Mantra 25
Rishi: Agni-hymn seers (Ṛgvedic provenance; adopted into VS liturgy)
Devata: Agni (Jātavedas) with explicit invitation of Mitra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
समि॑द्धो अ॒द्य मनु॑षो दुरो॒णे दे॒वो दे॒वान् य॑जसि जातवेदः । आ च॒ वह॑ मित्रमहश्चिकि॒त्वान्त्वं दू॒तः क॒विर॑सि॒ प्रचे॑ताः
Transliteration
samíddho adyá mánuṣo duroṇé devó devā́n yajasi jātávedāḥ | ā́ ca váha mitrám ahaś-cikitvā́n tváṃ dūtáḥ kavír asi prácetāḥ
Translation
హే జాతవేదస్! నేడు మనుష్యుని దురోణే (గృహం) లో సమిద్ధుడై, దేవుడై నీవు దేవులను యజిస్తావు. దిన ఋతువులను తెలిసిన మిత్రుని కూడా ఇక్కడికి వహించి రా; నీవు దూతవు, కవివు, ప్రచేతాః (ప్రజ్ఞావంతుడు).
Padapatha (Word Analysis)
समि॑द्धः । अ॒द्य । मनु॑षः । दुरो॒णे । दे॒वः । दे॒वान् । य॑जसि । जात-वेदः । आ । च । वह । मित्रम् । अहः-चिकित्वान् । त्वम् । दू॒तः । क॒विः । असि । प्र-चेताः
Word by Word
समिद्धःkindled, well-ignited
समिद्धः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
मनुषःof the man (of Manu/men)
मनुषः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) → मनुष्य/मनुष (मानव)
दुरोणेin the house, in the dwelling
दुरोणे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदुरोण (प्रातिपदिक)
देवःthe god (Agni)
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यजसिyou worship/sacrifice to
यजसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
जातवेदःO Jātavedas (Agni)
जातवेदः:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; अग्निनाम)
आhither, towards (here)
आ:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
चand
च:
(सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वहcarry/bring (hither)
वह:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
मित्रम्Mitra
मित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अहःthe day (Day-god)
अहः:
Karma
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
चिकित्वान्wise, discerning
चिकित्वान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootचिकित्वस्/चिकित्वत् (प्रातिपदिक; √चित् ‘to perceive/know’ से)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
कविःseer, poet-sage
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
प्रचेताःthe fore-knowing one, the intelligent
प्रचेताः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Jātavedas)M
MitraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes