Adhyaya 29 Mantra 13 - Shukla Yajurveda | Telugu | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Mantra 13

Rishi: Ṛgvedic Aśvamedha tradition (sectional).

Devata: Aśva with divine agents (Yama, Trita, Indra, Gandharva, Vasus, Sūrya).

Chandas: Triṣṭubh (approximate).

Samhita Patha (Devanagari)

य॒मेन॑ द॒त्तं त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एणं प्रथ॒मो अध्य॑तिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑गृभ्णा॒त् सूरा॒दश्वं॑ वसवो॒ निर॑तष्ट

Transliteration

yaména dattaṃ tritá enam āyunag índra enaṃ prathamó ádhy atiṣṭhat | gandharvó asya raśanā́m agṛbhṇāt sūrā́d áśvaṃ vasavo nír ataṣṭa |

Translation

యముడు ఇచ్చిన అతనిని త్రితుడు యోకించాడు; ఇంద్రుడు అతనిపై మొదట అధిరోహించాడు. గంధర్వుడు అతని రశనా (లగ్గాం) పట్టుకున్నాడు; సూర్యుని నుండి వసువులు ఆ అశ్వాన్ని గట్టి వెలికి తీశారు.

Padapatha (Word Analysis)

य॒मेन । द॒त्तम् । त्रि॒तः । ए॒नम् । आ॒यु॒नक् । इन्द्रः । ए॒नम् । प्र॒थ॒मः । अधि॑-अतिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वः । अ॒स्य । र॒श॒नाम् । अ॒गृ॒भ्णा॒त् । सू॒रात् । अश्वम् । वसवः । निः-अतष्ट

Word by Word

यमेनby Yama

दत्तम्given

त्रितेin/with Trita

एनम्this (him/it)

आयुनक्yoked/attached

इन्द्रःIndra

एनम्this (him/it)

प्रथमःfirst

अध्यतिष्ठत्stood over/controlled

गन्धर्वःthe Gandharva

अस्यof it/of him

रशनाम्rein/strap

अगृभ्णात्seized/held

सूरात्from Sūrya / from the Sun

अश्वम्horse

वसवःthe Vasus

निरतष्टfashioned/formed out

Entities Mentioned

Yama

Trita (Āptya)

Indra

Gandharva

Vasus

Sūrya (Sun)

Aśva (Aśvamedha Horse)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes