Rig Veda 1.94.9: Mandala 1, Sukta 94, Mantra 9

Sukta 1.94

Rishi: Gopavana Ātreya (traditionally for RV 1.94)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वधैर्दुःशंसाँ अप दूढ्यो जहि दूरे वा ये अन्ति वा के चिदत्रिणः । अथा यज्ञाय गृणते सुगं कृध्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव ॥

Transliteration

vadháir duḥ-śaṃsā́m̐ ápa dū́ḍhyo jahi dūré vā́ yé ánti vā́ ké cid atríṇaḥ | áthā yajñā́ya gṛṇaté su-gáṃ kṛdhy ágne sakhyé mā́ riṣāmā vayáṃ táva ||

Translation

హే దృఢధృతుడా (దూఢ్య) అగ్నీ, నీ ప్రహారాలతో దుష్టవక్తలను దూరం చేయి—వారు దూరమైనా దగ్గరైనా, ఇక్కడ ఎవరైనా భక్షకులు (అత్రిణ) అయినా. ఆపై యజ్ఞార్థం స్తుతించే గాయకునికి సుగమమైన మార్గాన్ని కల్పించు. హే అగ్నీ, నీ సఖ్యంలో మాకు హాని కలుగకూడదు; నీ ఆశ్రయబలంలో మేము సురక్షితులమై ఉండుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वधैः: with blows/with weapons
• वधैः: करण
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक) < √वध्/√हन् (वध ‘वध/हत्या/प्रहार’)

• दुःशंसान्: the evil-speaking/ill-intentioned (ones)
• दुःशंसान्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दुःशंस (प्रातिपदिक) (दुस्- + शंस ‘प्रशंसा/कीर्ति’ → ‘दुष्ट-कीर्ति/दुष्ट-वचन’)

• अप: away
• अप: अपादान (दूरीकरणार्थ) सहाय
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/निपात)

• दूढ्यः: the hard-to-handle/obstinate (ones)
• दूढ्यः: कर्तृ (जहि इत्यस्य सह-सम्बन्धे ‘दूढ्यः’ इति विशेषण-समूहः) / अथवा कर्म-सम्बन्धेन ‘दुःशंसान् … दूढ्यः’ इति समन्वय
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दूढ्य (प्रातिपदिक) < √दुह् (दूढ ‘दुह्-धातोः क्त-रूप/वृद्धि-प्रयोग; ‘दुह्य/दूढ्य’ = ‘दुह्यते/दुह्यः’ कठिन/दुष्प्राप्य/दुराराध्य’ इत्यर्थे)

• जहि: strike down; slay
• जहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हन् (हनँ हिंसायाम्)

• दूरे: far away
• दूरे: अधिकरण (देश) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (adverbial locative)
• Root: दूर (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: समुच्चय/विकल्प
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ (अन्ति/दूरे इत्यादि-सम्बन्धे) / सम्बन्ध-प्रत्यय
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्ति: near
• अन्ति: अधिकरण (देश) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अन्ति (निपात/क्रियाविशेषण)

• वा: or
• वा: समुच्चय/विकल्प
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• के: some (whoever)
• के: कर्तृ (चिद्-सहित ‘के चिद्’)
• Type: Pronoun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even; any; some
• चित्: सम्बन्ध/निपातार्थ
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अत्रिणः: the Atris (Atri’s people/descendants)
• अत्रिणः: कर्तृ/सम्बन्ध (ये…के चिद् अत्रिणः) — ‘अत्रि-वंशीयाः/अत्रि-जनाः’
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक) (अत्रि-वंशज/अत्रि-सम्बद्ध; RV में ‘अत्रि’ ऋषि-नाम)

• अथा: then; thereafter
• अथा: अनन्तर्य/क्रम
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (निपात) + आ (दीर्घ/स्वर-प्रयोग)

• यज्ञाय: for the sacrifice
• यज्ञाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• गृणते: (to/for) the praiser; the one who sings praise
• गृणते: सम्बन्ध (यज्ञाय … गृणते = ‘स्तुवते’ दातृ-सम्बन्ध) / अप्रत्यक्ष-सम्प्रदान
• Type: Verb (present participial finite form in RV usage)
• Root: √गॄ/√गृ (गॄ शब्दे/स्तुतौ; ‘गृणाति’)

• सुगम्: a good path; easy passage
• सुगम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (neuter used as object)
• Root: सुग (प्रातिपदिक) (सु- + गम् ‘गमन’)

• कृधि: make; grant
• कृधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (कृञ् करणे)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सख्ये: in friendship; in alliance
• सख्ये: अधिकरण (अवस्था/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक) < सखि

• मा: do not
• मा: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध-निपात)

• रिषाम: may we be harmed; may we suffer injury
• रिषाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रिष् (रिषँ हिंसायाम्/क्षतौ)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• तव: of you; your
• तव: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्/त्वद् (सर्वनाम)