Mantra 50
Rishi: Yājñika/royal mantra stratum (single-ṛṣi attribution uncertain in this corpus)
Devata: Indra / Kṣatra (royal power) with horse-impelling aspect
Chandas: Pragmatic yajus usage; not strictly metrical classification in Śukla-Yajurveda recitation practice
Samhita Patha (Devanagari)
आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षां ज॒घनाँ॒२ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सोऽश्वा॑न्त्स॒मत्सु॑ चोदय
Transliteration
ā́ jaṅghanti sānvéṣāṃ jaghānā́n upa jighnate | aśvā́jani prácetaso’śvā́n samátsu codaya
Translation
వారు పర్వత శిఖరాల ఒడుదుడుకులపై ముందుకు సాగుతారు; శత్రువు వెనుకభాగాన్ని కొట్టి పడేస్తారు. హే అశ్వజనక, హే ప్రచేతస్ (జ్ఞాని), సమరాలలో అశ్వాలను ప్రేరేపించుము.
Padapatha (Word Analysis)
आ । जङ्घन्ति । सान्वेषाम् । जघनान् । उप । जिघ्नते । अश्वाजनि । प्रचेतसः । अश्वान् । समत्सु । चोदय
Word by Word
आtowards; forth (preverb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
जङ्घन्तिthey stride/move
जङ्घन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootजङ्घ् (धातु; गत्यर्थ/चेष्टार्थ)
सान्वेषाम्of (their) ridges/slopes
सान्वेषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
जघनान्hind-parts; rumps
जघनान्:
कर्म
TypeNoun
Rootजघन (प्रातिपदिक)
उपnear; up to (preverb)
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
जिघ्नतेthey strike/smite
जिघ्नते:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + नि (उपसर्ग) → निघ्न-/जिघ्न-
अश्वाजनिthe horse-begetter/horse-producer (epithet)
अश्वाजनि:
कर्ता
TypeNoun
Rootअश्वाजनि (प्रातिपदिक; अश्व + आजनि/जनि)
प्रचेतसःthe wise; the discerning
प्रचेतसः:
कर्ता (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक)
अश्वान्horses
अश्वान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
समत्सुin battles
समत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसमत्सु (प्रातिपदिक; समत्सु < समत्सर/समत्सु ‘battle’)
चोदयimpel; urge
चोदय:
क्रिया
TypeVerb
Rootचुद् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraK
Kṣatra (royal power)A
Aśvins / Horse-power (aśva-śakti)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes