Rig Veda 1.94.16: Mandala 1, Sukta 94, Mantra 16

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)

Devata: Agni (with Mitra, Varuṇa, Aditi, Sindhu, Pṛthivī, Dyauḥ as supporting powers)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; hymn largely Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

स त्वमग्ने सौभगत्वस्य विद्वानस्माकमायुः प्र तिरेह देव । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

Transliteration

sá tvám agne saubhagatvásya vidvā́n asmā́kam ā́yuḥ prá tiréhá deva | tán no mitró váruṇo māmahantām áditiḥ síndhuḥ pṛthivī́ utá dyáuḥ ||

Translation

హే దేవ అగ్నీ! మా సౌభాగ్యధర్మాన్ని (సౌభగత్వ) తెలిసిన నీవు, ఇక్కడ మా ఆయుష్షును ముందుకు పొడిగించి విస్తరింపజేయుము. దానిని మా కొరకు మిత్రుడు, వరుణుడు మహిమపరచుగాక; అదితి, సింధు (సత్తా-ప్రవాహం), పృథివి మరియు ద్యౌ (ద్యులోకం) కూడాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he, that (one)
• सः: सम्बोधन/विषयः (प्रस्तावितः) / कर्तृ-संबन्धी
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ (प्र तिरेः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सौभगत्वस्य: of good fortune, of prosperity
• सौभगत्वस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of good fortune’
• Type: Noun (abstract)
• Root: सौभगत्व (प्रातिपदिक; सौभग + त्व)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ-विशेषणम् (त्वम्) / हेतु-भावः
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √विद् (विदँ) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘our’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म (प्र तिरेः) — ‘(our) life-span’
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषणम् (तीव्रता/प्रवृत्तिः)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• तिरे: cross over, carry through, extend (successfully)
• तिरे: क्रिया (मुख्या)
• Type: Verb
• Root: √तॄ (तॄँ) ‘to cross, overcome’

• इह: here
• इह: अधिकरण (स्थान) — ‘here’
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन (अग्ने इत्यस्य पुनः)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: विषय/कर्म-निर्देशः — ‘that (boon/act)’
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: us / for us
• नः: कर्म (मामहन्ताम्) — ‘us’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (एन्क्लिटिक सर्वनाम)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: कर्तृ (मामहन्ताम्)
• Type: Noun (deity)
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: कर्तृ (मामहन्ताम्)
• Type: Noun (deity)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• मामहन्ताम्: may they favor/honor (us)
• मामहन्ताम्: क्रिया (आशीर्वाद/प्रार्थना)
• Type: Verb
• Root: √मह् (महँ) ‘to honor, gladden’ (caus./denom. sense in Vedic usage) → मा + महन्ताम्

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्तृ (मामहन्ताम्)
• Type: Noun (goddess)
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• सिन्धुः: the River/Sea (Sindhu)
• सिन्धुः: कर्तृ (मामहन्ताम्)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• पृथिवी: Earth
• पृथिवी: कर्तृ (मामहन्ताम्)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: समुच्चय (and/also)
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• द्यौः: Heaven, Sky
• द्यौः: कर्तृ (मामहन्ताम्)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)