Adhyaya 2

Verse 1

इति श्रीलैङ्गे महापुराणे प्रथमो ऽध्यायः सूत उवाच ईशानकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य महात्मना ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्

Sa gayon, sa kagalang-galang na Linga Mahāpurāṇa, nagwakas ang unang kabanata. Wika ni Sūta: Noong unang panahon, ang dakilang Brahmā ay bumuo ng pinakadakilang Linga Purāṇa, na ang sentrong paksa ay ang salaysay ng Īśāna-kalpa—ipinapahayag ang Pati na sa pamamagitan ng Śiva-tattva at ng banal na sagisag nitong Liṅga ay nagpapalaya sa paśu (kaluluwang nakagapos) mula sa pāśa (gapós).

Verse 2

ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै

Sinasabi na ang sukat ng kasulatang ito ay isang krore ng mga taludtod; sa ganap na paglawak, umaabot ito sa sandaang krore. Gayunman, sa bawat Manvantara, ang mga Vyāsa ay pinaiikli ito sa masinsing anyo na apat na raang libong taludtod.

Verse 3

व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत्

Sa Dvāpara at sa iba pang mga panahon, sa hanay nina Brahmā at ng iba pa, ang mga ritwal ay itinakda nang magkakahiwalay sa sampung anyo. At ang ikalabing-isa—ang aral ng Liṅga—ay ipinahayag ko ayon mismo sa aking narinig mula kay Vyāsa.

Verse 4

अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्

O mga pantas na dalawang-ulit na isinilang, ang sukat ng kasulatang ito rito ay labing-isang libong taludtod. Kaya ituturo ko ito sa masinsing anyo—yaong hindi pa narinig sa ganap na paglalawig—upang maunawaan ang diwa tungkol kay Pati (Śiva) at ang paglaya ng paśu nang hindi humahaba.

Verse 5

चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः

Nang ang akdang may apat na raang libong taludtod ay pinaikli ni Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa), ang salaysay tungkol sa paglitaw ng Liṅga ay isinaad dito sa labing-isang libong taludtod.

Verse 6

सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम्

Una muna ang paglikha na Prādhānika (mula sa Pradhāna), saka ang mga paglikhang Prākṛta at Vaikṛta; pagkatapos ay ang pagpapakita ng kosmikong itlog (brahmāṇḍa) na ito at ang walong sapin ng mga balot na bumabalot sa itlog.

Verse 7

अण्डोद्भवत्वं शर्वस्य रजोगुणसमाश्रयात् विष्णुत्वं कालरुद्रत्वं शयनं चाप्सु तस्य च

Sa pag-asa sa rajo-guṇa, si Śarva (Śiva) ay tumatanggap ng kalagayang isinilang mula sa kosmikong itlog; at sa gayong banal na lila, tinatanggap din Niya ang kalagayan ni Viṣṇu, ang anyo ni Kāla-Rudra, at maging ang pagdapa o paghiga sa ibabaw ng mga tubig.

Verse 8

प्रजापतीनां सर्गश् च पृथिव्युद्धरणं तथा ब्रह्मणश् च दिवारात्रम् आयुषो गणनं पुनः

Inilalarawan pa nito ang paglalang o paglabas ng mga Prajāpati, ang pag-angat sa Daigdig, ang araw at gabi ni Brahmā, at muli ang pagtutuos ng haba ng buhay (panahong kosmiko).

Verse 9

सवनं ब्रह्मणश्चैव युगकल्पश् च तस्य तु दिव्यं च मानुषं वर्षम् आर्षं वै ध्रौव्यमेव च

“Ito ang mga sukat ng panahon: ang savana (sukat ng araw sa ritwal), ang araw ni Brahmā, at para sa Kanya ang yuga at ang kalpa; gayundin ang banal na taon, ang taong pantao, ang taon ng mga ṛṣi, at ang pagtutuos na Dhruva (sidereal).”

Verse 10

पित्र्यं पितॄणां सम्भूतिर् धर्मश्चाश्रमिणां तथा अवृद्धिर्जगतो भूयो देव्याः शक्त्युद्भवस्तथा

Mula sa Kanya nagmumula ang kaayusan ng mga Pitṛ at ang kanilang mga banal na ritwal; mula sa Kanya rin nagmumula ang dharma na sumusuporta sa mga nananahan sa mga āśrama. Bukod dito, sa pamamagitan ng Kanyang kapangyarihan, ang mga daigdig ay pinananatili at hindi humihina; kaya’t paulit-ulit, ang Śakti ng Diyosa ang nagiging bukal ng pagpapakita.

Verse 11

स्त्रीपुम्भावो विरिञ्चस्य सर्गो मिथुनसम्भवः आख्याष्टकं हि रुद्रस्य कथितं रोदनान्तरे

Mula kay Viriñci (Brahmā) lumitaw ang pagkakaiba ng babae at lalaki, at nagpatuloy ang paglikha sa pamamagitan ng pagsilang ng mga pares. Sa mismong pagitan ng panaghoy ni Rudra, ipinahayag din ang Aṣṭaka—ang walong banal na pangalan ni Rudra.

Verse 12

ब्रह्मविष्णुविवादश् च पुनर्लिङ्गस्य सम्भवः शिलादस्य तपश्चैव वृत्रारेर्दर्शनं तथा

Isinasalaysay din nito ang pagtatalo nina Brahmā at Viṣṇu, at muli ang pagpapakita ng Liṅga; gayundin ang mga pag-aayuno at pagninilay (tapas) ni Śilāda, at ang banal na darśana na iginawad kay Vṛtrāri (Indra).

Verse 13

प्रार्थना योनिजस्याथ दुर्लभत्वं सुतस्य तु शिलादशक्रसंवादः पद्मयोनित्वमेव च

Sumunod ang salaysay ng pagmamakaawa ni Brahmā (yoni-ja), ang pambihirang pagkatamo ng isang anak na karapat-dapat, ang pag-uusap nina Śilāda at Indra (Śakra), at ang usapin ng pagiging “isinilang sa lotus” (padma-yoni) ni Brahmā.

Verse 14

भवस्य दर्शनं चैव तिष्येष्वाचार्यशिष्ययोः व्यासावताराश् च तथा कल्पमन्वन्तराणि च

Inilalarawan din ang darśana ni Bhava (Śiva), ang tradisyon ng guro at alagad sa mga Tiṣya, ang mga pagkakatawang-tao ni Vyāsa, at ang mga siklo ng paglikha (kalpa) at mga panahon ng Manu (manvantara).

Verse 15

कल्पत्वं चैव कल्पानाम् आख्याभेदेष्वनुक्रमात् कल्पेषु कल्पे वाराहे वाराहत्वं हरेस् तथा

Kaya, ang pagiging “Kalpa” ay itinatakda ayon sa sunud-sunod na kaayusan ng iba’t ibang pangalan nito. Kaya sa hanay ng mga Kalpa, sa Varāha-Kalpa, si Hari (Viṣṇu) ay tumatanggap din ng kalagayan at anyong Varāha.

Verse 16

मेघवाहनकल्पस्य वृत्तान्तं रुद्रगौरवम् पुनर्लिङ्गोद्भवश्चैव ऋषिमध्ये पिनाकिनः

Sa gitna ng mga ṛṣi, muling ipinahayag ni Pinākin (Śiva, tagapagdala ng busog na Pināka) ang banal na salaysay ng Meghavāhana-Kalpa—inihahayag ang kadakilaan ni Rudra at ang panibagong paglitaw ng Liṅga.

Verse 17

लिङ्गस्याराधनं स्नानविधानं शौचलक्षणम् वाराणस्याश् च माहात्म्यं क्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्

Ipinapahayag nito ang pagsamba sa Liṅga, ang itinakdang mga tuntunin ng banal na pagligo at ang mga tanda ng kadalisayan; at ipinupuri rin ang kadakilaan ng Vārāṇasī, na inilalarawan ang luwalhati ng mga banal na pook-paglalakbay (kṣetra).

Verse 18

भुवि रुद्रालयानां तु संख्या विष्णोर्गृहस्य च अन्तरिक्षे तथाण्डे ऽस्मिन् देवायतनवर्णनम्

Dito inilalarawan ang pagbilang sa mga dambana ni Rudra sa lupa, at gayundin ang tahanan ni Viṣṇu; kasama ang salaysay ng mga banal na santuwaryo sa gitnang daigdig (antarikṣa) at sa loob ng kosmikong itlog na ito (brahmāṇḍa).

Verse 19

दक्षस्य पतनं भूमौ पुनः स्वारोचिषे ऽन्तरे दक्षशापश् च दक्षस्य शापमोक्षस्तथैव च

Isinasalaysay nito ang pagbagsak ni Dakṣa sa lupa; at muli—sa panahon ng Svārociṣa Manvantara—ang sumpang tumama kay Dakṣa, at gayundin ang paglaya ni Dakṣa mula sa sumpang iyon.

Verse 20

कैलासवर्णनं चैव योगः पाशुपतस् तथा चतुर्युगप्रमाणं च युगधर्मः सुविस्तरः

Naglalahad din ito ng paglalarawan sa Kailāsa, ng Pāśupata Yoga, ng sukat ng apat na yuga, at ng malawak na pagpapaliwanag sa mga dharma na nararapat sa bawat panahon.

Verse 21

संध्यांशकप्रमाणं च संध्यावृत्तं भवस्य च श्मशाननिलयश्चैव चन्द्ररेखासमुद्भवः

Siya (Bhava, Panginoong Śiva) ay sinusukat sa maselang “bahagi ng sandhyā,” lampas sa karaniwang bilang; ang Kanyang gawi ay ang mismong kalagayang sandhyā. Siya’y nananahan sa pook ng pagsusunog ng bangkay, at mula sa Kanya sumisibol ang tanda ng gasuklay na buwan.

Verse 22

उद्वाहः शंकरस्याथ पुत्रोत्पादनमेव च मैथुनातिप्रसङ्गेन विनाशो जगतां भयम्

Pagkaraan, hinangad nila ang pag-aasawa ni Śaṅkara at ang pagluwal ng isang anak; sapagkat kapag ang pakikipagtalik ay naging labis, nagdudulot ito ng pagkalusaw ng mga daigdig—isang sindak sa lahat ng nilalang.

Verse 23

शापः सत्या कृतो देवान्पुरा विष्णुं च पालितम् शुक्रोत्सर्गस्तु रुद्रस्य गाङ्गेयोद्भव एव च

Noon, si Satyā ay nagbitiw ng sumpa sa mga diyos, at si Viṣṇu man ay napigil din nito. At tungkol kay Rudra—nagkaroon ng paglabas ng banal na binhi; mula roon, ang isinilang mula sa Ilog Gaṅgā ay tunay na lumitaw.

Verse 24

ग्रहणादिषु कालेषु स्नाप्य लिङ्गं फलं तथा क्षुब्धधी च विवादश् च दधीचोपेन्द्रयोस् तथा

Sa mga panahong gaya ng mga eklipse at iba pang pambihirang tanda, ang pagpapaligo sa Liṅga ay nagbubunga ng nararapat na gantimpala. Gayundin, ang pagkaligalig ng isip at mga pagtatalo—tulad ng alitan nina Dadhīci at Upendra—ay dapat payapain sa pagdulog sa Liṅga.

Verse 25

उत्पत्तिर्नन्दिनाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः पतिव्रतायाश्चाख्यानं पशुपाशविचारणा

Dito isinasalaysay ang pinagmulan ni Nandī—kay Śūlin, ang Diyos ng mga diyos—kasama ang banal na salaysay ng pativratā (asawang dalisay at matatag sa panata), at ang pagsisiyasat sa paśu at pāśa: ang kaluluwang nakagapos at ang mga gapos na nagbibilanggo rito.

Verse 26

प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं निवृत्त्यधिकृता तथा वसिष्ठतनयोत्पत्तिर् वासिष्ठानां महात्मनाम्

Itinatanghal ng kabanatang ito ang kaalamang may tatak ng pravṛtti—ang landas ng masiglang pagkilos sa dharma—at gayundin ang kaalamang pinahihintulutan para sa nivṛtti—ang landas ng pagtalikod at pagwawaksi. Isinasalaysay rin nito ang pinagmulan ng mga anak ni Vasiṣṭha, ang mga dakilang Vāsiṣṭha.

Verse 27

मुनीनां वंशविस्तारो राज्ञां शक्तेर्विनाशनम् दौरात्म्यं कौशिकस्याथ सुरभेर्बन्धनं तथा

Isinasalaysay ang paglawak ng mga angkan ng mga muni, ang pagwasak sa kapangyarihan ng mga haring inabuso, ang masamang asal ni Kauśika, at ang pagkagapos kay Surabhī—ipinapakita kung paanong ang adharma ay humihigpit na pāśa (tali ng pagkaalipin) sa paśu (kaluluwa) hanggang ito’y bumaling kay Pati, ang Panginoong Śiva.

Verse 28

सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम् स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस् तथा

Inilalarawan nito ang pagdadalamhati ni Vasiṣṭha sa kanyang anak, ang panaghoy ni Arundhatī, ang pagpapadala sa manugang na babae, at ang pananalitang binigkas ng sanggol sa sinapupunan—mga pangyayaring naghahanda upang si Pati, ang Panginoon, ay magkalag ng pāśa (gapós) ng nagdurusang paśu (kaluluwa).

Verse 29

पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना

Tunay nga, sa pamamagitan ng anak ni Śakti, isinilang si Parāśara bilang isang avatāra; lumitaw din sina Vyāsa at Śuka; at naisakatuparan ang paglipol sa mga Rākṣasa—kaya’t napangalagaan ang Dharma sa pag-aayos ni Śiva bilang Pati, ang Panginoong nagpapaluwag ng pāśa (gapós) ng mga paśu (kaluluwa).

Verse 30

देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः

Sa pamamagitan ng banal na biyaya, natamo ang pinakadakilang diwa hinggil sa Diyos at ang vijñāna, ang kaalamang natitiyak sa karanasan; at sa utos ng gurong si Pulastya, sinimulan ang paglikha ng Purāṇa.

Verse 31

भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः जीवच्छ्राद्धविधानं च श्राद्धार्हाः श्राद्धमेव च

“[Itinuturo nito] ang mga sukat ng mga daigdig; ang mga landas ng mga planeta at mga tanglaw sa langit; ang tuntunin ng śrāddha na isinasagawa habang nabubuhay; kung sino ang karapat-dapat tumanggap ng śrāddha; at ang śrāddha mismo.”

Verse 32

नान्दीश्राद्धविधानं च तथाध्ययनलक्षणम् पञ्चयज्ञप्रभावश् च पञ्चयज्ञविधिस् तथा

Itinatakda rin nito ang pamamaraan ng Nāndī-śrāddha, ang wastong mga katangian ng pag-aaral ng Veda, ang espirituwal na bisa ng limang dakilang paghahandog (pañca-yajña), at gayundin ang tamang paraan ng pagsasagawa ng limang yajña na iyon.

Verse 33

रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्रविशिष्टता मैथुनस्य विधिश्चैव प्रतिवर्णमनुक्रमात्

Sa wastong pagkakasunod, itinuturo ang asal na dapat sundin para sa mga babaeng may buwanang dalaw, ang mga pagkakaiba ng supling na nagmumula sa gayong asal, at ang tamang tuntunin ng pagsasamang mag-asawa—bawat isa ayon sa kani-kaniyang varṇa. Sa gayon, ang dharma bilang disiplina ng paglilinis ay nagpapatatag sa paśu (kaluluwang nakagapos) sa pamamagitan ng pagpigil sa pagnanasa, at inihahantong ang buhay-pamilya sa mapalad na kaayusan sa ilalim ng Pati, ang Panginoon.

Verse 34

भोज्याभोज्यविधानं च सर्वेषामेव वर्णिनाम् प्रायश्चित्तम् अशेषस्य प्रत्येकं चैव विस्तरात्

Itinakda rin niya nang detalyado ang mga tuntunin ng pagkaing nararapat kainin at hindi nararapat para sa lahat ng varṇa, at gayundin ang ganap na mga pag-aalay-sisi (prāyaścitta) para sa bawat pagkukulang—bawat isa’y ipinaliwanag nang hiwa-hiwalay at malawakan.

Verse 35

नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्मानुरूपतः स्वर्गिनारकिणां पुंसां चिह्नं जन्मान्तरेषु च

Ipinaliliwanag din niya ang tunay na anyo ng mga impiyerno at ang mga parusang dumarating nang tumpak ayon sa karma; at inilalarawan ang mga palatandaang makikilala sa mga susunod na kapanganakan ang mga napunta sa langit o sa impiyerno.

Verse 36

नानाविधानि दानानि प्रेतराजपुरं तथा कल्पं पञ्चाक्षरस्याथ रुद्रमाहात्म्यमेव च

Itinatanghal nito ang sari-saring uri ng banal na pagbibigay (dāna), at inilalarawan din ang lungsod ng Panginoon ng mga yumao, si Yama. Bukod dito, itinuturo nito ang ritwal na pamamaraan ng limang-pantig na mantra (pañcākṣara) “Namaḥ Śivāya” at ipinahahayag ang sukdulang kadakilaan ni Rudra—si Pati, ang Panginoong nagpapalaya sa paśu (kaluluwang nakagapos) mula sa pāśa (pagkakatali).

Verse 37

वृत्रेन्द्रयोर्महायुद्धं विश्वरूपविमर्दनम् श्वेतस्य मृत्योः संवादः श्वेतार्थे कालनाशनम्

Kasunod, isinasalaysay ng teksto ang dakilang labanan nina Vṛtra at Indra, ang pagpaslang kay Viśvarūpa, ang pag-uusap ni Śveta at ng Kamatayan, at—para kay Śveta—ang pagwasak kay Kāla (Panahon/Kamatayan).

Verse 38

देवदारुवने शम्भोः प्रवेशः शंकरस्य तु सुदर्शनस्य चाख्यानं क्रमसंन्यासलक्षणम्

Isinasalaysay ng bahaging ito ang pagpasok ni Śambhu sa gubat ng Devadāru; isinasalaysay rin ang tungkol sa Sudarśana ni Śaṅkara, at inilalatag ang mga tanda ng krama-sannyāsa—ang disiplinadong, unti-unting pagtalikod sa mundo na umaakay sa paśu, ang nakagapos na kaluluwa, sa paglilinis tungo kay Pati, ang Panginoon.

Verse 39

श्रद्धासाध्यो ऽथ रुद्रस्तु कथितं ब्रह्मणा तदा मधुना कैटभेनैव पुरा हृतगतेर्विभोः

Pagkaraan, ipinahayag ni Brahmā na si Rudra ay natatamo sa pamamagitan ng śraddhā—matatag na banal na pananampalataya—at inalala ang sinaunang pangyayari nang guluhin nina Madhu at Kaiṭabha ang pag-unawa at landas ng Panginoon.

Verse 40

ब्रह्मणः परमं ज्ञानम् आदातुं मीनता हरेः सर्वावस्थासु विष्णोश् च जननं लीलयैव तु

Upang tanggapin ang kataas-taasang kaalaman ni Brahmā, si Hari ay nag-anyong isda; at sa bawat kalagayan at antas, ang mga pagpapakita ni Viṣṇu ay nagmumula lamang bilang līlā, banal na paglalaro.

Verse 41

रुद्रप्रसादाद्विष्णोश् च जिष्णोश्चैव तु सम्भवः मन्थानधारणार्थाय हरेः कूर्मत्वमेवच

Sa biyaya ni Rudra, naganap ang pagpapakita ni Viṣṇu—na tinatawag ding Jiṣṇu; at upang pasanin ang pag-ikot sa karagatan, si Hari ay tunay na nag-anyong Kūrma, ang Pagong.

Verse 42

संकर्षणस्य चोत्पत्तिः कौशिक्याश् च पुनर्भवः यदूनां चैव सम्भूतिर् यादवत्वं हरेः स्वयम्

Isinasalaysay nito ang pagsilang ni Saṅkarṣaṇa, ang muling pagsilang ni Kauśikī, ang paglitaw ng angkan ng Yadu, at kung paanong si Hari mismo ay tumanggap ng kalagayang Yādava. Sa pananaw na Śaiva, ang ganitong mga pagbaba ng Diyos ay nagaganap sa pahintulot ng Panginoon, samantalang si Pati (Śiva) ay nananatiling transendenteng tagapag-ayos ng paglitaw at pagkalusaw ng sanlibutan.

Verse 43

भोजराजस्य दौरात्म्यं मातुलस्य हरेर्विभोः बालभावे हरेः क्रीडा पुत्रार्थं शंकरार्चनम्

Binabanggit nito ang kasamaan ni Haring Bhoja—ang tiyuhin sa ina ni Hari, ang makapangyarihang Panginoon—ang mga banal na paglalaro ni Hari sa kanyang pagkabata, at ang pagsamba kay Śaṅkara (Śiva) upang magkamit ng isang anak na lalaki.

Verse 44

नारस्य च तथोत्पत्तिः कपाले वैष्णवाद्धरात् भूभारनिग्रहार्थे तु रुद्रस्याराधनं हरेः

Gayon din naganap ang pagpapakita ni Nara—mula sa kapāla (bungo) na Vaiṣṇava, mula sa Daigdig—upang mapigil ang bigat na pasanin ng lupa. At dahil sa layuning iyon, si Hari ay nagsagawa ng pagsamba kay Rudra.

Verse 45

वैन्येन पृथुना भूमेः पुरा दोहप्रवर्तनम् देवासुरे पुरा लब्धो भृगुशापश् च विष्णुना

Noong unang panahon, si Pṛthu—anak ni Vena—ang nagpasimula ng “pagpapagatas sa Daigdig,” upang mailabas ang kanyang sustansiya para sa sanlibutan. At sa sinaunang panahon, nang magtunggali ang mga Deva at Asura, maging si Viṣṇu ay nagdala ng sumpa ni Bhṛgu—na nagpapakita na ang pag-inog ng dharma at batas-kosmik ay nagbubuklod sa lahat ng kapangyarihang may katawan sa ilalim ng Kataas-taasang Panginoon (Pati), ang panloob na tagapamahala ng lahat.

Verse 46

कृष्णत्वे द्वारकायां तु निलयो माधवस्य तु लब्धो हिताय शापस्तु दुर्वासस्याननाद्धरेः

Nang si Hari ay tumanggap ng kalagayang Kṛṣṇa, si Mādhava ay nagkamit ng tahanan sa Dvārakā. At para sa kapakanan ng kagalingan ng daigdig, naganap ang sumpa ni Durvāsas—na lumitaw sapagkat si Hari ay hindi nabigyan ng nararapat na paggalang.

Verse 47

वृष्ण्यन्धकविनाशाय शापः पिण्डारवासिनाम् एरकस्य तथोत्पत्तिस् तोमरस्योद्भवस् तथा

Upang mapuksa ang mga Vṛṣṇi at Andhaka, sumibol ang sumpa ng mga naninirahan sa Piṇḍāra; gayundin, tumubo ang tambo na eraka at lumitaw ang pamalong bakal (tomara).

Verse 48

एरकालाभतो ऽन्योन्यं विवादे वृष्णिविग्रहः लीलया चैव कृष्णेन स्वकुलस्य च संहृतिः

Nang dumating ang itinakdang panahon, ang mga Vṛṣṇi ay nag-away-away sa isa’t isa; at sa banal na līlā ni Kṛṣṇa, ang sarili niyang angkan ay muling tinipon tungo sa pagkalusaw—ipinapakita na ang lahat ng may katawan (paśu) ay kumikilos sa tali ng Panahon (pāśa), samantalang ang Panginoon ay nananatiling Pati, ang Makapangyarihan.

Verse 49

एरकास्त्रबलेनैव गमनं स्वेच्छयैव तु ब्रह्मणश्चैव मोक्षस्य विज्ञानं तु सुविस्तरम्

Sa mismong lakas ng Erakāstra, may paggalaw ayon sa sariling kalooban; at naroon din ang mataas na kaalaman tungkol sa Brahman at sa paglaya (mokṣa), na ipinaliwanag nang malawak at ganap.

Verse 50

पुरान्धकाग्निदक्षाणां शक्रेभमृगरूपिणाम् मदनस्यादिदेवस्य ब्रह्मणश् चामरारिणाम्

Tungkol kina Purāndhaka, Agni, at Dakṣa; tungkol kay Śakra (Indra), sa elepante, at sa mga nag-anyong usa; tungkol kay Madana, sa Unang Diyos, at kay Brahmā—(Siya, si Śiva) ang Higit sa mga deva, ang Kataas-taasang Pati na nagpapasuko sa lahat ng pagmamataas at pagkakagapos.

Verse 51

हलाहलस्य दैत्यस्य कृतावज्ञा पिनाकिना जालंधरवधश्चैव सुदर्शनसमुद्भवः

Kung paanong ang demonyong Hālāhala ay pinayuko ng Panginoong may tangan ng Pināka; kung paanong napatay si Jālandhara; at kung paanong nahayag ang Sudarśana na disk—ang mga ito’y ipinahahayag na mga gawaing nagmumula sa makapangyarihang paghahari ni Śiva bilang Pati, ang nag-aalis ng pāśa na naggagapos sa mga daigdig.

Verse 52

विष्णोर्वरायुधावाप्तिस् तथा रुद्रस्य चेष्टितम् तथान्यानि च रुद्रस्य चरितानि सहस्रशः

Isasalaysay din kung paano natamo ni Viṣṇu ang kanyang dakilang mga sandatang makalangit, at ang makapangyarihang mga pagkilos ni Rudra—gayundin ang di-mabilang na iba pang mga gawa ni Rudra, na umaabot sa libo-libo. Dito nahahayag si Rudra bilang Pati, ang naghaharing Panginoon; ang kanyang līlā at śakti ang namamahala sa sansinukob at nagpapaluwag sa pāśa (pagkagapos) ng mga paśu (kaluluwang nakagapos).

Verse 53

हरेः पितामहस्याथ शक्रस्य च महात्मनः प्रभावानुभवश्चैव शिवलोकस्य वर्णनम्

Inilalarawan ng bahaging ito ang kamahalan at naranasang ningning ni Hari (Viṣṇu), ng Lolo ng mga nilalang (Brahmā), at ng dakilang-loob na Śakra (Indra); at isinasalaysay din ang Śivaloka—ang transendenteng dako ni Śiva, ang Pati na nagpapalaya sa mga paśu mula sa pāśa (pagkagapos).

Verse 54

भूमौ रुद्रस्य लोकं च पाताले हाटकेश्वरम् तपसां लक्षणं चैव द्विजानां वैभवं तथा

Sa daigdig ay inilalarawan ang kaharian ni Rudra; at sa Pātāla naman ay ang Panginoong Hāṭakeśvara. Gayundin, itinuturo ang mga tanda ng tapas (pagpapakasakit/asketismo) at ang tunay na karangalan ng mga dvija (dalawang ulit na isinilang), kapag nakaayon sa dharma at sa debosyon sa Pati, si Śiva.

Verse 55

आधिक्यं सर्वमूर्तीनां लिङ्गमूर्तेर्विशेषतः लिङ्गे ऽस्मिन्नानुपूर्व्येण विस्तरेणानुकीर्त्यते

Ang kataas-taasang kahusayan ng lahat ng banal na anyo—lalo na ang anyo ng Liṅga—ay ipinahahayag ngayon sa mismong Liṅgang ito, ayon sa wastong pagkakasunod at sa ganap na paglalatag ng mga detalye.

Verse 56

एतज्ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत्तु यः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति

Sinumang nakaunawa nito at bumibigkas ng maikling buod ng Purāṇa na ito ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakararating sa Brahmaloka—at nagpapatuloy sa landas kung saan ang paśu (kaluluwang nakagapos) ay pinalalaya mula sa pāśa (pagkagapos) sa pamamagitan ng debosyon sa Pati, si Śiva.