Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 48

Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

द्विराचामेत्ततः पश्चात्प्रातः सूर्यश्चमेति च । आपः पुनंतु मध्याह्ने सायमग्निश्चमेति च ॥ ४८ ॥

dvirācāmettataḥ paścātprātaḥ sūryaścameti ca | āpaḥ punaṃtu madhyāhne sāyamagniścameti ca || 48 ||

ఆ తరువాత రెండుసార్లు ఆచమనం చేయాలి—ప్రాతః “సూర్యుడు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక” అని; మధ్యాహ్నం “ఆపః నన్ను శుద్ధి చేయుగాక” అని; సాయంకాలం “అగ్ని నన్ను పవిత్రం చేయుగాక” అని జపించాలి।

द्विःtwice
द्विः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्विस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), संख्यावाचक-प्रकारः; क्रियाविशेषणम् (adverb)
आचामेत्should sip (water)
आचामेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + चम (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; लोट्-सदृश विधिविधानार्थः
ततःthen
ततः:
Kāla/Anukrama (काल/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (temporal/sequence adverb)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Anukrama (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रमवाचक (sequence adverb)
प्रातःin the morning
प्रातः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (time adverb)
सूर्यःthe Sun (as deity)
सूर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
मेतिःthe word/formula “meti”
मेतिः:
Vācya/Mantra-śabda (वाच्य/मन्त्रशब्द)
TypeNoun
Rootमेतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मन्त्रपद-रूपेण (as a mantra-word)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (आपः-शब्दः), प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
पुनन्तुmay (they) purify
पुनन्तु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपू (धातु)
Formलोट् (imperative), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; कालाधिकरणम्
सायम्in the evening
सायम्:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootसायम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (time adverb)
अग्निःAgni (fire deity)
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
मेतिःthe word/formula “meti”
मेतिः:
Vācya/Mantra-śabda (वाच्य/मन्त्रशब्द)
TypeNoun
Rootमेतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मन्त्रपद-रूपेण
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

S
Surya
A
Apah
A
Agni

FAQs

It teaches time-based inner and outer purification: morning aligns with Sūrya (clarity and awakening), midday with Āpaḥ (cleansing and balance), and evening with Agni (transformative purity), making daily worship fit for mantra and dharma.

By prescribing purity before worship, it supports bhakti as disciplined reverence—preparing body and mind through ācamana so devotion is offered with steadiness, cleanliness, and remembrance of divine cosmic powers.

It reflects Kalpa (ritual procedure) and the sandhyā-time discipline—linking specific mantras and purifiers to morning, midday, and evening as a practical rule for daily rites.