Rig Veda 1.94.4: Mandala 1, Sukta 94, Mantra 4

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

भरामेध्मं कृणवामा हवींषि ते चितयन्तः पर्वणापर्वणा वयम् । जीवातवे प्रतरं साधया धियोऽग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

Transliteration

bharā́medhmáṃ kṛṇávāmā havī́ṃṣi te citáyantaḥ párvaṇāparvaṇā vayám | jīvā́tave prataráṃ sādháyā dhíyo ’gne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

Translation

మేము ఇంధనాన్ని తెస్తాము; నీకోసం హవిస్-ఆహుతులను సిద్ధం చేస్తాము; పరమ్పరగా, దశదశగా, మేము మమ్మల్ని మేమే జాగృతం చేసుకుంటాము. మరింత పరిపూర్ణ జీవనార్థం మా ‘ధియః’ (ఆలోకమయ ప్రేరణలు) మరింత ముందుకు సాగేలా, విజయవంతమయ్యేలా చేయుము. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మేము హానిపొందకుండునట్లు—నీ రక్షణబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండునట్లు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भरामेध्मम्: I bring fuel (firewood).
• भरामेध्मम्: भरामि: क्रिया; एध्मम्: कर्म
• Type: Verb+Noun
• Root: भर् (धातु) + एध्म (प्रातिपदिक)

• कृणवामा: we two make/prepare.
• कृणवामा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• हवींषि: oblations.
• हवींषि: कर्म
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• ते: for you/your.
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चितयन्तः: observing, taking note (being attentive).
• चितयन्तः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: चित्/चेत् (धातु) → चितयति (णिच्)

• पर्वणा: at each (ritual) occasion/season.
• पर्वणा: अधिकरण/काल-निर्देश (instrumental of time/occasion)
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)

• पर्वणा: (again) at each occasion.
• पर्वणा: अधिकरण/काल-निर्देश
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)

• वयम्: we.
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जीवातवे: for living, to live.
• जीवातवे: प्रयोजन (purpose)
• Type: Infinitive-like verbal noun
• Root: जीव् (धातु) → जीवातु (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• प्रतरम्: better, more effectively.
• प्रतरम्: विशेषण/क्रियाविशेषण
• Type: Adjective/Adverb
• Root: प्रतर (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)

• साधय: accomplish!
• साधय: क्रिया
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)

• धियः: thoughts, insights, prayers.
• धियः: कर्म
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni.
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सख्ये: in friendship.
• सख्ये: अधिकरण (locative)
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक)

• मा: do not.
• मा: सम्बन्ध (with injunctive/optative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-अव्यय)

• रिषाम: may we be harmed / may we suffer (harm).
• रिषाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रिष् (धातु)

• वयम्: we.
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तव: your/of you.
• तव: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)