Shloka 62

The Greatness of Kāśī (Kāśī-māhātmya) and Avimukta’s Liberative Power

Devanagari script

वायुना प्रेर्यमाणानां स्मृतिर्नैवोपजायते । येऽविमुक्ते स्थिता रुद्रा भक्तप्रीतिप्रदायकाः ॥ ६२ ॥

Transliteration

vāyunā preryamāṇānāṃ smṛtirnaivopajāyate | ye'vimukte sthitā rudrā bhaktaprītipradāyakāḥ || 62 ||

Translation

Sa mga itinataboy ng hangin ng pagkabalisa, hindi sumisibol ang tunay na pag-alaala. Ngunit ang mga Rudra na nananahan sa Avimukta ay nagkakaloob ng mapagmahal na kagalakan sa mga deboto.

Word by Word

• वायुना: by the wind
• वायुना: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (करण) एकवचन

• प्रेर्यमाणानाम्: of those being driven/impelled
• प्रेर्यमाणानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √ईर्/√इर् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि शानच् (present passive participle); षष्ठी बहुवचन; पुंलिङ्ग (जनानाम् implied)

• स्मृतिः: memory
• स्मृतिः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• न: not
• न: Pratiṣedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध निपात

• एव: indeed, at all
• एव: Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण निपात (emphasis)

• उपजायते: arises
• उपजायते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + √जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद

• ये: who (those who)
• ये: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन

• अविमुक्ते: in Avimukta
• अविमुक्ते: Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/स्थाननाम; सप्तमी (अधिकरण) एकवचन

• स्थिताः: situated, abiding
• स्थिताः: Karta (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; क्त-प्रत्यय from √स्था

• रुद्राः: Rudras
• रुद्राः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन

• भक्त: devotee
• भक्त: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग; ‘भक्त’ = भक्तजन

• प्रीति: affection, delight
• प्रीति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग; स्त्रीलिङ्ग

• प्रदायकाः: givers/bestowers
• प्रदायकाः: Karta (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √दा (धातु) + ण्वुल् (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तरि-ण्वुल् (agent noun) ‘प्रदायक’

Speaker

Suta

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhakti","emotional_journey":"From critique of restless distraction (wind-driven mind) to reassurance of divine guardians in Avimukta who grant devotee-pleasure."}

Characters & Entities

• Vayu
• Avimukta
• Rudra
• Rudras
• Bhakta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It contrasts restless, wind-driven consciousness—where spiritual remembrance fails—with the stabilizing grace available in Avimukta (Kashi), where the Rudras are said to actively nourish devotees with prīti (loving contentment).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as sustained by steady smṛti (remembrance) and divine support: when the mind is not scattered, devotion ripens, and in Avimukta the Rudras are portrayed as granting the devotee an inner assurance and love that strengthens worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse mainly emphasizes inner discipline rather than a specific Vedanga; practically, it points to smṛti as a sādhanā-support—regular japa, dhyāna, and tirtha-sevā that reduce mental ‘vāyu’ (restlessness) and stabilize remembrance.