Adhyaya 32

Verse 1

अगस्त्य उवाच । बर्हियान समाचक्ष्व हरिकेशसमुद्भवम् । कोसौ कस्य सुतः श्रीमान्कीदृगस्य तपो महत्

Wika ni Agastya: O Barhiyāna, isalaysay mo sa akin ang isinilang mula kay Harikeśa. Sino ang marangal na iyon—kaninong anak siya, at ano ang anyo ng kanyang dakilang pag-aayuno?

Verse 2

कथं च देवदेवस्य प्रियत्वं समुपेयिवान् । काशीवासिजनीनोभूत्कथं वा दंडनायकः

Paano niya natamo ang minamahal na biyaya ng Diyos ng mga diyos? At paano siya naging kabilang sa mga naninirahan sa Kāśī—at paano nga siya naging Daṇḍanāyaka, tagapagdala ng kapangyarihan at parusa?

Verse 3

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं प्रसादं कुरु मे विभो । अन्नदत्वं च संप्राप्तः कथमेष महामतिः

Ito ang nais kong marinig; maging mahabagin ka sa akin, O Panginoon. Paano natamo ng dakilang-isip na ito ang kalagayang Annada—ang nagbibigay ng pagkain at tagapagpanatili ng buhay?

Verse 4

संभ्रमो विभ्रमश्चोभौ कथं तदनुगामिनौ । विभ्रांतिकारिणौ क्षेत्रवैरिणां सर्वदा नृणाम्

At paano naging mga kasunod niya ang Saṃbhrama at Vibhrama—kapwa sila? Paano sila laging nananatiling mga tagapagligaw, nagdudulot ng pagkalito sa mga taong kaaway ng banal na Kṣetra, ang Kāśī?

Verse 5

स्कंद उवाच । सम्यगापृच्छि भवता काशीवासिसमाहितम् । कुंभसंभव विप्रर्षे दंडपाणि कथानकम्

Wika ni Skanda: Wasto ang iyong pagtatanong, O Kumbha-sambhava, pinakamainam sa mga brāhmaṇa, tungkol sa salaysay ni Daṇḍapāṇi—yaong tapat sa Kāśī at lubos na nakatuon sa kabanalan nito.

Verse 6

यदाकर्ण्य नरः प्राज्ञ काशीवासस्य यत्फलम् । निष्प्रत्यूहं तदाप्नोति विश्वभर्त्तुरनुग्रहात्

O pantas, kapag napakinggan ng tao ang bunga ng paninirahan sa Kāśī, tinatamo niya ang gayong kabutihang-loob nang walang hadlang—sa biyaya ng Tagapagtaguyod ng sansinukob.

Verse 7

रत्नभद्र इति ख्यातः पर्वते गंधमादने । यक्षः सुकृतलक्षश्रीः पुरा परम धार्मिकः

Noong una, sa Bundok Gandhamādana, may isang Yakṣa na tanyag sa pangalang Ratnabhadra—taglay ang kasaganahang bunga ng maraming mabubuting gawa, at lubhang matuwid.

Verse 8

पूर्णभद्रं सुतं प्राप्य सोऽभूत्पूर्णमनोरथः । वयश्चरममासाद्य भुक्त्वा भोगाननेकशः

Nang makamtan niya ang anak na si Pūrṇabhadra, napuspos ang kanyang mga hangarin; at nang dumating siya sa huling yugto ng buhay, nalasap niya nang sagana ang sari-saring kaligayahan.

Verse 9

शांभवेनाथ योगेन देहमुत्सृज्य पार्थिवम् । आससादाशवं शांतं शांतसर्वेंद्रियार्थकः

Pagkatapos, sa pamamagitan ng Śāmbhava-yoga, iniwan niya ang makalupang katawan at narating ang payapang kalagayan—ganap na napatahimik ang mga pandama at ang kanilang mga layon.

Verse 10

पितर्युपरतेसोऽथ पूर्णभद्रो महायशाः । सुकृतोपात्तविभव भवसंभोगभुक्तिभाक्

Nang pumanaw ang kanyang ama, ang dakilang-kapuri-puring Pūrṇabhadra—taglay ang yaman na natipon sa bisa ng kabutihang-gawa—ay naging tagapagtamasa ng mga karanasan at ligaya ng makamundong buhay.

Verse 11

सर्वान्मनोरथांल्लेभे विना स्वर्गैकसाधनम् । गार्हस्थ्याश्रम नेपथ्यं पथ्यं पैतामहं महत्

Natamo niya ang lahat ng minimithing layon—maliban sa iisang daan tungo sa langit. Isinuot niya ang anyo at sinunod ang disiplina ng āśrama ng maybahay, ang mabuti at kagalang-galang na landas na minana sa mga ninuno.

Verse 12

संसारतापसंतप्तावयवामृतसीकरम् । अपत्यं पततां पोतं बहुक्लेशमहार्णवे

Ang anak ay tila ambon ng amṛta sa mga sangkap na napapaso sa init ng buhay-mundo; sa mga lumulubog, siya’y bangka sa malawak na karagatang hitik sa maraming paghihirap.

Verse 13

पूर्णभद्रोऽथ संवीक्ष्य मंदिरं सर्वसुंदरम् । तद्बालकोमलालाप विकलं त्यक्तमंगलम्

Pagkaraan, si Pūrṇabhadra, nang masdan ang tahanang lubhang marikit sa lahat ng paraan, ay nabagabag; sapagkat wala roon ang malambing at matamis na daldal ng bata, kaya wari’y nawala ang pagpapala at kabutihang-palad.

Verse 14

शून्यं दरिद्रहृदिव जीर्णारण्यमिवाथवा । पांथवत्प्रांतरमिव खिन्नोऽतीवानपत्यवान्

Sa walang anak, ang lahat ay tila hungkag—gaya ng puso ng dukha, gaya ng gubat na laos at lupaypay, gaya ng ilang na kapatagan para sa naglalakbay; kaya siya’y labis na nanlumo.

Verse 15

आहूय गृहिणी सोऽथ यक्षः कनककुंडलाम् । उवाच यक्षिणीं श्रेष्ठां पूर्णभद्रो घटोद्भव

Pagkaraan, ang Yakṣang si Pūrṇabhadra—na isinilang mula sa palayok—ay ipinatawag ang kanyang maybahay, ang marangal na Yakṣiṇī na may suot na gintong hikaw, at siya’y kinausap.

Verse 16

न हर्म्यं सुखदं कांते दर्पणोदरसुंदरम् । मुक्ता गवाक्षसुभगं चंद्रकांतशिलाजिरम्

Sinta, ang palasyong ito’y hindi tunay na nagbibigay-ligaya—bagaman marikit ang mga bulwagang wari’y salamin sa loob, pinalamutian ng mga bintanang tila perlas, at nilatagan ng mga lapidang batong buwan.

Verse 17

पद्मरागेंद्रनीलार्चिरर्चिताट्टालकं क्वणत् । विद्रुमस्तंभशोभाढ्यं स्फुरत्स्फटिककुड्यवत्

Umaalingawngaw ang matatayog na terasa, kumikislap sa sinag ng mga rubi at sapiro; lalo pang pinayaman ng ganda ng mga haliging koral, at ang mga pader ay nagniningning na parang kumikidlat na kristal.

Verse 18

प्रेंखत्पताकानिकरं मणिमाणिक्यमालितम् । कृष्णागुरुमहाधूप बहुलामोदमोदितम्

Umuugoy ang mga kumpol ng watawat; ito’y sinasapinan ng mga kuwintas ng hiyas at mamahaling bato; at napupuno ng galak sa masaganang samyo ng dakilang insenso mula sa maitim na agaru.

Verse 19

अनर्घ्यासनसंयुक्तं चारुपर्यंकभूषितम् । रम्यार्गलकपाटाढ्यं दुकूलच्छन्नमंडपम्

Nilagyan ito ng di-matatawarang mga upuan at pinalamutian ng maririkit na higaan; may magagandang pintuang may tarangkahan at kandado, at mga mandapang natatakpan ng pinong tela.

Verse 20

सुरम्यरतिशालाढ्यं वाजिराजिविराजितम् । दासदासीशताकीर्णं किंकिणीनादनादितम्

Hitik ito sa lubhang kaakit-akit na mga bulwagang ligaya; nagniningning sa hanay-hanay ng mariringal na kabayo; siksik sa daan-daang alipin na lalaki at babae, at umaalingawngaw sa tunog ng mga kampanilyang kumakalansing.

Verse 21

नूपुरारावसोत्कंठ केकिकेकारवाकुलम् । कूजत्पारावत कुलं गुरुसारीकथावरम्

Nananabik sa kaluluwa sa kalansing ng mga nupura; napupuno ng hiyaw ng mga pabo; may mga kawan ng kalapati na humuhuni, at ang kaaya-aya at mabigat na salitaan ng mga ibong mynah.

Verse 22

खेलन्मरालयुगलं जीवं जीवककांतिमत् । माल्याहूत द्विरेफाणां मंजुगुंजारवावृतम्

May mapaglarong mga pares ng sisne, at ang mga ibong jīva—kumikinang na gaya ng jīvakā—samantalang ang mga bubuyog, na inaakit ng mga garland, ay bumabalot sa pook ng matamis na ugong.

Verse 23

कर्पूरैण मदामोद सोदरानिलवीजितम् । क्रीडामर्कटदंष्ट्राग्री कृतमाणिक्यदाडिमम्

Pinapaypayan ito ng simoy na mabango na parang kampor at lasing na tamis ng pulot; at ang mga granada, gaya ng mga rubi, ay wari’y hinubog ng matutulis na ngipin ng mapaglarong mga unggoy.

Verse 24

दाडिमीबीजसंभ्रांतशुकतुंडात्तमौक्तिकम् । धनधान्यसमृद्धं च पद्मालयमिवापरम्

Ang mga perlas ay waring kinuha mula sa tuka ng mga loro habang nagkakagulo sila sa mga butil ng granada; at ang pook ay sagana sa yaman at ani—na parang isa pang tahanan ni Lakṣmī.

Verse 25

कमलामोदगर्भं च गर्भरूपं विना प्रिये । गर्भरूपमुखं प्रेक्ष्ये कथं कनककुडले

“Sinta—bagaman minamasdan ko ang mukhang Garbha-rūpa na may sinapupunang halimuyak ng lotus, wala sa akin ang mismong anyong-sanggol. Paano, O Kanakakuṇḍala, ko kailanman masisilayan ang anyong iyon?”

Verse 26

यद्युपायोऽस्ति तद्ब्रूहि धिगपुत्रस्य जीवितम् । सर्वशून्यमिवाभाति गृहमेतदनंगजम्

“Kung may paraan, sabihin mo sa akin. Sumpa sa buhay ng walang anak na lalaki! Ang bahay na ito’y wari’y lubos na hungkag—walang munting supling.”

Verse 27

पुण्यवानितरो वापि मम क्षेत्रस्य सेवया । मुक्तो भवति देवेशि नात्र कार्या विचारणा

“Mabuti man o masama, sa paglilingkod sa Aking banal na kṣetra ay nagkakamit ng kalayaan, O Ginang ng Panginoon; dito’y walang dapat pag-alinlangan.”

Verse 28

प्रलपंतमिव प्रोच्चैः प्रियं कनककुंडला । बभाषेंऽतर्विनिःश्वस्य यक्षिणी सा पतिव्रता

Na wari’y siya’y humahagulgol nang malakas, ang Yakṣiṇī na tapat sa asawa ay nagsalita sa minamahal niyang Kanakakuṇḍala, habang sa loob ay malalim ang buntong-hininga.

Verse 29

कनककुंडलोवाच । किमर्थं खिद्यसे कांत ज्ञानवानसि यद्भवान् । अत्रोपायोऽस्त्यपत्याप्त्यै विस्रब्धमवधारय

Sinabi ni Kanakakuṇḍala: “Bakit ka nalulumbay, mahal, gayong ikaw ay marunong? Dito’y may paraan upang magkamit ng supling—pakinggan mo nang buong pagtitiwala.”

Verse 30

किमुद्यमवतां पुंसां दुर्लभं हि चराचरे । ईश्वरार्पितबुद्धीनां स्फुंरंत्यग्रे मनोरथाः

“Sa taong masikap, ano ba ang mahirap sa gumagalaw at di-gumagalaw na daigdig? Sa mga nag-aalay ng isip sa Panginoon, ang mga hangarin ay nagliliwanag at natutupad sa harap nila.”

Verse 31

दैवं हेतुं वदंत्येवं भृशं कापुरुषाः पते । स्वयं पुराकृतं कर्म दैवं तच्च न हीतरत्

“Ang tadhana ang sanhi,” wika ng mga duwag, O Panginoon, at labis nila itong inuulit. Ngunit ang “tadhana” ay sariling karma lamang na ginawa noon—wala nang iba pa.

Verse 32

ततः पौरुषमालंब्य तत्कर्म परिशांतये । ईश्वरं शरणं यायात्सर्वकारणकारणम्

Kaya, umasa sa sariling matuwid na pagsisikap; upang mapayapa ang bunga ng mga gawang iyon, magkanlong sa Panginoon—ang Sanhi ng lahat ng sanhi.

Verse 33

अपत्यं द्रविणं दारा हारा हर्म्य हया गजाः । सुखानि स्वर्गमोक्षौ च न दूरे शिवभक्तितः

Mga anak, kayamanan, kabiyak, mga hiyas, palasyo, mga kabayo at elepante—mga ginhawang makamundo, at maging langit at kalayaan—ay hindi malayo sa may debosyon kay Śiva.

Verse 34

विधातुः शांभवीं भक्तिं प्रिय सर्वे मनोरथाः । सिद्धयोष्टौ गृहद्वारं सेवंते नात्र संशयः

O minamahal, para kay Lumikha (Brahmā), sa pamamagitan ng debosyon kay Śambhu, natatamo ang lahat ng ninanais; at ang walong siddhi ay tila naglilingkod sa pintuan ng tahanan—walang pag-aalinlangan.

Verse 35

नारायणोपि भगवानंतरात्मा जगत्पतिः । चराचराणामविता जातः श्रीकंठसेवया

Maging si Panginoong Nārāyaṇa—ang Panloob na Sarili at Panginoon ng sansinukob, tagapangalaga ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—ay nagkamit ng dakilang kalagayan sa paglilingkod kay Śrīkaṇṭha (Śiva).

Verse 36

ब्रह्मणः सृष्टिकर्त्तृत्वं दत्तं तेनैव शंभुना । इंद्रादयो लोकपाला जाता शंभोरनुग्रहात्

Kay Brahmā ay ipinagkaloob ni Śambhu ang tungkuling paglikha; at sina Indra at iba pang tagapangalaga ng mga daigdig ay sumilang sa biyaya ni Śambhu.

Verse 37

मृत्युंजयं सुतं लेभे शिलादोप्यनपत्यवान् । श्वेतकेतुरपि प्राप जीवितं कालपाशतः

Si Śilāda, bagaman walang supling, ay nagkamit ng anak—si Mṛtyuñjaya; at si Śvetaketu man ay muling nabuhay, nakawala sa tali ng Panahon (Kāla).

Verse 38

क्षीरार्णवाधिपतितामुपमन्युरवाप्तवान् । अंधकोप्यभवद्भृंगी गाणपत्यपदोर्जितः

Nakamit ni Upamanyu ang pagka-panginoon sa Karagatang Gatas; at maging si Andhaka ay naging Bhṛṅgī, nagwagi ng marangal na antas sa mga gaṇa ni Śiva.

Verse 39

जिगाय शार्ङ्गिणं संख्ये दधीचिः शंभुसेवया । प्राजापत्यपदं प्राप दक्षः संशील्य शंकरम्

Nadaig ni Dadhīci si Śārṅgin sa digmaan sa pamamagitan ng paglilingkod kay Śambhu; at si Dakṣa ay nagkamit ng katungkulan bilang Prajāpati sa tapat na paggalang kay Śaṅkara.

Verse 40

मनोरथपथातीतं यच्च वाचामगोचरम् । गोचरो गोचरीकुर्यात्तत्पदं क्षणतो मृडः

Yaong kalagayang lampas sa landas ng pagnanasa at di-maabot ng pananalita—ginagawang tuwirang mararanasan ni Mṛḍa, ang Maawain, sa isang kisapmata.

Verse 41

अनाराध्य महेशानं सर्वदं सर्वदेहिनाम् । कोपि क्वापि किमप्यत्र न लभेतेति निश्चितम्

Kung hindi sasambahin si Maheśāna, ang Tagapagkaloob ng lahat sa lahat ng may katawan, walang sinuman, saanman, ang makakamtan ng anuman sa mundong ito—tiyak ito.

Verse 42

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शंकरं शरणं व्रज । यदिच्छसि प्रियं पुत्रं प्रियसर्वजनीनकम्

Kaya nga, sa buong pagsisikap, kay Śaṅkara ka magkanlong. Kung ninanais mo ang isang minamahal na anak—na mahal ng lahat—siya ang hanapin mong kanlungan.

Verse 43

इति श्रुत्वा वचः पत्न्याः पूर्णभद्रः स यक्षराट् । आराध्य श्रीमहादेवं गीतज्ञो गीतविद्यया

Pagkarinig sa mga salita ng kanyang asawa, si Pūrṇabhadra—ang hari ng mga Yakṣa—ay sumamba kay Śrī Mahādeva, bihasa sa banal na awit at sa pagsamba sa pamamagitan ng kaalamang-himno.

Verse 44

दिनैः कतिपयैरेव परिपूर्णमनोरथः । पुत्रकाममवापोच्चैस्तस्यां पत्न्यां दृढव्रतः

Sa iilang araw lamang, natupad ang kanyang hangarin. Matatag sa kanyang panata, nakamtan niya sa pamamagitan ng kanyang asawa ang minimithing biyaya ng isang anak.

Verse 45

नादेश्वरं समभ्यर्च्य कैः कैर्नापि स्वचिंतितम् । तस्मात्काश्यां प्रयत्नेन सेव्यो नादेश्वरो नृभिः

Kung hindi wasto at taimtim na sasambahin si Nādeśvara, hindi natutupad ang sinumang minimithing layon. Kaya sa Kāśī, dapat pag-ukulan ng pagsisikap ng mga tao ang paglilingkod at pagsamba kay Nādeśvara.

Verse 46

अंतर्वत्न्यथ कालने तत्पत्नी सुषुवे सुतम् । तस्य नाम पिता चक्रे हरिकेश इति द्विज

Pagkaraan ng panahon, nang siya’y nagdalang-tao, ang kanyang asawa ay nagsilang ng isang anak na lalaki. At ang ama’y nagbigay ng pangalang Harikeśa, O dalawang-ulit-na-isinilang.

Verse 47

प्रीतिदायं ददौ चाथ भूरिपुत्राननेक्षणात् । पूर्णभद्रस्तथागस्त्य हृष्टा कनककुंडला

Pagkatapos, sa galak sa pagtanaw sa mukha ng kanyang maraming supling, si Pūrṇabhadra ay nagkaloob ng mga handog ng pagdiriwang; at si Kanakakuṇḍalā ay nagalak din, O Agastya.

Verse 48

बालोऽपि पूर्णचंद्राभ वदनो मदनोपमः । वृद्धिं प्रतिक्षणं प्राप शुक्लपक्ष इवोडुराट्

Kahit bata pa, ang kanyang mukha’y kumikislap na tila kabilugan ng buwan, at kagandahan niya’y tulad ni Kāma. Sa bawat sandali’y lumalago siya—gaya ng buwang sumisikat sa maliwanag na kalahati.

Verse 49

यदाष्टवर्षदेशीयो हरिकेशोऽभवच्छिशुः । नित्यं तदाप्रभृत्येवं शिवमेकममन्यत

Nang ang batang si Harikeśa ay umabot sa may walong taong gulang, mula noon ay palagi niyang itinuring si Śiva lamang bilang tanging kanlungan at pinakamataas na katotohanan.

Verse 50

पांसुक्रीडनसक्तोपि कुर्याल्लिंगं रजोमयम् । शाद्वलैः कोमलतृणैः पूजयेच्च स कौतुकम्

Kahit abala sa paglalaro sa buhangin, gumagawa siya ng liṅga mula sa alikabok; at sa sariwa’t malalambot na damo ay sinasamba niya iyon—na may masayang pananabik.

Verse 51

आकारयति मित्राणि शिवनाम्नाऽखिलानि सः । चंद्रशेखरभूतेश मृत्युंजय मृडेश्वरः

Tinatawag niya ang kanyang mga kaibigan sa mga pangalan ni Śiva lamang—“Candraśekhara”, “Bhūteśa”, “Mṛtyuṃjaya”, “Mṛḍeśvara”, at iba pa.

Verse 52

धूर्जटे खंडपरशो मृडानीश त्रिलोचन । भर्गशंभोपशुपते पिनाकिन्नुग्रशंकर

O Dhūrjaṭa, O may hawak ng palakol sa digmaan, O Panginoon ni Mṛḍānī, O Tatlong-Mata; O Bharga, O Śambhu, O Paśupati, O tagapagdala ng busog na Pināka—O mabagsik at mapalad na Śaṅkara!

Verse 53

त्वमंत्यभूषां कुरु काशिवासिनां गले सुनीलां भुजगेंद्र कंकणाम् । भालेसु नेत्रां करिकृत्तिवाससं वामेक्षणालक्षित वामभागाम्

Maging ikaw ang huling at sukdulang palamuti ng mga naninirahan sa Kāśī—Ikaw na may lalamunang bughaw na bughaw, na ang pulseras ay ang dakilang hari ng mga ahas; na sa noo’y may Mata; na nakabihis ng balat ng elepante; at na sa kaliwang panig ay may tatak ng sulyap ng Diyosa sa Iyong kaliwa.

Verse 54

अजिनांबरदिग्वासः स्वर्धुनी क्लिन्नमौलिज । विरूपाक्षाहिनेपथ्य गृणन्नामावलीमिमाम्

Nakasuot ng kasuotang balat at ang mga dako mismo bilang damit, na ang buhol-buhol na buhok ay basâ sa makalangit na ilog; pinalamutian ng mga ahas at taglay ang di-mapapantayang Mata—sa gayon dapat bigkasin ang kuwintas ng mga Pangalan na ito.

Verse 55

सवयस्कानिति मुहुः समाह्वयति लालयन् । शब्दग्रहौ न गृह्णीतस्तस्यान्याख्यां हरादृते

Sa paglalambing at paghele, paulit-ulit niyang tinatawag, “O mga kaedad kong kasama!”—ngunit ang kanyang dalawang “tagasalo ng salita” (mga tainga) ay hindi sumasagap ng ibang pangalan para sa kanya maliban kay “Hara”.

Verse 56

पद्भ्यां न पद्यते चान्यदृते भूतेश्वराजिरात् । द्रष्टुं रूपांतरं तस्य वीक्षणेन विचक्षणे

Sa kanyang mga paa, wala siyang tinutungtungan kundi ang looban ni Bhūteśvara; at sa kanyang mapanuring paningin, hindi niya matiis masdan ang ibang anyo.

Verse 57

रसयेत्तस्य रसना हरनामाक्षरामृतम् । शिवांघ्रिकमलामोदाद्घ्राणं नैव जिघृक्षति

Tinitikman ng kanyang dila ang nektar ng mga pantig ng Pangalan ni Hara; at ang kanyang ilong, nalalasing sa halimuyak ng mga lotus-na-paa ni Śiva, ay hindi na naghahangad ng ibang samyo.

Verse 58

करौ तत्कौतुककरौ मनो मनति नापरम् । शिवसात्कृत्यपेयानि पीयते तेन सद्धिया

Ang kanyang mga kamay ay nagagalak lamang sa gayong paglilingkod; ang kanyang isip ay hindi lumilihis sa iba. Sa dalisay na pagkaunawa, iniinom niya lamang ang yaong unang inialay kay Śiva, bilang pinabanal.

Verse 59

भक्ष्यते सर्वभक्ष्याणि त्र्यक्षप्रत्यक्षगान्यपि । सर्वावस्थासु सर्वत्र न स पश्येच्छिवं विना

Maaaring kainin niya ang lahat ng uri ng pagkain—maging yaong natamo sa harapang presensya ng Tatlong-Mata—ngunit sa bawat kalagayan at saanman, wala siyang nakikita kundi si Śiva.

Verse 60

गच्छन्गायन्स्वपंस्तिष्ठञ्च्छयानोऽदन्पिबन्नपि । परितस्त्र्यक्षमैक्षिष्ट नान्यं भावं चिकेति सः

Naglalakad man, umaawit, natutulog, nakatayo, nakahiga, kumakain o umiinom—sa paligid niya’y lagi niyang namamasdan ang Tatlong-Mata; wala siyang kinikilalang ibang katotohanan.

Verse 61

क्षणदासु प्रसुप्तोपि क्व यासीति वदन्मुहुः । क्षणं त्र्यक्ष प्रतीक्षस्व बुध्यतीति स बालकः

Kahit sa gabi, bagaman mahimbing, paulit-ulit niyang sinasabi: “Saan Ka paroroon? O Tryakṣa, maghintay Ka muna!”—at sa gayon ang bata’y nagigising (tanging kay Śiva).

Verse 62

स्पष्टां चेष्टां विलोक्येति हरिकेशस्य तत्पिता । अशिक्षयत्सुतं सोऽथ गृहकर्मरतो भव

Nang malinaw na makita ng ama ang hayag na asal ni Harikeśa, tinuruan niya ang anak: “Maging masigasig ka sa mga tungkulin ng tahanan.”

Verse 63

एते तुरंगमा वत्स तवैतेऽश्वकिशो रकाः । चित्राणीमानि वासांसि सुदुकूलान्यमूनि च

“Anak kong mahal, ito ang iyong mga kabayo—mga mainam na batang kabayong matitikas. At ito ang mga kasuotang sari-sari ang kulay, pati ang mahuhusay na telang sutla.”

Verse 64

रत्नान्याकरशुद्धानि नानाजातीन्यनेकशः । कुप्यं बहुविधं चैतद्गोधनानि महांति च

“Narito ang mga hiyas na dalisay mula sa mga minahan, sari-saring uri at sagana; at narito rin ang maraming uri ng mahahalagang bagay, at malalaking kawan ng baka.”

Verse 65

अमत्राणि महार्हाणि रौप्य कांस्यमयानि च । पणनीयानि वस्तूनि नानादेशोद्भवान्यपि

“Mayroon ding mamahaling mga sisidlan—yari sa pilak at tanso—at mga kalakal na maipagbibili, na dinala pa mula sa iba’t ibang lupain.”

Verse 66

चामराणि विचित्राणि गंधद्रव्याण्यनेकशः । एतान्यन्यानि बहुशस्त्वनेके धान्यराशयः

May mga mariringal na pamaypay na chāmara, sari-saring mababangong sangkap, at marami pang iba—maging mga bunton ng butil na sagana.

Verse 67

एतत्त्वदीयं सकलंवस्तुजातं समंततः । अर्थोपार्जनविद्याश्च सर्वाः शिक्षस्व पुत्रक

Ang buong kalipunang ito ng mga ari-arian ay sa iyo sa lahat ng paraan. Matuto ka, anak, ng lahat ng kaalaman at kasanayang sa tama’y nagkakamit ng yaman.

Verse 68

चेष्टास्त्यज दरिद्राणां धूलिधूसरिणाममूः । अभ्यस्यविद्याः सकला भोगान्निर्विश्य चोत्तमान्

Talikdan mo ang mga gawi ng dukha—yaong nababalutan ng alikabok at hamak. Sanayin at paghusayin ang lahat ng pag-aaral, at saka tamasahin ang pinakadakilang ligaya.

Verse 69

तां दशां चरमां प्राप्य भक्तियोगं ततश्चर । असकृच्छिक्षितः पित्रेत्यवमन्य गुरोर्गिरम्

Pagdating mo sa huling antas, saka isagawa ang yoga ng debosyon (bhakti). Gayunman, bagaman paulit-ulit na tinuruan ng ama, binale-wala niya ang salita ng nakatatanda at guro.

Verse 70

रुष्टदृष्टिं च जनकं कदाचिदवलोक्य सः । निर्जगाम गृहाद्भीतो हरिकेश उदारधीः

Minsan, nang makita niya ang galit na titig ng kanyang ama, si Harikeśa—bagaman marangal ang isip—ay natakot at lumabas mula sa bahay.

Verse 71

ततश्चिंतामवापोच्चैर्दिग्भ्रांतिमपि चाप्तवान् । अहो बालिशबुद्धित्वात्कुतस्त्यक्तं गृहं मया

Pagkaraan, siya’y nilamon ng matinding pangamba at naligaw pa ng landas. “Ay! Sa kamangmangan ng isip-bata—bakit ko iniwan ang aking tahanan?”

Verse 72

क्व यामि क्व स्थिते शंभो मम श्रेयो भविष्यति । पित्रा निर्वासितश्चाहं न च वेद्म्यथ किंचन

“Saan ako tutungo, at saan ako mananatili, O Śambhu? Ano ang magiging tunay kong kapakanan? Pinalayas ako ng aking ama, at wala akong nalalaman—ano ang susunod kong gagawin.”

Verse 73

इति श्रुतं मया पूर्वं पितुरुत्संगवर्तिना । गदतस्तातपुरतः कस्यचिद्वचनं स्फुटम्

“Noon, habang ako’y nasa kandungan ng aking ama, minsan ay malinaw kong narinig ang mga salitang ito na binigkas ng isang tao sa harap niya.”

Verse 74

मात्रा पित्रा परित्यक्ता ये त्यक्ता निजबंधुभिः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

“Yaong iniwan ng ina at ama, yaong itinakwil ng sariling kamag-anak—yaong walang masulingan saanman: para sa kanila, ang Vārāṇasī ang kanlungan.”

Verse 75

जरया परिभूता ये ये व्याधिविकलीकृताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

“Yaong dinurog ng katandaan, yaong pinahina at napinsala ng karamdaman—yaong walang masulingan saanman: para sa kanila, ang Vārāṇasī ang kanlungan.”

Verse 76

पदे पदे समाक्रांता ये विपद्भिरहर्निशम् । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषांवाराणसी गतिः

Yaong sa bawat hakbang ay sinasalakay ng mga kapahamakan, araw at gabi—yaong walang masulingan saanman: para sa kanila, ang Vārāṇasī ang kanlungan.

Verse 77

पापराशिभिराक्रांता ये दारिद्र्य पराजिताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Yaong nilulunod ng bunton ng kasalanan, yaong dinaig ng karalitaan—yaong walang masulingan saanman: para sa kanila, ang Vārāṇasī ang kanlungan.

Verse 78

संसार भयभीताय ये ये बद्धाः कर्मबंधनैः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Yaong nanginginig sa takot sa saṃsāra, yaong nakagapos sa tanikala ng karma—yaong walang masulingan saanman: para sa kanila, ang Vārāṇasī ang kanlungan.

Verse 79

श्रुतिस्मृतिविहीना ये शौचाचारविवर्जिताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Yaong walang patnubay ng Śruti at Smṛti, yaong salat sa kalinisan at wastong asal—yaong walang masulingan saanman: para sa kanila, ang Vārāṇasī ang kanlungan.

Verse 80

ये च योगपरिभ्रष्टास्तपो दान विवर्जिताः । येषां क्वापि गतिर्नास्ति तेषां वाराणसी गतिः

Yaong naligaw at nahulog mula sa yoga, yaong salat sa tapas at pagkakawanggawa—yaong walang masulingan saanman: para sa kanila, ang Vārāṇasī ang kanlungan.

Verse 81

मध्ये बंधुजने येषामपमानं पदे पदे । तेषामानंददं चैकं शंभोरानंदकाननम्

Yaong kahit sa gitna ng sariling mga kamag‑anak ay napapahiya sa bawat hakbang—para sa kanila iisa ang nagbibigay‑galak: ang Ānandakānana ni Śambhu, ang Gubat ng Kaligayahan (Kāśī).

Verse 82

आनंदकानने येषां रुचिर्वै वसतां सताम् । विश्वेशानुगृहीतानां तेषामानंदजोदयः

Yaong mga banal na nananahan na may tunay na pag‑ibig sa Ānandakānana, at pinagpala ni Viśveśa (Panginoon ng Sansinukob)—sa kanila sumisilang ang lalong lumalawak na bukang‑liwayway ng espirituwal na kaligayahan.

Verse 83

भर्ज्यते कर्मबीजानि यत्र विश्वेशवह्निना । अतो महाश्मशानं तदगतीनां परा गतिः

Doon, sa apoy ni Viśveśa, ang mismong mga binhi ng karma ay nilulutong nauupos; kaya tinatawag yaong pook na Dakilang Libingan‑apuyan (Mahāśmaśāna), ang kataas‑taasang kanlungan ng mga walang ibang masandalan.

Verse 84

हरिकेशो विचार्येति यातो वाराणसीं पुरीम् । यत्राविमुक्ते जंतूनां त्यजतां पार्थिवीं तनुम्

Sa gayong pagninilay, si Harikeśa ay tumungo sa lungsod ng Vārāṇasī—Avimukta—kung saan, para sa mga nilalang na nagwawaksi ng makalupang katawan, nananatili ang mapagpalayang kautusan ng banal na kṣetra.

Verse 85

पुनर्नो तनुसंबंधस्तनुद्वेषिप्रसादतः । आनंदवनमासाद्य स तपः शरणं गतः

“Nawa’y wala na akong muling pagkakabigkis sa katawan, sa biyaya ng Kinasusuklaman ng katawan (Śiva, tagapaglusaw ng pagkakatawang‑tao).” Pagdating sa Ānandavana, siya’y kumupkop sa tapas, at ginawang kanlungan ang pag‑aayuno at pagninilay.

Verse 86

अथ कालांतरे शंभुः प्रविश्यानंदकानमम् । पार्वत्यै दर्शयामास निजमाक्रीडकाननम्

Pagkaraan ng ilang panahon, pumasok si Śambhu sa lubhang mapagpalang gubat na Ānandakānana, at ipinamalas kay Pārvatī ang Kaniyang sariling hardin ng ligaya—ang banal na gubat na palaruan.

Verse 87

अमंदामोदमंदारं कोविदारपरिष्कृतम् । चारुचंपकचूताढ्यं प्रोत्फुल्लनवमल्लिकम्

Ito’y hitik sa mga punong mandāra na walang patid ang halimuyak, pinalamutian ng mga kovidāra, sagana sa maririkit na campaka at mga punong mangga, at nagniningning sa bagong sibol na sampagita.

Verse 88

विकसन्मालतीजालं करवीरविराजितम् । प्रस्फुटत्केतकिवनं प्रोद्यत्कुरबकोर्जितम्

May mga lambat ng namumulaklak na baging na mālatī, maringal sa mga bulaklak na karavīra; may mga kakahuyang ketakī na pumuputok sa pamumulaklak, at pinasisigla ng kurabaka na sumisibol sa tugatog ng ganda.

Verse 89

जृंभद्विचकिलामोदं लसत्कंकेलिपल्लवम् । नवमल्लीपरिमलाकृष्टषट्पदनादितम्

Mabango ito sa bumubukadkad na samyo ng namumulaklak na aśoka, kumikislap sa sariwang usbong ng kankeli, at umaalingawngaw sa ugong ng mga bubuyog na naaakit sa halimuyak ng bagong sibol na sampagita.

Verse 90

पुष्प्यपुन्नागनिकरं बकुलामोदमोदितम् । मेदस्विपाटलामोद सदामोदित दिङ्मुखम्

May mga kumpol ng namumulaklak na punnāga, at nalulugod sa halimuyak ng bakula; at wari’y ang mga dako ng sanlibutan ay laging nagagalak sa masaganang samyo ng mga bulaklak na pāṭalā.

Verse 91

बहुशोलंबिरोलंब मालामालितभूतलम् । चलच्चंदनशाखाग्र रममाणपि काकुलम्

Ang lupa’y nababalot ng mga kuwintas ng bulaklak na nakalaylay sa maraming umuugoy na palamuti; at sa marahang pag-indayog ng mga dulo ng sanga ng sandalwood, wari’y masiglang buhay at nagdiriwang ang pook.

Verse 92

गुरुणाऽगुरुणामत्त भद्रजातिविहंगमम् । नागकेसरशाखास्थ शालभंजि विनोदितम्

Ipinamalas niya ang isang kaaya-ayang kakahuyan, doo’y ang mapalad na mga ibon, lasing sa matamis na halimuyak, ay naglalaro; at doo’y ang isang dalagang śālabhañjikā, nakapuwesto sa sanga ng punong nāgakesara, ay mapaglarong umaakit sa tanawin.

Verse 93

मेरुतुंग नमेरुस्थच्छायाक्रीडितकिंनरम् । किंनरीमिथुनोद्गीतं गानवच्छुककिंशुकम्

Doon, ang mga Kiṃnara’y naglalaro sa malamig na lilim ng matatayog na tuktok na wari’y Meru; at ang mga punong aśoka/kiṃśuka ay tila umaawit, na para bang sumasagot sa himig na inaawit ng mga magkaparis na Kiṃnarī sa matamis na koro.

Verse 94

कदंबानां कदंबेषु गुंजद्रोलंबयुग्मकम् । जितसौवर्णवर्णोच्च कर्णिकारविराजितम्

Sa gitna ng mga punong kadamba, ang magkapares na bubuyog na umuugong ay nakabitin na parang mga kumpol; at ang kakahuyan ay kumikislap sa mga bulaklak ng karṇikāra na ang maningning na gintong kulay ay wari’y humihigit pa sa ginto.

Verse 95

शालतालतमालाली हिंताली लकुचावृतम् । लसत्सप्तच्छदामोदं खर्जूरीराजिराजितम् । नारिकेल तरुच्छन्न नारंगीरागरंजितम्

Napapaligiran ito ng hanay ng mga punong śāla, tāla, at tamāla, pati hiṃtāla at lakuca; nalalanghap ang bango ng namumulaklak na saptacchada; pinalalamutian ng mga guhit ng punong datiles; nalililiman ng mga niyog at lalo pang pinasisigla ng mapulang ningning ng mga punong kahel.

Verse 96

फलिजंबीरनिकरं मधूकमधुपाकुलम् । शाल्मली शीतलच्छायं पिचुमंद महावनम्

Ipinakita niya ang isang dakilang gubat na siksik sa mga punong jambu na hitik sa bunga; dinudumog ng mga bubuyog na naaakit sa pamumulaklak ng madhūka; may mga punong śālmalī na nagbibigay ng malamig na lilim, at malalawak na hanay ng mga punong pichumanda.

Verse 97

मधुरामोद दमनच्छन्नं मरुबनोदितम् । लवलीलोललीलाभृन्मंदमारुतलोलितम्

Natatakpan ito ng mga halamang damana at napupuno ng matamis na halimuyak; namukadkad na wari’y isang gubat sa disyerto na muling nabuhay, at ang mga baging na lavalī ay masayang umiindayog, ginagalaw ng banayad na simoy.

Verse 98

भिल्ली हल्लीसकप्रीति झिल्लीरावविराविणम् । क्वचित्सरः परिसरक्रीडत्क्रोडकदंबकम्

Ikinagalak ito ng mga baging na bhillī at hallīsaka, at umuugong sa huni ng mga kuliglig; at sa ilang dako’y may mga lawa, na sa paligid ay naglalaro ang mga kawan ng baboy-ramo sa gitna ng mga kumpol ng punong kadamba.

Verse 99

मरालीगलनालीस्थ बिसासक्तसितच्छदम् । विशोककोकमिथुनक्रीडाक्रेंकारसुंदरम्

Doon, ang mga puting-pakpak na ibon ay kumakapit sa mga tangkay ng lotus sa piling ng mga haṃsa; at ang lawa’y pinaganda ng mapaglarong mga pares ng koka, na ang kanilang mga tawag ay matamis na umaalingawngaw, walang bahid ng dalamhati.

Verse 100

बकशावकसंचारं लक्ष्मणासक्त सारसम् । मत्तबर्हिणसंघुष्टं कपिंजलकुलाकुलम्

Masigla roon ang paglalakad ng mga inakay na tagak; naroon ang mga sārasa na tapat sa kanilang kapareha; maingay sa mga paboreal na tila nalalasing sa tuwa; at siksik sa mga kawan ng ibong kapiñjala.

Verse 110

चंद्रकांतशिलासुप्तकृष्णैणहरितोडुपम् । तरुप्रकीर्णकुसुम जितस्वर्लोकतारकम् । दर्शयन्नित्थमाक्रीडं देव्यै देवोविशद्वनम्

Sa gayon, ipinamalas ng Diyos sa Diyosa ang lunduyang yaon: mga lapida ng batong-chandrakānta na kumikislap na tila luntiang mga bituin, na wari’y may maiitim na usa na natutulog; at ang mga punò’y nagkakalat ng mga bulaklak sa lahat ng dako, na humihigit pa sa mga tala ng langit—gayon kapayapa at kabanal ang malinaw na gubat na iyon.

Verse 120

ब्रह्मज्ञानं न विंदंति योगैरेकेन जन्मना । जन्मनैकेन मुच्यंते काश्यामंतकृतो जनाः

Kahit sa mga disiplina ng yoga, hindi natatamo ng tao ang kaalaman sa Brahman sa iisang buhay; ngunit yaong ang wakas ay dumarating sa Kāśī ay napapalaya sa mismong buhay na iyon.

Verse 130

विधाय क्षेत्रसंन्यासं ये वसंतीह मानवाः । जीवन्मुक्तास्तु ते देवि तेषां विघ्नं हराम्यहम्

O Diyosa, yaong mga taong nagsasagawa ng pagtalikod alang-alang sa banal na kṣetra na ito at nananahan dito—sila’y jīvanmukta, pinalaya habang nabubuhay; at ako mismo ang nag-aalis ng kanilang mga hadlang.

Verse 140

सत्वावलंबितप्राणमायुःशेषेणरक्षितम् । निःश्वासोच्छासपवनवृत्तिसूचितजीवितम्

Ang buhay, na sinasandigan ng hiningang-buhay at pinatatatag ng panloob na katatagan, ay iniingatan lamang ng nalalabing bahagi ng itinakdang panahon; at ang pag-iral nito’y natutunghayan sa galaw ng hangin—sa paghinga palabas at paghinga papasok.

Verse 150

श्रुत्वोदितां तस्य महेश्वरो गिरं मृद्वीकया साम्यमुपेयुषीं मृदु । भक्तस्य धीरस्य महातपोनिधे ददौ वराणां निकर तदा मुदा

Nang marinig ni Maheśvara ang kanyang tinig—malambing at matamis na gaya ng ubas—siya’y nagalak at iginawad sa matatag na deboto, na dakilang sisidlan ng tapas, ang isang karamihan ng mga biyaya.

Verse 160

मद्भक्तियुक्तोपि विना त्वदीयां भक्तिं न काशी वसतिं लभेत । गणेषु देवेषु हि मानवेषु तदग्रमान्यो भव दंडपाणे

Kahit ang may debosyon sa akin ay hindi makakamtan ang paninirahan sa Kāśī kung wala ang debosyon sa iyo. Kaya, O Daṇḍapāṇi, sa aking mga gaṇa, sa mga diyos, at sa mga tao man—maging ikaw ang pinakapanguna at pinakaparangalan.

Verse 170

धन्यो यक्षः पूर्णभद्रो धन्या कांचनकुंडला । ययोर्जठरपीठेभूर्दंडपाणे महामते

Mapalad ang Yakṣang Pūrṇabhadra, at mapalad si Kāñcanakuṇḍalā—O marunong na Daṇḍapāṇi—sapagkat sa luklukan ng kanilang tiyan nakasalalay ang daigdig mismo.

Verse 217

धिगेतत्सौधसौंदर्यं धिगेतद्धनसंचयम् । विनापत्यं प्रियतमे जीवितं च धिगावयोः

Sumpain ang ganda ng mga palasyo; sumpain ang pag-iimpok ng yaman. O pinakamamahal, kung walang mga anak—sumpain maging ang ating buhay.