Adhyaya 29

Mantra 1

समि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑रं मती॒नां घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒त्पिन्व॑मानः । वा॒जी वह॑न् वा॒जिनं॑ जातवेदो दे॒वानां॑ वक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ॑म् ।

సమిద్ధుడై (ప్రజ్వలితమై), (ఘృతంతో) అభ్యంజనం చేస్తూ, ఓ అగ్నీ, మా మతి (చింతనాశక్తి)కి ప్రేరకుడవై, మధురఘృతంతో పరిపుష్టమవుతూ. ఓ జాతవేదస్, వాజం (విజయం/బహుమతి) మోసుకుంటూ, వాజిన్ (విజేత)గా, దేవులను వారి ప్రియమైన సధస్థం (సామూహిక ఆసనం) వరకు తీసుకువెళ్ళు.

Mantra 2

घृ॒तेना॒ञ्जन्त्सं प॒थो दे॑व॒याना॑न् प्रजा॒नन् वा॒ज्यप्ये॑तु दे॒वान् । अनु॑ त्वा सप्ते प्र॒दिश॑: सचन्ताᳪ स्व॒धाम॒स्मै॒ यज॑मानाय धेहि ।

ఘృతంతో అభ్యంజనం చేసి, దేవుల వైపు తీసుకెళ్లే ‘దేవయాన’ మార్గాలను బాగా తెలిసి, ఆ బలవంతుడు (వాజిన్) దేవుల దగ్గరకు బయలుదేరుగాక. నీ వెంట ఏడు దిక్కులు/ప్రదేశాలు అనుసరించుగాక; ఈ యజమానునికి స్వధాను ప్రసాదించు.

Mantra 3

ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेध्य॑श्च सप्ते । अ॒ग्निष्ट्वा॑ देवै॒र्वसु॑भिः स॒जोषा॑: प्री॒तं वह्निं॑ वहतु जा॒तवे॑दाः ।

హే వాజిన్, నీవు స్తుత్యుడవు, వంద్యుడవు; హే సప్త (సప్తధా), నీవు శీఘ్రగామివి, యజ్ఞయోగ్యుడవు (మేధ్య). దేవులతోను, వసువులతోను ఏకభావంగా, జాతవేదస్ అగ్ని ప్రసన్నమైన వహ్ని (వాహకుడు)-ని మోసుకొని పోవుగాక.

Mantra 4

स्ती॒र्णं ब॒र्हिः सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मानं पृथि॒व्याम् । दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑तिः स॒जोषा॑: स्यो॒नं कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु

పరచబడిన బర్హిస్, సువ్యాప్తంగా విస్తరించి ఆనందించుచూ—పృథివిపై విశాలంగా, విస్తృతంగా, ప్రథమంగా—దేవులతో యుక్తమై, సజోషా (ఏకభావంతో) అదితి, దానిని స్యోనంగా (సుఖద విశ్రాంతి స్థలంగా) చేసి, సువితే (శుభ మార్గంలో) స్థాపించుగాక।

Mantra 5

ए॒ता उ॑ वः सु॒भगा॑ वि॒श्वरू॑पा॒ वि पक्षो॑भि॒: श्रय॑माणा॒ उदातै॑: । ऋ॒ष्वाः स॒तीः क॒वष॒: शुम्भ॑माना॒ द्वारो॑ दे॒वीः सु॑प्राय॒णा भ॑वन्तु

ఇవి మీకొరకు శుభకరమైనవి, విశ్వరూపమైనవి, ఎత్తిన రెక్కలతో ముందుకు వాలినవి. ఉన్నతమైనవి, కాంతిమంతమైనవి, సుసజ్జితమైనవి—ఆ దేవీ ద్వారాలు సుప్రాయణగా (సులభ ప్రవేశం, శుభ గమనం కలిగినవిగా) కావుగాక।

Mantra 6

अ॒न्त॒रा मि॒त्रावरु॑णा॒ चर॑न्ती॒ मुखं॑ य॒ज्ञाना॑म॒भि सं॑विदा॒ने । उ॒षासा॑ वाᳪ सुहिर॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे ऋ॒तस्य॒ योना॑वि॒ह सा॑दयामि

మిత్ర–వరుణుల మధ్య సంచరిస్తూ, పరస్పర సమ్విదా (ఏకమత్యం)తో కలసి, యజ్ఞాల ముఖముగా ఉన్నవి—ఆ రెండు ఉషస్సులు, సు-హిరణ్య (శుభ్ర స్వర్ణవర్ణ) మరియు సు-శిల్ప (సునిర్మిత) — ఋతస్య యోని-ఆసనముపై, ఇక్కడ నేను వారిని ఆసీనులుగా చేయుచున్నాను.

Mantra 7

प्र॒थ॒मा वा॑ᳪ सर॒थिना॑ सु॒वर्णा॑ देवौ॒ पश्य॑न्तौ॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । अपि॑प्रयं॒ चोद॑ना वां॒ मिमा॑ना॒ होता॑रा॒ ज्योति॑: प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता॑

మొదట (అగ్రస్థానంలో) మీరు ఇద్దరూ, ఒకే రథంలో సంయుక్తంగా, స్వర్ణవర్ణ దేవులు; సమస్త భువనాలను దర్శించుచున్నారు. మీ ప్రేరణ, మీ అగ్రచోదన, మార్గాన్ని కొలిచుచూ సాగుతుంది; ఆ ఇద్దరు హోతృలు, జ్యోతిని ప్రసాదించి, దిక్కులను నియమించుచున్నారు.

Mantra 8

आ॒दि॒त्यैर्नो॒ भार॑ती वष्टु य॒ज्ञᳪ सर॑स्वती स॒ह रु॒द्रैर्न॑ आवीत् । इडोप॑हूता॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑ य॒ज्ञं नो॑ देवीर॒मृते॑षु धत्त

ఆదిత్యులతో భారతి మా యజ్ఞాన్ని అనుగ్రహించుగాక; రుద్రులతో సరస్వతి మాకు సహాయార్థం రాగాక. ఇడా, ఆహూతగా, వసువులతో సజోష (ఏకస్వరంగా) ఉండుగాక—హే దేవీగణమా, మా యజ్ఞాన్ని అమృతుల (అమరత్వ) మధ్య స్థాపించండి.

Mantra 9

त्वष्टा॑ वी॒रं दे॒वका॑मं जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्व॑ः । त्वष्टे॒दं विश्वं॒ भुव॑नं जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑क्षि होतः

త్వష్టా దేవకాముడైన వీరుణ్ని జన్మింపజేశాడు; త్వష్టా నుంచే వేగవంతమైన అశ్వం, ఆ శీఘ్రగామి గుర్రం పుడుతుంది. త్వష్టానే ఈ సమస్త భువన-విశ్వాన్ని సృష్టించాడు; హోతృ, ఇక్కడ భుజబలముగల కర్తను యజించుము.

Mantra 10

अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाँ२ ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु । वन॒स्पति॑र्देवलो॒कं प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत्

తన శక్తిచేతనే ఘృతంతో అభ్యక్తమైన అశ్వం, ఋతువుకు తగిన మార్గమున దేవుల దగ్గరకు వెళ్లుగాక. దేవలోకాన్ని తెలిసిన వనస్పతి, అగ్నితో కలిసి రుచికరంగా చేసిన హవ్యాలను వారికి మోసికొనిపోవుగాక.

Mantra 11

प्र॒जाप॑ते॒स्तप॑सा वावृधा॒नः स॒द्यो जा॒तो द॑धिषे य॒ज्ञम॑ग्ने । स्वाहा॑कृतेन ह॒विषा॑ पुरोगा या॒हि सा॒ध्या ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः

ప్రజాపతి తపస్సుతో వృద్ధి పొందినవాడవై, హే అగ్నీ, నీవు సద్యోజాతుడై వెంటనే యజ్ఞాన్ని ధరిస్తావు. స్వాహా కృతమైన హవిషుతో ముందుగా నీవు వెళ్లుము; సాధ్యులు మరియు దేవులు ఈ హవిస్సును భుజించుగాక.

Mantra 12

यदक्र॑न्दः प्रथ॒मं जाय॑मान उ॒द्यन्त्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्यं॒ महि॑ जा॒तं ते॑ अर्वन्

నీవు మొదట జన్మించి కేక వేసినప్పుడు—సముద్రం నుండి ఉదయించి గానీ, లేక బురద నుండి గానీ—(అప్పుడు) శ్యేనుని పక్షాలు, హరిణుని బాహువులు; హే అర్వన్, నీ నుండి జన్మించినది మహత్తరము, స్తుత్యము.

Mantra 13

य॒मेन॑ द॒त्तं त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एणं प्रथ॒मो अध्य॑तिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑गृभ्णा॒त् सूरा॒दश्वं॑ वसवो॒ निर॑तष्ट

యముడు ఇచ్చిన అతనిని త్రితుడు యోకించాడు; ఇంద్రుడు అతనిపై మొదట అధిరోహించాడు. గంధర్వుడు అతని రశనా (లగ్గాం) పట్టుకున్నాడు; సూర్యుని నుండి వసువులు ఆ అశ్వాన్ని గట్టి వెలికి తీశారు.

Mantra 14

असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि

నీవు యముడు; నీవు ఆదిత్యుడు; హే అశ్వా, గూఢ వ్రతముచేత నీవు త్రితుడు. నీవు సోమునితో నియత కాలంలో వేరుచేయబడినవాడవు; నీ గురించి వారు అంటారు—‘దివిలో నీకు మూడు బంధనాలు ఉన్నాయి.’

Mantra 15

त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒प्सु त्रीण्य॒न्तः स॑मु॒द्रे । उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्त्स्यर्व॒न् यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒मं ज॒नित्र॑म्

వారు అంటారు—దివిలో నీకు మూడు బంధనాలు; జలాలలో మూడు; సముద్రాంతరంలో మూడు. ఇంకా, ఓ అశ్వా! వారు నీ పరమ జన్మస్థానం అని చెప్పే అక్కడే నీవు నా వరుణుణ్ణి తృప్తిపరచుదువు.

Mantra 16

इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फाना॑ᳪ सनि॒तुर्नि॒धाना॑ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः

హే వాజిన్! ఇవి నీ తొమ్మిది శుద్ధీకరణలు; ఇవి నీ ఖురాల విజయసిద్ధికి నిల్వచేసిన నిధులు. ఇక్కడ నేను నీ మంగళకరమైన రశనాలను చూచితిని—అవి ‘గోపా’ (రక్షకులు); అవి ‘ఋత’ (ṛta) నియమాన్ని కాపాడుతాయి.

Mantra 17

आ॒त्मानं॑ ते॒ मन॑सा॒राद॑जानाम॒वो दि॒वा प॒तय॑न्तं पत॒ङ्गम् । शिरो॑ अपश्यं प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मानं पत॒त्रि

మనస్సుతో నేను దూరం నుంచే నీ ఆత్మస్వరూపాన్ని తెలిసికొన్నాను—పగలు దివిలో ఎగిరే ఆ ‘పతంగ’ (ఎగిరేవాడు) ను. నీ శిరస్సును నేను చూచితిని—పక్షిరూపుడై, సుగమ మార్గాలలో, ధూళిరహితుడై, వేగంగా కదులుచున్నవాడిగా.

Mantra 18

अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्यं॒ जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादिद् ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः

ఇక్కడ నేను నీ అత్యుత్తమ రూపాన్ని చూచితిని—జయాన్ని కోరుతూ ప్రయత్నించుచు, పోషణార్థం ‘గోవు పాదస్థానంలో’ (गोः पदे) నిలిచినదిగా. ఒక మర్త్యుడు నీ భోగంలో భాగస్వామి కావడానికి వచ్చినప్పుడు, ఓ అత్యంత గ్రసించువాడా, నీవు నిజముగా ఔషధులను (ఓషధీ) మింగివేసితివి.

Mantra 19

अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावोऽनु॒ भग॑ः क॒नीना॑म् । अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्यं॒ ते

నీ వెనుక రథం సాగుతుంది; నీ వెనుక వీర అశ్వం; నీ వెనుక గోవులు; నీ వెనుక కన్యల భగ (భాగ్యదాత) సాగుతాడు. నీ వెనుక నియత వ్రాతాలు/గణాలు సఖ్యానికి వచ్చాయి; నీ వెనుక దేవులు నీ వీర్యం (పౌరుషబలం) కొలిచి పంచారు.

Mantra 20

हिर॑ण्यशृ॒ङ्गोऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् । दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न् यो अर्व॑न्तं प्रथ॒मो अ॒ध्यति॑ष्ठत्

హిరణ్యశృంగుడు, అయోపాదుడు, మనోజవుడు—అతడు కనిష్ఠ ఇంద్రుడు (యువుడు). దేవులు అతని హవికి—అతని తొలి ఆహుతికి—వచ్చారు; అర్వంతం (అశ్వం) పై మొదట అధిష్ఠించినవాడు అతడే.

Mantra 21

ई॒र्मान्ता॑सः॒ सिलि॑कमध्यमासः॒ सᳪ शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्या॑ः । ह॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्यमज्म॒मश्वा॑ः

ఉద్వేగశీలులు, మధ్యభాగంలో దృఢులు, ముక్కులో బలవంతులు—వారు దివ్య రేసర్లు (అత్య). హంసలవలె శ్రేణిశః క్రమంగా వారు తన్నుకొని పరిగెడతారు; అశ్వాలు దివ్య మార్గం (అజ్మ) చేరినప్పుడు.

Mantra 22

तव॒ शरी॑रं पतयि॒ष्ण्व॒र्व॒न्तव॑ चि॒त्तं वात॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रार॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति

హే అశ్వా! నీ శరీరం ఎగిరిపోవాలని తహతహలాడుతుంది; నీ చిత్తం వాయువులాగా వేగవంతం, ఉగ్రం. నీ శృంగాలు దూరదూరంగా స్థితమై ఉన్నాయి; అవి అనేక చోట్ల, అరణ్యాలలో, అశాంతిగా తిరుగుతూ సంచరిస్తాయి.

Mantra 23

उप॒ प्रागा॒च्छस॑नं वा॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीध्या॑नः । अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चात्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः

విజయప్రదమైన అశ్వం వధస్థానమునకు ముందుకు సాగింది—దేవాభిముఖంగా, మనసులో ధ్యానిస్తూ. ముందుగా ఒక మేకను నడిపిస్తారు; దీని నాభియే దాని కేంద్రం; దాని వెనుక కవులు, స్తుతిగాయక ఋషులు సాగుతారు.

Mantra 24

उप॒ प्रागा॑त्पर॒मं यत्स॒धस्थ॒मर्वाँ॒२ अच्छा॑ पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च । अ॒द्या दे॒वाञ्जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा शा॑स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि

ఆయన ఆ పరమ సధస్థం (అత్యున్నత ఆసనం) సమీపానికి ముందుకు వచ్చాడు—ఇటు, నేరుగా పితరుని మరియు మాతరుని చేరి. నేడు దేవులలో అతడు అత్యంత జుష్టతముడు; నిశ్చయంగా గమ్యుడు (ఉపాస్యుడు). ఆపై దాశుషే (దాతకు) వరణీయమైన, కోరదగిన వర్యములను విధిస్తాడు.

Mantra 25

समि॑द्धो अ॒द्य मनु॑षो दुरो॒णे दे॒वो दे॒वान् य॑जसि जातवेदः । आ च॒ वह॑ मित्रमहश्चिकि॒त्वान्त्वं दू॒तः क॒विर॑सि॒ प्रचे॑ताः

హే జాతవేదస్! నేడు మనుష్యుని దురోణే (గృహం) లో సమిద్ధుడై, దేవుడై నీవు దేవులను యజిస్తావు. దిన ఋతువులను తెలిసిన మిత్రుని కూడా ఇక్కడికి వహించి రా; నీవు దూతవు, కవివు, ప్రచేతాః (ప్రజ్ఞావంతుడు).

Mantra 26

तनू॑नपात्प॒थ ऋ॒तस्य॒ याना॒न्मध्वा॑ सम॒ञ्जन्त्स्व॑दया सुजिह्व । मन्मा॑नि धी॒भिरु॒त य॒ज्ञमृ॒न्धन् दे॑व॒त्रा च॑ कृणुह्यध्व॒रं न॑:

హే తనూనపాత్! ఋతస్య పథములపై, మధురరసంతో మార్గాలను అభిషేకిస్తూ, హే సుజిహ్వా! వాటిని రుచికరముగా చేయుము. మా మనోభావములచేతను ధీ (అంతర్దృష్టి)లచేతను యజ్ఞమును సమృద్ధి పరచి, మా అధ్వరం (యజ్ఞ-సేవ)ను కూడా దేవత్రా—దేవుల వైపు—ప్రవర్తింపజేయుము.

Mantra 27

नरा॒शᳪस॑स्य महि॒मान॑मेषा॒मुप॑ स्तोषाम यज॒तस्य॑ य॒ज्ञैः । ये सु॒क्रत॑व॒: शुच॑यो धिय॒न्धाः स्वद॑न्ति दे॒वा उ॒भया॑नि ह॒व्या

ఇవరిలో మేము నరాశంసుని మహిమను స్తుతించుదము—యజనీయుని యజ్ఞములచేత. సుకృతవః (శుభశక్తిసంపన్నులు), శుచయః (పవిత్రులు), ధియంధాః (ధీ-సంపన్నులు) అయిన దేవులు ఉభయ విధముల హవ్యములను ఆస్వాదించుదురు.

Mantra 28

आ॒जुह्वा॑न॒ ईड्यो॒ वन्द्य॒श्चा या॑ह्यग्ने॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑: । त्वं दे॒वाना॑मसि यह्व॒ होता॒ स ए॑नान्यक्षीषि॒तो यजी॑यान्

హవ్యవాహకుడవు, స్తుత్యుడవు, వంద్యుడవు అయిన హే అగ్నీ! వసువులతో సజోషా (ఏకభావముతో) ఇక్కడికి రమ్ము. నీవు దేవుల యహ్వ హోతా; హే యజీయాన్! ఇక్కడినుండి వీరి కొరకు యజనము చేయుము.

Mantra 29

प्रा॒चीनं॑ ब॒र्हिः प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्या वस्तो॑र॒स्या वृ॑ज्यते॒ अग्रे॒ अह्ना॑म् । व्यु॑ प्रथते वित॒रं वरी॑यो दे॒वेभ्यो॒ अदि॑तये स्यो॒नम्

తూర్పునకు ముఖంగా, భూమి యొక్క అగ్రదిశలో బర్హిస్ పరచబడుతుంది; వాస్తోః (నివాసస్థానం) యొక్క ఈ ఆసనం దినాల ఆరంభంలో ఊడ్చి శుద్ధి చేయబడుతుంది. ఇది విస్తరింపబడుతుంది—మరింత వెడల్పుగా, మరింత విశాలంగా—దేవుల కొరకు, అదితి కొరకు, శుభకరమైన విశ్రాంతి-స్థానంగా.

Mantra 30

व्यच॑स्वतीरुर्वि॒या वि श्र॑यन्तां॒ पति॑भ्यो॒ न जन॑य॒: शुम्भ॑मानाः । देवी॑र्द्वारो बृहतीर्विश्वमिन्वा दे॒वेभ्यो॑ भवत सुप्राय॒णाः

విస్తారశక్తి గలవిగా, విశాలావకాశంలో అవి క్రమంగా స్థాపితమగుగాక; తమ పతుల కొరకు అలంకరించుకునే భార్యలవలె అవి శోభించుగాక. ఓ దేవీ ద్వారములారా—మహత్తరములు, విశ్వాన్ని ప్రేరేపించువి—దేవులకు సులభప్రవేశముగా ఉండుడి.

Mantra 31

आ सु॒ष्वय॑न्ती यज॒ते उपा॑के उ॒षासा॒नक्ता॑ सदतां॒ नि योनौ॑ । दि॒व्ये योष॑णे बृह॒ती सु॑रु॒क्मे अधि॒ श्रिय॑ᳪ शुक्र॒पिशं॒ दधा॑ने

మధురనాదంతో సమీపమై, యజమానుని దగ్గర, ఉషస్సు మరియు రాత్రి తమ నియత యోని (ఆసనం) లో కూర్చుండుగాక. ఆ ఇద్దరు దివ్య యువతులు—మహత్తరులు, సుందర స్వర్ణదీప్తి గలవారు—తమపై శ్రీయును ప్రకాశమయ అలంకారమును ధరించుచు.

Mantra 32

दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा सु॒वाचा॒ मिमा॑ना य॒ज्ञं मनु॑षो॒ यज॑ध्यै । प्र॒चो॒दय॑न्ता वि॒दथे॑षु का॒रू प्रा॒चीनं॒ ज्योति॑: प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता॑

దైవీయులైన ఇద్దరు హోతృ-పురోహితులు, మధుర వాక్యంతో ప్రథములై, మనుష్యుడు యజించుటకు యజ్ఞాన్ని కొలిచి నిర్మిస్తున్నారు. వారు విదథములలో (సభలలో) కారు (గాయకుడు/కవి)ను ప్రేరేపిస్తూ, అగ్రదిశలో పూర్వ జ్యోతిని సూచించి చూపుతున్నారు.

Mantra 33

आ नो॑ य॒ज्ञं भार॑ती॒ तूय॑मे॒त्विडा॑ मनु॒ष्वदि॒ह चे॒तय॑न्ती । ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदᳪ स्यो॒नᳪ सर॑स्वती॒ स्वप॑सः सदन्तु

భారతీ త్వరగా మా యజ్ఞానికి రాగాక; ఇళా, మనువు విధానమున ఇక్కడ (మా కర్మను) చైతన్యపరచుగాక. ఈ సుఖదమైన బర్హిస్‌పై మూడు దేవతలు—సరస్వతీ మరియు సుకర్మిణులు (స్వపసః)—కూర్చుందురు గాక.

Mantra 34

य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी जनि॑त्री रूपै॒रपि॑ᳪश॒द्भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । तम॒द्य हो॑तरिषि॒तो यजी॑यान् दे॒वं त्वष्टा॑रमि॒ह य॑क्षि वि॒द्वान्

ఈ ద్యావా-పృథివీ అనే రెండు జనిత్రులు ద్వారా సమస్త భువనాలను సుందర రూపాలతో నిర్మించినవాడైన, అత్యంత యజనీయుడైన దేవుడు త్వష్టారుని, ఈ రోజు, ఓ హోతృ, ప్రేరితుడై, ఇక్కడ విజ్ఞుడై యజించు.

Mantra 35

उ॒पाव॑सृज॒ त्मन्या॑ सम॒ञ्जन् दे॒वानां॒ पाथ॑ ऋतु॒था ह॒वीᳪषि॑ । वन॒स्पति॑: शमि॒ता दे॒वो अ॒ग्निः स्वद॑न्तु ह॒व्यं मधु॑ना घृ॒तेन॑

నీ స్వచ్ఛంద శక్తితో, సమ్యక్ సిద్ధం చేసి, దేవుల మార్గంలో, ఋతుక్రమానుసారం, హవిస్సులను పంపు. వనస్పతి, శమితా అయిన దేవ అగ్ని, మధు మరియు ఘృతంతో హవ్యాన్ని రుచికరంగా చేయుగాక.

Mantra 36

स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम॒ग्निर्दे॒वाना॑मभवत् पुरो॒गाः । अ॒स्य होतु॑: प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि स्वाहा॑कृतᳪ ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः

నవజాతుడై అతడు తక్షణమే యజ్ఞాన్ని కొలిచి/విన్యసించాడు; అగ్ని దేవతల పురోగామిగా అయ్యాడు. ఈ హోతృ (Hotṛ) యొక్క నియమానుసారం, ఋత-వాక్యంలో, స్వాహా కృత హవిస్సును దేవతలు భుజించుగాక.

Mantra 37

के॒तुं कृ॒ण्वन्न॑के॒तवे॒ पेशो॑ मर्या अपे॒शसे॑ । समु॒षद्भि॑रजायथाः

కేతు (చిహ్నం) లేనివానికి నీవు కేతువును కల్పిస్తున్నావు; రూపం లేనివానికి నీవు శోభన రూపాన్ని నిర్మిస్తున్నావు. ఓ యువ వీరా, నీవు ఉషస్సులతో కలిసి జన్మించావు.

Mantra 38

जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒ यद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे॑ । अना॑विद्धया त॒न्वा॒ जय॒ त्वᳪ स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु

అతని ప్రతిరూపం మేఘంలా ఉంటుంది; కవచధారి యుద్ధాల ఒడిలో (మధ్యలో) ప్రవేశించినప్పుడు. అవిద్ధ (అభేద్య) దేహంతో నీవు విజయాన్ని పొందుగాక; నీ కవచ మహిమ నిన్ను ధారించుగాక/పోషించుగాక.

Mantra 39

धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒ऽऽजिं ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्राः स॒मदो॑ जयेम । धनु॒: शत्रो॑रपका॒मं कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वा॑: प्र॒दिशो॑ जयेम

ధనుస్సుతో మేము గోవులను జయించుదుము; ధనుస్సుతో మేము ఆజి (పోటీ/పందెం) జయించుదుము; ధనుస్సుతో మేము తీవ్రమైన సమద (ఘోర సంగ్రామం) జయించుదుము. ధనుస్సు శత్రువు కోరికను విఫలముచేయును; ధనుస్సుతో మేము అన్ని దిశలను జయించుదుము.

Mantra 40

व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्णं॑ प्रि॒यᳪ सखा॑यं परिषस्वजा॒ना । योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ताधि॒ धन्व॒ञ्ज्या इ॒यᳪ सम॑ने पा॒रय॑न्ती

మాట్లాడుతున్నదానివలె ఆమె చెవివద్దకు చేరి, తన ప్రియ సఖుణ్ణి చుట్టుముట్టి ఆలింగనం చేస్తుంది. కన్యవలె విస్తరించిన ధనుస్సును అలంకరిస్తుంది; ఈ ధనుర్జ్యా సమరంలో ఒకడిని అవతలికి చేర్చుతుంది.

Mantra 41

ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृतामु॒पस्थे॑ । अप॒ शत्रू॑न् विध्यताᳪ संविदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रा॑न्

సమరంలో కన్యవలె కలిసి కదులుతూ, తల్లివలె కుమారుణ్ణి ఒడిలో ధరించినట్లుగా—ఈ రెండు ధనుస్సు అంచులు పరస్పర సమ్మతితో కార్యనిరతమై శత్రువులను ఛేదించి తొలగించుగాక; ఈ ఆర్త్నులు (ధనుస్సు చివరలు) శత్రువులపై కంపిస్తూ అమిత్రులను విదీర్ణం చేయుగాక.

Mantra 42

ब॒ह्वी॒नां पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑नाव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धिः सङ्का॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वा॑: पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः

అనేకులకు తండ్రి, అనేకులు అతని సంతానం; సమరస్థలానికి చేరి అతడు తన కార్యాన్ని సిద్ధం చేసుకుంటాడు. ఇషుధి (బాణకోశం), బంధనం, మరియు సమస్త యుద్ధాలు—వెనుకకు బంధించబడి—అతడు ప్రేరితుడై జయాన్ని పొందుతాడు.

Mantra 43

रथे॒ तिष्ठ॑न् नयति वा॒जिन॑: पु॒रो यत्र॑-यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः । अ॒भीशू॑नां महि॒मानं॑ पनायत॒ मन॑: प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मय॑:

రథంపై నిలిచి, సుసారథి వేగవంతమైన అశ్వాలను తాను కోరిన చోటుచోటకు ముందుకు నడిపిస్తాడు. రశ్ముల (లగ్గాల) మహిమను ప్రకటించండి; మనస్సు వెనుకనడుస్తుంది, రశ్ములు దాని అడుగుజాడను అనుసరిస్తాయి.

Mantra 44

ती॒व्रान् घोषा॑न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒योऽश्वा॒ रथे॑भिः स॒ह वा॒जय॑न्तः । अ॒व॒क्राम॑न्त॒: प्रप॑दैर॒मित्रा॑न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रूँ॒१ रन॑पव्ययन्तः

తీవ్ర ఘోషలను చేసే బలమైన చేతులుగల (వృషపాణి) అశ్వాలు రథాలతో కలిసి విజయలక్ష్యానికి వేగంగా దూసుకుపోతాయి. ముందడుగులతో దిగుతూ అమిత్రులను క్షీణింపజేస్తాయి; వెనుదిరగకుండా శత్రువులను నలిపివేస్తాయి.

Mantra 45

र॒थ॒वाह॑णᳪ ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रायु॑धं॒ निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ । तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मᳪ स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यᳪ सु॑मन॒स्यमा॑नाः

‘రథవాహణ’ అనేది హవిస్సు యొక్క నామం; అక్కడ అతని ఆయుధం ఉంచబడింది, అతని వర్మం (కవచం) స్థాపించబడింది. అక్కడ రథం సమీపంలో మేము శుభసౌఖ్యంతో కూర్చుందాం; సర్వదా (విశ్వాహా) మేము సుమనస్సుతో ఉండుదాం.

Mantra 46

स्वा॒दु॒ष॒ᳪसद॑: पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒: शक्ती॑वन्तो गभी॒राः । चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑ध्राः स॒तोवी॑रा उ॒रवो॑ व्रातसा॒हाः

మధురాసనముగల పితరులు ప్రాణబలాన్ని ప్రసాదించువారు; కష్టంలో నిలిచినవారు, శక్తిమంతులు, గంభీరులు. విచిత్రసేనలుగలవారు, ఇషు (బాణ)-బలముగలవారు, అచ్యుతులు; సత్యవీరులతో కూడినవారు, విశాలగాములు, వ్రాతాన్ని జయించువారు.

Mantra 47

ब्राह्म॑णास॒: पित॑र॒: सोम्या॑सः शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा॑ । पू॒षा न॑: पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत

సోమ్య బ్రాహ్మణ పితరులు మాకు శివముగా (కల్యాణకరముగా) ఉండుగాక. ద్యావా-పృథివీ మాకు అనేహసా—అహింసకంగా, అవిఘ్నంగా—అనుకూలంగా ఉండుగాక. ఋతాన్ని వృద్ధి చేయువాడైన పూషన్ మమ్మల్ని దురితం (పాపం/అనిష్టం) నుండి కాపాడుగాక; మమ్మల్ని రక్షించుగాక, అఘశంస (దుష్టవక్త/అపవాదకుడు) ఎవడూ మాపై అధికారము పొందకుండునట్లు.

Mantra 48

सु॒प॒र्णं व॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒: सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता । यत्रा॒ नर॒: सं च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒: शर्म॑ यᳪसन्

ఆమె సుపర్ణం—సుందరపక్షాల రూపం—ధరిస్తుంది; ఆమె దంతం మృగదంతంలా ఉంటుంది. గోవులతో సన్నద్ధమై (యోజింపబడి), ప్రేరితమై ఆమె ఎగురుతుంది. మనుష్యులు కలిసి పరుగెత్తి, విడిగా కూడా పరుగెత్తే చోట, అక్కడ ఇషవః (బాణాలు/ప్రక్షేపాలు) మాకు శర్మ (ఆశ్రయం) మరియు రక్షణను ప్రసాదించుగాక.

Mantra 49

ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्धि॒ नोऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः । सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नोऽदि॑ति॒: शर्म॑ यच्छतु

ఓ ఋజీతే (నేరుగా సాగువాడా), మమ్మల్ని చుట్టుముట్టి వృద్ధి చేసి బలపరచు; మా తనువుకు రక్షగా అశ్మ (రాతి-ప్రాకారం) కావాలి. సోముడు మా పక్షాన పలుకుగాక; అదితి మాకు శర్మ (ఆశ్రయం) ప్రసాదించుగాక.

Mantra 50

आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षां ज॒घनाँ॒२ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सोऽश्वा॑न्त्स॒मत्सु॑ चोदय

వారు పర్వత శిఖరాల ఒడుదుడుకులపై ముందుకు సాగుతారు; శత్రువు వెనుకభాగాన్ని కొట్టి పడేస్తారు. హే అశ్వజనక, హే ప్రచేతస్ (జ్ఞాని), సమరాలలో అశ్వాలను ప్రేరేపించుము.

Mantra 51

अहि॑रिव भोगै॒: पर्ये॑ति बा॒हुं ज्याया॑ हे॒तिं प॑रि॒बाध॑मानः । ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वान् पुमा॒न् पुमा॑ᳪसं॒ परि॑ पातु वि॒श्वत॑:

పాము తన ముడులతో భుజాన్ని చుట్టుముట్టినట్లు, అతడు బలమైన ఆయుధాన్నికూడా అడ్డుకుంటాడు. హస్తఘ్నుడు—సర్వ యుక్తులను తెలిసినవాడు—ఆ పురుషుడు పురుషుని అన్ని వైపుల నుండీ రక్షించుగాక.

Mantra 52

वन॑स्पते वी॒ड्व॒ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्मत्स॑खा प्र॒तर॑णः सु॒वीर॑: । गोभि॒: सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वास्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि

హే వనస్పతే, నీవు నిశ్చయంగా దృఢాంగుడవై ఉండుము; మా సఖా, ముందుగా దాటివెళ్లి జయించువాడు, సువీరుడు (వీరసంపద కలవాడు) కావుము. గోభిః (గోవులు) చేత సన్నద్ధుడై నీ బలాన్ని ప్రదర్శించుము; నిన్ను అధిరోహించువాడు జయించుగాక, జేత్వాని (విజయ-లాభాలు) పొందుగాక.

Mantra 53

दि॒वः पृ॑थि॒व्याः पर्योज॒ उद्भृ॑तं॒ वन॒स्पति॑भ्य॒: पर्याभृ॑त॒ᳪ सह॑: । अ॒पामो॒ज्मानं॒ परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्र॑ᳪ ह॒विषा॒ रथं॑ यज

దివి మరియు పృథివిని పరివేష్టించిన సామర్థ్యం ఉద్భవించింది; వనస్పతుల నుండి చుట్టూరా తెచ్చిన బలం; మరియు అపః (జల) ఓజస్సు, గోవులచే ఆవరించబడినది—హవిష్యంతో ఇంద్రుని వజ్రాన్నీ రథాన్నీ యజించు.

Mantra 54

इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑कं मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभि॑ः । सेमां नो॑ ह॒व्यदा॑तिं जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय

ఇంద్రుని వజ్రం, మరుతుల అగ్రపంక్తి, మిత్రుని గర్భం, వరుణుని నాభి—ఓ దివ్య రథమా! మా ఈ హవ్యదానాన్ని (హవ్యదాతి) ఆనందంగా స్వీకరించి, యథోచిత ప్రతిస్పందనగా ఈ హవ్యాలను గ్రహించుము.

Mantra 55

उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्यां पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒ विष्ठि॑तं॒ जग॑त् । स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒राद्दवी॑यो॒ अप॑ सेध॒ शत्रू॑न्

పృథివీని, ద్యాం (ఆకాశం)ను ప్రతిధ్వనింపజేయి; దూరదూరాల వరకు స్థితమైన ఈ చరాచర జగత్తు నిన్ను గమనించుగాక. ఓ దుందుభీ! ఇంద్రుడితోను దేవులతోను సమభావంగా ఉండి, శత్రువులను దూరం—ఇంకా దూరం—తొలగించు.

Mantra 56

आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आधा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः । अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुना॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्व

గర్జించు; మా లో బలం, ఓజస్సు స్థాపించు; దురితాలను అడ్డుకుంటూ గర్జించు. ఓ దుందుభీ! ఇక్కడి నుండి దుష్ఛునను (దురుద్దేశాన్ని) చెదరగొట్టు; నీవు ఇంద్రుని ముష్టివి—నిన్ను నీవే బలపరచు.

Mantra 57

आमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒मद्दु॑न्दु॒भिर्वा॑वदीति । समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु

ఓ మూరజా, వీటిని తిరిగి మళ్లించు; కేతుమాన్ ధ్వజ-యుక్త దుందుభి మ్రోగుతోంది. మా నరులు సమంగా ముందుకు సాగుదురు, అశ్వ-ధ్వజధారులై; ఓ ఇంద్రా, మా రథికులు విజయులు కావాలి.

Mantra 58

आ॒ग्ने॒यः कृ॒ष्णग्री॑वः सारस्व॒ती मे॒षी ब॒भ्रुः सौ॒म्यः पौ॒ष्णः श्या॒मः शि॑तिपृ॒ष्ठो बा॑र्हस्प॒त्यः शि॒ल्पो वै॑श्वदे॒व ऐ॒न्द्रो॒ऽरु॒णो मा॑रु॒तः क॒ल्माष॑ ऐन्द्रा॒ग्नः स॑ᳪहि॒तोऽधोरा॑मः सावि॒त्रो वा॑रु॒णः कृ॒ष्ण एक॑शितिपा॒त्पेत्व॑ः

ఆగ్నేయం (అగ్నికి) కృష్ణగ్రీవం; సారస్వతీకి మేషీ (ఆడ గొర్రె); సౌమ్యం (సోమునికి) బభ్రు (గోధుమవర్ణం); పౌష్ణం (పూషణునికి) శ్యామం; బార్హస్పత్యం (బృహస్పతికి) శితిపృష్టం (తెల్లని వెన్ను); వైశ్వదేవం (విశ్వదేవులకు) శిల్పం (సుసంఘటితం); ఐంద్రం (ఇంద్రునికి) అరుణం; మారుతం (మరుతులకు) కల్మాషం (చితకబర); ఐంద్రాగ్నం (ఇంద్ర-అగ్నులకు) సంహితం (సఘన/సంయుక్తం); సావిత్రం (సవితృకు) అధోరామం (కింద భాగం శ్యామం); వారుణం (వరుణునికి) కృష్ణం; అలాగే ఏక-శితిపాత్ (ఒక తెల్ల మచ్చతో) పేత్వ।

Mantra 59

अ॒ग्नयेऽनी॑कवते॒ रोहि॑ताञ्जिरन॒ड्वान॒धोरा॑मौ सावि॒त्रौ पौ॒ष्णौ र॑ज॒तना॑भी वैश्वदे॒वौ पि॒शङ्गौ॑ तूप॒रौ मा॑रु॒तः क॒ल्माष॑ आग्ने॒यः कृ॒ष्णोऽजः सा॑रस्व॒ती मे॒षी वा॑रु॒णः पेत्व॑:

అగ్ని (అనీకవత్) కొరకు—ఎర్రని అంగములు గల ఎద్దు; సవితృ కొరకు—అధోరామా (రెండు); పూషణ్ కొరకు—రజత-నాభి (రెండు); విశ్వదేవుల కొరకు—పిశంగ (పసుపు-గోధుమ), తూపర (చిగురు/కలగి గల) (రెండు); మరుతుల కొరకు—కల్మాష (చిత్తరువర్ణం); ఆగ్నేయ (అగ్నికి చెందినది)—కృష్ణ అజ (నల్ల మేక); సరస్వతీ కొరకు—మేషీ (ఆడ గొర్రె/ఆడ మేక); వరుణుని కొరకు—పేత్వ।

Mantra 60

अ॒ग्नये॑ गाय॒त्राय॑ त्रि॒वृते॒ राथ॑न्तराया॒ष्टाक॑पाल॒ इन्द्रा॑य त्रैष्टु॑भाय पञ्चद॒शाय॒ बार्ह॑ता॒यैका॑दशकपालो॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्यो॒ जाग॑तेभ्यः सप्तद॒शेभ्यो॑ वैरू॒पेभ्यो॒ द्वाद॑शकपालो मि॒त्रावरु॑णाभ्या॒मानु॑ष्टुभाभ्यामेकवि॒ᳪशाभ्यां॑ वैरा॒जाभ्यां॑ पय॒स्या बृह॒स्पत॑ये॒ पाङ्क्ता॑य त्रिण॒वाय॑ शाक्व॒राय॑ च॒रुः स॑वि॒त्र औष्णि॑हाय त्रयस्त्रि॒ᳪशाय॑ रैव॒ताय॒ द्वाद॑शकपालः प्राजाप॒त्यश्च॒रुरदि॑त्यै॒ विष्णु॑पत्न्यै च॒रुर॒ग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ द्वाद॑शकपा॒लोऽनु॑मत्या अ॒ष्टाक॑पालः

అగ్నికొరకు—గాయత్ర (ఛందస్) రూపంగా, త్రివృత్ (స్తోమ) సహితంగా, రాథంతర (సామన్) సహితంగా—ఎనిమిది కపాలాల పురోడాశం. ఇంద్రునికొరకు—త్రైష్టుభ (ఛందస్) రూపంగా, పంచదశ (స్తోమ) సహితంగా, బార్హత (సామన్) సహితంగా—పదకొండు కపాలాల పురోడాశం. విశ్వదేవులకొరకు—జాగత (ఛందస్) రూపంగా, సప్తదశ (స్తోమ) సహితంగా, వైరూప (సామన్) సహితంగా—పన్నెండు కపాలాల పురోడాశం. మిత్ర-వరుణులకొరకు—అనుష్టుభ (ఛందస్) రూపంగా, ఏకవింశ (స్తోమ) సహితంగా, వైరాజ (సామన్) సహితంగా—పయస్యా (పాలతో కూడిన) హవి. బృహస్పతికొరకు—పాంక్త (ఛందస్) రూపంగా, త్రిణవ (స్తోమ) సహితంగా, శాక్వర (సామన్) సహితంగా—చరు. సవితృకొరకు—ఔష్ణిహ (ఛందస్) రూపంగా, త్రయస్త్రింశ (స్తోమ) సహితంగా, రైవత (సామన్) సహితంగా—పన్నెండు కపాలాల పురోడాశం. ప్రజాపతికొరకు—చరు. అదితి మరియు విష్ణుపత్నీ కొరకు—చరు. అగ్ని వైశ్వానరునికొరకు—పన్నెండు కపాలాల పురోడాశం. అనుమతికొరకు—ఎనిమిది కపాలాల పురోడాశం.