The Greatness of Kāśī (Kāśī-māhātmya) and Avimukta’s Liberative Power

Verse 1

मांधातोवाच । भगवन्सम्यगाख्यातं सर्वज्ञेन कृपालुना । मोहिनीचरितं पुण्यं महापातकनाशनम् ॥ १ ॥

Wika ni Māṃdhātā: “O Bhagavān, ikaw na lubos na nakaaalam at mahabagin ay nagsalaysay nang wasto ng banal na kasaysayan ni Mohinī—na pumupuksa sa pinakamabibigat na kasalanan.”

Verse 2

पतिं पुत्रं सपत्नीं च या प्रसह्य भवार्णवात् । मोचयामास धर्मस्य रक्षणे पितुराज्ञया ॥ २ ॥

Siya, sa tindi ng kanyang paninindigan, ay nagpalaya sa kanyang asawa, anak na lalaki, at kapwa-asawa mula sa karagatan ng saṃsāra; ayon sa utos ng kanyang ama, upang ingatan ang dharma.

Verse 3

सा ब्रह्मपुत्री सर्वज्ञा सर्वलोकहिते रता । पुरोधसंच संप्राप्ता शरणं प्रभुमात्मनः ॥ ३ ॥

Siya—anak na babae ni Brahmā, lubos na nakaaalam at nakatuon sa kapakanan ng lahat ng daigdig—ay lumapit din sa pari ng angkan, at sumilong sa sarili niyang Panginoon at Tagapamahala.

Verse 4

श्रुत्वा गयाया माहात्म्यं पितॄणां गतिदं परम् । भूयः पप्रच्छ किं विप्रं वसुं वेदविदांवरम् ॥ ४ ॥

Nang marinig ang kataas-taasang kadakilaan ng Gayā, na nagbibigay ng pinakamataas na landas sa mga pitṛ (ninuno), muli niyang tinanong ang brāhmaṇa na si Vasu, ang pinakadakila sa mga nakaaalam ng Veda.

Verse 5

वसिष्ठ उवाच । श्रृणु भूप प्रवक्ष्यामि यदपृच्छत्पुनर्वसुम् । मोहिनी मोहिमापन्ना तीर्थसेवनकामुका ॥ ५ ॥

Wika ni Vasiṣṭha: Makinig ka, O hari; ipaliliwanag ko ang itinatanong ni Punarvasu. Si Mohinī—nahulog sa pagkalito—ay nagkaroon ng taimtim na pagnanais na magsagawa ng pagdalaw at paglilingkod sa mga tīrtha, ang mga banal na pook.

Verse 6

मोहिन्युवाच । साधु साधु द्विजश्रेष्ठ लोकोद्धरणतत्पर । त्वया ह्यनुगृहीताहमधुना करुणात्मना ॥ ६ ॥

Sinabi ni Mohinī: “Mabuti, mabuti, O pinakadakila sa mga dwija, na laging nakatuon sa pag-angat ng sanlibutan. Ngayon, dahil sa iyong mahabaging puso, tunay ngang pinagkalooban ako ng biyaya.”

Verse 7

श्रुतं पुण्यं मया ब्रह्मन् गयामाहात्म्यमुत्तमम् । गोप्यं पितॄणां गतिदं धर्माख्यानं सुखावहम् ॥ ७ ॥

O Brahmin, narinig ko na ang lubhang banal at dakilang kaluwalhatian ng Gayā—isang lihim na salaysay ng dharma na nagkakaloob ng wastong hantungan sa mga ninuno (pitṛ) at nagdudulot ng kagalakan.

Verse 8

अधुना वद विप्रेंद्र काशीमाहात्म्यमुत्तमम् । मया पूर्वं श्रुतं ब्रह्मन् किंचित्संध्यावलीमुखात् ॥ ८ ॥

Ngayon, O Viprendra, pinakadakila sa mga brāhmaṇa, isalaysay mo ang pinakamataas na kaluwalhatian ng Kāśī. Noong una, O kagalang-galang na Brahmin, kaunti lamang ang narinig ko mula sa bibig ni Saṃdhyāvalī.

Verse 9

तेन मे स्मृतिमापन्नं विस्तराद्वद सांप्रतम् । वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा मोहिनी वाक्यं वसुस्तस्याः पुरोहितः ॥ ९ ॥

“Dahil doon, naibalik ang aking alaala—ngayon ay isalaysay mo nang masinsin.” Wika ni Vasiṣṭha: Nang marinig ang mga salita ni Mohinī, si Vasu—ang kanyang purohita, pari ng angkan—ay tumugon.

Verse 10

वेदवेदांगतत्त्वज्ञः प्राह तां श्रृयतामिति । वसुरुवाच । शुभा काशीपुरी धन्या धन्यो देवो महेश्वरः ॥ १० ॥

Ang nakaaalam ng tunay na diwa ng mga Veda at Vedāṅga ay nagsabi, “Makinig kayo.” Wika ni Vasu: “Mapalad at mapagpala ang lungsod ng Kāśī; pinagpala ang Kāśīpuri, at pinagpala rin ang diyos na si Maheśvara.”

Verse 11

यः सेवतेऽनिशं काशीं मुक्तिदां वैष्णवीं पुरीम् । याचयित्वा हरेः क्षेत्रं स्थितो देवः सनातनः ॥ ११ ॥

Sinumang walang tigil na naglilingkod sa Kāśī—ang banal na lungsod na Vaiṣṇava na nagbibigay ng kalayaan (moksha)—ay dahil ang Walang Hanggang Diyos, matapos hilinging maging banal na nasasakupan ni Hari, ay nananahan doon.

Verse 12

पूजयंस्तं हृषीकेशं पूज्यमानः सुरादिभिः ॥ १२ ॥

Sa pagsamba kay Hṛṣīkeśa—si Viṣṇu, Panginoon ng mga pandama—siya mismo ay sinasamba rin ng mga deva at iba pang nilalang sa langit.

Verse 13

वाराणसी तु भुवनत्रयसारभूता रम्या नृणां सुगतिदा किल सेव्यमाना । अत्रागता विविधदुष्कृतकारिणोऽपि पापक्षये विरजसः सुमनः प्रकाशाः ॥ १३ ॥

Ang Varanasi ay tunay na diwa ng tatlong daigdig—kaibig-ibig; at kapag iginagalang at pinaglilingkuran, nagbibigay ito sa tao ng mabuting hantungan. Maging yaong gumawa ng sari-saring kasamaan, pagdating dito, napapawi ang kasalanan; nagiging walang dungis at luminaw ang isip sa kadalisayan.

Verse 14

इदं गुह्यतमं क्षेत्रं सर्वप्राणिसुखावहम् । मोक्षदं सर्वजंतूनां वैष्णवं शैवमेव च ॥ १४ ॥

Ang banal na pook na ito ay pinakatagong sagradong kṣetra, na nagdudulot ng ligaya sa lahat ng nilalang. Nagkakaloob ito ng moksha sa lahat, at taglay ang kalikasang kapwa Vaiṣṇava at Śaiva.

Verse 15

ब्रह्मघ्नगोघ्नगुरुतल्पगमित्रध्रुक्चन्यासापहरक्लशिदादिनिषिद्धवृत्तिः । संसारभूतदृढपाशविमुक्तदेहो वाराणसीं शिवपुरीं समुपैति मर्त्यः ॥ १५ ॥

Kahit ang isang mortal na ang asal ay ipinagbabawal—pumatay ng brāhmaṇa, pumatay ng baka, lumapastangan sa higaan ng guro, nagtaksil sa kaibigan, nagnakaw ng banal na ipinagkatiwala (nyāsa), nagpahirap sa kapwa, at mga kasalanang tulad nito—pagdating sa Vārāṇasī, ang Lungsod ni Śiva, ay napapalaya sa matitibay na gapos ng saṃsāra.

Verse 16

क्षेत्रं तथेदं सुरसिद्धजुष्टं संप्राप्य मर्त्यः सुकृतप्रभावात् । ख्यातो भवेत्सर्वसुरासुराणां मृतश्च यायात्परमं पदं सः ॥ १६ ॥

Pagdating ng mortal sa banal na kṣetra na ito—na dinadalaw ng mga deva at mga siddha—sa bisa ng dating kabutihang nagawa, siya’y magiging tanyag sa lahat ng deva at asura; at pagpanaw, mararating niya ang kataas-taasang tahanan.

Verse 17

क्षेत्रेऽस्मिन्निवसंति ये सुकृतिनो भक्ता हरौ वा हरे पश्यंतोऽन्वहमादरेण शुचयः संतः समाः शंभुना । ते मर्त्यां भयदुःखपापरहिताः संशुद्धकर्मक्रिया भित्वा संभवबंधजालगहनं विंदंति मोक्षं परम् ॥ १७ ॥

Yaong mga may kabutihang nananahan sa banal na kṣetra na ito—mga deboto ni Hari (Viṣṇu)—na malinis at banal, at araw-araw na tumitingin sa Kanya nang may paggalang (na maging si Śambhu ay kumikilala sa kanilang kabanalan), ay napapalaya sa takot, dalamhati, at kasalanan habang nabubuhay pa. Nalilinis ang kanilang mga ritwal at asal; at sa pagwasak sa masukal na lambat ng mga gapos na bunga ng paulit-ulit na pag-iral, natatamo nila ang kataas-taasang mokṣa.

Verse 18

द्वियोजनमथार्द्धं च पूर्वपश्चिमतः स्थितम् । अर्द्धयोजनविस्तीर्णं दक्षिणोत्तरतः स्मृतम् ॥ १८ ॥

Ang lawak mula silangan hanggang kanluran ay sinasabing dalawang at kalahating yojana; at ang lapad mula timog hanggang hilaga ay inaalalang kalahating yojana.

Verse 19

वरणासिर्नदी यावदसिः शुष्कनदी शुभे । एष क्षेत्रस्य विस्तारः प्रोक्तो देवेन शंभुना ॥ १९ ॥

O mapalad, mula sa ilog Varṇāsī hanggang sa tuyong ilog Asi—iyan ang saklaw ng banal na kṣetra, gaya ng ipinahayag ng diyos na Śambhu (Śiva).

Verse 20

अयनं तूत्तरं ज्ञेयं तिमिचंडेश्वरं ततः । दक्षिणं शंकुकर्णं तु ॐकारे तदनंतरम् ॥ २० ॥

Alamin na ang landas sa hilaga ay tinatawag na Timicaṇḍeśvara; at kasunod nito, sa timog sa Oṃkāra, naroon ang dambana ni Śaṅkukarṇa.

Verse 21

पिंगला नाम यत्तीर्थं आग्नेयी सा प्रकीर्तिता । शुष्का सरिच्च सा ज्ञेया लोकार्को यत्र तिष्ठति ॥ २१ ॥

Ang banal na tawiran (tīrtha) ay tinatawag na Piṅgalā, at tanyag na nasa dako ng Āgneya, ang panig ni Agni. Alamin ding ito’y tulad ng ilog na natuyo, na doo’y nananahan ang “araw ng mga daigdig” (lokārka).

Verse 22

इडानाम्नी तु या नाडी सा सौम्या संप्रकीर्तिता । वरणा नाम सा ज्ञेया केशवो यत्र संस्थितः ॥ २२ ॥

Ang daluyan (nāḍī) na tinatawag na Iḍā ay ipinahahayag na banayad at may likas na buwan. Unawain na ito ang Varaṇā, na doo’y nananahan si Keśava (Viṣṇu).

Verse 23

आभ्सां मध्ये तु या नाडी सुषुम्ना सा प्रकीर्तिता । मत्स्योदरी च सा ज्ञेया विस्वरं तत्प्रकीर्तितम् ॥ २३ ॥

Ang nāḍī na nasa gitna ng mga daluyan ay ipinahahayag na Suṣumnā. Dapat din itong makilala bilang Matsyodarī; at ang gitnang agos na iyon ay tinatawag na ‘Visvara’.

Verse 24

विमुक्तं न कदा यस्मान्मोक्ष्यते न कदाचन । महाक्षेत्रमिदं तस्मादविमुक्तमिद स्मृतम् ॥ २४ ॥

Sapagkat ang pook na ito’y hindi kailanman iniiwan at hindi rin kailanman nawawalan ng kabanalan sa anumang panahon, kaya ito’y isang dakilang banal na kṣetra; kaya’t inaalala ito bilang “Avimukta” — ang Hindi Pinababayaan.

Verse 25

प्रयागादपि तीर्थादेरधिकं दुस्तराच्छुभे । अनायासेन वै यत्र मोक्षप्राप्तिः प्रजायते ॥ २५ ॥

O mapalad na giliw, may isang banal na pook na higit pa sa Prayāga at sa iba pang mga tīrtha—doon, nang walang mabigat na pagsisikap, kusang sumisibol ang pagkamit ng mokṣa.

Verse 26

नानावर्णा विकर्णाश्च चांडाला ये जुगुप्सिताः । किल्बिषैः पूर्णदेहाश्च प्रकृष्टैः पातकैस्तथा ॥ २६ ॥

Yaong mga hinahamak bilang caṇḍāla—may sari-saring baluktot na kulay at may mga taingang deforme—ang kanilang katawan ay punô ng kasalanan, bunga rin ng mabibigat na paglabag.

Verse 27

भैषजं परमं तेषामविमुक्तं विदुर्बुधाः । दुष्टांधान् दीनकृपणान्पापान्दुष्कृतकारिणः ॥ २७ ॥

Para sa kanila, batid ng mga pantas na ang Avimukta ang pinakadakilang gamot—maging para sa masasama at bulag, sa mga dukha at maramot, sa mga makasalanan at gumagawa ng kasamaan.

Verse 28

हरोऽनुकंपया सर्वान्नयत्याशु परां गतिम् । क्षेत्रमध्याद्यदा गंगा संगता सरितां पतिम् ॥ २८ ॥

Dahil sa habag, si Hara (Śiva) ay mabilis na umaakay sa lahat ng nilalang tungo sa pinakamataas na kalagayan, kapag mula sa pinakasentro ng banal na kṣetra, ang Gaṅgā ay sumasalubong sa panginoon ng mga ilog (ang karagatan).

Verse 29

ततः प्रभृति सा पुण्या पुरी जाता शुभानने । पुण्या चोदङ्मुखी गंगा प्राची चैव सरस्वती ॥ २९ ॥

Mula noon, O may magandang mukha, ang lungsod na iyon ay naging banal; at ang Gaṅgā roon ay naging banal sa pagdaloy nito pahilaga, at gayundin ang Sarasvatī ay naging banal sa pagdaloy nito pasilangan.

Verse 30

तत्र मुक्तं कपालं तु शिवेन सुमहात्मना । तस्मिंस्तीर्थे तु ये गत्वा पिंडदानेन वै पितॄन् ॥ ३० ॥

Doon, ang dakilang-loob na si Śiva ay nagpakawalay sa bungo. Ang sinumang pumunta sa banal na tīrtha at maghandog ng piṇḍa para sa mga Pitṛ (mga ninuno) ay tunay na magkakaloob ng kapakinabangan sa kanila.

Verse 31

श्राद्धेषु प्रीणयिष्यंति तेषां लोकास्तु भास्वराः । ब्रह्महा योऽभिगच्छेत्तु अविमुक्तं कदाचन ॥ ३१ ॥

Sa mga ritong śrāddha, malulugod ang mga Pitṛ, at ang kanilang mga daigdig ay magiging maningning. Maging ang pumatay sa isang brāhmaṇa—kung makarating man sa Avimukta kailanman—ay makatatamo ng paglaya dahil sa kabanalan nito.

Verse 32

तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्याद्ब्रह्महत्या निवर्तते । अविमुक्तं गता ये वै महापुण्यकृतो नराः ॥ ३२ ॥

Dahil sa kadakilaan ng banal na kṣetra na iyon, napapawi maging ang kasalanang brahma-hatyā. Tunay, ang mga taong pumupunta sa Avimukta ay nagiging tagagawa ng dakilang kabutihan.

Verse 33

अक्षय्या ह्मजराश्चैव विदेहाश्च भवंति ते । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि स्त्रिया वा पुरुषेण वा ॥ ३३ ॥

Sila’y nagiging di-nasisira, di-namamatay, at lampas sa katawan—maging nagawa nang di-nalalaman o may kamalayan, maging babae man o lalaki.

Verse 34

यत्किंचिदशुभं कर्म कृतं चैव कुबुद्धिना । अविमुक्तं प्रविष्टस्य तत्सर्वं भस्मसाद्भवेत् ॥ ३४ ॥

Anumang di-mapalad na gawa na nagawa, kahit dahil sa ligaw na pag-unawa (kubuḍḍhi), pagpasok sa Avimukta ay nagiging abo ang lahat.

Verse 35

सदा यजति यज्ञेन सदा दानं प्रयच्छति । सदा तपस्वी भवति ह्यविमुक्ते स्थितो नरः ॥ ३५ ॥

Ang taong naninirahan sa Avimukta ay patuloy na nagsasagawa ng sakripisyo, patuloy na nagbibigay ng kawanggawa, at patuloy na nagsasanay ng pagpapakasakit.

Verse 36

न सा गतिः कुरुक्षेत्रे गंगाद्वारे न पुष्करे । या गतिर्विहिता पुंसामविमुक्तनिवासिनाम् ॥ ३६ ॥

Ang pinakamataas na espirituwal na tagumpay na iyon ay hindi matatagpuan kahit sa Kurukshetra, ni sa Gangadvara, ni sa Pushkara, na nakalaan para sa mga naninirahan sa Avimukta.

Verse 37

सर्वात्मना तपः सत्यं प्राणिनां नात्र संशयः । अविमुक्तेवसेद्यस्तु स तु साक्षान्महेश्वरः ॥ ३७ ॥

Para sa mga nilalang na may buhay, ang pagpapakasakit na isinasagawa nang buong puso ay tunay na mabisa, walang duda. Ngunit sinumang naninirahan sa Avimukta ay, sa katunayan, si Maheshvara Mismo sa nakikitang anyo.

Verse 38

अविमुक्तं न सेवंते ये मूढास्तामसा नराः । विण्मूत्ररजसां मध्ये ते वसंति पुनः पुनः ॥ ३८ ॥

Ang mga nalinlang at tamasic na tao na hindi pumupunta sa Avimukta ay paulit-ulit na naninirahan sa gitna ng dumi, ihi, at alikabok.

Verse 39

अविमुक्ते स्थिता नित्यं पांशुभिर्वायुनेरितैः । स्पृष्टा दुष्कृतकर्माणो यांति वै परमां गतिम् ॥ ३९ ॥

Sa Avimukta, ang mga naninirahan doon palagi—kahit na nakagawa sila ng mga makasalanang gawain—ay nakakamit ang pinakamataas na estado kapag sila ay nadampian ng alikabok na tinatangay ng hangin.

Verse 40

यस्तत्र निवसेन्मर्त्यः संयतात्मा समाहितः । त्रैलोक्यमपि भुंजानो वायुभक्षसमः स्मृतः ॥ ४० ॥

Sinumang mortal na manahan doon na may pagpipigil-sa-sarili at matatag na pagninilay—kahit pa malasap ang tatlong daigdig—ay itinuturing na parang nabubuhay sa hangin lamang, isang lubhang dalisay na asceta.

Verse 41

तत्र मासं वसेद्यस्तु लब्धाहारो जितेंद्रियः । सम्यक्तेन व्रतं चीर्णं महापाशुपतं भवेत् ॥ ४१ ॥

Ang sinumang manatili roon nang isang buwan, kumakain lamang ng pagkaing natatamo at napipigil ang mga pandama—sa wastong pagsasagawa ng panatang ito—ang panata ay nagiging Dakilang Pāśupata na pagtalima.

Verse 42

जन्ममृत्युभयं जित्वा स याति परमां गतिम् । निःश्रेयसगतिं पुण्यां तथा योगगतिं लभेत् ॥ ४२ ॥

Pagkatapos mapagtagumpayan ang takot sa kapanganakan at kamatayan, siya’y dumarating sa pinakamataas na kalagayan. Natatamo niya ang mapalad na landas ng niḥśreyasa, at gayundin ang landas ng Yoga.

Verse 43

नहि योगगतिर्लभ्या जन्मांतरशतैरपि । प्राप्यते क्षेत्रमाहात्म्यात्प्रभावाच्छंकरस्य च ॥ ४३ ॥

Ang kaganapan ng Yoga ay hindi nakakamtan kahit sa daan-daang buhay. Nakakamtan ito dahil sa kadakilaan ng banal na kṣetra, at dahil sa mapagpalang kapangyarihan ni Śaṅkara.

Verse 44

एकाहारस्तु यस्तिष्ठेन्मासं तत्र शुभानने । यावज्जीवकृतं पापं मासेनैकेन नश्यति ॥ ४४ ॥

O ikaw na may magandang mukha, sinumang manatili roon nang isang buwan na iisang kain lamang sa maghapon—ang mga kasalanang naipon sa buong buhay ay napapawi sa loob ng buwang iyon.

Verse 45

आदेहपाताद्यो मर्त्योऽविमुक्तं नैव मुञ्चति । ब्रह्मचर्येण संयुक्तः स साक्षाच्छंकरो भवेत् ॥ ४५ ॥

Mula sa simula hanggang sa pagbagsak ng katawan, ang mortal na hindi kailanman tumatalikod sa Avimukta—kapag kaisa ng brahmacarya (banal na pagpipigil at kalinisan)—ay nagiging wari’y si Śaṅkara mismo sa hayag na anyo.

Verse 46

विघ्नैराहन्यभानोऽपि योऽविमुक्तं न च त्यजेत् । स मुंचति जरामृत्युं जन्म चैतच्च नश्वरम् ॥ ४६ ॥

Kahit araw-araw siyang hampasin ng mga hadlang, ang hindi tumatalikod sa Avimukta ay pinalalaya sa katandaan at kamatayan—at pati sa marupok na pag-ikot ng kapanganakan na ito.

Verse 47

आदेहपतनाद्ये तु सेवंति ह्यविमुक्तकम् । ते मृता हंसयानेन दिव्यान् लोकान्प्रयांति हि ॥ ४७ ॥

Ngunit yaong mula sa simula hanggang sa pagbagsak ng katawan ay naglilingkod sa banal na Avimukta (kṣetra)—pagkamatay nila, tunay silang tumutungo sa mga makalangit na daigdig, sakay ng makalangit na sasakyang ‘sisne’.

Verse 48

विषयासक्तचित्तोऽपि त्यक्तभक्तिमतिर्नरः । इह क्षेत्रे मृतः सोऽपि संसारं न पुनर्विशेत् ॥ ४८ ॥

Kahit ang tao’y may isip na nakakapit sa mga bagay ng pandama at tinalikdan ang diwa ng bhakti—kung mamatay siya rito sa banal na kṣetra, kahit siya man ay hindi na muling papasok sa saṃsāra.

Verse 49

स्वर्गापवर्गयोर्हेतुरेतत्तीर्थवरं भुवि । यस्तत्र पंचतां याति तस्य मुक्तिर्न संशयः ॥ ४९ ॥

Ang pinakadakilang tīrtha sa lupa ay sanhi ng kapwa langit at kalayaan. Sinumang doon umabot sa “kalagayang lima” (ibig sabihi’y pumanaw), tiyak ang kanyang paglaya, walang alinlangan.

Verse 50

जन्मांतरसहस्रेण योगी यत्पदमाप्नुयात् । तदिहैव परं मोक्षं मरणादधिगच्छति ॥ ५० ॥

Ang kalagayang maaabot lamang ng isang yogi matapos ang sanlibong kapanganakan—dito mismo, sa oras ng kamatayan, natatamo ang sukdulang moksha, ang ganap na paglaya.

Verse 51

ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्याः शूद्रा वै वर्णसंकराः । क्रिमयश्चैव ये म्लेच्छाः संकीर्णाः पापयोनयः ॥ ५१ ॥

Ang mga Brahmana, Kshatriya, Vaishya, at Shudra—sila man ay sinasabing nagiging varṇa-saṃkara, mga uring nahalo. Gayundin ang mga uod at yaong tinatawag na mleccha—mga pinagsama-sama ang pinagmulan, mula sa makasalanang kapanganakan.

Verse 52

कीटाः पिपीलिकाश्चैव ये चान्ये मृगपक्षिणः । कालेन निधनं प्राप्तास्तेऽपि देवेश्वराः स्मृताः ॥ ५२ ॥

Maging ang mga insekto at mga langgam, at iba pang nilalang gaya ng mga hayop at ibon—kapag sa takdang panahon ay dumating sa kamatayan—ay inaalala rin sa banal na salaysay na ito na umabot sa kalagayan ng mga panginoong makalangit.

Verse 53

चंद्रार्द्धमौलयः सर्वे ललाटाक्षा वृषध्वजाः । प्राणांस्त्यजंति ये तत्र प्राणिन स्तत्त्वतः शुभे ॥ ५३ ॥

O mapalad, ang lahat ng nilalang na tunay na nagbitiw ng hininga roon ay nagiging, sa pinakadiwa, tulad ni Śiva mismo—may gasuklay na buwan sa ulo, may mata sa noo, at may toro bilang sagisag.

Verse 54

रुद्रत्वं ते तु संप्राप्य मोदंते शिवसन्निधौ । अकामो वा सकामो वा तिर्यग्योनिगतोऽपि वा ॥ ५४ ॥

Pag natamo nila ang kalagayan ni Rudra, sila’y nagagalak sa piling ni Śiva—maging walang pagnanasa o may pagnanasa, kahit pa napasok sa kapanganakang hayop.

Verse 55

अविमुक्ते त्यजन्प्राणान्मुक्तिभाक्स्यान्न संशयः । शिवभक्तिपरा नित्यं नान्यभक्ताश्च ये नराः ॥ ५५ ॥

Ang sinumang magbitiw ng huling hininga sa Avimukta ay magkakamit ng kalayaan—walang alinlangan—kung siya’y laging may bhakti kay Śiva at hindi sumasamba sa ibang diyos.

Verse 56

तच्चित्तास्तद्गतप्राणा जीवन्मुक्ता न संशयः । अग्रिप्रवेशं ये कुर्युरविमुक्ते विचारतः ॥ ५६ ॥

Yaong ang isip ay nakatuon sa Kataas-taasan at ang hininga’y nalulubog sa Kanya ay jīvanmukta—malaya habang nabubuhay—walang alinlangan. At ang sinumang, matapos ang wastong pagninilay, pumasok sa apoy sa Avimukta ay umaabot din sa kalagayang iyon.

Verse 57

कालाग्निरुद्रसायुज्यं ते प्रयान्ति च मोहिनि । कुर्वन्त्यनशनं ये तु शिवभक्ताः सुनिश्चिताः ॥ ५७ ॥

O Mohinī, ang matatapang at tiyak na deboto ni Śiva na nagsasagawa ng anaśana (pag-aayuno) ay makakamit ang sāyujya—ang pakikiisa—kay Kālāgnirudra.

Verse 58

न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि । अविमुक्ते मृत्युकाले भूतानामीश्वरः स्वयम् ॥ ५८ ॥

Para sa kanila, wala nang pagbabalik (muling kapanganakan), kahit lumipas ang daan-daang koti ng kalpa; sapagkat sa Avimukta, sa oras ng kamatayan, ang Panginoon mismo—ang Soberano ng lahat ng nilalang—ang nagkakaloob ng kalayaan.

Verse 59

कर्मभिः प्रेर्यमाणानां कर्णजाप्यं प्रयच्छति । स्वयं रामेण चाप्युक्तं शिवाय शिवकारिणे ॥ ५९ ॥

Sa mga itinutulak ng dating karma, ipinagkakaloob niya ang banal na mantra na ibinubulong sa tainga upang bigkasin sa japa; at ito’y sinabi rin mismo ni Rāma kay Śiva, ang tagapaghatid ng kabutihang-mapalad.

Verse 60

अतिप्रसन्नचित्तेन अविमुक्तनिवासिने । मुमूर्षोर्दक्षिणे कर्णे यस्य कस्यापि वा स्वयम् ॥ ६० ॥

Sa pusong lubhang payapa, ang Panginoong nananahan sa Avimukta (Kāśī) ay Siya Mismo ang bumubulong sa kanang tainga ng sinumang malapit nang pumanaw, sinuman siya.

Verse 61

उपदेक्ष्यसि मन्मंत्रं स मुक्तो भविता शिव । अंतकाले मनुष्याणां छिद्यमानेषु कर्मसु ॥ ६१ ॥

O Śiva, kung ituturo mo sa kanya ang aking mantra, siya’y magiging malaya (mukta)—sa huling sandali, kapag pinuputol na ang mga karma ng tao.

Verse 62

वायुना प्रेर्यमाणानां स्मृतिर्नैवोपजायते । येऽविमुक्ते स्थिता रुद्रा भक्तप्रीतिप्रदायकाः ॥ ६२ ॥

Sa mga itinataboy ng hangin ng pagkabalisa, hindi sumisibol ang tunay na pag-alaala. Ngunit ang mga Rudra na nananahan sa Avimukta ay nagkakaloob ng mapagmahal na kagalakan sa mga deboto.

Verse 63

कर्णजाप्यं प्रयच्छन्ति डिमिचंडेश्वरादयः । नाविमुक्ते मृतः कश्चिन्नरकं याति किल्बिषी ॥ ६३ ॥

Si Ḍimicaṇḍeśvara at ang iba pang mga banal na tagapangalaga ay nagkakaloob ng mantrang ibinubulong sa tainga. Tunay nga, walang makasalanang namamatay sa Avimukta (Kāśī) ang napupunta sa impiyerno.

Verse 64

ईश्वरानुगृहीता हि सर्वे यांति परां गतिम् । उद्देशमात्रात्कथिता अविमुक्तगुणास्तव ॥ ६४ ॥

Tunay, lahat ng pinagpala ng Panginoon ay umaabot sa kataas-taasang hantungan. Ito’y nabanggit lamang nang pahapyaw—ang mga kadakilaan ng Avimukta sa iyo ay di-mauubos at di-masasaysay nang lubos.

Verse 65

समुद्रस्यैव रत्नानामविमुक्तस्य विस्तरः । ज्ञानविज्ञाननिष्ठानां परमानन्दमिच्छताम् ॥ ६५ ॥

Gaya ng karagatan na malawak na sisidlan ng mga hiyas, gayon din ang Avimukta—maluwang at sagana—para sa mga nakatatag sa jñāna at vijñāna, na naghahangad ng Kataas-taasang Kaligayahan.

Verse 66

या मतिर्विहिता नूनं स्वन्निते तु मृतस्य सा । प्राणानिह नरस्त्यक्त्वा न पुनर्जायते क्वचित् ॥ ६६ ॥

Tunay nga, anumang kalagayan ng isip ang itinakda para sa taong namatay at inihimlay—pagkatapos iwan ang mga hininga ng buhay (prāṇa) dito—ang taong iyon ay hindi na muling isisilang saanman.

Verse 67

अनंता सा गतिस्तस्य योगिनामेव या स्मृता । योगपीठं श्मशानाख्यं यत्तीर्थं मणिकर्णिका ॥ ६७ ॥

Iyan ang sinasabing walang-hanggang pag-abot niya—na inaalala bilang natatangi sa mga yogin—ang banal na tawiran na tinatawag na Maṇikarṇikā, ang Yogapīṭha na kilala bilang Śmaśāna, ang pook ng pagsusunog ng bangkay.

Verse 68

तेषु मुक्तिः समुद्दिष्टा पतितानां स्वकर्मणा । तत्रापि सर्वतीर्थानामुत्तमा मणिकर्णिका ॥ ६८ ॥

Sa mga banal na pook na iyon, ipinahayag na ang moksha (paglaya) ay makakamtan kahit ng mga nalugmok dahil sa sariling karma; at sa lahat ng tīrtha, ang Maṇikarṇikā ang pinakadakila.

Verse 69

यत्र नित्यं वरारोहे सान्निध्यं धूर्जटेः स्मृतम् । दशानामश्वमेधानां यज्ञानां यत्फलं स्मृतम् ॥ ६९ ॥

O marikit ang balakang, ang pook na iyon ay inaalala bilang laging kinaroroonan ni Dhūrjaṭi (Śiva); at ang kabanalang bunga roon ay itinuturing na katumbas ng bunga ng sampung handog na Aśvamedha.

Verse 70

तदवाप्नोति धर्मात्मा तत्र स्नात्वा वरानने । स्वस्वमप्यत्र यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे ॥ ७० ॥

O ikaw na may magandang mukha, ang may kaluluwang matuwid ay nakakamit ang gayong bunga ng kabutihan. Pagkaligo roon, sinumang maghandog kahit munting bahagi ng sariling yaman sa isang Brahmana na bihasa sa mga Veda ay tumatamo rin ng kaparehong gantimpala.

Verse 71

शुभां गतिमवाप्नोति हुताश इव दीप्यते । उपवासं तु यः कृत्वा विप्रान्संतर्पयन्नेरः ॥ ७१ ॥

Ang sinumang magsagawa ng pag-aayuno (upavāsa) at pagkatapos ay magbigay-galang at magpakain sa mga Brahmana, ay makakamit ang mapalad na hantungan at magniningning na gaya ng banal na apoy.

Verse 72

स सौत्रामणियज्ञस्य फलमाप्नोति निश्वितम् । तत्र दीपप्रदानेन ज्ञानवत्स्फुरतींद्रियम् ॥ ७२ ॥

Tunay na nakakamit niya ang bunga ng handog na Sautrāmaṇi. At sa pag-aalay ng lampara (dīpa) doon, ang kanyang mga pandama ay nagliliwanag, taglay ang tunay na kaalaman.

Verse 73

प्राप्नोति धूपदानेन स्थानं रुद्रनिषेवितम् । वृषभं तरुणं सौम्यं चतुर्वत्सतरीयुतम् ॥ ७३ ॥

Sa pag-aalay ng insenso (dhūpa-dāna), nakakamit ang isang dako na dinadalaw ni Rudra. At nagkakamit din ng isang maamong, batang toro, taglay ang lakas na gaya ng apat na taong gulang.

Verse 74

योंऽकयित्वा मोचयति स याति परमां गतिम् । पितृभिः सहितो मोक्षं गच्छत्येव न संशयः ॥ ७४ ॥

Sinumang matapos markahan (o kilalanin) ay saka magpalaya, ay napapasa-kanyang sa pinakamataas na hantungan. Kasama ang kanyang mga ninuno (pitṛ), tiyak siyang makararanas ng mokṣa—walang pag-aalinlangan.

Verse 75

किमत्र बहुनोक्तेन धर्मादींस्तु प्रकुर्वतः । यच्छिवं तु समुद्दिश्य तदनंतफलं भवेत् ॥ ७५ ॥

Ano pa ang kailangan pang sabihin nang marami rito? Sa taong nagsasagawa ng dharma at iba pang kabutihan, anumang gawin na may pag-alaala kay Śiva ay nagiging walang-hanggang gantimpala.

Verse 76

दशाश्वमेधिकं पुण्यं पुष्पदाने प्रकीर्तितम् । अग्निहोत्रफलं धृपे गन्धे भूदानजं फलम् ॥ ७६ ॥

Ipinahahayag na ang pag-aalay ng mga bulaklak ay may meritong katumbas ng sampung sakripisyong Aśvamedha. Ang pag-aalay ng insenso ay nagbibigay ng bunga ng ritwal na Agnihotra, at ang pag-aalay ng pabango ay nagkakaloob ng bungang mula sa pag-aalay ng lupa.

Verse 77

मार्जने गोप्रदानस्य फलमत्र प्रकीर्तितम् । अनुलेपे दशगुणं माल्ये दशगुणं स्मृतम् ॥ ७७ ॥

Dito ipinahahayag na ang pagwawalis sa banal na lugar (templo) ay may gantimpalang katumbas ng pag-aalay ng isang baka. Ang pagpapahid sa lupa ng pampabanal na paste ay sampung ulit ang merito, at ang pag-aalay ng mga garland (mālā) ay naaalala ring sampung ulit.

Verse 78

गीते सहस्रगुणितं वाद्ये लक्षगुणं स्मृतम् । अविमुक्ते महादेवमर्चयंति स्तुवंति वै ॥ ७८ ॥

Itinuturo na ang merito sa pag-awit ng papuri ay napaparami nang isang libong ulit, at sa pagtugtog ng mga instrumento ay naaalalang isang daang libong ulit. Kaya sa Avimukta (Kāśī), tunay nilang sinasamba at pinupuri si Mahādeva.

Verse 79

सर्वपापविमुक्तास्ते स्वस्तिष्ठंत्यजरामराः । अविमुक्तं समासाद्य लिंगमर्चयते नरः ॥ ७९ ॥

Malaya sa lahat ng kasalanan, sila’y nananahan sa langit, walang pagtanda at walang kamatayan. Ang tao, pagdating sa Avimukta, ay sumasamba sa liṅga (Śiva-liṅga) na naroon.

Verse 80

कल्पकोटिशतैश्चापि तस्य नास्ति पुनर्भवः । अजरो ह्यमरश्चैव क्रीडेत्स भवसन्निधौ ॥ ८० ॥

Kahit lumipas ang daan-daang koti ng mga kalpa, para sa kanya ay wala nang pagbabalik sa muling pagsilang. Tunay, malaya sa pagtanda at kamatayan, siya’y nananahan nang may galak sa mismong harapan ni Śiva (Bhava).

Verse 81

ये तु ध्यानं समासाद्य मुक्तात्मानः समाहिताः । संनियम्येंद्रियग्रामं जपंति शतरुद्रियम् ॥ ८१ ॥

Ngunit yaong mga pumasok sa pagninilay, malaya sa loob at matatag ang isip—na pinigil ang buong pangkat ng mga pandama—ay bumibigkas ng himnong Śatarudrīya bilang japa.

Verse 82

अविमुक्ते स्थिता नित्यं कृतार्थास्ते द्विजोत्तमा । एकाहमुपवासं यः करिष्यति यशस्विनि ॥ ८२ ॥

O marangal na isa, ang mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang na laging nananahan sa Avimukta ay laging ganap ang layon. Sinumang magsagawa ng pag-aayuno roon kahit isang araw ay nagkakamit ng katuparang espirituwal.

Verse 83

फलं वर्षशतस्येह लभते नात्र संशयः । अतः परं तु सायुज्यं गंगावरुणसंगमम् ॥ ८३ ॥

Dito, tiyak na nakakamit ang bunga ng kabutihang katumbas ng isang daang taon; walang pag-aalinlangan. Higit pa riyan, nakakamtan ang sāyujya—ang pakikiisa—sa banal na tagpuan ng Gaṅgā at Varuṇa.

Verse 84

श्रवणद्वादशीयोगो बुधवारे यदा भवेत् । तदा तस्मिन्नरः स्नात्वा संनिहत्याफलं लभेत् ॥ ८४ ॥

Kapag ang pagsasanib na Śravaṇa–Dvādaśī ay naganap sa araw ng Miyerkules, ang sinumang maligo sa sandaling iyon ay magkakamit ng bunga ng pagtalima sa ritwal/vrata na Saṃnihatiyā (Saṃnihati).

Verse 85

श्राद्धं करोति यस्तत्र तस्मिन्काले शुभानने । तारयित्वा पितॄन्सर्वान्विष्णुलोकं स गच्छति ॥ ८५ ॥

O may magandang mukha, sinumang magsagawa ng śrāddha roon sa itinakdang panahon ay magliligtas sa lahat ng Pitṛ (mga ninuno) at pagkatapos ay makararating sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 86

वरणास्योस्तु जाह्नव्याः संगमे लोकविश्रुते । दत्वाश्वं च विधानेन स भूयोऽपि न जायते ॥ ८६ ॥

Sa tanyag na tagpuan ng Varāṇā at Jāhnavī (Gaṅgā), ang sinumang maghandog ng kabayo ayon sa itinakdang ritwal ay hindi na muling isisilang.

Verse 87

यस्तत्र संगमेशानमर्चयेद्भक्तिमान्नरः । स साक्षाद्देवदेवेशो निग्रहानुग्रहे क्षमः ॥ ८७ ॥

Sinumang may debosyon na sumamba kay Saṅgameśvara roon, ang taong iyon ay wari’y nagiging tulad ng Panginoon ng mga diyos—may kapangyarihang pumigil sa kasamaan at magbigay ng biyaya.

Verse 88

देवेश्वरस्य पूर्वेण स्वयं तिष्ठति केशवः । केशवस्य च पूर्वेण विश्रुतः संगमेश्वरः ॥ ८८ ॥

Sa silangan ng Deveśvara ay naroon si Keśava Mismo; at sa silangan ni Keśava ay ang bantog na Saṃgameśvara.

Verse 89

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनी वसुसंवादे काशीमाहात्म्यं नामाष्टचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४८ ॥

Sa ganito nagtatapos ang ika-48 kabanata na tinatawag na “Kadakilaan ng Kāśī,” sa Uttara-bhāga ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa pag-uusap nina Mohinī at Vasu.