Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

The Greatness of Kāśī (Kāśī-māhātmya) and Avimukta’s Liberative Power

क्षेत्रेऽस्मिन्निवसंति ये सुकृतिनो भक्ता हरौ वा हरे पश्यंतोऽन्वहमादरेण शुचयः संतः समाः शंभुना । ते मर्त्यां भयदुःखपापरहिताः संशुद्धकर्मक्रिया भित्वा संभवबंधजालगहनं विंदंति मोक्षं परम् ॥ १७ ॥

kṣetre'sminnivasaṃti ye sukṛtino bhaktā harau vā hare paśyaṃto'nvahamādareṇa śucayaḥ saṃtaḥ samāḥ śaṃbhunā | te martyāṃ bhayaduḥkhapāparahitāḥ saṃśuddhakarmakriyā bhitvā saṃbhavabaṃdhajālagahanaṃ viṃdaṃti mokṣaṃ param || 17 ||

Yaong mga may kabutihang nananahan sa banal na kṣetra na ito—mga deboto ni Hari (Viṣṇu)—na malinis at banal, at araw-araw na tumitingin sa Kanya nang may paggalang (na maging si Śambhu ay kumikilala sa kanilang kabanalan), ay napapalaya sa takot, dalamhati, at kasalanan habang nabubuhay pa. Nalilinis ang kanilang mga ritwal at asal; at sa pagwasak sa masukal na lambat ng mga gapos na bunga ng paulit-ulit na pag-iral, natatamo nila ang kataas-taasang mokṣa.

क्षेत्रेin the sacred field
क्षेत्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location; deictic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
निवसन्तिlive, dwell
निवसन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनि + वस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
येwho
ये:
Karta (कर्ता/Subject of निवसन्ति)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
सुकृतिनःvirtuous, meritorious
सुकृतिनः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ये)
TypeAdjective
Rootसुकृतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
भक्ताःdevotees
भक्ताः:
Karta (कर्ता/Subject-apposition)
TypeNoun
Rootभक्त (कृदन्त; √भज्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त ‘devoted’ used substantively
हरौin/unto Hari
हरौ:
Adhikarana (अधिकरण/Object of devotion)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्प (disjunctive particle)
हरेin/unto Hari
हरे:
Adhikarana (अधिकरण/Object of devotion)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (वैकल्पिक-रूप; locative)
पश्यन्तःseeing, beholding
पश्यन्तः:
Karta (कर्ता/Agent-participle qualifying ये)
TypeVerb
Rootपश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अन्वहम्day after day, daily
अन्वहम्:
Kala (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootअन्वहम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
आदरेणwith reverence
आदरेण:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
शुचयःpure
शुचयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ये)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सन्तःgood, saintly
सन्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत् (कृदन्त; √अस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वर्तमानकृदन्त ‘being, good’
समाःequanimous
समाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शम्भुनाwith Shambhu (Shiva)
शम्भुना:
Saha/Instrument (सह/करण; association)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject of विन्दन्ति)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
मर्त्याःmortals
मर्त्याः:
Karta (कर्ता/Apposition to ते)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भय-दुःख-पाप-रहिताःfree from fear, sorrow, and sin
भय-दुःख-पाप-रहिताः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ते मर्त्याः)
TypeAdjective
Rootभय + दुःख + पाप + रहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—भयदुःखपापैः रहिताः
संशुद्ध-कर्म-क्रियाःwhose ritual actions are purified
संशुद्ध-कर्म-क्रियाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंशुद्ध + कर्म + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः—संशुद्धा कर्मक्रिया येषाम्
भित्वाhaving broken through
भित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
सम्भव-बन्ध-जाल-गहनम्the dense net of bonds of repeated becoming
सम्भव-बन्ध-जाल-गहनम्:
Karma (कर्म/Object of भित्वा)
TypeNoun
Rootसम्भव + बन्ध + जाल + गहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—सम्भवस्य बन्धजालस्य गहनम्
विन्दन्तिfind, attain
विन्दन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परम्supreme
परम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of मोक्षम्)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Narada (teaching within a Tirtha-Mahatmya discourse in Uttara-Bhaga)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

H
Hari (Vishnu)
S
Shambhu (Shiva)

FAQs

It teaches that living in a holy kṣetra with steady devotion and daily reverent darśana of Hari purifies one’s life, removes fear-sorrow-sin, and ultimately cuts through the bondage of repeated birth, culminating in supreme mokṣa.

Bhakti here is expressed as continuous, reverent daily beholding of Hari while maintaining purity and saintly conduct; this sustained devotion is presented as powerful enough to purify karma and break saṁsāric bondage.

The verse emphasizes karma-kriyā (disciplined ritual action and conduct) becoming saṁśuddha (purified) through devotion and kṣetra-vāsa; it points to correct practice and inner purity rather than technical Vedāṅga details like Vyākaraṇa or Jyotiṣa.