Rig Veda 6.20.3: Mandala 6, Sukta 20, Mantra 3

Sukta 6.20

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (trad.)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तूर्वन्नोजीयान्तवसस्तवीयान्कृतब्रह्मेन्द्रो वृद्धमहाः । राजाभवन्मधुनः सोम्यस्य विश्वासां यत्पुरां दर्त्नुमावत् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.20.3

Transliteration

tū́rvan ójīyān tavásas tavī́yān kṛtá-brahméndro vṛddhá-mahā́ḥ | rājā́bhavan mádhunaḥ sómyasya víśvāsāṃ yát purā́ṃ dartnúm ā́vat ||

Translation

అణచివేసి జయించువాడు, మరింత బలవంతుడు, బలవంతులకన్నా అత్యంత ప్రచండుడు—మంత్రబలముచే సత్యసిద్ధుడైన ఆ ఇంద్రుడు మహత్తుగా విస్తరించెను. సోమమధువలన అతడు రాజయ్యెను; సమస్త పురముల దృఢ దుర్గములను అతడు ఛేదించినప్పుడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तूर्वन्: (O Indra,) the overpowering one
• तूर्वन्: कर्तृ
• Type: Noun (agent noun)
• Root: तुर् (धातु) / तूर्वन् (प्रातिपदिक)

• ओजीयान्: stronger
• ओजीयान्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक) → ओजीयस् (तुलनात्मक)

• तवसः: of strength / of might
• तवसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: तवस् (प्रातिपदिक)

• तवीयान्: mightier
• तवीयान्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: तवस् (प्रातिपदिक) → तवीयस् (तुलनात्मक)

• कृतब्रह्मा: one for whom the sacred formulation (brahman) is made / praised with hymns
• कृतब्रह्मा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Noun (compound)
• Root: कृत (कृ-धातोः क्त) + ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृद्धम्: grown, increased, exalted
• वृद्धम्: कर्म
• Type: Adjective (past participle used adjectivally)
• Root: वृध् (धातु) → वृद्ध (क्त) / वृद्ध (प्रातिपदिक)

• अहाः: you spoke/proclaimed (it)
• अहाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु; Vedic aorist) / √अह् ‘to say’ (Vedic usage)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• अभवत्: became
• अभवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• मधुनः: of sweetness / of honey
• मधुनः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• सोम्यस्य: of the Soma(-like), of Soma
• सोम्यस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: सोम्य (प्रातिपदिक; from सोम)

• विश्वासाम्: of all
• विश्वासाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective (pronominal adjective)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• यत्: which (that)
• यत्: कर्म (correlative)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• पुराम्: fortresses, strongholds
• पुराम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुर्/पुरी (प्रातिपदिक)

• दर्त्नुम्: the cleft/obstruction (as a barrier)
• दर्त्नुम्: कर्म (appositional/object)
• Type: Noun
• Root: दर्त्नु (प्रातिपदिक; ‘cleft/bolt/obstacle’, Vedic)

• आवत्: helped, favored, aided
• आवत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) with आ- (prefix)