Mantra 1
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition (often aligned with Agni hymnic seers; anukramaṇī-dependent).
Devata: Agni (Jātavedas).
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and length; to be confirmed against pada count in a critical metrical check).
Samhita Patha (Devanagari)
समि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑रं मती॒नां घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒त्पिन्व॑मानः । वा॒जी वह॑न् वा॒जिनं॑ जातवेदो दे॒वानां॑ वक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ॑म् ।
Transliteration
samíddho añján kṛ́daraṃ matīnā́ṃ ghṛtám agne mádhumat pínvamānaḥ | vājī váhan vājínaṃ jātavedo devā́nāṃ vakṣi priyám ā́ sadhástham |
Translation
సమిద్ధుడై (ప్రజ్వలితమై), (ఘృతంతో) అభ్యంజనం చేస్తూ, ఓ అగ్నీ, మా మతి (చింతనాశక్తి)కి ప్రేరకుడవై, మధురఘృతంతో పరిపుష్టమవుతూ. ఓ జాతవేదస్, వాజం (విజయం/బహుమతి) మోసుకుంటూ, వాజిన్ (విజేత)గా, దేవులను వారి ప్రియమైన సధస్థం (సామూహిక ఆసనం) వరకు తీసుకువెళ్ళు.
Padapatha (Word Analysis)
समि॑द्धः । अ॒ञ्जन् । कृद॑रम् । म॒ती॒नām । घृ॒तम् । अ॒ग्ने॒ । मधु॑-मत् । पिन्व॑मानः । वा॒जी । वह॑न् । वा॒जिन॑म् । जा॒त॒वे॒दः॒ । दे॒वानाम् । वक्षि । प्रि॒यम् । आ । स॒धस्थ॑म् ।
Word by Word
समिद्धःkindled, well-ignited
समिद्धः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अञ्जन्anointing, smearing
अञ्जन्:
Kartā
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु) → अञ्जत्/अञ्जन् (वर्तमान कृदन्त)
कृदरम्the belly/inside (womb-like interior)
कृदरम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृदर (प्रातिपदिक)
मतीनाम्of the thoughts/intentions
मतीनाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
घृतम्ghee
घृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मधुमत्sweet, honeyed
मधुमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
पिन्वमानःbeing made to swell/being strengthened (growing)
पिन्वमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootपिव्/पिन्व् (धातु) → पिन्वमान (वर्तमान कृदन्त)
वाजीthe prize-winner, vigorous one
वाजी:
Kartā
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
वहन्carrying
वहन्:
Kartā
TypeVerb
Rootवह् (धातु) → वहत्/वहन् (वर्तमान कृदन्त)
वाजिनम्the prize-winner/steed (vigorous one)
वाजिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (Agni, knower of births)
जातवेदः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वक्षिyou carry / convey
वक्षि:
Kriyā
TypeVerb
Rootवह् (धातु) — लट्, परस्मैपद
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
Upasarga
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सधस्थम्seat, common abode (ritual place)
सधस्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Jātavedas)V
Viśve Devāḥ (the gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes