayanig ang lahat ng karagatan, at wari’y nalaglag ang mga kuwintas ng mga bituin; napuno ang buong kalawakan ng langit at lupa ng dagundong ng mga turya sa digmaan.

Verse 98

ततो भगवती देवी स्वशरीरसमुद्भवाः । शक्तीरुत्पादयामास शतशोऽथ सहस्रशः

Pagkaraan, ang Mapalad na Devi ay lumikha ng mga kapangyarihang isinilang mula sa sarili niyang katawan—daan-daan, at saka libu-libo, na mga Śakti.

Verse 99

ताभिः शक्तिभिरेतेषां बलिनां दितिजन्मनाम् । प्रत्येकं परितो रुद्ध उद्वेलः सैन्यसागरः

Sa pamamagitan ng mga Śakti na iyon, ang umaalon na dagat ng hukbo ng mga makapangyarihang demonyong anak ni Diti ay napaligiran sa lahat ng panig—bawat pangkat ay hiwa-hiwalay na kinubkob at pinigil.

Verse 100

शस्त्रास्त्राणि महादैत्यैर्यान्युत्सृष्टानि संगरे । ताभिः शक्तिभिरुग्राणि तृणीकृत्योज्झितान्यरम्

Ang mababangis na sandata at mga pana’t sibat na inihagis sa labanan ng malalaking demonyo—ginawa iyon ng mga Śakti na parang damo lamang at agad na itinaboy palayo.

Verse 110

स च बाणस्तया देव्या निज बाणैर्महाजवैः । निवारितोपि वेगेन तां देवीमभ्यगान्मुने

Ngunit ang palasong iyon—bagaman sinalag ng Devi sa sarili niyang mga palasong ubod-bilis—sa tindi ng puwersa ay sumugod pa rin patungo sa Diyosa, O pantas.

Verse 119

तावञ्जगज्जनन्याताः प्रेरिता निज शक्तयः । विचेरुर्दैत्यसैन्येषु संवर्ते मृत्युसैन्यवत्

Sa gayong katagal, ang sariling mga Śakti ng Ina ng sanlibutan—sa Kaniyang utos na pinakilos—ay lumibot sa mga hukbo ng mga daitya, na wari’y mga kawal ni Kamatayan sa oras ng pagkalusaw.