Adhyaya 42

Verse 1

हि आय न [हुक हि २ आम (इन्द्रलोकाभिगमनपर्व) द्विचत्वारिशो< ध्याय: अर्जुनका हिमालयसे विदा होकर मातलिके साथ स्वर्गलोकको प्रस्थान वैशम्पायन उवाच गतेषु लोकपालेषु पार्थ: शत्रुनिबर्हण: । चिन्तयामास राजेन्द्र देवराजरथं प्रति

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari Janamejaya, nang makaalis na ang mga tagapagbantay ng mga daigdig, si Pārtha—si Arjuna, ang dumudurog sa mga kaaway—ay ibinaling ang kanyang diwa sa karwahe ng hari ng mga diyos, si Indra.”

Verse 2

ततश्चिन्तयमानस्य गुडाकेशस्य धीमत: । रथो मातलिसंयुक्त आजगाम महाप्रभ:,निद्राविजयी बुद्धिमान्‌ पार्थके चिन्तन करते ही मातलिसहित महातेजस्वी रथ वहाँ आ गया

Sinabi ni Vaiśampāyana: Habang ang marunong na si Guḍākeśa (Arjuna) ay nakaupo at lubos na nag-iisip, dumating doon ang isang maringal at maningning na karwaheng pandigma—nakayuko at inaalalayan ni Mātali.

Verse 3

नभो वितिमिरं कुर्वज्जलदान्‌ पाटयन्निव । दिश: सम्पूरयन्‌ नादैर्महामेघरवोपमै:,वह रथ आकाशको अन्धकारशून्य मेघोंकी घटाको विदीर्ण और महान्‌ मेघकी गर्जनाके समान गम्भीर शब्दसे दिशाओंको परिपूर्ण-सा कर रहा था

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang karwahe ay waring nag-aalis ng dilim sa langit, na para bang pinupunit ang mga kumpol ng ulap-ulan; at sa malalim na ugong na tulad ng kulog—gaya ng dagundong ng malalaking ulap—pinuno nito ng tunog ang lahat ng dako.”

Verse 4

असय: शक्तयो भीमा गदाश्षोग्रप्रदर्शना: । दिव्यप्रभावा: प्रासाश्न विद्युतश्न महाप्रभा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa karwaheng iyon ay may mga espada, mga nakapanghihilakbot na sibat na śakti, at isang mabagsik na pamalo (gada) na nakakatakot pagmasdan; naroon din ang mga prāsa na may kapangyarihang makalangit, mga sandatang tulad ng kidlat, at isang naglalagablab na sandatang gaya ng vajra.

Verse 5

तथैवाशनयश्वैव चक्रयुक्तास्तुलागुडा: । वायुस्फोटा: सनिर्घाता महामेघस्वनास्तथा

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Gayundin, naroon ang mga punglo na tulad ng vajra, mabibigat na batong bolang inihahagis sa pamamagitan ng gulong, at mabibigat na pamalo; kapag pinakawalan, hinihiwa nila ang hangin sa matinis na ugong, at tumatama nang may lagapak na parang kulog at malalim na dagundong na gaya ng malalaking ulap ng bagyo.”

Verse 6

तत्र नागा महाकाया ज्वलितास्या: सुदारुणा: । सिताभ्रकूटप्रतिमा: संहताश्च॒ तथोपला:

Naroon ang mga dambuhalang ahas—nakapanghihilakbot, na naglalagablab ang mga bibig. At naroon din ang mga bunton ng bato, siksik na nakatipon at angkop ihagis sa digmaan, na wari’y mga kumpol ng mapuputing ulap.

Verse 7

दशवाजिसहस्राणि हरीणां वातरंहसाम्‌ । वहन्ति य॑ नेत्रमुषं दिव्यं मायामयं रथम्‌,वायुके समान वेगशाली दस हजार श्वेत-पीत रंगवाले घोड़े नेत्रोंमें चकाचौंध पैदा करनेवाले उस दिव्य मायामय रथको वहन करते थे

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sampung libong kabayong ubod-bilis, singbilis ng hangin—may batik-batik na kulay—ang humihila sa makinang na karwaheng iyon, isang banal na karwaheng kagila-gilalas, wari’y hinubog ng māyā, na nakasisilaw sa paningin. Ipinakikita ng tanawing ito na ang pambihirang kapangyarihan at karangyaan ay maaaring sumama sa mas dakilang layunin, ngunit nananatiling pagpapamalas lamang ng māyā at hindi ang tunay na sukatan ng dharma.

Verse 8

तत्रापश्यन्महानीलं वैजयन्तं महाप्रभम्‌ | ध्वजमिन्दीवरश्यामं वंशं कनकभूषणम्‌

Doon ay nakita nila ang malaking bandilang bughaw na ubod-dilim na tinatawag na Vaijayanta, nagliliwanag sa karangyaan—ang watawat ni Indra—na ang lalim ng kulay ay humihigit pa sa ganda ng bughaw na lotus. Kawayan ang tungkod nito at pinalamutian ng ginto. Ang tanawing ito’y hudyat ng basbas ng mga diyos at ng kapangyarihang maharlika, tanda na ang karwahe’y nasa ilalim ng pag-iingat ng langit, kaya nararapat ang paggalang at pagpipigil sa pagkilos.

Verse 9

तस्मिन्‌ रथे स्थितं सूतं तप्तहेमविभूषितम्‌ । दृष्टवा पार्थों महाबाहुर्देवमेवान्वतर्कयत्‌

Nang makita ang karwaheng-mamanehong nakaupo sa karwaheng iyon, na pinalamutian ng kumikislap na ginto, inakala ni Pārtha (Arjuna), ang makapangyarihang bisig, na siya’y walang iba kundi isang diyos. Ipinakikita ng tagpong ito kung paanong ang liwanag na maka-diyos at marangal na tindig ay nakapagpapasidhi ng paggalang, at ipinahihiwatig din ang paulit-ulit na diwa ng epiko: ang banal ay maaaring mag-anyong tao upang gabayan ang mga pangyayari tungo sa dharma.

Verse 10

तथा तर्कयतस्तस्य फाल्गुनस्याथ मातलि: । संनतः प्रस्थितो भूत्वा वाक्यमर्जुनमब्रवीत्‌,इस प्रकार विचार करते हुए अर्जुनके सम्मुख उपस्थित हो मातलिने विनीतभावसे कहा

Habang nagmumuni-muni si Arjuna (Phālguna), lumapit sa kanya si Mātali nang may magalang na kababaang-loob. Pagkatapos yumukod at maghanda sa pagsasalita, kinausap niya si Arjuna—hudyat na ang payo at tungkulin ay dapat ihain nang may paggalang, lalo na kapag ang isang bayani’y tumitimbang ng wastong landas.

Verse 11

मातलिस्वाच भो भो: शक्रात्मज श्रीमाउछक्रस्त्वां द्रष्टमिच्छति । आरोहतु भवाज्छीघ्रं रथमिन्द्रस्य सम्मतम्‌

Sinabi ni Mātali: “Hoy, hoy! O marangal na anak ni Śakra (Indra)! Nais kang makita ni Śakra. Sumakay ka agad sa karwaheng ito—ang karwaheng sinang-ayunan at minamahal ni Indra.” Ang paanyaya’y may dalang pagmamadali at karangalan: ang sugo ng hari ng mga diyos ay tumatawag sa bayani na tumugon nang mabilis at may paggalang, hudyat ng paglipat mula sa pakikibaka ng tao tungo sa pagtatagpong ginagabayan ng banal.

Verse 12

आह माममरश्रेष्ठ: पिता तव शतक्रतुः । कुन्तीसुतमिह प्राप्तं पश्यन्तु त्रिदशालया:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang iyong ama, si Śatakratu—pinakadakila sa mga walang-kamatayan—ay nagsabi sa akin: ‘Dalhin mo rito ang anak ni Kuntī na dumating na, upang masilayan siya ng mga nananahan sa langit ng Tatlumpung Diyos.’” Ipinapakita ng siping ito na ang pagtawag kay Arjuna sa kapulungan ng mga diyos ay isang hayagang pagkilala sa kanyang kabutihan at pagiging karapat-dapat, na nagpapahiwatig na ang pambihirang kapangyarihan ay ipagkakaloob at masasaksihan sa loob ng kaayusang moral, hindi aagawin nang palihim.

Verse 13

एष शक्रः परिवृतो देवैरऋषिगणैस्तथा । गन्धर्वैरप्सरोभिश्र त्वां दिदृक्षु: प्रतीक्षते

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Narito si Śakra (Indra), napaliligiran ng mga diyos at mga pangkat ng mga rishi, gayundin ng mga Gandharva at mga Apsara. Nais ka niyang makita, kaya siya’y naghihintay.” Sa daloy ng salaysay, itinatampok ng tagpong ito ang pag-angat ng espirituwal at makabayaniang katayuan ni Arjuna: maging ang kapulungan sa langit ay naghahangad ng kanyang pagdalo, hudyat ng pagkilalang banal at ng makatarungang bisa ng mga pagsubok at pananagutang darating.

Verse 14

अस्माल्लोकाद्‌ देवलोक॑ पाकशासनशासनात्‌ | आरो ह त्वं मया सार्ध लब्धास्त्र: पुनरेष्यसि,आप देवराजकी आज्ञासे इस लोकसे मेरे साथ देवलोकको चलिये। वहाँसे दिव्यास्त्र प्राप्त करके लौट आइयेगा

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “Sa utos ni Pākaśāsana (Indra), sumama ka sa akin mula sa mundong ito patungo sa daigdig ng mga diyos. Doon, matapos mong matamo ang mga sandatang banal, ikaw ay babalik muli.”

Verse 15

अजुन उवाच मातले गच्छ शीघ्रं त्वमारोहस्व रथोत्तमम्‌ | राजसूयाश्दमेधानां शतैरपि सुदुर्लभम्‌

Sinabi ni Arjuna: “Mātali, magmadali ka. Sumakay sa napakahusay na karwaheng ito. Kahit ang gantimpala ng daan-daang handog na Rājasūya at Aśvamedha ay napakahirap makamtan (na katulad nito).”

Verse 16

अर्जुनने कहा--मातले! आप जल्दी चलिये। अपने इस उत्तम रथपर पहले आप चढ़िये। यह सैकड़ों राजसूय और अश्वमेधयज्ञोंद्वारा भी अत्यन्त दुर्लभ है ।।

Sinabi ni Arjuna: “Mātali, magmadali ka. Ikaw muna ang sumakay sa napakahusay na karwaheng ito. Napakabihira ng karwaheng ito—mahirap makamtan kahit sa pamamagitan ng daan-daang handog na Rājasūya at Aśvamedha. Maging ang mga haring lubhang mapalad, masigasig sa mga paghahandog at sagana sa pagbibigay, o maging ang mga diyos at mga Dānava, ay mahihirapang umakyat sa kataas-taasang karwaheng ito.”

Verse 17

नातप्ततपसा शक्‍्य एष दिव्यो महारथ: । द्रष्ट वाप्यथवा स्प्रष्टमारोढुं कुत एव च

Wika ni Arjuna: “Ang banal at dakilang karwaheng ito ay hindi man lamang masisilayan, ni mahahawakan, ng sinumang hindi nagdaan sa mga pag-aayuno at pagtalima sa pagpapakasakit; lalo nang hindi niya ito masasakyan.”

Verse 18

त्वयि प्रतिछ्ठिते साधो रथस्थे स्थिरवाजिनि । पश्चादहमथारो क्ष्ये सुकृती सत्प्ं यथा

Wika ni Arjuna: “O mabuting tao, o tagapagmaneho ng karwahe! Kapag ikaw ay nakaupo nang matatag sa karwahe at napasunod mo na ang mga kabayong matitibay, saka ako aakyat sa hulihan—gaya ng taong banal na kumakapit sa tuwid na landas at sumusulong dito. Magaling, o sarathi!”

Verse 19

वैशम्पायन उवाच तस्य तद्‌ वचन श्रुत्वा मातलिः शक्रसारथि: । आरुरोह रथं शीघ्र हयान्‌ येमे च रश्मिभि:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang marinig ang mga salitang iyon ni Arjuna, si Mātali—ang sarathi ni Śakra (Indra)—ay dagling umakyat sa karwahe at, hinila ang renda, pinasunod ang mga kabayo.

Verse 20

ततोडर्जुनो हृष्टमना गज्जायामाप्लुत: शुचि: । जजाप जप्यं कौन्तेयो विधिवत्‌ कुरुनन्दन:

Pagkaraan, si Arjuna—anak ni Kuntī at ligaya ng angkan ng Kuru—na may galak sa puso, ay naligo sa Gaṅgā at luminis. Pagkatapos nito, ayon sa wastong tuntunin ng ritwal, isinagawa niya ang pagbigkas-ulit ng mantrang nararapat bigkasin.

Verse 21

ततः पितृन्‌ यथान्यायं तर्पयित्वा यथाविधि । मन्दरं शैलराजं तमाप्रष्टमुपचक्रमे,फिर विधिपूर्वक न्यायोचित रीतिसे पितरोंका तर्पण करके विस्तृत शैलराज हिमालयसे विदा लेनेका उपक्रम किया

Pagkatapos, ayon sa nararapat at sa itinakdang paraan, kanyang pinasiyahan ang mga Pitṛ—ang mga ninuno—sa pamamagitan ng tarpaṇa. At saka niya sinimulang magpaalam sa Mandara, ang hari ng mga bundok, alinsunod sa wastong asal at ritwal.

Verse 22

साधूनां पुण्यशीलानां मुनीनां पुण्यकर्मणाम्‌ । त्वं सदा संश्रय: शैल स्वर्गमार्गाभिकाड्क्षिणाम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: “O bundok, ikaw ay laging mapagpalang kanlungan ng mga matuwid at banal—ng mga pantas na may dalisay na asal at ng mga gumagawa ng mararangal na gawa—lalo na ng mga taong nananabik lumakad sa landas na patungo sa langit.”

Verse 23

त्वत्प्रसादात्‌ सदा शैल ब्राह्मणा: क्षत्रिया विश: । स्वर्ग प्राप्ताश्चरन्ति सम देव: सह गतव्यथा:

Wika ni Vaiśampāyana: “O bundok, sa bisa ng iyong mapagpalang biyaya, marami sa mga Brahmana, Kshatriya, at Vaishya ang patuloy na nakaaabot sa langit; at yamang wala nang pagdurusa, sila’y naglalakad-lakad doon kasama ng mga diyos.”

Verse 24

अद्विराज महाशैल मुनिसंश्रय तीर्थवन्‌ | गच्छाम्यामन्त्रयामि त्वां सुखमस्म्युषितस्त्वयि

Wika ni Vaiśampāyana: “O hari ng mga bundok, o dakilang taluktok—kanlungan ng mga pantas at pinalalamutian ng mga banal na tawiran (tirtha)! Namuhay akong masaya sa iyong ibabaw; kaya’t magalang akong nagpapaalam at ngayo’y aalis na.”

Verse 25

तव सानूनि कुज्जाश्न नद्यः प्र्रवणानि च । तीर्थानि च सुपुण्यानि मया दृष्टान्यनेकश:,“तुम्हारे शिखर, कुंजवन, नदियाँ, झरने और परम पुण्यमय तीर्थस्थान मैंने अनेक बार देखे हैं

Wika ni Vaiśampāyana: “Ang iyong mga dalisdis, ang iyong mga kakahuyan, ang iyong mga ilog at talon, at ang iyong mga tirtha na lubhang banal—ang mga ito’y nakita ko nang maraming ulit.”

Verse 26

फलानि च सुगन्धीनि भक्षितानि ततस्तत: । सुसुगन्धाश्च वार्योघास्त्वच्छरीरविनि:सृता:

Wika ni Vaiśampāyana: “Ang mababangong bunga ay kinain nang paulit-ulit; at mula sa kanyang balat at katawan ay umagos ang mga batis ng tubig na lubhang matamis ang halimuyak.”

Verse 27

शिशुर्यथा पितुरड्के सुसुखं वर्तते नग

Wika ni Vaiśaṃpāyana: “O hari, kung paanong ang munting bata ay nagpapahinga nang ganap na panatag sa kandungan ng kanyang ama, gayon din ang tao’y namumuhay sa kaligtasan at kapanatagan kapag nasisilungan ng makatarungang pag-iingat—larawang nagpapaalala sa tungkuling-dharma ng tagapangalaga at sa tiwalang dapat nitong gisingin.”

Verse 28

अप्सरोगणसंकीर्णे ब्रह्मघोषानुनादिते

Wika ni Vaiśampāyana: “Ang pook na iyon ay siksik sa mga pangkat ng mga Apsara, at umaalingawngaw sa mga banal na awit at pagbigkas ng mga Brahmana.”

Verse 29

एवमुकक्‍्त्वार्जुन: शैलमामन्त्रय परवीरहा

Pagkasabi nito, si Arjuna—ang pumatay sa mga bayani ng kaaway—ay nagpaalam sa bundok, pormal itong tinawag at pinarangalan bago lumisan, ayon sa asal na nararapat sa mandirigmang may disiplina.

Verse 30

स तेनादित्यरूपेण दिव्येनाद्भुतकर्मणा

Wika ni Vaiśaṃpāyana: “Pagkaraan, si Arjuna, ang ligaya ng angkan ng Kuru—pinakamatalino at puspos ng galak—ay tumungo paitaas sakay ng banal na karwaheng yaon, maningning na gaya ng Araw at kahanga-hanga sa kapangyarihan at kilos. Unti-unti, ang bayaning may pusong matuwid ay lumampas sa abot-tanaw ng mga tao.”

Verse 31

ऊर्ध्वमाचक्रमे धीमान्‌ प्रहृष्ट: कुरुनन्दन: । सो<दर्शनपथं यातो मर्त्यानां धर्मचारिणाम्‌

Wika ni Vaiśaṃpāyana: “Ang marunong na Kurunandana, puspos ng galak, ay nagsimulang umakyat paitaas. Unti-unti, lumampas siya sa abot ng paningin ng mga mortal na namumuhay ayon sa dharma, at naglaho sa kanilang tingin habang siya’y umaangat.”

Verse 32

ददर्शाद्भधुतरूपाणि विमानानि सहस्रश: । न तत्र सूर्य: सोमो वा द्योतते न च पावक:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pag-akyat niya nang mas mataas, nasilayan niya ang libu-libong kahanga-hangang sasakyang panghimpapawid. Sa daigdig na iyon, hindi nagbibigay-liwanag ang araw ni ang buwan, at maging ang ningning ng apoy ay walang silbi—wari’y ang karilagan doon ay hindi nakasalalay sa karaniwang liwanag ng sanlibutan.

Verse 33

स्वयैव प्रभया तत्र द्योतन्ते पुण्यलब्धया । तारारूपाणि यानीह दृश्यन्ते द्युतिमन्ति वै

Sinabi ni Vaiśampāyana: Doon, ang mga naninirahan sa langit ay nagniningning sa sariling liwanag—liwanag na natamo sa bisa ng kanilang kabutihang-loob at matuwid na gawa. Ang mga anyong dito’y wari’y mga bituin—maliliit at malalaking tuldok ng liwanag sa kalayuan—ay sila rin pala, bawat isa’y maningning sa sariling kinalalagyan, na inihayag kay Arjuna, anak ni Pāṇḍu. Ipinahihiwatig nito na ang karangalan ng mas mataas na daigdig ay bunga ng natamong merito, hindi bigay na walang dahilan.

Verse 34

दीपवद्‌ विप्रकृष्टत्वात्‌ तनूनि सुमहान्त्यपि । तानि तत्र प्रभास्वन्ति रूपवन्ति च पाण्डव:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Dahil sa layo, kahit ang napakalalaking anyo ay nagmumukhang parang ilawan—maliliit na tuldok ng liwanag. Doon, ang mga anyong iyon ay nagniningning sa sariling liwanag; at nakita sila ng mga Pāṇḍava bilang mga presensiyang maningning at marilag.

Verse 35

ददर्श स्वेषु धिष्ण्येषु दीप्तिमन्त: स्वयार्चिषा । तत्र राजर्षय: सिद्धा वीराश्व निहता युधि

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nasaksihan niya sila sa kani-kanilang luklukan sa langit, maningning sa sariling ningas ng liwanag. Doon nananahan ang mga ganap na rājārṣi, at gayundin ang mga mandirigmang bayani na nabuwal sa digmaan at nakaabot sa mga daigdig na iyon—bawat isa’y nananatili sa itinakdang bahagi, sariling nagniningning sa bisa ng kanilang merito.

Verse 36

तपसा च जित स्वर्ग सम्पेतु: शतसड्घश: । गन्धर्वाणां सहस्राणि सूर्यज्वलिततेजसाम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa daan-daang pangkat at mga pulutong, ang mga asceta ay patungong langit—na napagwagian nila sa lakas ng kanilang tapas (mahigpit na pag-aayuno at disiplina). At naroon ang libu-libong Gandharva, ang ningning ay nagliliyab na parang araw.”

Verse 37

गुहाकानामृषीणां च तथैवाप्सरसां गणान्‌ | लोकानात्मप्रभान्‌ पश्यन्‌ फाल्गुनो विस्मयान्वित:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang mamasdan ni Phālguna (Arjuna) ang mga pulutong ng Guhyaka, ang mga pantas na rishi, at gayundin ang mga pangkat ng Apsara—at ang kanilang mga daigdig na nagniningning sa sariling likás na liwanag—napuno siya ng pagkamangha. Ipinahihiwatig ng tanawing ito ang kaayusang moral ng sansinukob: sa pamamagitan ng tapasya at kabutihang-loob na bunga ng merito, nakakamtan ng mga nilalang ang maningning na mga mundo, at ang disiplinadong naghahanap ay napapahinuhod sa harap ng malawak na hirarkiya ng espirituwal na tagumpay.

Verse 38

पप्रच्छ मातलिं प्रीत्या स चाप्येनममुवाच ह । एते सुकृतिन:ः पार्थ स्वेषु धिष्ण्येष्ववस्थिता:

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Sa paglingap ay tinanong niya si Mātali, at si Mātali naman ay sumagot: “O Pārtha, sila ang mga may dakilang merito, na nananahan—bawat isa—sa sariling itinakdang kalagayang makalangit.”

Verse 39

ततो<पश्यत्‌ स्थितं द्वारि शुभं वैजयिनं गजम्‌

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Pagkaraan, nakita niya—nakatindig sa may tarangkahan—ang isang marilag at matagumpay na elepante. Sa daloy ng salaysay, ito ang tanda ng paglapit ni Arjuna sa hanggahan ng langit, kung saan ang merito at banal na kaayusan ay isinasagisag ng presensiya ng tagapagbantay; sa aral na diwa, ipinahihiwatig nitong ang pagpasok sa mas mataas na mga daigdig ay inilalarawan bilang pinamamahalaan ng mga mapalad na palatandaan at ng karapat-dapat na pagkakamit, hindi ng dahas lamang.

Verse 40

ऐरावतं चतुर्दन्तं कैलासमिव शृद्धिणम्‌ । स सिद्धमार्गमाक्रम्य कुरुपाण्डवसत्तम:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Si Arjuna, ang pinakadakila sa mga Kuru at Pāṇḍava, ay namasdan si Airāvata—ang marilag at matagumpay na panginoon ng mga elepante—na may apat na pangil at nakatindig na tila Bundok Kailāsa na pinalalamutian ng maraming tuktok. Sa paglakad niya sa landas na dinaraanan ng mga Siddha, si Arjuna man ay nagmistulang maningning at marangal, na wari’y alaala ng sinaunang huwarang hari na si Māndhātṛ sa kanyang karangalan. Ipinahihiwatig ng tagpong ito na ang merito at disiplinadong pagsisikap ang nagbubukas ng daan sa mas matataas na daigdig at sa kanilang mga kagila-gilalas na tagapagbantay.

Verse 41

व्यरोचत यथापूर्व मान्धाता पार्थिवोत्तम: । अभिचक्राम लोकान्‌ स राज्ञां राजीवलोचन:

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Kung paanong noong unang panahon ay nagningning sa karangalan ang pinakamahusay sa mga hari, si Māndhātā, gayon din nagningning ang lotus-ang-mata na si Arjuna. Pagkaraan ay naglakbay siya sa mga daigdig ng mga matutuwid na hari—larawan ng karangalaang pinaghirapan at kinamtan—na nagpapahiwatig na ang tunay na liwanag ay sumusunod sa merito at disiplinadong asal, hindi sa kapangyarihang hubad.

Verse 42

एवं स संक्रमंस्तत्र स्वर्गलोके महायशा: । ततो ददर्श शक्रस्य पुरीं ताममरावतीम्‌

Sa gayon, ang marangal at bantog na Pārtha ay naglakbay sa daigdig ng langit. Pagkaraan, nasilayan niya ang lungsod ni Śakra—ang Amarāvatī.

Verse 263

अमृतास्वादनीया मे पीता: प्रस्रवणोदका: । 'यहाँके विभिन्न स्थानोंसे सुगन्धित फल लेकर भोजन किये हैं। तुम्हारे शरीरसे प्रकट हुए परम सुगन्धित प्रचुर जलका सेवन किया है। तुम्हारे झरनेका अमृतके समान स्वादिष्ट जल मैंने प्रतिदिन पान किया है

Wika ni Vaiśampāyana: “Nainom ko ang tubig ng iyong mga bukal—matamis na parang amṛta. Araw-araw, tinanggap ko ang saganang tubig na ubod ng bango, na sumisibol mula sa iyo.”

Verse 273

तथा तवाड्के ललितं शैलराज मया प्रभो । 'प्रभो नगराज! जैसे शिशु अपने पिताके अंकमें बड़े सुखसे रहता है, उसी प्रकार मैंने भी तुम्हारी गोदमें आमोदपूर्वक क्रीड़ाएँ की हैं

Wika ni Vaiśampāyana: “O panginoon, o hari ng mga bundok! Ako man ay inalagaan nang marahan sa iyong kandungan. Gaya ng sanggol na namamalagi nang lubos na panatag sa yakap ng ama, gayon din ako—nagagalak at naglalaro sa iyong mapagkalingang dibdib.”

Verse 283

सुखमस्म्युषित: शैल तव सानुषु नित्यदा । 'शैलराज! अप्सराओंसे व्याप्त और वैदिक मन्त्रोंके उच्चघोषसे प्रतिध्वनित तुम्हारे शिखरों पर मैंने प्रतिदिन बड़े सुखसे निवास किया है”

Wika ni Vaiśampāyana: “O hari ng mga bundok! Araw-araw ay namuhay ako nang masaya sa iyong mga dalisdis. Sa iyong mga tuktok—punô ng mga Apsaras at umaalingawngaw sa malalakas na pagbigkas ng mga mantra ng Veda—namalagi ako araw-araw na may ganap na kapanatagan.”

Verse 293

आरुरोह रथं दिव्यं द्योतयन्निव भास्कर: । ऐसा कहकर शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले अर्जुन शैलराजसे आज्ञा माँगकर उस दिव्य रथको देदीप्यमान करते हुए-से उसपर आखरूढ़ हो गये

Wika ni Vaiśampāyana: Si Arjuna, bantog bilang tagapagpuksa ng mga bayani ng kaaway, matapos humingi ng pahintulot sa hari ng mga bundok, ay sumakay sa makalangit na karwaheng iyon, na nagningas sa kaningningan—na wari’y ang araw ang siyang nagliliwanag sa lahat ng dako.

Verse 383

तान्‌ दृष्टवानसि विभो तारारूपाणि भूतले । अर्जुनने प्रसन्नतापूर्वक मातलिसे उनके विषयमें पूछा

O makapangyarihan! Nasaksihan mo sila sa ibabaw ng lupa na wari’y mga bituin ang anyo. Si Arjuna, na may galak sa puso, ay nagtanong kay Mātali tungkol sa kanila; at sinabi ni Mātali: “O anak ni Kuntī! Sila yaong mga lalaking banal at puspos ng kabutihan, na nananahan sa kani-kaniyang mga daigdig. O dakila! Sila rin yaong nakita mong kumikislap sa lupa sa anyong mga bituin.”