Rig Veda 1.94.14: Mandala 1, Sukta 94, Mantra 14

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; hymn largely Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

तत्ते भद्रं यत्समिद्धः स्वे दमे सोमाहुतो जरसे मृळयत्तमः । दधासि रत्नं द्रविणं च दाशुषेऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

Transliteration

tát te bhadráṃ yát samíddhaḥ své damé sómāhuto járase mṛḷayát-tamaḥ | dádhāsi rátnáṃ dráviṇaṃ ca dāśúṣe 'gne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

Translation

హే అగ్నీ! ఇదే నీ మంగళకరమైన వరం—నీవు నీ స్వగృహంలో (స్వే దమే) సమిద్ధుడై, సోమ-ఆహుతితో ఆహ్వానింపబడినప్పుడు, పెరుగుతున్న ఆయుష్కు/జీవితానికి అత్యంత కరుణామయుడవు (మృళయత్తమ) అవుతావు. దానం చేసేవానికి (దాశుషే) నీవు రత్నమును, ద్రవిణమును—సంపదను, పదార్థ-పూర్ణతను—స్థాపిస్తావు. హే అగ్నీ! నీ సఖ్యంలో, నీకు చెందిన మేము హాని పొందకుండునట్లు చేయుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (this boon/that good)
• तत्: Karma (वस्तु/फल-निर्देश) / (वाक्य-प्रस्ताव)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: for you / of you
• ते: सम्बन्ध (Genitive: ‘of/for you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भद्रम्: good, благ (a good thing/boon)
• भद्रम्: Karma (तत्-विशेषण/फल)
• Type: Noun/Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: Karma (यद्-सम्बन्ध: ‘which’)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समिद्धः: kindled, fully lit
• समिद्धः: Kartā-विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• स्वे: in (your) own
• स्वे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)

• दमे: house, home
• दमे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)

• सोमाहुतः: offered Soma (as oblation), Soma-invoked
• सोमाहुतः: Kartā-विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective/Participle (compound)
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + आहुत (कृदन्त) < आ-हु (धातु)

• जरसे: for old age; for lasting life
• जरसे: Sampradāna (उद्देश्य/हित)
• Type: Noun
• Root: जरस् (प्रातिपदिक)

• मृळयत्तमः: most gracious, most merciful
• मृळयत्तमः: Kartā-विशेषण (अग्नेः)
• Type: Adjective (superlative)
• Root: मृळ्/मृड् (धातु ‘to be gracious, to pity’) → मृळयत् (वर्त. कृदन्त/प्रत्ययान्त) + तम (तमप्)

• दधासि: you place, you bestow
• दधासि: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• रत्नम्: treasure, precious gift
• रत्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• द्रविणम्: wealth, substance
• द्रविणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्रविण (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• दाशुषे: to the worshipper/giver (the sacrificer)
• दाशुषे: Sampradāna
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वांस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; perf. part. from √दा/√दाश् ‘to give, worship’)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सख्ये: in friendship
• सख्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक)

• मा: do not
• मा: —
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध)

• रिषाम: may we be harmed / may we suffer
• रिषाम: Kriyā (प्रार्थना/आशीः)
• Type: Verb
• Root: रिष् (धातु ‘to be harmed, to suffer loss’)

• वयम्: we
• वयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)