
Sukta 1.68
Parāśara (traditional for this Agni hymn cluster)
Agni
Triṣṭubh (likely; confirm)
ఈ సూక్తం ఎల్లప్పుడూ జాగృతమైన అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—ఆయన స్వర్గం వైపు లేచి పోతాడు, చలించేవాటి మరియు స్థిరమైనవాటి మార్గాలను క్రమబద్ధం చేస్తాడు, మరియు రాత్రులను “విప్పి” వెలుగు, జ్ఞానం, ఋతసమ్మతమైన కర్మకు స్థలం కల్పిస్తాడు. చైతన్యవంతుడైన జ్ఞాతుడూ గృహాధిపతియైన అగ్ని, అర్పణ చేసే వారికీ ఆయన వద్ద ఉపదేశం కోరేవారికీ సమృద్ధి (రాయస్) యొక్క ద్వారాలను విశాలం చేయమని ప్రార్థించబడుతున్నాడు.
Mantra 1
श्रीणन्नुप स्थाद्दिवं भुरण्युः स्थातुश्चरथमक्तून्व्यूर्णोत् ॥
తన్ను తానే విస్తరించుకుంటూ ఆ ఉత్సుకుడు (భురణ్యు) దివ్యాన్ని (స్వర్గాన్ని) లక్ష్యంగా నిలిచెను; స్థిరమైన దానికి చలనమార్గాన్ని అతడు విప్పెను, రాత్రులను కూడా విశాలంగా విస్తరింపజేసెను.
Mantra 2
परि यदेषामेको विश्वेषां भुवद्देवो देवानां महित्वा ॥
ఈ దేవులందరిలో ఒకే దివ్యశక్తి మహత్త్వంతో సమస్తాన్ని పరివేష్టించే ఏకత్వంగా మారినప్పుడు, వారి క్రియావ్యాపారాలను తనలోనే ఆవరించి ధరిస్తుంది.
Mantra 3
आदित्ते विश्वे क्रतुं जुषन्त शुष्काद्यद्देव जीवो जनिष्ठाः ॥
అప్పుడు నిజంగా అందరూ నీ క్రతు (సంకల్ప-బుద్ధి) ను అంగీకరిస్తారు; ఎందుకంటే, ఓ దేవా, నీవు శుష్కమైన (జడమైన) దానిలో నుండికూడా జీవంతో జన్మించితివి—బంజరమైన చోట జీవాన్ని మేల్కొలిపినవాడవు.
Mantra 4
भजन्त विश्वे देवत्वं नाम ऋतं सपन्तो अमृतमेवैः ॥
సర్వ దేవులు దేవత్వంలోను ‘నామ’ంలోను భాగస్వాములు; ఋతాన్ని అనుసరించి, తమ గమనక్రమం ద్వారా అమృతత్వాన్ని చేరుతారు.
Mantra 5
ऋतस्य प्रेषा ऋतस्य धीतिर्विश्वायुर्विश्वे अपांसि चक्रुः ॥
ప్రేరణ ఋతానిదే; ధీతి (ధ్యాన-చింతన) కూడా ఋతానిదే; ‘విశ్వాయు’—సర్వ శక్తులతో కలిసి—సర్వ కర్మాలను నిర్మించింది.
Mantra 6
यस्तुभ्यं दाशाद्यो वा ते शिक्षात्तस्मै चिकित्वान्रयिं दयस्व ॥
నీకు అర్పించువాడు ఎవడైనా, లేదా నీ నుండి శిక్షను కోరువాడు ఎవడైనా—అతనికి, ఓ ‘చికిత్వాన్’ (సచేత జ్ఞాత), ‘రయి’—అంతఃసంపద యొక్క పరిపూర్ణత—దయచేయుము.
Mantra 7
होता निषत्तो मनोरपत्ये स चिन्न्वासां पती रयीणाम् ॥
మనువు సంతతిలో ఆసీనుడైన హోతా (హోతృ) నిజంగా ఆ రయి/సంపదల అధిపతి—మానవ వంశంలోని అంతర్నిహిత పరిపూర్ణతల ప్రభువు—అవుతాడు.
Mantra 8
इच्छन्त रेतो मिथस्तनूषु सं जानत स्वैर्दक्षैरमूराः ॥
తమ తమ తనువులలో రేతస్ (సృజన-బీజం) కోరుతూ, తమ స్వంత దక్షాలు (సద్వివేకం/నైపుణ్యం) చేత పరస్పరం సమ్యక్గా తెలుసుకుంటారు; అమూఢులై వారు సత్య-రూపకల్పనకు సమ్మతిస్తారు.
Mantra 9
पितुर्न पुत्राः क्रतुं जुषन्त श्रोषन्ये अस्य शासं तुरासः ॥
తండ్రి క్రతు (సంకల్పం/ఇచ్ఛ) లో కుమారులు ఆనందించునట్లు, వారు ఆ క్రతువును స్వీకరిస్తారు; కర్మలో త్వరిస్తువారు (తురాసః) అతని శాసనం (ఆదేశం) విని మార్గదర్శక వాక్యాన్ని అనుసరిస్తారు.
Mantra 10
वि राय और्णोद्दुरः पुरुक्षुः पिपेश नाकं स्तृभिर्दमूनाः ॥
అతడు సమృద్ధి ద్వారాలను విశాలంగా తెరుస్తాడు; బహు-నివాసశక్తి తన దృఢ ఆధారాలతో చైతన్య స్వర్గాన్ని (నాకం) పిండి వెలికి తీస్తుంది—అంతర్గృహాధిపతి (దమూనాః)।
It presents Agni as the awakened fire and guiding intelligence who maintains cosmic order and opens the way to prosperity (rayi) for those who worship and those who sincerely learn.
These are poetic symbols for Agni’s power to expand space for light and understanding: he "opens" the darkness (night) and also the "doors" of abundance and well-being.
Triṣṭubh is the most likely meter for RV 1.68, but confirming it strictly requires checking each verse’s syllable count and cadence across all 10 mantras.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.