Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

Verse 1

सनक उवाच । गृहस्थस्य सदाचारं वक्ष्यामि मुनिसत्तम । यद्रूतां सर्वपापानि नश्यंत्येव न संशयः ॥ १ ॥

సనకుడు పలికెను—ఓ మునిశ్రేష్ఠా! గృహస్థుని సదాచారాన్ని నేను వివరిస్తాను; దానిని ఆచరించుటవలన సమస్త పాపాలు నిస్సందేహంగా నశిస్తాయి.

Verse 2

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय पुरुषार्थाविरोधिनीम् । वृत्तिं संचिंतयेद्विप्र कृतकेशप्रसाधनः ॥ २ ॥

బ్రహ్మముహూర్తంలో లేచి, ఓ విప్రా, కేశశుద్ధి చేసి అలంకరించుకొని, పురుషార్థాలకు విరోధం కాని జీవనవృత్తిని గురించి ఆలోచించాలి.

Verse 3

दिवासंध्यासु कर्णस्थब्रह्मसूत्र उदड्मुखः । कुर्यान्मूत्रपुरीषे तु रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः ॥ ३ ॥

పగటి సంధ్యాసమయాలలో యజ్ఞోపవీతాన్ని చెవిపై ఉంచుకొని ఉత్తరముఖంగా మూత్ర‑పురీష విసర్జన చేయాలి; రాత్రివేళ దక్షిణముఖంగా చేయాలి।

Verse 4

शिरः प्रावृत्य वस्त्रेण ह्यंतर्द्धाय तृणैर्महीम् । वहन्काष्टं करेणैकं तावन्मौनी भवेद्द्विजः ॥ ४ ॥

వస్త్రంతో తల కప్పుకొని, గడ్డితో నేలను కప్పి, ఒక చేతిలో కట్టె మోసుకుంటూ—అంతకాలం ద్విజుడు మౌనవ్రతం పాటించాలి।

Verse 5

पथि गोष्टे नदीतीरे तडागगृहसन्निधौ । तथा वृक्षस्य च्छायायां कांतारे वह्निसन्निधौ ॥ ५ ॥

దారిలో, గోశాలలో, నదీ తీరంలో, చెరువు లేదా గృహ సమీపంలో; అలాగే చెట్టు నీడలో, అరణ్యంలో, అగ్ని సమీపంలో—ఇలాంటి చోట్ల శౌచక్రియల్లో నియమం, శుచిత్వం పాటించాలి।

Verse 6

देवालये तथोद्याने कृष्टभूमौ चतुष्पथे । ब्राह्मणानां समीपे च तथा गोगुरुयोषिताम् ॥ ६ ॥

దేవాలయంలో, ఉద్యానంలో, సాగు చేసిన భూమిలో, చౌరస్తాలో, బ్రాహ్మణుల సమీపంలో; అలాగే గోవు, గురువు, స్త్రీల సమక్షంలో—ఇలాంటి చోట్ల తగిన నియమం, మర్యాద పాటించాలి।

Verse 7

तुषांगारकपालेषु जलमध्ये तथैव च । एवमादिषु देशेषु मलमूत्रं न कारयेत् ॥ ७ ॥

తూళ్ల కుప్పలపై, అంగారాలపై, కుండ ముక్కలపై, అలాగే నీటి మధ్యలో—ఇలాంటి ఇతర అపవిత్ర స్థలాల్లో—మల‑మూత్ర విసర్జన చేయకూడదు।

Verse 8

शौचे यत्नः सदा कार्यः शौचमूलो द्विजः स्मृतः । शौचाचारविहीनस्य समस्तं कर्म निष्फलम् ॥ ८ ॥

శౌచం కోసం ఎల్లప్పుడూ యత్నించాలి; ద్విజుడు శౌచమూలుడని స్మరించబడెను. శౌచాచారము లేనివాని సమస్త కర్మలు నిష్ఫలమగును॥

Verse 9

शौचं तु द्विविधं प्रोक्तं ब्राह्ममाभ्यंतरं तथा । मृज्जलाभ्यां बहिः शुद्धिर्भावशुद्धिस्तथांतरम् ॥ ९ ॥

శౌచం రెండు విధములని చెప్పబడెను—బాహ్యము, ఆభ్యంతరము; ఇది బ్రాహ్మ (ఆధ్యాత్మిక) నియమము. మృత్తికా-జలములతో బాహ్య శుద్ధి, భావశుద్ధియే అంతఃశుద్ధి॥

Verse 10

गृहीतशिश्रश्चोत्थाय शौचार्थं मृदमाहरेत् । न मूषकादिखनितां फालोत्कृष्टां तथैव च ॥ १० ॥

మలవిసర్జన అనంతరం లేచి శౌచార్థం మృత్తికను తెచ్చుకోవాలి; కానీ ఎలుకలు మొదలైనవి తవ్విన మట్టి, అలాగే నాగలితో తాజాగా తిప్పబడిన మట్టిని తీసుకోరాదు॥

Verse 11

वापीकूपतडागेभ्यो नाहरेदपि मृत्तिकाम् । शौचं कुर्यात्प्रयत्नेन समादाय शुभां मृदम् ॥ ११ ॥

బావి, కూపము, చెరువు మొదలైన వాటి నుండి మట్టిని తీసుకురాకూడదు. తగిన స్థలమునుండి శుభ్రమైన శుభ మృత్తికను తీసుకొని యత్నపూర్వకంగా శౌచం చేయాలి॥

Verse 12

लिंगे मृदेका दातव्या तिस्रो वा मेढ्रयोर्द्वयोः । एतन्मूत्रमुत्सर्गे शौचमाहूर्मनीषिणः ॥ १२ ॥

లింగమున ఒక మోతాదు మట్టిని రాయాలి, లేక రెండు వృషణములపై మూడు మోతాదులు. మూత్రవిసర్జన అనంతరం ఇదే శౌచమని పండితులు పేర్కొన్నారు॥

Verse 13

एका लिंगे गुदे पंच दश वामे तथोभयोः । सप्त तिस्रः प्रदातव्याः पादयोर्मृत्तिकाः पृथक् ॥ १३ ॥

లింగంపై మట్టిని ఒకసారి పూయాలి; గుదంపై ఐదుసార్లు; ఎడమ చేతిపై పదిసార్లు, అలాగే రెండు చేతులపైనా అదే విధంగా. రెండు పాదాలపై వేరువేరుగా ఏడు మరియు మూడు సార్లు మట్టిని పూయాలి॥१३॥

Verse 14

एतच्छौचं विडुत्सर्गे गंधलेपापनुत्तये । एतच्छौचं गृहस्थस्य द्विगुणं ब्रह्मचारिणाम् ॥ १४ ॥

విసర్జన అనంతరం దుర్గంధం, అంటుకున్న మలినతను తొలగించుటకు ఈ శౌచవిధి చెప్పబడింది. ఇది గృహస్థునికి ప్రమాణం; బ్రహ్మచారులు దీనిని రెండింతలు ఆచరించాలి॥१४॥

Verse 15

त्रिगुणां तु वनस्थानां यतीनां तच्चर्गुणम् । स्वस्थाने पूर्णशौचं स्यात्पथ्यर्द्धं मुनिसत्तम ॥ १५ ॥

వానప్రస్థులకు శౌచ ప్రమాణం మూడింతలు; యతులకు అది నాలుగింతలు. తన స్వస్థానంలో సంపూర్ణ శౌచం ఉండాలి; మార్గంలో, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, విధిలో సగమే ఆచరించాలి॥१५॥

Verse 16

आतुरे नियमो नास्ति महापदि तथैव च । गंधलेपक्षयकरं शौर्चं कुर्याद्विचक्षणः ॥ १६ ॥

అనారోగ్యుడికి కఠిన నియమం లేదు; మహా విపత్తులో కూడా అలాగే. దుర్గంధం, మలినతను తొలగించే శౌచాన్ని వివేకి ఆచరించాలి॥१६॥

Verse 17

स्त्रीणामनुपनीतानां गंधलेपक्षयावधि । व्रतस्थानां तु सर्वेषां यतिवच्छौचमिष्यते ॥ १७ ॥

ఉపనయనం పొందని స్త్రీలకు సుగంధ లేపనం క్షయమయ్యే వరకు శౌచం అని చెప్పబడింది. అయితే వ్రతంలో స్థిరమైన వారందరికీ యతి వలె శౌచం విధేయమని పేర్కొనబడింది॥१७॥

Verse 18

विधवानां च विप्रेंद्र एतदेव निगद्यते । एवं शौचं तु निर्वर्त्य पश्चाद्वै सुसमाहितः ॥ १८ ॥

హే విప్రేంద్రా, విధవలకూ ఇదే నియమం చెప్పబడింది. ఈ విధంగా శౌచక్రియను పూర్తిచేసి తరువాత సుసమాహితుడై జాగ్రత్తగా ఉండాలి॥१८॥

Verse 19

प्रागास्य उदगास्यो वाप्याचामेत्प्रयर्तेंद्रियः । त्रिश्चतुर्धा पिबेदापो गंधफेनादिवर्जिताः ॥ १९ ॥

తూర్పు ముఖంగా గానీ ఉత్తర ముఖంగా గానీ, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి ఆచమనం చేయాలి. వాసన, నురుగు మొదలైన దోషాలు లేని నీటిని మూడు లేదా నాలుగు సార్లు సిప్ చేయాలి॥१९॥

Verse 20

द्विर्मार्जयेत्कपोलं च तलेनोष्ठौ च सत्तम । तर्जन्यंगुष्ठयोगेन नासारंध्रद्वयं स्पृशेत् ॥ २० ॥

హే సత్తమా, చెంపలను రెండుసార్లు తుడవాలి; అలాగే అరచేతితో పెదవులను కూడా తుడవాలి. తరువాత చూపుడు వేలు-బొటనవేలు కలిపి రెండు నాసారంధ్రాలను స్పర్శించాలి॥२०॥

Verse 21

अगुंष्ठानामिकाभ्यां च चक्षुः श्रोत्रे यथाक्रमम् । कनिष्ठांगुष्ठयोगेन नाभिदेशे स्पृशेद्द्विजः ॥ २१ ॥

బొటనవేలు మరియు ఉంగర వేలు ద్వారా క్రమంగా కళ్లను, చెవులను స్పర్శించాలి. తరువాత చిటికెన వేలు-బొటనవేలు కలిపి ద్విజుడు నాభి ప్రాంతాన్ని స్పర్శించాలి॥২১॥

Verse 22

तलेनोरःस्थलं चैव अंगुल्यग्रैः शिरः स्पृशेत् । तलेन चांगुलाग्रैर्वा स्पृशेदंसौ विचक्षणः ॥ २२ ॥

అరచేతితో ఛాతి ప్రాంతాన్ని స్పర్శించాలి; వేళ్ల కొనలతో శిరస్సును స్పర్శించాలి. లేదా వివేకి వ్యక్తి అరచేతి మరియు వేళ్ల కొనలతో భుజాలను స్పర్శించాలి॥२२॥

Verse 23

एवमाचम्य विप्रेंद्र शुद्धिमाप्नोत्यनुत्तमाम् । दंतकाष्ठं ततः खादेत्सत्वचं शस्तवृक्षजम् ॥ २३ ॥

హే విప్రేంద్రా! ఈ విధంగా ఆచమనం చేయుటవలన అనుత్తమమైన శుద్ధి లభిస్తుంది. అనంతరం శాస్త్రసమ్మత శుభవృక్షజమైన, తొక్కతో కూడిన దంతకాష్ఠాన్ని నమలవలెను.

Verse 24

बिल्वासनापामार्गणां निम्बान्मार्कादिशाखिनाम् । प्रक्षाल्य वारिणा चैव मंत्रेणाप्यभिमंत्रितम् ॥ २४ ॥

బిల్వ, ఆసన, అపామార్గ, నింబ మొదలైన వృక్షాల కొమ్మలు/ఆకులను నీటితో కడిగి, మంత్రంతో అభిమంత్రించి పవిత్రం చేయవలెను.

Verse 25

आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च । ब्रह्म प्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो धेहि वनस्पते ॥ २५ ॥

హే వనస్పతే! మాకు ఆయుష్షు, బలం, యశస్సు, తేజస్సు ప్రసాదించుము; సంతానం, పశువులు, ధనమును కూడా దయచేయుము; అలాగే బ్రహ్మజ్ఞానం, ప్రజ్ఞ, మేధను మాలో స్థాపించుము.

Verse 26

कनिष्ठाग्रसमं स्थौल्ये विप्रः खादेद्दशांगुलम् । नवांगुलं क्षत्रियश्च वैश्यश्चाष्टांगुलोन्मितम् ॥ २६ ॥

కనిష్ఠిక (చిటికెన వేలు) వెడల్పును ప్రమాణంగా తీసుకొని ఆహార పరిమాణం కొలిచినప్పుడు, బ్రాహ్మణుడు పది అంగుళాలు, క్షత్రియుడు తొమ్మిది అంగుళాలు, వైశ్యుడు ఎనిమిది అంగుళాల ప్రమాణం మేరకు భుజించవలెను.

Verse 27

शूद्रो वेदांगुलमितं वनिता च मुनीश्वर । अलाभे दंतकाष्ठानां गंडूषैर्भानुसंमितैः ॥ २७ ॥

హే మునీశ్వరా! శూద్రునికి దంతకాష్ఠం వేద-అంగుళ (పన్నెండు అంగుళాలు) ప్రమాణంగా ఉండాలి; స్త్రీకూ అలాగే. దంతకాష్ఠం లభించనప్పుడు ద్వాదశ ఆదిత్యసంఖ్య ప్రకారం పన్నెండు సార్లు నీటితో గండూషం చేసి శుద్ధి పొందవలెను.

Verse 28

मुखशुद्धिर्विधीयेत तृणपत्रसमन्वितैः । करेणादाय वामेन संचर्वेद्वामदंष्ट्रया ॥ २८ ॥

ముఖశుద్ధి కొరకు తృణములు, పత్రములతో కూడిన కుశాదులను ఎడమచేతిలో పట్టుకోవాలి. తరువాత ఎడమ దంతభాగంతో మృదువుగా రుద్ది నోరు శుద్ధి చేసుకోవాలి.

Verse 29

द्विजान्संघर्ष्य गोदोहं ततः प्रक्षाल्य पाटयेत् । जिह्वामुल्लिख्य ताभ्यां तु दलाभ्यां नियतेंद्रियः ॥ २९ ॥

ద్విజుడు కుశతృణములను మరియు గోమిల్కింగ్ పాత్రను రుద్ది శుద్ధి చేసి, తరువాత కడిగి కుశాన్ని చీల్చాలి. ఇంద్రియనిగ్రహంతో జిహ్వను మృదువుగా శుభ్రపరచి, ఆ రెండు చీలిన దళాలతో కర్మను నిర్వహించాలి.

Verse 30

प्रक्षाल्य प्रक्षिपेदू दूरे भूयश्चाचम्य पूर्ववत् । ततः स्नानं प्रकुर्वीत नद्यादौ विमले जले ॥ ३० ॥

అదిని కడిగి దూరంగా విసర్జించాలి; తరువాత మునుపటిలాగే మళ్లీ ఆచమనం చేయాలి. ఆపై నది మొదలైన నిర్మల జలంలో స్నానం చేయాలి.

Verse 31

तटं प्रक्षाल्य दर्भाश्च विन्यस्य प्रविशेज्जलम् । प्रणम्य तत्र तीर्थानि आवाह्य रविमंडलात् ॥ ३१ ॥

తీరాన్ని కడిగి అక్కడ దర్భలను ఉంచి జలంలో ప్రవేశించాలి. అక్కడ నమస్కరించి సూర్యమండలంనుండి తీర్థాలను ఆవాహన చేయాలి.

Verse 32

गंधाद्यैर्मंडलं कृत्वा ध्यात्वा देवं जनार्दनम् । स्नायान्मंत्रान्स्मरन्पुण्यांस्तीर्थानि च विरिंचिज ॥ ३२ ॥

సుగంధాదిశుభద్రవ్యాలతో మండలాన్ని నిర్మించి దేవుడు జనార్దనుని ధ్యానించాలి. ఓ విరించిజ! పుణ్యమంత్రాలు మరియు తీర్థాలను స్మరిస్తూ స్నానం చేయాలి.

Verse 33

गंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति । नर्मदे सिंधुकावेरि जलेऽस्मिन्सन्निधिं कुरु ॥ ३३ ॥

హే గంగా, హే యమునా, అలాగే గోదావరి, సరస్వతి; హే నర్మదా, సింధు, కావేరీ—ఈ జలంలో ఇప్పుడే మీ పవిత్ర సన్నిధిని కలుగజేయండి।

Verse 34

पुष्कराद्यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । आगच्छंतु महाभागाः स्नानकाले सदा मम ॥ ३४ ॥

పుష్కరాది తీర్థాలు, అలాగే గంగాది పవిత్ర నదులు—హే మహాభాగులారా—నా స్నానకాలంలో ఎల్లప్పుడూ వచ్చి సన్నిధానమవ్వండి।

Verse 35

अयोध्या मथुरा माया काशीं कांची ह्यवंतिका । पुरी द्वारावती ज्ञेया सप्तैता मोक्षदायिकाः ॥ ३५ ॥

అయోధ్య, మథుర, మాయా (హరిద్వార్), కాశీ, కాంచీ, అవంతికా (ఉజ్జయిని), పూరీ, ద్వారావతి—ఇవి ఏడు నగరాలు మోక్షదాయకమని తెలిసినవి।

Verse 36

ततोऽधमर्षण जप्त्वा यतासुर्वारिसंप्लुतः । स्नानांगं तर्पणं कृत्वाचम्यार्ध्यं भानवेऽर्पयेत् ॥ ३६ ॥

తర్వాత అఘమర్షణ మంత్రాన్ని జపించి, ప్రాణాన్ని నియమించి, జలంతో పూర్తిగా తడిసినవాడై స్నానాంగాన్ని పూర్తి చేయాలి; తర్పణం చేసి, ఆచమనం చేసి, సూర్యునికి అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి।

Verse 37

ततो ध्यात्वा विवस्वंतं जलान्निर्गत्य नारद । परिधायाहतं धौतं द्वितीयं परिवीय च ॥ ३७ ॥

తర్వాత, ఓ నారదా, వివస్వాన్ (సూర్యుడు)ను ధ్యానించి అతడు జలంనుండి బయటకు వచ్చి; శుభ్రంగా ఉతికిన వస్త్రాన్ని ధరించి, రెండవ వస్త్రాన్ని కూడా చుట్టుకున్నాడు।

Verse 38

कुशासने समाविश्य संध्याकर्म समारभेत् । ईशानाभिमुखो विप्र गायत्र्याचम्य वै द्विज ॥ ३८ ॥

దర్భాసనంపై కూర్చుని సంధ్యావందనం ప్రారంభించాలి. ఓ బ్రాహ్మణుడా, ఈశాన్య దిక్కుగా ముఖం చేసి గాయత్రీ మంత్రంతో ఆచమనం చేయాలి.

Verse 39

ऋतमित्यभिमंत्र्यार्थ पुनरेवाचमेद् बुधः । ततस्तु वारिणात्मानं वेष्टयित्वा समुक्ष्य च ॥ ३९ ॥

జ్ఞాని 'ఋతం' అనే మంత్రంతో సంస్కరించి మళ్ళీ ఆచమనం చేయాలి. తరువాత నీటితో తన చుట్టూ రక్షణ కల్పించుకుని, తనపై నీళ్లు చల్లుకోవాలి.

Verse 40

संकल्प्य प्रणवान्ते तु ऋषिच्छंदः सुरान्स्मरन् । भूरादिभिर्व्याहृतिभिः सप्तभिः प्रोक्ष्य मस्तकम् ॥ ४० ॥

సంకల్పం చెప్పుకుని, చివరలో ఓంకారంతో ఋషి, ఛందస్సు మరియు దేవతలను స్మరించుకోవాలి. తరువాత 'భూః' మొదలైన ఏడు వ్యాహృతులతో తలపై నీళ్లు చల్లుకోవాలి.

Verse 41

न्यासं समाचरेन्मंत्री पृथगेव करांगयोः । विन्यस्य हृदये तारं भूः शिरस्यथ विन्यसेत् ॥ ४१ ॥

మంత్ర సాధకుడు చేతులు మరియు అంగాలపై వేర్వేరుగా న్యాసం చేయాలి. హృదయంలో ఓంకా న్ని ఉంచుకుని, తలపై 'భూః' అని న్యాసం చేయాలి.

Verse 42

भुवः शिखायां स्वश्चैव कवये भूर्भुवोऽक्षिषु । भूर्भुवः स्वस्तथात्रास्त्रं दिक्षु तालत्रयं न्यसेत् ॥ ४२ ॥

శిఖపై 'భువః', నోటిపై 'స్వః', కళ్ళపై 'భూర్భువః' న్యాసం చేయాలి. దిక్కులలో 'భూర్భువః స్వః' అని అస్త్రన్యాసం చేసి, మూడుసార్లు చప్పట్లు కొట్టాలి.

Verse 43

तत आवाहयेत्संध्यां प्रातः कोकनदस्थिताम् । आगच्छ वरदे देवि त्र्यक्षरे ब्रह्मवादिनि ॥ ४३ ॥

అనంతరం ప్రాతఃకాలంలో ఎర్ర కమలంపై స్థితమైన సంధ్యాదేవిని ఆహ్వానించాలి— “రా వరదే దేవి, త్ర్యక్షరే, బ్రహ్మవాదిని।”

Verse 44

गायत्रि च्छंदसां मातर्ब्रह्मयोने नमोऽस्तु ते । मध्याह्ने वृषभारुढां शुक्लांबरसमावृताम् ॥ ४४ ॥

హే గాయత్రీ, ఛందస్సుల మాతా, బ్రహ్మయోని! నీకు నమస్కారం. మధ్యాహ్నంలో నిన్ను వృషభారూఢగా, శ్వేతాంబరధారిణిగా ధ్యానించాలి.

Verse 45

सावित्रीं रुद्रयोनिं चावाहयेद्रुद्रवादिनीम् । सायं तु गरुडारुढां पीतांबरसमावृत्ताम् ॥ ४५ ॥

సావిత్రిని రుద్రయోని రూపంగా, రుద్రమంత్రాలను ప్రకటించే రుద్రవాదినిగా ఆహ్వానించాలి. సాయంకాలంలో ఆమెను గరుడారూఢగా, పీతాంబరధారిణిగా ధ్యానించాలి.

Verse 46

सरस्वतीं विष्णुयोनिमाह्वयेद्विष्णुवादिनीम् । तारं च व्याहृतीः सत्प त्रिपदां च समुच्चरन् ॥ ४६ ॥

సరస్వతిని విష్ణుయోని, విష్ణువాదినిగా ఆహ్వానించాలి; అలాగే తారమైన ‘ఓం’, వ్యాహృతులు (భూః భువః స్వః) మరియు త్రిపద గాయత్రీని సముచ్చరించాలి.

Verse 47

शिरः शिखां च संपूर्य कुभयित्वा विरेचयेत् । वाममध्यात्परैर्वायुं क्रमेण प्राणसंयमे ॥ ४७ ॥

ప్రాణసంయమంలో శ్వాసను శిరస్సు, శిఖ వరకు నింపి దృఢంగా కుంభకం చేసి, తరువాత రేచకం చేయాలి. ఆపై ఎడమ నుండి, తరువాత మధ్య నుండి క్రమంగా వాయువును నియంత్రించాలి.

Verse 48

द्विराचामेत्ततः पश्चात्प्रातः सूर्यश्चमेति च । आपः पुनंतु मध्याह्ने सायमग्निश्चमेति च ॥ ४८ ॥

ఆ తరువాత రెండుసార్లు ఆచమనం చేయాలి—ప్రాతః “సూర్యుడు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక” అని; మధ్యాహ్నం “ఆపః నన్ను శుద్ధి చేయుగాక” అని; సాయంకాలం “అగ్ని నన్ను పవిత్రం చేయుగాక” అని జపించాలి।

Verse 49

आपो हिष्ठेति तिसृभिर्मार्जनं च ततश्चरेत् । सुमुत्रिया न इत्युक्त्वा नासास्पृष्टजलेन च ॥ ४९ ॥

తర్వాత “ఆపో హి ష్ఠా…” మంత్రాన్ని మూడుసార్లు జపిస్తూ మార్జనం (ప్రోక్షణ) చేయాలి. అనంతరం “సుముత్రియా నః…” అని పలికి, ముక్కును తాకించిన నీటితో ప్రోక్షణ చేయాలి।

Verse 50

द्विषद्वर्गं समुत्सार्य द्रुपदां शिरसि क्षिपेत् । ऋतं च सत्यमेतेन कृत्वा चैवाघमर्षणम् ॥ ५० ॥

ద్వేషశత్రువుల సమూహాన్ని తరిమివేసి (పాపభారాన్ని) ద్రుపదుని శిరస్సుపై వేయాలి. దీనివల్ల ఋతం, సత్యం స్థాపితమై నిజంగా ‘అఘమర్షణం’—పాపనాశనం—సిద్ధిస్తుంది।

Verse 51

अंतश्चरसि मंत्रेण सकृदेव पिबेदपः । ततः सूर्याय विधिवद्गन्धं पुष्पं जलांजलिम् ॥ ५१ ॥

‘అంతశ్చరసి’ మంత్రాన్ని జపించి ఒక్కసారి నీరు సిప్ చేయాలి. తరువాత విధివిధానంగా సూర్యునికి గంధం, పుష్పాలు, మరియు జలాంజలి (అర్ఘ్యం) సమర్పించాలి।

Verse 52

क्षिप्त्वोपतिष्ठेद्देवर्षे भास्करं स्वस्तिकांजलिम् । ऊर्द्धूबाहुरधोबाहुः क्रमात्कल्यादिके त्रिके ॥ ५२ ॥

ఓ దేవర్షీ! (నిర్దిష్ట జలాన్ని) చల్లిన తరువాత భాస్కరుని ఎదుట స్వస్తికాంజలి చేసి భక్తితో నిలవాలి. కృతాది మూడు యుగాల క్రమంలో—ఒకటిలో భుజాలను పైకి ఎత్తి, మరొకటిలో క్రిందికి ఉంచి—విధిని ఆచరించాలి।

Verse 53

उहुत्यं चित्रं तच्चक्षुरित्येतात्र्रितयं जपेत् । सौराञ्छैवान्वैष्णवांश्च मंत्रानन्यांश्च नारद ॥ ५३ ॥

“ఉహుత్యం”, “చిత్రం”, “తచ్చక్షుః” అనే ఈ త్రయాన్ని జపించాలి. అలాగే ఓ నారదా, సూర్య, శివ, విష్ణు మరియు ఇతర మంత్రాలనూ జపించవచ్చు।

Verse 54

तेजोऽसि गायत्र्यसीति प्रार्थयेत्सवितुर्महः । ततोऽङ्गानि त्रिरावर्त्य ध्यायेच्छक्तीस्तदात्मिकाः ॥ ५४ ॥

“నీవు తేజస్సు; నీవు గాయత్రీ” అని జపిస్తూ సవితృ యొక్క మహిమయుత తేజస్సును ప్రార్థించాలి. తరువాత అంగాలను మూడుసార్లు మనసులో ఆవర్తించి, అదే తత్త్వమైన శక్తులను ధ్యానించాలి।

Verse 55

ब्रह्मणी चतुराननाक्षवलया कुम्भं करैः स्रुक्स्रवौ बिभ्राणा त्वरुणेंदुकांतिवदना ऋग्रूपिणी बालिका । हंसारोहणकेलिखण्खण्मणेर्बिंबार्चिता भूषिता गायत्री परिभाविता भवतु नः संपत्समृद्ध्यै सदा ॥ ५५ ॥

బ్రహ్మశక్తి అయిన పూజ్య గాయత్రీ—చతురాననుని జపమాలా-వలయాన్ని ధరించి, చేతుల్లో కుంభం, స్రుక్-స్రవాలను మోసి; నూతన చంద్రకాంతివలె ప్రకాశించే ముఖముతో, ఋగ్వేద స్వరూపిణీ యౌవనకన్యగా; హంసవాహన క్రీడలో మ్రోగే మణిభూషణాలతో అలంకృతమై, బింబసదృశ ఆభరణాలతో శోభించి—సదా మాకు సంపదా-సమృద్ధిని ప్రసాదించుగాక।

Verse 56

रुद्राणी नवयौवना त्रिनयना वैयाघ्रचर्मांबरा खट्वांगत्रिशिखाक्षसूत्रवलयाऽभीतिश्रियै चास्तु नः । विद्युद्दामजटाकलापविलसद्बालेंदुमौलिर्मुदा सावित्री वृषवाहना सिततनुर्ध्येया यजूरूपिणी ॥ ५६ ॥

నవయౌవనంతో, త్రినేత్రాలతో, వ్యాఘ్రచర్మాంబరధారిణిగా, ఖట్వాంగం, త్రిశూలం, రుద్రాక్షమాల, వలయాలు ధరించిన రుద్రాణీ మాకు అభయశ్రీని ప్రసాదించుగాక। ఆమె జటాకలాపం విద్యుద్దామంలా మెరుస్తూ, మౌలిపై బాలచంద్రుడు శోభిస్తాడు; ఆమె సావిత్రీ, వృషభవాహన, శ్వేతతనువు, ధ్యేయ, యజుర్వేదస్వరూపిణీ।

Verse 57

ध्येया सा च सरस्वती भगवती पीतांबरालंकृता श्यामा श्यामतनुर्जरोपरिलसद्गात्रांचिता वैष्णवी । तार्क्ष्यस्था मणिनूपुरांगदलसद्ग्रैवेयभूषोज्ज्वला हस्तालंकृतशंखचक्रसुगदापद्मा श्रियै चास्तु नः ॥ ५७ ॥

పీతాంబరాలతో అలంకృతమైన, శ్యామవర్ణ శ్యామతనువుతో, అవయవాలపై జరా-ప్రకాశ చిహ్నాలు కలిగి, వైష్ణవీ స్వభావంలో స్థితమైన భగవతి సరస్వతీ ధ్యేయ. గరుడాసీనగా, మణినూపురాలు మరియు అంగ-గ్రీవాభరణాల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ; చేతుల్లో శంఖం, చక్రం, గదా, పద్మం ధరించి—మాకు శ్రీమంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 58

एवं ध्यात्वा जपेत्तिष्ठन्प्रातर्मध्याह्नके तथा । सायंकाले समासीनो भक्त्या तद्गतमानसः ॥ ५८ ॥

ఇలా ధ్యానించి ఉదయాన నిలబడి, అలాగే మధ్యాహ్నమున కూడా జపించాలి. సాయంకాలమున ఆసీనుడై భక్తితో, మనస్సును ఆ పరమేశ్వరునిలో లీనముగా ఉంచాలి.

Verse 59

सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् । त्रिपदां प्रणवोपेतां भूर्भुवः स्वरुपक्रमाम् ॥ ५९ ॥

నేను ఆ దివ్య దేవిని ధ్యానిస్తున్నాను—ఆమె ‘సహస్ర’గా పరమ, ‘శత’ ఆమె మధ్య, ‘దశ’ ఆమె అధోభాగం; ఆమె త్రిపద, ప్రణవం (ఓం)తో యుక్త, భూః-భువః-స్వః క్రమముగా ప్రవహించేది.

Verse 60

षट्तारः संपुटो वापि व्रतिनश्च यतेर्जपः । गृहस्थस्य सतारः स्याज्जप्य एवंविधो मुने ॥ ६० ॥

వ్రతధారి సాధకునికీ యతికీ జపం షట్-తార సంపుటంతో చేయాలి; గృహస్థునికి మాత్రం సప్త-తారతో చేయాలి. ఓ మునీ, జప విధానం ఇదే.

Verse 61

ततो जप्त्वा यथाशक्ति सवित्रे विनिवेद्य च । गायत्र्यै च सवित्रे च प्रक्षिपेदंजलिद्वयम् ॥ ६१ ॥

తర్వాత యథాశక్తి జపించి దానిని సవితృదేవునికి నివేదించాలి; గాయత్రికి మరియు సవితృకు—ఇద్దరికీ—అంజలి రూపంగా రెండు సార్లు జలాన్ని అర్పించాలి.

Verse 62

ततो विसृज्य तां विप्र उत्तरे इति मंत्रतः । ब्रह्मणेशेन हरिणानुज्ञाता गच्छ सादरम् ॥ ६२ ॥

ఆపై, ఓ విప్రా, ‘ఉత్తరే…’ అని ప్రారంభమయ్యే మంత్రంతో ఆమెను విసర్జించి, బ్రహ్మ, ఈశ (శివ) మరియు హరి (విష్ణు) వారి గౌరవానుమతి పొందినవాడై, భక్తి-శ్రద్ధలతో వెళ్లాలి.

Verse 63

दिग्भ्यो दिग्देवताभ्यश्च नमस्कृत्य कृतांजलिः । प्रातरादेः परं कर्म कुर्यादपि विधानतः ॥ ६३ ॥

దిక్కులకు మరియు దిక్పాల దేవతలకు కృతాంజలితో నమస్కరించి, ఆపై విధి ప్రకారం ప్రాతఃకాలానంతర కర్మలను ఆచరించాలి।

Verse 64

प्रातर्मध्यंदिने चैव गृहस्थः स्नानमाचरेत् । वानप्रस्थश्च देवर्षे स्नायात्त्रिषवणं यतिः ॥ ६४ ॥

గృహస్థుడు ప్రాతఃకాలంలోను మధ్యాహ్నంలోను స్నానం చేయాలి. ఓ దేవర్షీ, వానప్రస్థుడూ అలాగే; యతి మాత్రం త్రిషవణం—మూడు సంధ్యాకాలాల్లో స్నానించాలి।

Verse 65

आतुराणां तु रोगाद्यैः पांथानां च सकृन्मतम् । ब्रह्मयज्ञं ततः कुर्याद्दर्भपाणिर्मुनीश्वर ॥ ६५ ॥

రోగాదులతో బాధపడేవారికి మరియు ప్రయాణికులకు (బ్రహ్మయజ్ఞం) ఒక్కసారి చేయడమే విధిగా చెప్పబడింది. కాబట్టి, ఓ మునీశ్వరా, చేతిలో దర్భను ధరించి బ్రహ్మయజ్ఞం చేయాలి।

Verse 66

दिवोदितानि कर्माणि प्रमादादकृतानि चेत् । शर्वर्याः प्रथमे यामे तानि कुर्याद्यथाक्रमम् ॥ ६६ ॥

పగటిపూట విధించబడిన కర్మలు నిర్లక్ష్యంతో చేయబడకపోతే, రాత్రి మొదటి యామంలో వాటిని క్రమంగా చేయాలి।

Verse 67

नोपास्ते यो द्विजः संध्यां धूर्तबुद्धिरनापदि । पाषंडः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ ६७ ॥

ఏ నిజమైన ఆపద లేకుండానే కపటబుద్ధితో సంధ్యోపాసన చేయని ద్విజుడు పాషండుడని తెలుసుకోవాలి; అతడు సమస్త ధర్మాచరణల నుండి బహిష్కృతుడు।

Verse 68

यस्तु संध्यादिकर्माणि कूटयुक्तिविशारदः । परित्यजति तं विद्यान्महापातकिनां वरम् ॥ ६८ ॥

కపటయుక్తి తర్కంలో నిపుణుడై ఉండి కూడా సంధ్యాది నిత్యకర్మాలను విడిచివేసేవాడిని మహాపాతకులలో అగ్రుడని తెలుసుకోవాలి।

Verse 69

ये द्विजा अभिभाषंते त्यक्तसंध्यादिकर्मणः । ते यांति नरकान्घोरान्यावच्चंद्रार्कतारकम् ॥ ६९ ॥

సంధ్యాది కర్మాలను విడిచివేసి కూడా అధికారంగా మాట్లాడే ద్విజులు, చంద్రసూర్యతారలు ఉన్నంతకాలం ఘోర నరకాలకు వెళ్తారు।

Verse 70

देवार्चनं ततः कुर्याद्वैश्वदेवं यथाविधि । तत्रात्यमतिथिं सम्यगन्नाद्यैश्च प्रपूजयेत् ॥ ७० ॥

ఆ తరువాత దేవార్చన చేయాలి, విధివిధానంగా వైశ్వదేవ హోమ/నైవేద్యాన్ని నిర్వహించాలి; అక్కడ ఉత్తమ అతిథిని అన్నపానాదులతో సమ్యక్‌గా సత్కరించాలి।

Verse 71

वक्तव्या मधुरा वाणी तेष्वप्यभ्यागतेषु तु । जलान्नकंदमूलैर्वा गृहदानेन चार्चयेत् ॥ ७१ ॥

మధురమైన వాక్యమే పలకాలి; అనుకోకుండా వచ్చినవారికైనా నీరు, అన్నం, కందమూలాలు లేదా ఇంట్లో ఆశ్రయం ఇచ్చి యథాశక్తి గౌరవించాలి।

Verse 72

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तिते । स तस्मै दुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमादाय गच्छति ॥ ७२ ॥

ఎవరి ఇంటి నుండి అతిథి ఆశాభంగంతో తిరిగి వెళ్తాడో, అతడు ఆ గృహస్థునికి తన పాపాన్ని ఇచ్చి, అతని పుణ్యాన్ని తీసుకొని వెళ్తాడు।

Verse 73

अज्ञातगोत्रनामानमन्यग्रामादुपागतम् । विपश्चितोऽतिथिं प्राहुर्विष्णुवत्तं प्रपूजयेत् ॥ ७३ ॥

ఇతర గ్రామం నుండి వచ్చి, గోత్రనామాలు తెలియని వానిని జ్ఞానులు ‘అతిథి’ అని అంటారు; అటువంటి అతిథిని విష్ణువులాగా భావించి పూజించి సత్కరించాలి।

Verse 74

स्वग्रामवासिनं त्वेकं श्रोत्रियं विष्णुतत्परम् । अन्नाद्यैः प्रत्यहं विप्रपितॄनुद्दिश्य तर्पयेत् ॥ ७४ ॥

తన గ్రామంలో నివసించే వేదజ్ఞ శ్రోత్రియుడు, విష్ణుపరాయణుడైన ఒక బ్రాహ్మణుని ప్రతిరోజూ అన్నాదులతో—బ్రాహ్మణులు మరియు పితృదేవతలను ఉద్దేశించి—తర్పింప చేయాలి।

Verse 75

पंचयज्ञपरित्यागी ब्रह्माहेत्युच्यते बुधैः । कुर्यादहरहस्तस्मात्पंचयज्ञान्प्रयन्ततः ॥ ७५ ॥

పంచయజ్ఞాలను విడిచిపెట్టినవాడిని జ్ఞానులు ‘బ్రహ్మహంత’ అని అంటారు; అందువల్ల ప్రతిరోజూ యత్నపూర్వకంగా పంచయజ్ఞాలను ఆచరించాలి।

Verse 76

देवयज्ञो भूतयज्ञः पितृयज्ञस्तथैव च । नृपज्ञो ब्रह्मयज्ञश्च पंचयज्ञान्प्रचक्षते ॥ ७६ ॥

దేవయజ్ఞం, భూతయజ్ఞం, పితృయజ్ఞం, నృపయజ్ఞం మరియు బ్రహ్మయజ్ఞం—ఇవే పంచయజ్ఞాలు అని ప్రకటించబడింది।

Verse 77

भृत्यमित्रादिसंयुक्तः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । द्विजानां भोज्यमश्रीयात्पात्रं नैव परित्यजेत् ॥ ७७ ॥

భృతులు, మిత్రులు మొదలైనవారితో కూడి ఉన్నా, మాటలను నియంత్రించి తానే భోజనం చేయాలి। ద్విజులకు యోగ్యమైన ఆహారాన్ని స్వీకరించాలి; తన పాత్రను ఎప్పుడూ అవమానంగా విడిచిపెట్టకూడదు।

Verse 78

संस्थाप्य स्वासमे पादौ वस्त्रार्द्धं परिधाय च । मुखेन वमितं भुक्त्वा सुरापीत्युच्यते बुधैः ॥ ७८ ॥

తన నోటిమీద తన పాదాలను ఉంచి, అర్ధవస్త్రమాత్రమే ధరించి, నోటినుండి వాంతి అయినదాన్ని తినితే—పండితులు దానిని సురాపానంతో సమానమని చెబుతారు।

Verse 79

खादितार्द्धं पुनः खादेन्मोदकांश्च फलानि च । प्रत्यक्षं लवणं चैव गोमांसशीति गद्यते ॥ ७९ ॥

అర్ధంగా తిన్నదాన్ని మళ్లీ తినకూడదు; అలాగే నియమవిరుద్ధంగా మోదకాలు, ఫలాలు కూడా తీసుకోకూడదు। అలాగే ఉప్పును నేరుగా (ఒంటరిగా) తీసుకోవడం నిందనీయం—దానిని ‘గోమాంస భక్షణసమం’ అని అంటారు।

Verse 80

अपोशाने वाचमने अद्यद्रव्येषु च द्विजः । शब्द न कारयेद्विप्रस्तं कुर्वन्नारकी भवेत् ॥ ८० ॥

ఆపోశనం, వాచమనం మరియు అపవిత్ర ద్రవ్యాల వ్యవహార సమయంలో ద్విజుడు మాటలు పలకకూడదు; అలా చేసేవాడు నరకయోగ్యుడవుతాడు।

Verse 81

पथ्यमन्नं प्रभुञ्जीत वाग्यतोऽन्नमसुत्सयनम् । अमृतोपस्तरणमसि अपोशानं भुजेः पुरः ॥ ८१ ॥

వాక్సంయమంతో, అన్నాన్ని దూషించకుండా, పథ్యమైన ఆహారమే భుజించాలి। భోజనానికి ముందు ‘అమృతోపస్తరణమసి’ అని పలికి ఆపోశనం చేయాలి।

Verse 82

अमृतापिधानमसि भोज्यान्तेऽपः सकृत्पिबेत् । प्राणाद्या आहुतीर्दत्त्वाचम्य भोजनमाचरेत् ॥ ८२ ॥

భోజనం చివర ‘అమృతాపిధానమసి’ అని పలికి ఒక్కసారి నీరు త్రాగాలి. తరువాత ప్రాణాది ఆహుతులు సమర్పించి, ఆచమనం చేసి, భోజనవిధిని సమాప్తం చేయాలి।

Verse 83

ततश्चाचम्य विप्रेंद्र शास्त्रचिंतापरो भवेत् । रात्रावपि यथाशक्ति शयनासनभोजनैः ॥ ८३ ॥

తదుపరి ఆచమనం చేసి, ఓ విప్రేంద్రా, శాస్త్రచింతనలో నిమగ్నుడై ఉండాలి. రాత్రివేళ కూడా యథాశక్తి నిద్ర, ఆసనసౌఖ్యం, భోజనంలో నియమం పాటించాలి.

Verse 84

एवं गृही सदाचारं कुर्यात्प्रतिदिनं मुने । यदाऽचारपरित्यागी प्रायश्चित्ती तदा भवेत् ॥ ८४ ॥

ఓ మునీ, గృహస్థుడు ఈ విధంగా ప్రతిదినం సదాచారాన్ని ఆచరించాలి. కానీ ఆచారాన్ని విడిచిపెడితే, అప్పుడు ప్రాయశ్చిత్తం చేయవలసి వస్తుంది.

Verse 85

दूषितां स्वतनुं दृष्ट्वा पालिताद्यैश्च सत्तम । पुत्रेषु भार्यां निःक्षिप्य वनं गच्छेत्सहैव वा ॥ ८५ ॥

ఓ సత్తమా, తన దేహం క్షీణించి సేవకుల వంటి వారి ఆధారంతోనే నిలబడుతున్నదని చూసినప్పుడు, భార్యను కుమారుల సంరక్షణకు అప్పగించి వనానికి వెళ్లాలి—ఒంటరిగా గానీ, ఆమెతో కలిసి గానీ.

Verse 86

भवेत्रिषवणस्नायी नखश्मश्रुजटाधरः । अधः शायी ब्रह्मचारी पञ्चयज्ञपरायणः ॥ ८६ ॥

అతడు త్రిసంధ్యాస్నానం చేయాలి, గోర్లు-కేశాలు-గడ్డం కత్తిరించకుండా జటలను ధరించాలి. నేలపై శయనించాలి, బ్రహ్మచారిగా ఉండాలి, పంచమహాయజ్ఞాలలో పరాయణుడై ఉండాలి.

Verse 87

फलमूलाशनो नित्यं स्वाध्यायनिरतास्तथा । दयावान्सर्वभूतेषु नारायणपरायणः ॥ ८७ ॥

అతడు నిత్యం ఫలమూలాలను ఆహారంగా తీసుకుంటూ, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడై, సమస్త భూతజాలంపై దయ కలిగి, నారాయణునిలో సంపూర్ణ పరాయణుడై ఉండాలి.

Verse 88

वर्जयेद्ग्रामजातानि पुष्पाणि च फलानि च । अष्टौ ग्रासांश्च भुञ्जीत न कुर्याद्रात्रिभोजनम् ॥ ८८ ॥

గ్రామంలో పుట్టిన ఆహారమును, పుష్పములను, ఫలములను వర్జించాలి. ఎనిమిది గ్రాసములే భుజించి, రాత్రి భోజనం చేయకూడదు।

Verse 89

अत्यन्तं वर्जयेत्तैलं वानप्रस्थसमाश्रमी । व्यवायं वर्जयेच्चैव निद्रालस्ये तथैव च ॥ ८९ ॥

వానప్రస్థ ఆశ్రమాన్ని ఆశ్రయించినవాడు నూనెను కఠినంగా వర్జించాలి. అలాగే మైథునం, అతినిద్ర మరియు ఆలస్యాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాలి।

Verse 90

शंखचक्रगदापाणिं नित्यं नारायणं स्मरेत् । वानप्रस्थः प्रकुर्वीत तपश्चांद्रायणादिकम् ॥ ९० ॥

శంఖ-చక్ర-గదా ధారియైన నారాయణుని నిత్యం స్మరించాలి. వానప్రస్థుడు చాంద్రాయణాది తపస్సులను ఆచరించాలి।

Verse 91

सहेत शीततापादिवह्निं परिचरेत्सदा । यदा मनसि वैराग्यं जातं सर्वेषु वस्तुषु ॥ ९१ ॥

చలి, వేడి మొదలైనవాటిని సహించాలి; అగ్నిసేవలో ఎల్లప్పుడూ నియమంగా ఉండాలి. మనసులో సమస్త విషయాల పట్ల వైరాగ్యం కలిగినప్పుడు।

Verse 92

तदैव संन्यसेद्विप्र पतितस्त्वन्यथा भवेत् । वेदांताभ्यासनिरतः शांतो दांतो जितेंद्रियः ॥ ९२ ॥

హే విప్రా! అప్పుడు వెంటనే సన్న్యాసం స్వీకరించాలి; లేకపోతే పతనమవుతుంది. వేదాంతాభ్యాసంలో నిమగ్నుడై, శాంతుడై, దాంతుడై, జితేంద్రియుడై ఉండాలి।

Verse 93

निर्द्वेद्वो निरहंकारो निर्ममः सर्वदा भवेत् । शमादिगुणसंयुक्तः कामक्रोधविवर्जितः ॥ ९३ ॥

మనిషి ఎల్లప్పుడూ ద్వేషరహితుడు, అహంకారరహితుడు, మమకారరహితుడు కావాలి; శమాది గుణాలతో యుక్తుడై కామక్రోధాలను విడిచివేయాలి।

Verse 94

नग्नो वा जीर्णकौपीनौ भवेन्मुंडो यतिर्द्विजः । समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ॥ ९४ ॥

నగ్నుడైనా లేదా జీర్ణ కౌపీనాన్ని ధరించినా, ముండిత శిరస్సుతో ద్విజ యతి భిక్షువులా స్థిరంగా ఉండాలి; శత్రు–మిత్రుల పట్ల, అలాగే మాన–అపమానాల పట్ల సమభావం కలిగి ఉండాలి।

Verse 95

एकरात्रं वसेद्ग्रामे त्रिरात्रं नगरे तथा । भैक्षेण वर्त्तयेन्नित्यं नैकान्नादीभवेद्यतिः ॥ ९५ ॥

యతి గ్రామంలో ఒక రాత్రి, నగరంలో మూడు రాత్రులు మాత్రమే నివసించాలి. నిత్యం భిక్షతో జీవించాలి; ఒకే ఇంటి అన్నమే తినే అలవాటు కలిగినవాడిగా కాకూడదు।

Verse 96

अनिंदितद्विजगृहे व्यंगारे भुक्तिवर्जिते । विवादरहिते चैव भिक्षार्थं पर्यटेद्यतिः ॥ ९६ ॥

యతి భిక్షార్థం కోసం నిందలేని ద్విజుని ఇంటికే సంచరించాలి; అక్కడ అగ్నికుండం వెలిగివుండాలి, అతిథిగా భోజనానికి ఆహ్వానం ఉండకూడదు, అలాగే వివాదం లేని స్థలం కావాలి।

Verse 97

भवेत्रिषवणस्नायी नारायणपरायणः । जपेच्च प्रणवं नित्यं जितात्मा विजितेंद्रियः ॥ ९७ ॥

అతడు త్రిసంధ్యా స్నానం చేసేవాడై, నారాయణునిలో పరాయణుడై ఉండాలి. జితాత్ముడై, విజితేంద్రియుడై నిత్యం ప్రణవం ‘ఓం’ జపించాలి।

Verse 98

एकान्नादी भवेद्यस्तु कदाचिल्लंपटो यतिः । न तस्य निष्कृतिर्द्दष्टा प्रायश्चित्तायुतैरपि ॥ ९८ ॥

యతి ఒకవేళ ఏకాన్నాది (ఒకసారి భోజనము చేసే వాడు) అయినా, ఎప్పుడైనా కామలంపటుడై దురాచారిగా మారితే, అతనికి అనేక ప్రాయశ్చిత్తాలచేత కూడా విమోచనం కనిపించదు।

Verse 99

लोभाद्यदि यतिर्विप्र तनुपोषपरो भवेत् । स चंडालसमो ज्ञेयो वर्णाश्रमविगर्हितः ॥ ९९ ॥

హే విప్రా! లోభవశాత్తు యతి కేవలం దేహపోషణ, భోగాలలోనే పరుడైపోతే, అతడు చండాలునితో సమానుడు—వర్ణాశ్రమధర్మానికి నిందితుడు అని తెలుసుకొనవలెను।

Verse 100

आत्मानां चिंतयेद्द्रेवं नारायणमनामयम् । निर्द्वंद्रं निर्ममंशांतं मायातीतममत्सरम् ॥ १०० ॥

నారాయణ దేవుని స్వయమాత్మస్వరూపుడిగా ధ్యానించాలి—ఆయన నిరామయుడు, ద్వంద్వాతీతుడు, నిర్మముడు, శాంతుడు, మాయాతీతుడు, మత్సరరహితుడు।

Verse 101

अव्ययं परिपूर्णं च सदानन्दैकविग्रहम् । ज्ञानस्वरुपममलं परं ज्योतिः सनातनम् ॥ १०१ ॥

ఆయన అవ్యయుడు, పరిపూర్ణుడు; ఆయన విగ్రహం సదా ఏకరస ఆనందమే. ఆయన నిర్మలుడు, జ్ఞానస్వరూపుడు, పరమ జ్యోతి, సనాతనుడు।

Verse 102

अविकारमनाद्यंतं जगच्चैतन्यकारणम् । निर्गुणं परमं ध्यायेदात्मानं परतः परम् ॥ १०२ ॥

పరాత్పరమైన పరమాత్మను ధ్యానించాలి—ఆయన అవికారుడు, అనాది-అనంతుడు, జగత్తు చైతన్యానికి కారణుడు, నిర్గుణుడు, పరముడు।

Verse 103

पठेदुपनिषद्वाक्यं वेदांतार्थांश्च चिंतयेत् । सहस्त्रशीर्षं देवं च सदा ध्यायेज्जितेंद्रियः ॥ १०३ ॥

ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు ఉపనిషద్వాక్యాలను పఠించి, వేదాంతార్థాలను చింతించి, సహస్రశీర్షుడైన భగవాన్ నారాయణుని నిత్యం ధ్యానించాలి।

Verse 104

एवं ध्यानपरो यस्तु यतिर्विगतमत्सरः । स याति परमानंदं परं ज्योतिः सनातनम् ॥ १०४ ॥

ఇలా ధ్యాననిష్ఠుడై, మత్సరరహితుడైన యతి పరమానందమైన సనాతన పరమజ్యోతిని పొందుతాడు।

Verse 105

इत्येवमाश्रमाचारान्यः करोति द्विजः क्रमात् । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचयति ॥ १०५ ॥

ఇలా క్రమంగా ఆశ్రమాచారాలను ఆచరించే ద్విజుడు పరమస్థానాన్ని చేరుతాడు; అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత శోకం ఉండదు।

Verse 106

वर्णाश्रमाचाररताः सर्वपापविवर्जिताः । नारायणपरा यांति तद्विष्णः परमं पदम् ॥ १०६ ॥

వర్ణాశ్రమాచారాలలో రతులై, సమస్త పాపాలనుండి విముక్తులై, నారాయణపరులైన వారు విష్ణువின் పరమపదాన్ని చేరుతారు।