Opening the text

Sukta 6.20
Bharadvāja Bārhaspatya (trad.)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ సూక్తం యుద్ధంలో అతని అప్రతిహత పరాక్రమాన్ని స్తుతిస్తుంది; సర్పసదృశ శత్రువులను, కోటబద్ధమైన దుర్గాలను అతడు ఛేదించి ధ్వంసం చేసినదాన్ని, దాతృత్వముగల యజమానులను అతడు రక్షించినదాన్ని స్మరిస్తుంది. కవి ప్రజలకు ఇంద్రుడు ‘భూమిపై ఆకాశంలా’ విస్తారమైన సమృద్ధిని—ధనం, పశువులు, సస్యశ్యామల క్షేత్రాలు—ప్రదానం చేయమని ప్రార్థిస్తుంది. సోమాన్ని పీడించి స్తోత్రం అర్పించే వారికి వృత్రహననము, శత్రునిగ్రహము వంటి ఇంద్రుని విశ్వవిజయాలు ప్రత్యక్ష ఐశ్వర్యంగా ఫలిస్తాయని ఈ మంత్రాలు అనుసంధానిస్తాయి.
Mantra 1
द्यौर्न य इन्द्राभि भूमार्यस्तस्थौ रयिः शवसा पृत्सु जनान् । तं नः सहस्रभरमुर्वरासां दद्धि सूनो सहसो वृत्रतुरम् ॥
ఆకాశం భూమిని ఆవరించునట్లు, ఓ ఇంద్రా, నీ శవసు (బలం) వలన యుద్ధరత జనుల మధ్య ఆర్య-ధనం (రయి) స్థిరంగా నిలుచును. ఓ సహసుని సూను, వృత్ర-తుర (ఆవరణ-హంతా), సహస్ర-భారములను మోయగల, ఉర్వర క్షేత్రసంపన్నమైన ఆ సమృద్ధిని మాకు దయచేయుము.
Mantra 2
दिवो न तुभ्यमन्विन्द्र सत्रासुर्यं देवेभिर्धायि विश्वम् । अहिं यद्वृत्रमपो वव्रिवांसं हन्नृजीषिन्विष्णुना सचानः ॥
దివి నుండి వచ్చినట్లుగా, ఓ ఇంద్రా, దేవుల మధ్య నీకై ఆ దివ్య ఋతం (విశ్వ-వ్యవస్థ) సమస్తంగా స్థాపింపబడెను. నీవు జలములను కప్పివేసిన అహి-వృత్రాన్ని హతమార్చినప్పుడు—ఓ హరితాశ్వవాహకా, విష్ణునితో సఖ్యంగా కలిసి కార్యముచేసితివి.
Mantra 3
तूर्वन्नोजीयान्तवसस्तवीयान्कृतब्रह्मेन्द्रो वृद्धमहाः । राजाभवन्मधुनः सोम्यस्य विश्वासां यत्पुरां दर्त्नुमावत् ॥
అణచివేసి జయించువాడు, మరింత బలవంతుడు, బలవంతులకన్నా అత్యంత ప్రచండుడు—మంత్రబలముచే సత్యసిద్ధుడైన ఆ ఇంద్రుడు మహత్తుగా విస్తరించెను. సోమమధువలన అతడు రాజయ్యెను; సమస్త పురముల దృఢ దుర్గములను అతడు ఛేదించినప్పుడు.
Mantra 4
शतैरपद्रन्पणय इन्द्रात्र दशोणये कवयेऽर्कसातौ । वधैः शुष्णस्याशुषस्य मायाः पित्वो नारिरेचीत्किं चन प्र ॥
ఓ ఇంద్రా! అర్క-సాతౌ (ప్రకాశమయ స్తోత్ర-విజయంలో) దశశక్తిగల కవిని ఎదుర్కొని పణులు ఇక్కడ వందలకొద్దీ పారిపోయారు. ప్రవాహాన్ని ఆపే బలమైన శుష్ణుని మాయలు నీ వధలచేత అణచబడినందున, ఆత్మ-పూర్ణతను (పిత్వ) కించిత్తు కూడా హరించలేకపోయాయి.
Mantra 5
महो द्रुहो अप विश्वायु धायि वज्रस्य यत्पतने पादि शुष्णः । उरु ष सरथं सारथये करिन्द्रः कुत्साय सूर्यस्य सातौ ॥
వజ్రం దిగివచ్చిన వేళ శుష్ణుడు పడిపోవడంతో, మహా ద్రోహం—సర్వాన్ని మింగే అనర్థం—కూలిపోయింది. అప్పుడు మార్గమూ రథమార్గమూ విశాలమయ్యాయి; సూర్య-సాతౌ (పునఃలభ్యమైన వెలుగును గెలుచుటలో) ఇంద్రుడు కుత్సునికి సారథి అయ్యాడు.
Mantra 6
प्र श्येनो न मदिरमंशुमस्मै शिरो दासस्य नमुचेर्मथायन् । प्रावन्नमीं साप्यं ससन्तं पृणग्राया समिषा सं स्वस्ति ॥
శ్యేనుని వలె ఎగిరి, అతనికోసం మదిరమైన అంశు—సోమసారం—ప్రకటింపజేసి, దాస నముచியின் శిరస్సును మథించాడు. తగిన ఆధారాన్ని కోరుతున్న నామీని అతడు కాపాడాడు; మరియు అతనిని పూర్ణతతో నింపాడు—ధనం, పోషణ, అలాగే సమవేత స్వస్తి యొక్క సమగ్రత.
Mantra 7
वि पिप्रोरहिमायस्य दृळ्हाः पुरो वज्रिञ्छवसा न दर्दः । सुदामन्तद्रेक्णो अप्रमृष्यमृजिश्वने दात्रं दाशुषे दाः ॥
వజ్రధారి ఇంద్రా! సర్ప-మాయ కల పిప్రు దృఢంగా నిర్మించిన బలమైన పురాలను నీవు నీ శౌర్యబలంతో చిదిమివేశావు. సుదాతా! అప్రధర్ష్యమైన, అజేయమైన ఆ ధనాన్ని దానం చేసే యజమానుడైన ఋజిశ్వనునికి నీవు దానంగా ప్రసాదించావు.
Mantra 8
स वेतसुं दशमायं दशोणिं तूतुजिमिन्द्रः स्वभिष्टिसुम्नः । आ तुग्रं शश्वदिभं द्योतनाय मातुर्न सीमुप सृजा इयध्यै ॥
సర్వసహాయ సుమ్నంతో సమృద్ధుడైన ఇంద్రుడు వేతసువును—దశమాయ, దశోణి—అని పది విధాల నైపుణ్యమూ పది విధాల శక్తీ కలవానిని, ఎల్లప్పుడూ ప్రేరేపించి లేపాడు. ప్రకాశించుటకై అతడు ఆ తుగ్రుడు, శాశ్వతుడు, ఇభుడు అయిన బలవంతుని ముందుకు నెట్టాడు; తల్లి తన శిశువును దగ్గరికి చేర్చి పెంచినట్లు, అతడు తన కార్యంలో ఎదగునట్లు అతనిని నియమించాడు.
Mantra 9
स ईं स्पृधो वनते अप्रतीतो बिभ्रद्वज्रं वृत्रहणं गभस्तौ । तिष्ठद्धरी अध्यस्तेव गर्ते वचोयुजा वहत इन्द्रमृष्वम् ॥
అతడు అప్రతిహతుడై సవాలు చేసే వారిని జయిస్తాడు; తన గభస్తౌ (పట్టులో) వృత్రహణ వజ్రాన్ని ధరించి. అతని రెండు హరీలు యోకస్థానంలో, గర్తంలో నిలిచిన రెండు అశ్వాల వలె స్థిరంగా నిలుస్తాయి; వాక్యయుక్తమై అవి ఉన్నతుడైన, ఋష్వుడైన ఇంద్రుని వహిస్తాయి.
Mantra 10
सनेम तेऽवसा नव्य इन्द्र प्र पूरवः स्तवन्त एना यज्ञैः । सप्त यत्पुरः शर्म शारदीर्दर्द्धन्दासीः पुरुकुत्साय शिक्षन् ॥
ఓ ఇంద్రా! నీ సదా-నూతన సహాయంతో మేము విజయాన్ని పొందుదుము. పూరవులు (పూరు) ఈ యజ్ఞములతో నిన్ను ముందుగా స్తుతిస్తారు. దాసుల మోసపూరిత ఆశ్రయం—శరదృతువుల వలె దృఢమైన ఏడు పురాలను (కోటలను) నీవు ధ్వంసం చేసినప్పుడు, పురుకుత్సుని విజయార్థం శిక్షించి బలపరుస్తూ ఉన్నావు.
Mantra 11
त्वं वृध इन्द्र पूर्व्यो भूर्वरिवस्यन्नुशने काव्याय । परा नववास्त्वमनुदेयं महे पित्रे ददाथ स्वं नपातम् ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవు ప్రాచీన వర్ధకుడు; ఉశనా కావ్యునికి విస్తారమైన అవకాశం (వరివస్) కల్పించావు. అలాగే మహాపితృకు నీవు ‘నవ-వాసం’ ఇచ్చావు—అది ముందుకు మోయవలసినది—నీ స్వంత నపాత్ (సంతానం), దేవవంశానికి న్యాయమైన నిరంతరత్వం.
Mantra 12
त्वं धुनिरिन्द्र धुनिमतीॠणोरपः सीरा न स्रवन्तीः । प्र यत्समुद्रमति शूर पर्षि पारया तुर्वशं यदुं स्वस्ति ॥
ఓ ఇంద్రా! నీవే ప్రేరకుడు; ఉప్పొంగే జలాలను నీవు విముక్తం చేసావు, అవి సీరా (దున్ను గీతలు) వలె ప్రవహించాయి. ఓ శూరా! నీవు సముద్రాన్ని దాటి తీసుకెళ్లునప్పుడు, తుర్వశుని యదుని క్షేమసమేతంగా అవతలికి దాటించుము.
Mantra 13
तव ह त्यदिन्द्र विश्वमाजौ सस्तो धुनीचुमुरी या ह सिष्वप् । दीदयदित्तुभ्यं सोमेभिः सुन्वन्दभीतिरिध्मभृतिः पक्थ्यर्कैः ॥
హే ఇంద్రా! యుద్ధంలో నీ ఆ సమస్త పరాక్రమం ప్రకటితమైంది—నీవు కోరినట్లే ధునీ మరియు చుమురీ పడగొట్టబడినప్పుడు. పక్థులలో దభీతి, ఇధ్మం (యజ్ఞ సమిధ) మోసుకొని, సోమాన్ని పిండి, స్తుతి-ఋక్కులతో దానిని నీకోసం జ్వలింపజేస్తాడు—దేవుని పట్ల ఆకాంక్షాగ్ని కాంతితో ప్రతిస్పందిస్తుంది.
It praises Indra’s power as a victorious protector who breaks enemy strongholds and removes obstruction, then asks him to grant wealth, cattle, and fertile prosperity to the worshippers.
These are remembered as examples of Indra’s decisive victories. By recalling them, the poet strengthens the claim that Indra can also overcome present dangers and grant secure riches now.
Indra is portrayed as growing in strength through Soma and hymns. The act of pressing and offering Soma, along with praise, is presented as a key way to invoke his help and generosity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.