Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 82

Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

अमृतापिधानमसि भोज्यान्तेऽपः सकृत्पिबेत् । प्राणाद्या आहुतीर्दत्त्वाचम्य भोजनमाचरेत् ॥ ८२ ॥

amṛtāpidhānamasi bhojyānte'paḥ sakṛtpibet | prāṇādyā āhutīrdattvācamya bhojanamācaret || 82 ||

భోజనం చివర ‘అమృతాపిధానమసి’ అని పలికి ఒక్కసారి నీరు త్రాగాలి. తరువాత ప్రాణాది ఆహుతులు సమర్పించి, ఆచమనం చేసి, భోజనవిధిని సమాప్తం చేయాలి।

अमृतापिधानम्(this is) the ‘amṛta-covering’
अमृतापिधानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक) + अपिधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अमृतस्य अपिधानम्; मन्त्रपद (predicate)
असिare
असि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘you are’
भोज्य-अन्तेat the end of the meal
भोज्य-अन्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभोज्य (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: भोज्यस्य अन्ते; अधिकरण
अपःwater
अपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आपः), द्वितीया, बहुवचन; कर्म
सकृत्once
सकृत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘एकवारम्’
पिबेत्should drink
पिबेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should drink’
प्राणाद्याःbeginning with prāṇa
प्राणाद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘प्राण-आदि’ = beginning with prāṇa; विशेषण (आहुतीः इति विशेष्य)
आहुतीःoblations
आहुतीः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म
दत्त्वाhaving offered
दत्त्वा:
Kriyā-samānādhikaraṇa (क्रियासमकाल/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having given/offered’
आचम्यhaving performed ācamana
आचम्य:
Kriyā-samānādhikaraṇa (क्रियासमकाल/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootआ-चम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having sipped (water) for purification’
भोजनम्eating/meal
भोजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
आचरेत्should perform
आचरेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should perform/practise’

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

P
Prana

FAQs

It sacralizes eating as a disciplined rite: the meal is sealed with mantra, purified by ācamana, and harmonized through prāṇāhuti—linking nourishment to prāṇa and inner purity.

By treating even ordinary acts like eating as offerings and mantra-infused discipline, it supports bhakti through constant remembrance and reverent conduct rather than mere ritualism.

Kalpa (ritual procedure) and śikṣā/mantra-prayoga are implied: correct sequencing—mantra utterance, single sip, prāṇa-related offerings, then ācamana—defines proper daily ācāra.