Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Verse 1

सनंदन उवाच । मूर्द्धास्यबाहुहृत्क्रोडांतर्बस्तिव्यंजसोनखः । जानुजंघांघ्नियुगलं कालांगानि क्रियादयः ॥ १ ॥

సనందనుడు పలికెను—శిరస్సు, ముఖము, భుజములు, హృదయము, ఉదరగుహ (దేహమధ్య భాగం), అంతర్బస్తి, లక్షణములు మరియు గోర్లు; అలాగే మోకాళ్లు, జంఘలు, పాదయుగళము—ఇవి క్రియాదులతో కూడి ‘కాలాంగాలు’ అని చెప్పబడతాయి.

Verse 2

भौमास्फुजिबुधेंदुश्च रविसौम्यसिताः कुजः । गुरुमंदार्किगुरवो मेषादीनामधीश्वराः ॥ २ ॥

భౌముడు, శుక్రుడు, బుధుడు, చంద్రుడు; సూర్యుడు, బుధుడు, శుక్రుడు; అలాగే కుజుడు—మరియు వరుసగా గురు, శుక్ర, శని, గురువులు—మేషాది రాశుల అధీశ్వరులని కీర్తించబడినారు।

Verse 3

होरे विषमभेर्केदोः समये शशिसूर्ययोः । आदिपञ्चनवाधीशाद्रेष्काणेशाः प्रकीर्तिताः ॥ ३ ॥

హోరా విభాగంలో విషమ రాశిలో కేతు సమయమున చంద్రుడు, సూర్యుడు తమ తమ కాలములలో అధీశ్వరులు; ద్రేష్కాణ విభాగంలో మొదటి ఐదు మరియు తొమ్మిదవ రాశి అధీశ్వరుని నుండి ప్రారంభించి ద్రేష్కాణేశులు కీర్తించబడినారు।

Verse 4

पंचेष्टाष्टाद्रिपंचांशा कुजार्कीज्यज्ञशुक्रगाः । ओजे विपर्ययाद्युग्मे त्रिशांशेशाः समीरिताः ॥ ४ ॥

పంచాంశంలో అధిపతులు—కుజుడు, సూర్యుడు, శని, గురు, బుధుడు, శుక్రుడు—అని చెప్పబడినారు. త్రిశాంశంలో విషమ రాశులకు క్రమంగా, సమ రాశులకు విపరీత క్రమంగా త్రిశాంశేశులు సమీరించబడినారు।

Verse 5

क्रियणतौलिकर्काद्या मेषादिषु नवांशकाः । स्वभाद्द्वादशभागेशाः षड्र्गं राशिपूर्वकम् ॥ ५ ॥

మేషాది రాశుల్లో నవాంశాలు ‘క్రియ, తౌలి, కర్క’ మొదలైన క్రమంతో ప్రారంభమవుతాయి. ద్వాదశాంశంలో భాగేశులు స్వరాశి నుంచే మొదలవుతారు. ఈ విధంగా రాశి నుండి ప్రారంభించి షడ్వర్గాన్ని విన్యసించాలి।

Verse 6

गोजाश्च कर्कयुग्मेन रात्र्याख्या पृष्टकोदयाः । शेषा दिनाख्यास्तूभयं तिमिः क्रूरः सौम्यः पुमान् ॥ ६ ॥

గో, అజా మొదలైనవి కర్క, యుగ్మ జంటతో కలిసి పృష్టోదయముగా (వెనుక నుండి ఉదయించే) ఉన్నప్పుడు ‘రాత్రి-రాశులు’ అని పిలువబడతాయి. మిగిలినవి ‘దిన-రాశులు’; తిమి మాత్రం ఉభయ స్వభావం—క్రూరమైతే అశుభం, సౌమ్యమైతే శుభం, మరియు పుంలింగంగా భావించబడుతుంది।

Verse 7

पुमान् स्री च क्लीबश्चरस्थिरद्विःस्वभावकाः । मेषाद्याः पूर्वतोदिक्स्थाः स्वस्वस्थानचरास्तथा ॥ ७ ॥

మేషాది రాశులు పురుష, స్త్రీ, నపుంసకమని త్రివిధములు; అలాగే చర, స్థిర, ద్విస్వభావములుగా కూడా చెప్పబడినవి. అవి తూర్పు దిశ నుండి క్రమంగా స్థితమై, తమ తమ స్థానములలోనే సంచరిస్తాయి.

Verse 8

अजोक्षेणांगनाकीटझषजूका इनादितः । उच्चानि द्वित्रिमनुयुक्तिथीषुभनखांशकैः ॥ ८ ॥

ఇక్కడ మేక, ఎద్దు, స్త్రీ, కీటకము, చేప, జూక మొదలైనవి పేర్కొనబడినవి. వాటి పేర్లు ద్వివిధ, త్రివిధ వర్గీకరణలతో, సూక్ష్మ భాగాల వరకు ఉపవిభాగాలతో కూడి, ఉన్నత క్రమంలో కూడా చెప్పబడినవి.

Verse 9

तत्तत्सप्तमनीचानि प्राङ्मध्यांत्यांशकाः क्रमात् । वर्गोत्तमाश्चराधेषु भावाद्द्वादश मूर्तिमान् ॥ ९ ॥

ప్రతి భావంలో ఏడవ అంసము నీచస్థానము (దౌర్భల్య బిందువు) అవుతుంది; అంసములు క్రమంగా ప్రథమ, మధ్య, అంత్య భాగాలుగా ఏర్పాటవుతాయి. చరాది రాశులలో వర్గోత్తమ శ్రేష్ఠత భావమునుండి నిర్ణయించబడుతుంది; ఈ విధంగా ద్వాదశ భావములు ఫలరూపముగా స్పష్టమగును.

Verse 10

सिंहोक्षाविस्रश्चतौ लिकुभाः सूर्यात्रिकोणभम् । चतुरस्रं तूर्यमृत्युत्रिकोणं नवपंचमम् ॥ १० ॥

‘సింహ’ ‘వృషభ’ మరియు ‘విస్రశ’ (శిథిల/వాలిన రూపం) — ఇవి చతుర్విధ స్వరూపములని చెప్పబడినవి. సూర్యుని త్రికోణరూపంగా నిరూపించాలి; చతురస్రమే ‘తూర్య’; త్రికోణము మృత్యుతో సంబంధితము. నవమ, పంచమములు కూడా అలాగే గ్రహించవలెను.

Verse 11

रिःफाष्टषट्कं त्रिकभं केंद्रं प्राक्तुर्यसप्तखम् । नृपादः कीटपशवो बलाढ्याः केंद्रगाः क्रमात् ॥ ११ ॥

ద్వాదశ, అష్టమ, షష్ఠ స్థానములు ‘రిఃఫ’ సమూహములు; తృతీయము ‘త్రిక-భావము’; మధ్యస్థానములు ‘కేంద్రములు’; చతుర్థ, సప్తమములు శుభ సహాయక భావములు. క్రమంగా: కేంద్రగతులు బలవంతులు; త్రికగతులు కీటపశువులవలె అధోగతిని పొందుదురు; రిఃఫగతులు రాజాశ్రిత సేవకత్వమును పొందుదురు.

Verse 12

केंद्रात्परं पणफरमापोक्लिममतः परम् । रक्तः श्वेतः शुकनिभः पाटलो धूम्रपांडुरौ ॥ १२ ॥

కేంద్రాలకన్నా బయట పణఫర గృహాలు; వాటికన్నా కూడా ఈ సిద్ధాంతానుసారం ఆపోక్లిమ గృహాలు ఉంటాయి. వాటి వర్ణాలు వరుసగా—రక్తం, శ్వేతం, శుకనిభం (పచ్చటి), పాటలము (లేత గులాబి), ధూమ్రము, పాండురము (లేత పసుపు) అని చెప్పబడినవి।

Verse 13

चित्रः कृष्णः पीतपिंगौ बभ्रुः स्वच्छः प्रभाक्रियात् । साम्याशाख्यप्लवत्वं स्याद्द्वितीये वशिरर्कभात् ॥ १३ ॥

స్వప్రభా క్రియానుసారం చిత్రవర్ణం, కృష్ణం, పీత-పింగళం, బభ్రువు (గోధుమరంగు) లేదా స్వచ్ఛం వంటి రూపాలు కలుగుతాయి. రెండవ దశలో సామ్యము, ‘అశాఖ్య’ (వర్ణనాతీత) స్థితి, ప్లవత్వము (తరించగల శక్తి) సూర్యప్రభలా ప్రకాశిస్తూ ఉద్భవిస్తాయి।

Verse 14

कालात्मार्को मनश्चन्द्रः कुजः सत्वं वचो बुधः । जीवो ज्ञानं सुखं शुक्रः कामो दुःखं दिनेशजः ॥ १४ ॥

సూర్యుడు కాలాత్మ స్వరూపుడు; చంద్రుడు మనస్సు. కుజుడు సత్త్వబలం (ప్రాణతేజం); బుధుడు వాక్కు. బృహస్పతి జ్ఞానం; శుక్రుడు సుఖం. సూర్యపుత్రుడు శని కామన మరియు దుఃఖం.

Verse 15

नृपौ रवीन्दू नेतासृक् कुमारो ज्ञः कवीज्यकौ । सचिवो सूर्यजः प्रेष्यो मतो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ १५ ॥

సూర్యుడు, చంద్రుడు ఇద్దరు రాజులుగా భావించబడతారు; కుజుడు సేనాధిపతి; బుధుడు జ్ఞానికుమారుడు; బృహస్పతి, శుక్రులు ఇద్దరు కవి-ఆచార్యులు; సూర్యపుత్రుడు శని మంత్రి; రాహువు సేవకుడు—అని జ్యోతిష్యవిద్యలో శ్రేష్ఠులు ప్రకటిస్తారు।

Verse 16

ताम्रशुक्लरक्तहरित्पीतचित्रासिता रवेः । वर्णा व अव्यहहरीद्रा शचीकौधिपारवेः ॥ १६ ॥

రవి (సూర్యుడు) యొక్క వర్ణాలు—తామ్రం, శ్వేతం, రక్తం, హరితం, పీతం, చిత్రము, అసితం. అలాగే ఇతరుల వర్ణాలనూ గ్రహించాలి—ఉదాహరణకు అవ్యహ-హరిద్ర వలె లేత పసుపు, శచీ-సంబంధిత వర్ణాలు, సముద్ర-ప్రదేశ (జలతత్త్వ) సంబంధిత వర్ణాలు।

Verse 17

रविशुक्रारराह्वर्केन्दुविदीज्या दिगीश्वराः । क्षीणेंद्वर्काररविजाः पापा पापयुतो बुधः ॥ १७ ॥

సూర్యుడు, శుక్రుడు, కుజుడు (మంగళుడు), రాహువు, చంద్రుడు, బుధుడు, బృహస్పతి మరియు దిక్పాలకులు—ఇవన్నీ అధిదేవతలుగా గ్రహించవలెను. క్షీణచంద్ర సమయంలో, అలాగే సూర్య‑మంగళ‑శని సంయోగంలో అశుభఫలము; పాపగ్రహయుత బుధుడూ అశుభుడగును.

Verse 18

क्लिबौ बुधार्की शुक्रेन्दू स्रियौ शेषा नराः स्मृताः । शिखिभूमिपयोवारिवासिनो भूसुतादयः ॥ १८ ॥

బుధుడు మరియు సూర్యుడు నపుంసక స్వభావమని; శుక్రుడు మరియు చంద్రుడు స్త్రీ స్వభావమని; మిగిలిన గ్రహాలు పురుష స్వభావమని చెప్పబడినవి. అలాగే అగ్నివాసి, భూమివాసి, జలవాసి మరియు భూసుతుడు (మంగళుడు) మొదలైనవారూ అదే విధంగా వర్గీకరింపబడతారు.

Verse 19

कवीज्यौ कुजसूर्यौ च वेदो ज्ञो वर्णपाः क्रमात् । सौरोंऽत्यजाधिपः प्रोक्तो राहुर्म्लेच्छाधिपस्तथा ॥ १९ ॥

కవి (శుక్రుడు), ఇజ్య (బృహస్పతి), కుజుడు (మంగళుడు), సూర్యుడు—ఇవరు క్రమంగా వర్ణాధిపతులుగా ప్రకటింపబడినారు. శౌరి (శని) అంత్యజుల అధిపతిగా; రాహువు మ్లేచ్ఛుల అధిపతిగా కూడా చెప్పబడెను.

Verse 20

चंद्रार्कजीवाज्ञसितौ कुजार्की सात्त्विकादिकाः । देवतेंद्वग्निरैवलाभूकोसखायोपराधिपाः ॥ २० ॥

చంద్రుడు, సూర్యుడు, బృహస్పతి, బుధుడు, శుక్రుడు, శని—ఇవన్నీ క్రమంగా సాత్త్వికాది స్వభావభేదాలతో గ్రహించవలెను; కుజుడు (మంగళుడు) మరియు సూర్యుడు మరింత ఉగ్ర స్వభావములు. వీరి అధిదేవతలు సోముడు, అగ్ని మొదలైన దేవతలు; వారు తమ తమ అధికారంతో ఫలాన్ని నియమిస్తారు.

Verse 21

वस्रं स्थलं नवं वह्निकहतं मद्यदं तथा । स्फुटितं रवितस्तांम्रं तारे ताम्रपुनिस्तथा ॥ २१ ॥

పరచిన వస్త్రము, కొత్త ఆసనం/స్థలం, అగ్నిచేత కాలినది, మద్యపాత్రము; పగిలిన పాత్రలు, సూర్యతాపంతో ఎర్రబడిన తామ్రం, మరియు మళ్లీ మళ్లీ వేడిచేసిన తామ్రం—ఇవి దేవకార్యమునకు అశుద్ధములు, అనర్హములు అని స్మృతిలో చెప్పబడెను.

Verse 22

हेमकांस्यायसी त्र्यंशैःशिशिराद्याः प्रकीर्तिताः । सौरशुक्रारचंद्रज्ञगुरुषूद्यत्सु च क्रमात् ॥ २२ ॥

మూడు భాగాలు స్వర్ణ, కాంస్య, ఇనుము అని ప్రకటించబడ్డాయి. శిశిరాది విభాగాలు క్రమంగా సూర్య, శుక్ర, రాహు, చంద్ర, బుధ, గురువులు ఉదయించినప్పుడు ప్రబలుతాయి॥२२॥

Verse 23

त्र्याशत्रिकोणतुर्याष्टसप्तमान्येन वृद्धितः । सौरेज्यारापरे पूर्णे क्रमात्पश्यंति नारद ॥ २३ ॥

ఓ నారదా! త్ర్యంశం, త్రికోణం, చతుర్థం, అష్టమం, సప్తమం అనే క్రమవృద్ధిని అనుసరించి వారు సౌర, జ్యా, ఆర విభాగాలలో సంపూర్ణ ఫలాన్ని క్రమంగా దర్శిస్తారు॥২৩॥

Verse 24

अयनक्षणघस्रर्तुमासार्द्धशरदो रवेः । कटुतिक्तक्षारमिश्रमधुराम्लकषायकाः ॥ २४ ॥

రవికి సంబంధించిన కాలవిభాగాలు—అయనం, క్షణం, దినం, ఋతువు, మాసం, అర్ధవర్షం. అలాగే రుచులు—కటు, తిక్త, క్షార, మిశ్ర, మధుర, ఆమ్ల, కషాయ—అని విభజించబడ్డాయి॥२४॥

Verse 25

त्रिकोणात्सांत्यधाधर्मायुः सुखखोद्यपः सुहृत् । जीवो जीवज्ञौ सितज्ञौ व्यर्का व्याराः क्रमादमी ॥ २५ ॥

త్రికోణం నుండి క్రమంగా శాంతి, ధర్మానికి ఆధారం, ఆయుష్షు, సుఖం, ఉద్ధరణకు దోహదపడే యథోచిత ప్రయత్నం, మరియు సుహృదుడు (నిజ మిత్రుడు) ఉద్భవిస్తాయి. తరువాత జీవుడు, జీవజ్ఞుడు, శుద్ధ (సిత) తత్త్వజ్ఞుడు—ఇవి కూడా క్రమంగా చెప్పబడ్డాయి॥२५॥

Verse 26

वींद्वर्का विकुजेंद्वर्काः सुहृदोऽन्येरवेर्धृताः । मिथोधनव्ययायत्रिबंधुव्यापारगः सुहृत् ॥ २६ ॥

కొంతమంది మిత్రులు పేరుకే—చంచలులు, అస్థిరులు; మరికొందరు కాలరూపి రవిచేత ధృతులై స్థిరంగా ఉంటారు. కానీ పేరుమాత్ర మిత్రుడు కూడా పరస్పర ధననష్టానికి కారణమై, త్రివిధ బంధు-బంధనాల్లో చిక్కబెట్టి, లోకవ్యవహారాల్లోకి లాగవచ్చు॥২৬॥

Verse 27

ध्येकानुभक्ता मयान् ज्ञात्वा मिश्रीदीत्सहजान्मुने । मत्कालोधिसुहृन्मित्रपूर्वकान्कल्पयेत्पुनः ॥ २७ ॥

ఓ మునీ, ధ్యానం మరియు అంతఃఅనుభవం ద్వారా భక్తులని గుర్తించి, వారిని తెలిసికొని, మళ్లీ తగిన కాలమానం ప్రకారం సుహృదులు, మిత్రులతో కూడి జీవనాచారాన్ని సక్రమంగా ఏర్పాటు చేయవలెను।

Verse 28

स्वोच्चत्रिकोणगेहा प्रनवांशैस्थानजं बलम् । दिक्षु सौम्येज्ययोः सूर्यारयोः सौरे सिताब्जयोः ॥ २८ ॥

గ్రహాలు ఉచ్చస్థానంలో, త్రికోణంలో లేదా స్వగృహంలో ఉండటం వల్ల, అలాగే శుభ నవాంశ విభాగాల వల్ల స్థానజ బలం పొందుతాయి. దిగ్బలం బుధ-గురువులకు, సూర్యశత్రువులకు, శనికి, అలాగే శుక్ర-చంద్రులకు తమ తమ దిశలలో కలదని చెప్పబడింది।

Verse 29

रवाहृतूदगनेन्ये तु वक्रि च समागमे । उत्तरस्था दीप्तकराश्चेष्टा वीर्ययुता मताः ॥ २९ ॥

తమ గమనంతో ముందుకు సాగుతూ ఉత్తరాభిముఖంగా ఉదయించే గ్రహాలు—ప్రత్యేకించి వక్ర (ప్రతిగామి) సంయోగ సమయంలో—చేష్టాబలంతో, దీప్త కిరణాలతో, సంపూర్ణ వీర్యంతో యుక్తమని భావించబడతాయి।

Verse 30

निशींदुकुजसौराश्च सर्वदा क्षोह्नि चापरे । क्रूराः कृष्णे सिते सौम्याः मतं कालबलं बुधैः ॥ ३० ॥

రాత్రి, చంద్రుడు, కుజుడు (మంగళుడు), శని ఎల్లప్పుడూ క్రూరులుగా భావించబడతారు; మరికొందరు కూడా క్షోభం కలిగినప్పుడు క్రూరులవుతారు. కృష్ణపక్షంలో వారు తీవ్రము, శుక్లపక్షంలో సౌమ్యము—ఇదే కాలబలం గురించి పండితుల అభిప్రాయం।

Verse 31

सौरारज्ञेज्यशुक्रेंदुसूर्याधिक्यं परस्परम् । पापास्तु बलिनः सौम्या विवक्षाः कण्टकोपगे ॥ ३१ ॥

శని, కుజుడు, గురు, శుక్రుడు, చంద్రుడు, సూర్యుడు—వీరి పరస్పర ప్రాధాన్యాన్ని తగినట్లు నిర్ణయించాలి. కానీ ఓ సౌమ్యా, పాపగ్రహాలు బలంగా ఉన్నప్పుడు శుభగ్రహాలు కంటకదోషం వలన అడ్డుపడినట్లుగా ఫలహీనమవుతాయి।

Verse 32

क्लीबे तदूशनाद्वापि चंद्रार्कांशसमं जनुः । स्वांशे पापाः परांशस्थाः सौम्यालग्नं वियोनिजम् ॥ ३२ ॥

క్లీబ స్వభావుడి జననం చంద్ర–సూర్య అంసాలు సమానమైనప్పుడు జరుగుతుందని చెబుతారు. పాపగ్రహాలు స్వాంశంలో, శుభగ్రహాలు పరాంశంలో ఉండి, లగ్నం శుభగ్రహాధీనమైతే ఆ జననం ‘వియోనిజం’ అని పేర్కొంటారు.

Verse 33

निर्बलं च तदादेश्यं वियोनेर्जन्म पंडितैः । शीर्षं वक्रगले पादावंसौ पृष्टमुरस्तथा ॥ ३३ ॥

పండితుల ప్రకారం, దోషయుక్తమైన అసహజ యోనిలోనుండి పుట్టిన ఈ జననం ‘నిర్బలం’ అని గ్రహించాలి. దాని లక్షణాలు—తల, వంకర గొంతు, పాదాలు, భుజాలు, వెన్ను మరియు వక్షస్థలం.

Verse 34

पार्श्वे कुक्षी त्वपानांघ्री मेढ्रमुष्कौ तथा स्फिजौ । पुच्छं चतुष्पदांगेषु मेषाद्या राशयः स्मृताः ॥ ३४ ॥

చతుష్పద జీవుల దేహంలో మేషాది రాశులు ఈ అవయవాలకు సంప్రదాయంగా నియమించబడ్డాయి—పక్కలు, పొట్ట; అపానం మరియు కాళ్లు; మేఢ్రం మరియు వృషణాలు; నితంబాలు; తోక.

Verse 35

लग्नांशाद्ग्रहयुग्दृष्ट्वा वर्णान्बलयुताद्वदेत् । दृक्समानप्रमाणांश्च इष्टे रेखां स्मरस्थितैः ॥ ३५ ॥

లగ్నాంశానికి సంబంధించి గ్రహయుగాలను పరిశీలించి, వాటి బలాన్ని బట్టి వర్ణాలను ప్రకటించాలి. సమదృష్టి ప్రమాణమున్న అంసాలను కూడా, ఇష్టమైన ‘రేఖ’ను మనసులో ఉంచి, తగినట్లుగా నమోదు చేయాలి.

Verse 36

खगत्र्यंशे बलाग्नेगे चरमांशे ग्रहान्विते । वांशे स्थलांबुजः सौरेर्द्वीक्षायोगभवा द्विजाः ॥ ३६ ॥

‘ఖగ’ రాశిలో త్ర్యంశం పడీ, చరమాంశం గ్రహాలతో యుక్తమైతే, శౌరి (శని) ప్రభావం మరియు ‘ద్వీక్షా-యోగ’ సంయోగం వల్ల ‘స్థలాంబుజ’ వంశంలో ద్విజులు (బ్రాహ్మణులు) జన్మిస్తారు.

Verse 37

विप्रलैस्तनुजचंद्रेज्यार्कैस्तरूणां जनिं वदेत् । स्थलांबुभेंदोशकृतश्चेतरेषामुदाहृतः ॥ ३७ ॥

బ్రాహ్మణులు, కుమారులు, చంద్రుడు, బృహస్పతి, సూర్యుడు—ఇవరి ద్వారా వృక్షాల జన్మ/ఉద్భవం చెప్పబడుతుంది. ఇతర జీవుల ఉద్భవం స్థలం, జలం, భూమి మరియు మలమునుండి అని చెప్పబడింది॥३७॥

Verse 38

स्थलांबु च पतिः खेटो लग्नाद्यावन्मिते गृहे । तावंत एव तखः स्थलजा जलजास्तथा ॥ ३८ ॥

స్థల-జలాధిపతి అయిన గ్రహం, లగ్నం నుండి లెక్కించిన నిర్దిష్ట పరిమాణం గల భావంలో ఎక్కడ ఉన్నదో, అంత సంఖ్యలోనే ఫలితాలను ఇస్తుంది; అలాగే స్థలజ, జలజ జీవులకు కూడా ఆ ఫలాలు వర్తిస్తాయి॥३८॥

Verse 39

अंतःसारा रवौ सौरे दुर्भगाः क्षीरिणो विधौ । भौमे कंटकिनो वृक्षा ईज्ये ज्ञे सफलाफलौ ॥ ३९ ॥

సూర్య ప్రభావంలో వృక్షాలు అంతఃసారముతో దృఢంగా ఉంటాయి; శని ప్రభావంలో దుర్భాగ్యములు కలవిగా మారుతాయి. చంద్ర ప్రభావంలో క్షీరమయ (పాలరసం కల) వృక్షాలు; కుజ (మంగళ) ప్రభావంలో ముల్లులతో కూడినవి. బృహస్పతి, బుధ ప్రభావంలో పుష్ప-ఫలసంపన్నమవుతాయి॥३९॥

Verse 40

पुष्पिता भार्गवे स्निग्धाश्चंद्रेऽथ कटुकाः कुजे । अशुभर्क्षे शुभः खेटः शुभं वृक्षं कुभूमिजम् ॥ ४० ॥

శుక్ర ప్రభావంలో వృక్షాలు పుష్పభరితంగా వికసిస్తాయి; చంద్ర ప్రభావంలో స్నిగ్ధంగా, మృదువుగా, మనోహరంగా ఉంటాయి; కుజ (మంగళ) ప్రభావంలో కటువుగా, తీక్ష్ణంగా మారుతాయి. అశుభ నక్షత్రం ఉన్నా గ్రహం శుభమై ఉండవచ్చు; అలాగే వృక్షం శుభమైనా భూమిజ ఉత్పత్తి (ఫలం/ఉపజ) అశుభమై ఉండవచ్చు॥४०॥

Verse 41

कुर्याद्विलोमगो वापि स्वांशोक्तपरगैः समम् । कुजेंदुहेतुकं स्त्रीणां प्रतिमासमिहार्तवम् ॥ ४१ ॥

ఎవరైనా విలోమ (అనియమిత) విధానంలో గమనించినా, ఇక్కడ స్త్రీల ప్రతిమాస రజఃప్రవృత్తి స్వాంశ-పరాంశ ఫలాల మాదిరిగానే జరుగుతుంది; దీనికి కారణం కుజుడు (మంగళుడు) మరియు చంద్రుడు॥४१॥

Verse 42

नेष्टस्थेज्येऽन्यथास्ते स्त्रीयुंक्तासन्नरेक्षिते । पापयुक्तेक्षिते द्यूने रुषा प्रीत्या शुभग्रहैः ॥ ४२ ॥

గురు అనిష్టస్థానంలో ఉండి శుభలక్షణాలకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించి, స్త్రీగ్రహం/స్త్రీరాశితో యుక్తుడై రక్షకదృష్టి లేకపోతే; అలాగే సప్తమభావం పాపగ్రహయోగం లేదా దృష్టితో బాధితమైతే—శుభగ్రహాల ఫలితాలు కూడా మధ్యమధ్యలోనే కలిగి, కోపమిశ్రమంగా, కొన్నిసార్లు అనుగ్రహంతో వస్తాయి।

Verse 43

शुक्रार्केंदुजैः स्वांशस्थैरीज्य चांगत्रिकोणगे । भवेदपत्यं विप्रेन्द्र पुंसां सद्वीर्यशालिनाम् ॥ ४३ ॥

హే విప్రేంద్రా! శుక్రుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుజుడు తమ తమ స్వాంశాలలో ఉండి, గురుడు త్రికోణస్థానంలో ఉంటే—సద్వీర్యమున్న పురుషులకు సంతానలాభం కలుగుతుంది।

Verse 44

अस्रेऽर्केंदो कुजार्की चेत्पुंस्रियोरामयप्रदौ । व्ययखगो युक्तौ चैकदृष्ट्या नृत्युप्रदौ तयोः ॥ ४४ ॥

అష్టమభావంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు ఉండి, కుజుడు-శని యుతులైతే—స్త్రీపురుషులిద్దరికీ రోగప్రదులు అవుతారు. అలాగే యుతులై ఒకే సంయుక్త దృష్టి వేస్తే, ఆ ఇద్దరికీ మృత్యుప్రద ఫలితం సూచితం అవుతుంది।

Verse 45

शुक्रार्क्रौ मातृपितरौ दिवा नक्तं शशीनजौ । मातृष्वसृपितृव्याख्यौ वा पद्मेजि समे शुभौ ॥ ४५ ॥

శుక్రుడు, సూర్యుడు మాతా-పితలుగా గ్రహించాలి; పగలు, రాత్రి చంద్రుని ఇద్దరు కుమారులవలె చెప్పబడ్డాయి. లేదా, హే పద్మజా! మాతృస్వస (మామ్మ) మరియు పితృవ్య (బాబాయి) సమాన బలస్థితిలో ఉంటే శుభమని ప్రకటించబడతారు।

Verse 46

पापदृष्टे शुभे क्षीणे तुंगे वा लग्नगेयमे । क्षीणेंदुकुजसंदृष्टे मृत्युमेत्य गता ध्रुवम् ॥ ४६ ॥

శుభగ్రహం పాపదృష్టితో బాధితమై క్షీణించి, ఉచ్చస్థానంలో ఉన్నా లేదా లగ్నంలో ఉన్నా; పైగా క్షీణచంద్రుడు మరియు కుజుడి దృష్టి కూడా పడితే—నిశ్చయంగా మృత్యుయోగం సూచితం అని తెలుసుకోవాలి।

Verse 47

युगपद्वा पृथक्सस्थौ लग्नेंदू पापमध्यगौ । यदा तदा गर्भयुता नारी मृत्युमवाप्नुयात् ॥ ४७ ॥

లగ్నం మరియు చంద్రుడు కలిసి ఉన్నా లేదా వేరుగా ఉన్నా, ఇద్దరూ పాపగ్రహాల మధ్య ఇరుక్కుంటే, ఆ సమయంలో గర్భిణీ స్త్రీకి మరణయోగం కలుగుతుంది।

Verse 48

लग्नांञ्चद्राच्च तुर्यस्थैः पापैर्निधनगे कुजे । नष्टेंदौ कुजरव्योश्च बंधुरिष्पगयोर्मृतिः ॥ ४८ ॥

లగ్నం మరియు చంద్రుని నుండి నాలుగో స్థానంలో పాపగ్రహాలు ఉండి, కుజుడు (మంగళుడు) మరణస్థానంలో ఉంటే; చంద్రుడు పీడిత/నష్టమై, మంగళుడు మరియు సూర్యుడి సంబంధం కలిగితే—బంధువు మరియు దాంపత్య భాగస్వామికి మరణ సూచన కలుగుతుంది।

Verse 49

तन्वस्तसंस्थयोर्भौमरव्योः शस्रभवः क्षयः । यन्मासाधिपतिर्नष्टस्तन्मासं संस्रवे त्यजेत् ॥ ४९ ॥

మంగళుడు మరియు సూర్యుడు ‘తన్వస్త’ మరియు ‘సంస్థ’ స్థితుల్లో ఉన్నప్పుడు, ఆయుధాల వల్ల వినాశకర నష్టం కలుగుతుంది। అలాగే ఏ నెలాధిపతి నష్ట/పీడితుడై ఉంటే, ఆ నెలను ముఖ్య కర్మకాండలు, కార్యాల కోసం వదిలివేయాలి।

Verse 50

लग्नेंदुगैः शुभैः खेटैस्त्रिकोणार्थास्तभूखगैः । पापैस्त्रिषष्टलाभस्थैः सुखी गर्भो रवीक्षितः ॥ ५० ॥

లగ్నం మరియు చంద్రునిలో శుభగ్రహాలు ఉండి, శుభగ్రహాలు త్రికోణస్థానాలు మరియు ధనస్థానంలో కూడా నిలిచి, పాపగ్రహాలు మూడో, ఆరవ, పదకొండో స్థానాల్లో ఉంటే—సూర్య దృష్టి పడినప్పుడు గర్భం సుఖకరంగా, శుభఫలప్రదంగా ఉంటుంది।

Verse 51

ओजभे पुरुषांशेऽर्केज्येंदुलग्नैर्बलान्वितैः । गुर्वर्कौ विषमस्थौ वा युंजन्म प्रवदेत्तदा ॥ ५१ ॥

లగ్నం, చంద్రుడు, గురువు (బృహస్పతి) మరియు సూర్యుడు బలంగా ఉండి, వారు విషమ రాశిలో మరియు పురుషాంశంలో ఉన్నప్పుడు—పుత్ర జన్మ ఫలితాన్ని చెప్పాలి। అలాగే గురువు మరియు సూర్యుడు విషమ (పురుష) స్థానాల్లో ఉన్నా అదే నిర్ణయం।

Verse 52

युग्मभांशस्थितैस्तैस्तु वक्रेंदुभृगुभिस्तथा । यामस्थानगतैर्वाच्यं स्रियो जन्म मनीषिभिः ॥ ५२ ॥

గ్రహాలు యుగ్మ భాగాలలో స్థితిచెంది, చంద్రుడు మరియు శుక్రుడు వక్రగతులై, యామస్థానాలలో ఉన్నప్పుడు—విద్వాంసులు స్త్రీజన్మ సూచనమని ప్రకటిస్తారు।

Verse 53

द्व्यंगस्था बुधसंदृष्टाः स्वपक्षेय मलंकराः । लग्नं विनौजभावस्थः सौरः पुंजन्मकृत्तथा ॥ ५३ ॥

ద్విస్వభావ రాశుల్లో ఉన్న గ్రహాలు బుధుని దృష్టి పొందితే స్వపక్షంలో శుభఫలదాయకమవుతాయి. అలాగే లగ్నం కాక సమభావంలో ఉన్న సూర్యుడు పుంజన్మకారకుడని చెప్పబడెను।

Verse 54

मिथो रवींदूर्ज्ञार्की वा पश्यतः समगं रविः । वक्रो वांगविधू ओजे जज्ञौ युग्मौजसंस्थितौ ॥ ५४ ॥

సూర్యుడు, చంద్రుడు పరస్పరం దృష్టి చేసుకుంటూ సూర్యుడు సమస్థితిని పొందెను. ఆపై ఓజ (విషమ) భాగంలో వక్రగతితో చంద్రుడు జన్మించి, యుగ్మ-ఓజ వ్యవస్థలో స్థిరపడెను।

Verse 55

कुजेक्षितेपुमांशेदुहिता क्लीब जन्मदा । समे सितेन्दू ओजस्था ज्ञारांगोज्या नृवीक्षितौ ॥ ५५ ॥

కుజుని దృష్టి పుంఅంశంపై పడితే కుమార్తె జన్మిస్తుంది; క్లీబత్వ సూచన కూడా కలగవచ్చు. శుక్రుడు, చంద్రుడు సమంగా ఓజస్థానంలో ఉంటే జననం బలసంపన్నం; బుధ-సూర్య-కుజ యోగం ఉండి లగ్నంపై గురుదృష్టి ఉంటే పుంజన్మ సూచించబడుతుంది।

Verse 56

लग्नेंदुसमगौ युग्मस्थाने वा यमलंकराः । ग्रहोदयस्थान्द्यंगांशान्पश्यति ज्ञे स्वभागगे ॥ ५६ ॥

లగ్నం మరియు చంద్రుడు సంయుక్తమై ఉండినా, లేదా యుగ్మ/ద్విస్వభావ స్థానంలో ఉన్నా, దేహం యమలలక్షణం (జంటలా) కలిగినదిగా అవుతుంది. బుధుడు స్వభాగంలో ఉంటే, గ్రహోదయస్థానములపై మరియు అంగప్రత్యంగ భాగాలపై తన ప్రభావాన్ని చూపుతాడు।

Verse 57

त्रितयं ज्ञांशकाद्युग्मममिश्रैः सममादिशेत् । लग्ने चापांत्यभागस्थे तदंशस्थबलिग्रहैः ॥ ५७ ॥

జ్ఞాంశకాది త్రయం మరియు యుగ్మాన్ని ఇతరాలతో కలపకుండా సమమాత్రలో విధించాలి. ధనుస్సు రాశి చివరి భాగంలో లగ్నం ఉన్నప్పుడు, అదే అంసంలో ఉన్న బలవంత గ్రహాల ప్రకారం ఫలాన్ని చెప్పాలి.

Verse 58

वीर्याढ्यज्ञार्किसदृष्टैः कोशस्थावहवोगिनः । सितारेज्यार्कचंद्रार्किज्ञांगेशोर्केंदवोऽधिपाः ॥ ५८ ॥

వీర్యము, యజ్ఞజ్ఞానము, ఋషిదృష్టి బలములతో సమృద్ధులైన కోశస్థులు, భారవాహకులు, భోగాధికారులు—వీరే అధిపతులని చెప్పబడతారు. అలాగే శ్వేతుడు (శుక్రుడు), నక్షత్రాలు, బృహస్పతి, సూర్యుడు, చంద్రుడు, శనిపుత్రుడు, బుధుడు, అంగిరసుడు, సూర్య-చంద్రులూ అధికారులుగా పేర్కొనబడతారు.

Verse 59

मासानां तत्समं वाच्यं गर्बगस्थस्य शुभाशुभम् । त्रिकोमे ज्ञे परैर्नष्टैर्द्विमुखाह्निकपान्वितः ॥ ५९ ॥

గర్భస్థ శిశువుకు సంబంధించిన శుభాశుభ సూచనలు నెలల ప్రకారం అలాగే చెప్పాలి. జ్యోతిష్యజ్ఞుడు త్రికోణయోగాన్ని కనుగొని ఇతర సూచనలు లుప్తమైతే, ఫలం ‘ద్విముఖం’ అని, దినచర్య కర్మలు మరియు పానంలో అసమంజసతతో కూడినదిగా చెప్పబడుతుంది.

Verse 60

अवागावाटावशुभैर्भसंधिस्थैः प्रजायते । वीरान्सगीश्चदष्टेध्वष्टार्कातभसंहिताः ॥ ६० ॥

అశుభ ధ్వని-సంయోగాలు, భ్రష్ట సంధులు వల్ల వికృత నిర్మాణాలు పుడతాయి. దూషిత పాఠక్రమం, చెదిరిన విన్యాసం వల్ల వీరభావం మరియు పవిత్రార్థం కత్తిరింపబడి—వక్రీకరించి నశిస్తుంది.

Verse 61

आरार्की चेज्यभांशस्थौ सदंतोगर्भकस्तदाः । खर्भेजे भुविमंदारदृष्टे कुब्जस्तु गर्भगः । पर्गुर्मीने यमेद्वारैर्दष्टेथांगेभघसंधिगे ॥ ६१ ॥

సంబంధిత గ్రహాలు బృహస్పతి అంసంలో ఉన్నప్పుడు ‘సదంత-గర్భ’ స్థితి కలుగుతుంది. ‘ఖర్భ’ రాశిలో భౌమ మందార దృష్టి పడితే గర్భస్థుడు ‘కుబ్జ’ (కుబ్జుడు) అవుతాడని చెప్పబడుతుంది. ‘పర్గుర’ మీనంలో ఉండి యమద్వారాలు పీడితమైతే, అవయవాల సంధుల్లో దోషాలు కలుగుతాయి.

Verse 62

पापैर्जडो विधौ गर्भः शुभदृष्टिविवर्जिते । मृगांत्यगे वामनकः सौरेंद्रर्कनिरीक्षिते । धीनयोदपगैस्त्र्यंशैः पापास्तैरसिरोह्रदाः ॥ ६२ ॥

శని పాపగ్రహాల వల్ల పీడితుడై శుభదృష్టి లేనప్పుడు గర్భాధానం జరిగితే పుట్టిన శిశువు జడబుద్ధిగా అవుతాడు. మృగశీర్ష నక్షత్రాంతంలో గర్భం నిలిచితే వామనత్వం కలుగుతుంది. సూర్యుడు, బృహస్పతి దృష్టి మరియు ధీన-యోదపాది పాప త్ర్యంశాలు ఉన్నప్పుడు ఆ పాపగ్రహాలు శిరోరోగం, రక్తవికారాలు వంటి బాధలను కలిగిస్తాయి.

Verse 63

रवींदुयुक्ते सिंहेंगे माहेयार्किनिरीक्षिते । नेत्रहीना मिश्रखेटैर्दृष्टे बुद्धुदलोचनाः । व्ययेजो वामनयनं दक्षं सूर्यो विनाशयेत् ॥ ६३ ॥

సింహరాశిలో సూర్య-చంద్ర యుతి ఉండి, దానిపై కుజుడు మరియు శని దృష్టి పడుతూ, మిశ్రగ్రహ పీడన కలిగితే మనుషులు దుర్బుద్ధి, మందదృష్టి గలవారవుతారు. అటువంటి యోగం వ్యయభావంలో ఉంటే ఎడమ కన్ను నశిస్తుంది; కారణం సూర్యుడైతే కుడి కన్ను నశిస్తుంది.

Verse 64

नेष्टा योगाः शुभैर्दृष्टाः पापाः स्युर्नात्र संशयः । मंदेऽस्ते मंदभांशेंगे निषैकेब्दत्रये जनिः ॥ ६४ ॥

సాధారణంగా శుభమని చెప్పబడే యోగాలు కూడా పాపదృష్టి వల్ల ఆవరించబడితే అశుభమవుతాయి—ఇందులో సందేహం లేదు. శని అస్తమించి, లగ్నం శని భాగంలో పడితే, నిషేకం తరువాత మూడు సంవత్సరాల లోపల జననం జరుగుతుంది.

Verse 65

द्वादशाब्दे शशिन्येवं सुतावपि विचिंतयेत् ॥ ६५ ॥

పన్నెండు సంవత్సరాలు గడిచిన తరువాత, ఇదే విధంగా చంద్రుని విషయములో—మరియు తన కుమారుని విషయములో కూడా—అలాగే విచారించాలి.

Verse 66

आधानेंदुद्वादशांशा पापास्तद्राशिभिः पुरः ॥ ६६ ॥

గర్భాధాన సమయంలో చంద్రుని ద్వాదశాంశాలు పాపగ్రహాల వల్ల పీడితమైతే—ప్రత్యేకంగా అవి తమ తమ రాశుల ముందు (పూర్వ) స్థితిలో ఉంటే—అవి అశుభ ఫలితాలను ఇస్తాయని చెప్పబడింది.

Verse 67

शशांके जन्मभागादिद्वि घ्नमिष्टकलाः स्मृताः ॥ ६७ ॥

చంద్రుని పరిశీలనలో, జన్మభాగం మొదలుకొని దాని ద్విగుణ భాగమునుండి లభించే శుభ కలలు అని స్మరించబడును।

Verse 68

पितुः परोक्षे जन्मस्यादिन्दौ लग्नमपश्यति ॥ ६८ ॥

తండ్రి పరాక్షంగా (అనుపస్థితిగా) ఉన్నప్పుడు జననం జరుగును; చంద్రుడు కనబడకపోతే లగ్నం తెలియదు।

Verse 69

मध्याद्भ्रष्टेर्के विदेशस्थे जनने नारिजन्म वै । मंदेंगस्थे कुजेस्ते च ज्ञोस्फुजि मध्यगे विधौ ॥ ६९ ॥

జనన సమయంలో సూర్యుడు మధ్యస్థానము నుండి తప్పి విదేశస్థానములో ఉంటే స్త్రీ జననం సూచించబడును. అలాగే శని అశుభస్థానములో, కుజుడు కూడా అలా ఉండి, బుధుడు స్ఫుజిత రాశిలో ఉండి, చంద్రుడు మధ్యస్థానములో నిలిచినప్పుడు—ఈ యోగాలు ఆ ఫల సూచకములని బోధించబడినవి।

Verse 70

पापांगेब्जे त्रिभागे लौ स्वायगैः सद्भिरुद्गतः । सूर्यस्तद्दृष्टिगो वापि ज्ञेयो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ ७० ॥

రాశిచక్రరూప కమలములో ‘లౌ’ అనే రాశి యొక్క తృతీయ భాగములో, సద్గణకులు చేసిన గణన ప్రకారం, సూర్యుడు ఉదయిస్తే; లేదా సూర్యుడు అదే దృష్టిరేఖలో ఉన్నా—జ్యోతిష్యవిదులలో శ్రేష్ఠులు అలా నిర్ణయిస్తారు।

Verse 71

चतुष्पदर्क्षगे भानौ शेर्षैबलयुतैः खगैः । कोशादतौ तु यमलौ जायेते मुनिसत्तम ॥ ७१ ॥

మునిశ్రేష్ఠా! సూర్యుడు చతుష్పద నక్షత్రంలో ఉన్నప్పుడు, గర్భకోశమునుండి రెండు యమలులు (జంటలు) జన్మిస్తాయి—శిరోలక్షణములతో, బలముతో, ఖగస్వభావముతో కూడినవి।

Verse 72

सार्क्यारसिंहोज्ञाजांसे भांशतुत्यांगनालयुक् । लग्नमिंदुं च सार्केंदुं न पश्यति यदा गुरुः ॥ ७२ ॥

గురు (బృహస్పతి) లగ్నాన్ని, చంద్రుణ్ని, లేదా శని-యుత చంద్రుణ్ని దృష్టించకపోతే, అలాగే సింహాది భాగాల్లో మరియు బుధాది విభాగాల్లో పాపప్రభావం బలంగా ఉంటే—జాతకుడు అశుభ నివాసయోగంతో కూడి కష్టాలతో బాధపడతాడు।

Verse 73

सपापगोऽर्को जायो वा परवीर्यप्रसूतिकृत् । पापभस्थौ पापखेटैः सूर्यार्घानत्रिकोणगौ ॥ ७३ ॥

సూర్యుడు పాపయోగంతో కలిసివుంటే, అతడు పరాధీనత్వం (జాయ భావం) కలిగిస్తాడు, లేదా ఇతర పురుషుని వీర్యంతో సంతానోత్పత్తి సూచిస్తాడు. అలాగే పాపస్థానాల్లో పాపగ్రహాలు ఉండి, సూర్య అర్ఘ-విభాగ త్రికోణస్థానాల్లో సూర్య-చంద్రులు ఉన్నప్పుడు—ఇలాంటి ఫలితాలు చెప్పబడతాయి।

Verse 74

विदेशगः पितावृद्धः खेवा राशिवशात्यये । पूर्ण इंढौ स्वभेशेज्ञे शुभे मुव्यंवुजे तनौ ॥ ७४ ॥

జాతకుడు విదేశంలో ఉండి తండ్రి వృద్ధుడై ఉంటే, ఫలాన్ని రాశి ప్రభావానుసారం నిర్ణయించాలి. చంద్రుడు పూర్ణంగా, శుభంగా, స్వరాశిలో లేదా తనాధిపతి రాశిలో ఉండి—ప్రత్యేకంగా తను-భావంపై శుభయోగం ఏర్పడితే—శుభఫలాలు లభిస్తాయి।

Verse 75

द्यूनस्थे वा विधौ यातेंगना नारी प्रसूयते । अब्धांगमन्भगः पूर्णे ज्यो वा पश्यति नारद ॥ ७५ ॥

హే నారదా, బుధుడు ద్యూనస్థానంలో (సప్తమ భావంలో) ఉండి లేదా అక్కడికి చేరితే, స్త్రీ కన్యను ప్రసవిస్తుంది. అలాగే చంద్రుని అంగ/భాగం పూర్ణమైతే, ప్రకాశవంతమైన జ్యోతి దర్శనమవుతుంది।

Verse 76

स्वबंलग्नगः सूतिः सलिले नात्र संशयः । पापदृष्टे यमे गुद्यां जन्मांगाजव्ययस्थिते ॥ ७६ ॥

లగ్నం జలరాశిలో ఉంటే ప్రసవం నీటిలో లేదా నీటి సమీపంలో జరుగుతుంది—ఇందులో సందేహం లేదు. యముని పాపదృష్టి పడితే, బిందువు గుదప్రదేశంలో పడితే, మరియు జన్మకారకుడు వ్యయస్థానంలో (ద్వాదశంలో) ఉంటే—అశుభ సూచనలు చెప్పబడతాయి।

Verse 77

कर्कातिलग्नगेशौरेवटे जन्माब्जवीक्षिते । मंदे जन्मगते लग्ने बुधसूर्येंदुवीक्षिते ॥ ७७ ॥

కర్కట లగ్నమై లగ్నాధిపతి వృషభరాశిలో ఉండి, శుక్రుడు జన్మలగ్నాన్ని దృష్టించునప్పుడు; మరల శని లగ్నంలో ఉండి, లగ్నంపై బుధుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు దృష్టి వేయునప్పుడు—ఇది చెప్పబడిన యోగము.

Verse 78

क्रीडास्थाने देवगेहेप्यूषरे च क्रमाज्जनिः । श्मशाने लग्नदृगसृग्राम्यस्थानेब्जभार्गवौ ॥ ७८ ॥

క్రీడాస్థానంలో, దేవాలయంలో, మరియు ఉషరభూమిలో—క్రమంగా శనిగ్రహ ఫలప్రదత/ఉత్పత్తి చెప్పబడింది. శ్మశానంలో లగ్నదృష్టి వల్ల ఆసక్తి మరియు కఠినదృష్టి సూచితం; గ్రామ్యస్థానంలో పద్మజుడు (బ్రహ్మ) మరియు భార్గవుడు (శుక్ర) సూచింపబడతారు.

Verse 79

अग्निहोत्रगृहे जीवोऽर्को भूषाभरणे गृहे । शिल्पालये बुधो जन्म कुर्याद्बलसमन्वितः ॥ ७९ ॥

అగ్నిహోత్రం నిర్వహించే గృహంలో గురుడు బలవంతుడగును; ఆభరణ-సజ్జా గృహంలో సూర్యుడు బలము పొందును; శిల్పకళాలయంలో బుధుడు జన్మతః బలసంపన్నుడై సామర్థ్యాన్ని ప్రసాదించును.

Verse 80

भासमाने सरे मार्गे स्थिरे स्वर्क्षांशगे गृहे । त्रिकोणगज आरार्क्योरस्ते वा सृज्यतेऽम्बया ॥ ८० ॥

సరోవరం ప్రకాశించి మార్గం స్పష్టంగా ఉండి, గృహం స్వనక్షత్రాంశ ప్రభావంతో స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు; త్రికోణంలో శుభ గజచిహ్నం కనబడితే, సూర్యుడు యథావిధి గమనంలో ఉండినా లేదా అస్తమించినా—అప్పుడు అంబా శుభ ఫలము/సంతానాన్ని ప్రసవింపజేయును.

Verse 81

गुरुदृष्टे तु दीर्घायुः परं च प्राप्यते पुनः । पापदृष्टे विधौलग्नेऽस्तेकुजे तु विनश्यति ॥ ८१ ॥

గురుదృష్టి ఉన్నచో దీర్ఘాయువు లభించి, మరల పరమస్థితి కూడా పొందబడును. కాని లగ్నం పాపదృష్టితో పీడితమైతే—బుధుడు ఉదయించి, కుజుడు అస్త/దగ్ధుడై ఉంటే—ఆ దీర్ఘాయువు నశించును.

Verse 82

भवे कुजार्क्योः संदृष्टे परहस्तगतः सुखी । पापेद्यतायुर्भवति मासः सार्थैः परैरपि ॥ ८२ ॥

భవభావంలో కుజుడు మరియు అర్కుడు పరస్పర దృష్టిలో ఉన్నప్పుడు, ఇతరుల ఆధీనంలో ఉన్నప్పటికీ వ్యక్తి సుఖంగా ఉంటాడు. అయితే పాపగ్రహపీడితమైన యోగమైతే, ఇతర శుభ సహాయాలు ఉన్నా ఆయుష్షు కేవలం ఒక మాసమని సూచించబడుతుంది.

Verse 83

पितृमातृगेहे जन्म तदधीशबलान्मुने । तरुगेहे शुभे नीचे नैकस्थदृष्टौ लग्नेंदुः ॥ ८३ ॥

మునీంద్రా, చతుర్థభావాధిపతి బలవంతుడైతే జననం తండ్రి లేదా తల్లి గృహంలో జరుగుతుంది. లగ్నాధిపతి చంద్రుడు నీచస్థుడై శుభ ‘తరు-గృహ’ రాశిలో ఉండి, అనేక గ్రహదృష్టులు పొందితే, వృక్షసంబంధ నివాసంలో—తోట లేదా అరణ్యవాసంలో—జననం కలుగుతుంది.

Verse 84

एतल्लक्षणसंपन्ना प्रसीतिर्विजने तदा । मंदर्क्षांशे विधौ तुर्ये मंददृष्टेऽब्जगेऽपि वा ॥ ८४ ॥

ఈ లక్షణాలతో కూడిన జననం అప్పుడు నిర్జన స్థలంలో జరుగుతుంది—చంద్రుడు మృదు నక్షత్రంలోని చతుర్థ పాదంలో ఉండి, శని ప్రభావం మృదువుగా ఉండి, బుధుడు కూడా బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు.

Verse 85

मंदार्चने वा तमसि शयनं नीचगेभुवि । शीर्षे पृष्टोदये जन्म तद्वदेव विनिर्दिशेत् ॥ ८५ ॥

చీకటిలో నిద్రించడం గానీ, తక్కువ నేలపై పడుకోవడం గానీ, లేదా లగ్నం ‘శిరస్సు’ భాగంలో ఉండి ‘పృష్ఠ’ ఉదయించడం గానీ—ఇవన్నీ ఉన్నప్పుడు ఫలితం ముందుగా చెప్పినదే అని గ్రహించాలి.

Verse 86

चंद्रास्तसुखगः पापैर्मातुः पीडां समादिशेत् । जीर्णोद्धृतं गृहं मंदे सृजि दग्धं न वा विधौ ॥ ८६ ॥

పాపగ్రహాల వల్ల దూషితమైన చంద్రుడు అస్త-సుఖగ స్థితిలో ఉంటే, అది తల్లికి పీడను సూచిస్తుంది. శని మందంగా ఉంటే, పాతబడి తరువాత మరమ్మతు చేసిన ఇల్లు సూచించబడుతుంది—అది అగ్నిలో దగ్ధమవచ్చు లేదా విధివశాత స్థిరంగా నిలవకపోవచ్చు.

Verse 87

काष्टाढ्यमदृढं सूय बहुशिल्पयुतं बुधे । चित्रयुक्तं नवं शुक्रे दृढे रम्ये गुरौ गृहम् ॥ ८७ ॥

సూర్య ప్రభావంలో గృహం కాష్ఠసమృద్ధిగా ఉన్నా బలంగా ఉండదు; బుధ ప్రభావంలో అనేక శిల్పాలతో సమృద్ధి; శుక్ర ప్రభావంలో నూతనమై చిత్రాలతో అలంకృతం; గురు ప్రభావంలో దృఢమై రమ్యమైన గృహం అవుతుంది।

Verse 88

धटाजकर्क्यलिघटे पूर्वे ज्ञेज्यगृहे ह्युदक् । वृषे पश्चान्मृगे सिंहे दक्षिणे वसतिर्भवेत् ॥ ८८ ॥

కుంభ, మేష, కర్కాటక, తుల, మకర రాశుల్లో జన్మించినవారికి నివాసానికి శుభదిక్కు తూర్పు (బుధ, గురు గృహాల్లో ఉత్తర దిక్కు కూడా శుభం). వృషభానికి పడమర; మకర, సింహాలకు దక్షిణ దిక్కు నివాసయోగ్యం అని చెప్పబడింది।

Verse 89

गृहप्राच्यादिगौ द्वौ द्वौ व्द्यंगाः कोणेष्वजादयः । पर्यंके वास्तुवत्पादास्रिषदंकांत्यराशयः ॥ ८९ ॥

గృహమండలంలో తూర్పు మొదలైన దిశల్లో (అవయవాలు/దేవతలు) రెండు రెండు చొప్పున ఏర్పాటు చేయబడతాయి; మూలల్లో అజా మొదలైనవి ఉంటాయి। మధ్య పరియంకంపై వాస్తు విధానంలా పాదాలు—ఆసన, సంఖ్య, రాశిక్రమాలతో గుర్తించబడతాయి।

Verse 90

चंद्रागांतरगैः खेटैः सूतिकाः समुदाहृताः । चक्राद्धि बहिरंतश्च दृश्यादृश्योपरेऽन्यथा ॥ ९० ॥

చంద్రగతి పరిధిలో సంభవించే గ్రహసూచనలు ‘సూతికా’ అని చెప్పబడతాయి। అవి చక్రానికి బయటా లోపలా కనిపించవచ్చు; పై లోకాలలో అవి ఎప్పుడో దృశ్యంగా, ఎప్పుడో అదృశ్యంగా—ఇతర విధాలుగా కూడా ప్రదర్శితమవుతాయి।

Verse 91

लग्राशयसमानांगोबालिखेटंसमोपि वा । चंद्रनंदांशवद्वर्णः शीर्षाद्यंगविभाग युक् ॥ ९१ ॥

అతని శరీరం లగ్నరాశి వలె సుసంఘటితంగా సమంగా ఉంటుంది, లేదా సమతుల్యంగా నిలుస్తుంది। అతని వర్ణం చంద్రుని ఆనందకర కిరణాల వలె ప్రకాశిస్తుంది; శిరస్సు మొదలుకొని అవయవ విభాగం సక్రమంగా అమర్చబడి ఉంటుంది।

Verse 92

शीर्षकं दक्श्रवे नासा कपोलहनवो मुखम् । कंठांसपार्श्वहृद्द्वोषः क्रोडंनाभिश्च बास्तिकाः ॥ ९२ ॥

శిరస్సు, కుడి చెవి, ముక్కు, చెంపలు–దవడలు మరియు ముఖము; కంఠము, భుజాలు, ప్రక్కలు, హృదయం, భ్రూమధ్యదేశము; ఉదరం, నాభి, మూత్రాశయం—ఇవి దేహావయవాలుగా పేర్కొనబడినవి।

Verse 93

शिंश्नापाते च वृषणौ जघने जानुनी तथा । जंघेपादौ चोभघयत्र त्र्यंशैः समुदितैर्वदेत् ॥ ९३ ॥

లింగమూలంలోను వృషణాలలోను; నితంబాలలోను అలాగే మోకాళ్లలోను; కాళ్ల మోచేతులు (జంఘలు) మరియు పాదాలలోను—ప్రతి చోట మూడు భాగాలు కలిసిన ప్రమాణం/స్థానాన్ని చెప్పాలి।

Verse 94

पापयुक्ते व्रणस्तस्मिन्नंगे लक्ष्म च तद्युते । स्वर्क्षांशे स्थिरयुक्ते तु नैज आगंतुकोऽन्यथा ॥ ९४ ॥

పాపసూచక లక్షణం కలిగిన అవయవంలో గాయం ఉండి, దానితో పాటు దేహచిహ్నం కూడా కనబడితే—అది స్వనక్షత్రాంశంలో స్థిరయోగంతో కూడినప్పుడు ‘నైజం’; లేకపోతే ‘ఆగంతుకం’గా భావించాలి।

Verse 95

मंदेऽनिलाश्मजो भौमे विषशस्राग्निजो बुधे । भुजेऽर्के काष्टपशुजो जेतुः श्रृंग्यजयोनिजः ॥ ९५ ॥

శనికి వాయువు–రాళ్ల నుండి నిమిత్తాలు; మంగళునికి భూమి నుండి; బుధునికి విషం, శస్త్రం, అగ్ని నుండి; గురునికి సూర్యుడు, కట్టె, పశువుల నుండి; శుక్రునికి కొమ్ములున్న జీవులు మరియు గర్భస్థం నుండి నిమిత్తాలు కలుగుతాయి।

Verse 96

यस्मिन्संज्ञास्रयः खेटा अंगेस्युस्तत्र निश्चितम् । व्रणोशुभकृतः पृष्टेतनौ राशिसमाश्रिते ॥ ९६ ॥

గ్రహాలు తమ సంజ్ఞాసూచక ఆశ్రయంగా ఏ అవయవంలో నిలిచివుంటాయో, ఆ అవయవంలోనే అశుభకారణజన్య గాయం నిశ్చయంగా ఉద్భవిస్తుంది। ‘తను’ సూచనలో రాశి దేహంలో ఆశ్రయమైతే ఫలం పృష్ఠదేశంలో వ్యక్తమవుతుంది।

Verse 97

तिलकृन्मसकृदष्टसौम्यैर्युक्तश्च लक्ष्मवान् । चतुरस्रः पिंगदृक् च पैत्तिकोऽल्पकचो रविः ॥ ९७ ॥

తిలకము మరియు చిన్న శుభ తిలచిహ్నములతో, అష్ట సౌమ్య లక్షణములతో యుక్తుడై, లక్ష్మీభాగ్యసంపన్నుడైనవాడు ‘రవి’ అని చెప్పబడును. అతని దేహం చతురస్రం, నేత్రాలు పింగళం, పిత్తప్రకృతి, కేశాలు స్వల్పం.

Verse 98

वृतो वातकफी प्राज्ञो मंदवाक् शुभदृक् शशी । क्रृरदृक्तरुणो भौमः पैत्तिकश्चपलस्तथा ॥ ९८ ॥

‘శశీ’ (చంద్రుడు) వృత్తాకారుడు, వాత-కఫప్రధానుడు, ప్రాజ్ఞుడు, మృదువాక్కు గలవాడు, శుభదృష్టి కలవాడని చెప్పబడును. ‘భౌమ’ (మంగళుడు) క్రూరదృష్టి, యౌవనుడు, పిత్తప్రధానుడు, చపలుడు.

Verse 99

त्रिधानुपवृतिर्हास्यरुचिज्ञः श्लिष्टवाक्तथा । पिंगके श्लक्षणो दीर्घः कफीधीमान्गुरुर्मतः ॥ ९९ ॥

త్రివిధ నియమాలతో నియతచర్య కలవాడు, హాస్యంలో ఏది రుచికరమో తెలిసినవాడు, సుసంబద్ధమైన సుభాషిత వాక్కు గలవాడు; పింగళ నేత్రాలు, సొగసైన సమపాళ్ల దేహం, దీర్ఘకాయం, కఫప్రకృతి, తీక్ష్ణబుద్ధి—ఇలాంటి వాడే ‘గురు’ అని మతము.

Verse 100

सुवपुर्लोचनः कृष्णवक्रकेशो भृगुः सुखी । दीर्घः कपिलदृड्भंदो निलीखरकचोलसः ॥ १०० ॥

అతడు సుందరదేహుడు, ప్రసన్ననేత్రుడు; అతని కేశాలు నల్లగా వంకరగా ఉంటాయి. అతడు భృగువంశజుడు, సంతుష్టుడై ఉంటాడు. అతడు దీర్ఘకాయుడు, కపిలవర్ణుడు, దృఢాంగుడు, నీలరేఖ మరియు చూఢాకేశం అనే విశిష్ట చిహ్నాలు కలవాడు.

Verse 101

स्नाय्वस्थिरक्तत्वक्शुक्रवसामज्जास्तु धातवः । मंदार्कचंद्रसोम्यास्पुजिज्जीवकुभुवः क्रमात् ॥ १०१ ॥

ధాతువులు—స్నాయువు, ఎముక, రక్తం, చర్మం, శుక్రం, వసా, మజ్జ. వీటి అధిష్ఠాన శక్తులు క్రమంగా మందా, అర్క (సూర్య), చంద్ర, సోమ్యా, పూజీ, జీవక, భువ అని చెప్పబడును.

Verse 102

चंद्रांगपापैर्भांत्यस्थैः सेंवुपापचतुष्टयैः । चक्रपूर्वापरे पापसौम्यैः कीटतनौ मृतिः ॥ १०२ ॥

చంద్ర-నక్షత్రాలు, గ్రహస్థానాలతో సంబంధించిన పాపాల వల్ల, అలాగే నాలుగు ప్రత్యేక పాపసమూహాల వల్ల, పూర్వాపర యుగాలలో క్రూర–సౌమ్యంగా విభజితమైన పాపాల వల్ల—జీవుడు కీటదేహంలోనే మరణాన్ని పొందుతాడు।

Verse 103

उदयास्तगतौ पापौ चंद्रः क्रूरयुतैः शुभैः । न चेद्दृष्टस्तदा मृत्युर्जातस्य भवति ध्रुवम् ॥ १०३ ॥

జన్మకాలంలో చంద్రుడు ఉదయమూ అస్తమయమూ రెండింటిలోనూ పాపగ్రహాలతో బాధింపబడి, శుభగ్రహ దృష్టి లేకపోతే—పుట్టిన శిశువుకు మరణం నిశ్చయమవుతుంది।

Verse 104

क्षीणेऽब्जे व्ययगे पापैर्लग्नाष्टस्थैः शुभा न चेत् । केंद्रेषु वाब्जोसंयुक्तः स्मरांत्यमृतिलग्नगः ॥ १०४ ॥

‘అబ్జ’ (శుక్రుడు) క్షీణించి వ్యయభావం (12వ) లో ఉండి, లగ్నం మరియు అష్టమంలో పాపగ్రహాలు ఉండి శుభప్రభావం లేకపోతే; ముఖ్యంగా శుక్రుడు కేంద్రాలలో గ్రహసంయోగంతో ఉన్నప్పుడు—లగ్నం అంత్యస్మరణం మరియు మరణ సూచకమవుతుంది।

Verse 105

केंद्राद्या हस्त सन्खेटैरदृष्टो मृत्युदस्तथा । षष्टेमेब्जेऽसदृष्टेसद्यो मृत्युः शुभेक्षिते ॥ १०५ ॥

హస్త-సంఖ్యా విధానంతో నిర్ణయించిన గ్రహదృష్టి/ఆధారం కేంద్రాది ప్రధాన స్థానాలకు లేకపోతే—ఆ యోగం మరణదాయకం. అలాగే 6వ, 11వ భావాలకు దృష్టి లేకపోతే తక్షణ మరణం; శుభదృష్టి ఉంటే ఫలం మంగళకరం.

Verse 106

समाष्टके मिश्रखेटैर्दृष्टे मृतिः शिशोः । क्षीणेब्जेंगे रन्ध्रकेन्दे पापे पापान्तरस्थिते ॥ १०६ ॥

అష్టమ భావంపై మిశ్ర గ్రహదృష్టి పడితే శిశువు మరణ సూచన. అలాగే క్షీణ గ్రహం జలరాశి భాగంలో ఉండి, పాపగ్రహం అష్టమ (రంధ్ర) మరియు కేంద్రంలో నిలిచి ఇతర పాపగ్రహాల మధ్య ఇరుక్కుంటే—మరణ లక్షణం ఏర్పడుతుంది।

Verse 107

भूद्यूननिधने वाब्जे लग्नेऽप्येवं शिशोर्मृतिः । पापैश्चन्द्रास्तगैर्मात्रा सार्द्धं सदृष्टिमंतरा ॥ १०७ ॥

జన్మకాలంలో చంద్రుడు మృత్యుభావంలో ఉన్నా, లేదా కుంభ లగ్నంలో కూడా ఇలాంటి దుష్టయోగాలు ఉన్నా, శిశువు మరణ సూచన కలుగుతుంది. అలాగే చంద్రుడు అస్తగతమై పాపగ్రహాల పీడనకు లోనై, శుభదృష్టి రక్షణ లేకపోతే, తల్లితో పాటు శిశువు నశించునని చెప్పబడింది.

Verse 108

शुभादृष्टे भान्त्यगेब्जे त्रिकोणोपरतैः खलैः । सग्नस्थे वा विधौपापैरस्तस्थैर्मृतिमाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

శుభదృష్టి ఉన్నప్పటికీ ఒక గ్రహం శత్రురాశిలో ప్రకాశిస్తూ త్రికోణాల్లోని పాపగ్రహాలచే చుట్టుముట్టబడితే; లేదా చంద్రుడు లగ్నంలో ఉన్నా పాపగ్రహాల పీడనతో అస్తగతమైతే—అటువంటి యోగంలో మరణప్రాప్తి చెప్పబడింది.

Verse 109

ग्रस्तेऽब्जेऽसद्भिरष्टस्थै सृज्यवात्मजयोर्मृतिः । लग्ने रवौ तु शस्रेण सवीर्यासद्भिरष्टगैः ॥ १०९ ॥

చంద్రుడు గ్రస్తుడై (గ్రహణగ్రస్తుడై) ఉండి అష్టమభావంలో పాపగ్రహాలు ఉంటే, జాతకునికీ అతని కుమారునికీ మరణ సూచన కలుగుతుంది. అలాగే లగ్నంలో సూర్యుడు ఉండి అష్టమంలో బలమైన పాపగ్రహాలు ఉంటే, ఆయుధముచేత మరణమని చెప్పబడింది.

Verse 110

कर्केन्द्वीज्ययुते लग्ने केंद्रे सौम्ये च भार्गवे । शषैस्त्र्यरीशगैरायुरमितं भवति ध्रुवम् ॥ ११० ॥

కర్క లగ్నంలో చంద్రుడు, గురువు యుతులై ఉండి, కేంద్రాల్లో శుభగ్రహాలు మరియు శుక్రుడు స్థితిచెందితే—అటువంటి గ్రహయోగాల వల్ల ఆయుష్షు నిశ్చయంగా అపారంగా, అత్యంత దీర్ఘంగా ఉంటుంది.

Verse 111

वंर्गोत्तमे मीनलग्ने वृषेऽब्जे तत्त्वलिप्सिके । स्वतुंगस्थेष्वशेषेषु परमायुः प्रकीर्तितम् ॥ १११ ॥

మీనం లగ్నం వర్గోత్తమంగా ఉండి, చంద్రుడు వృషభంలో ఉండి, కుంభంలో తత్త్వలిప్సా (సత్యతత్త్వాభిలాష) యోగం కలిగి; అలాగే అన్ని గ్రహాలు తమ తమ ఉచ్చస్థానాల్లో నిలిచినప్పుడు—పరమాయుష్షు ప్రకటించబడింది.

Verse 112

शुभैर्दृष्टः सवीर्योगे केंद्रस्थे चायुरर्थदः । स्वच्चोब्जे स्वर्क्षगैः सौम्यैः सवीर्येंगाधिपे तनौ ॥ ११२ ॥

ఏ గ్రహము శుభగ్రహ దృష్టితో, స్వబలంతో యుక్తమై కేంద్రస్థానంలో ఉంటే అది ఆయుష్షు మరియు సంపదను ప్రసాదిస్తుంది. అది స్వచ్ఛంగా స్వరాశి లేదా ఉచ్చస్థానంలో సౌమ్యగ్రహాలతో కలిసి ఉండి, బలవంతుడైన లగ్నాధిపతి లగ్నంలో ఉంటే దేహంలో దృఢమైన ప్రాణశక్తి సూచిస్తుంది।

Verse 113

षष्ट्यब्दकेंद्रसौम्येभेष्टशुद्धे सप्ततिर्गुरौ । मूलत्रिकोणगैः सौम्यैर्गुरो स्वोच्चसमन्विते ॥ ११३ ॥

షష్ట్యబ్ద బిందువు కేంద్రస్థానంలో ఉండి శుభగ్రహాలతో యుక్తమై, సప్తతి స్థానంలో గురువు స్థితుడై ఉంటే; అలాగే సౌమ్యగ్రహాలు తమ మూలత్రికోణ రాశుల్లో ఉండి, గురువు స్వోచ్చస్థితితో కూడి ఉంటే—అప్పుడు శుభఫలదాయక యోగం ఏర్పడుతుంది।

Verse 114

लग्नाधिपे बलयुतशीत्यब्दं त्वायुरीरितम् । सवीर्ये सत्सु केंद्रेषु त्रिंशच्छुद्धियुतेऽष्टमे ॥ ११४ ॥

లగ్నాధిపతి బలంతో యుక్తుడైతే ఆయుష్షు ఎనభై సంవత్సరాలని చెప్పబడింది. అతడు వీర్యవంతుడై కేంద్రస్థానాల్లో ఉండి, అష్టమభావం త్రింశత్-శుద్ధి (బలమానం)తో యుక్తమైతే, సంపూర్ణ ఆయుష్షు సూచించబడుతుంది।

Verse 115

लयेशे धर्मगेजीवेष्टस्थे क्रूरक्षिते जिताः । लग्नाष्टमेशावष्टस्थौ भाब्दमायुः करौ मतौ ॥ ११५ ॥

లయేశుడు (శని) ధర్మభావం (నవమం)లో ఉండి, గురువు అష్టమంలో స్థితుడై, క్రూరగ్రహమైన కుజుడు (మంగళుడు) పరాజితుడై ఉంటే; అలాగే లగ్నేశుడు మరియు అష్టమేశుడు ఇద్దరూ అష్టమంలో ఉంటే—ఆచార్యుల ప్రకారం ఆయుష్షు కేవలం ఒక సంవత్సరమే.

Verse 116

लग्नेऽशुभेज्यौ ग्लौदृष्टौ मृत्यौ कश्चन चाकृतिः । धर्मांगस्थेशनौ शुक्रे केंद्रेऽब्जे व्ययधर्मगे ॥ ११६ ॥

లగ్నం అశుభగ్రహాల వల్ల పీడితమై, గురువు కూడా అశుభావస్థలో ఉండి, చంద్రుడు క్రూరగ్రహ దృష్టికి లోనైతే—మరణ సూచకమైన ఒక ప్రత్యేక యోగం ఏర్పడుతుంది. ఇంకా, శని ధర్మాంగ స్థానంలో, శుక్రుడు కేంద్రంలో, బుధుడు వ్యయ (ద్వాదశ) మరియు ధర్మ (నవమ) భావాల్లో ఉంటే కూడా మరణలక్షణంగా చెప్పబడింది।

Verse 117

शताब्दं गीष्पतौ कर्के कटकस्थसितेज्ययोः । लयेशेंगे शुभैर्हीनेऽष्टमे रवाब्धिमितं वयः ॥ ११७ ॥

గురు కర్కాటక రాశిలో ఉండి, చంద్రుడు మరియు గురువు ఇద్దరూ కర్కాటకంలో స్థితులైతే శతవర్షాయువు లభిస్తుంది. కానీ లగ్నాధిపతి బలహీనుడై శుభదృష్టి లేనివాడైతే, అష్టమ భావ ప్రకారం ఆయువు కేవలం పన్నెండు సంవత్సరాలుగా నిర్ణయించబడుతుంది.

Verse 118

लग्ने शेष्टमगेष्टेशे तनुस्थे पंचवत्सरम् । कवीज्ययोगे सौम्याब्जौ लग्ने मृत्यौ च स्वेषवः ॥ ११८ ॥

లగ్నాధిపతి మరియు అష్టమాధిపతి ఇద్దరూ దేహస్థానమైన లగ్నంలో ఉంటే ఐదు సంవత్సరాల ఆయువు అని చెప్పబడింది. అలాగే శుక్ర-గురు యోగం ఉండి, బుధుడు మరియు చంద్రుడు లగ్నంలో ఉంటే, మరణం లగ్నం ద్వారానే సూచించబడుతుంది.

Verse 119

एतद्योगजमायुः स्यादथ स्पष्टमुदीयते । सूर्याधिक बले पैंडं निसर्गाञ्च विधोर्बले ॥ ११९ ॥

ఇది యోగజమైన ఆయువు అని చెప్పబడింది. ఇప్పుడు స్పష్టంగా చెప్పబడుతోంది—సూర్యబలం అధికమైతే పైండ (గణిత) ఆయువును గ్రహించాలి; చంద్రబలం అధికమైతే నిసర్గ (స్వాభావిక) భాగాన్ని తీసుకోవాలి.

Verse 120

अंशायुः सबले लग्ने तत्साधनमथो श्रृणु । गोब्जास्तत्त्वतिथी सूर्यास्तिथिः स्वर्गा नखाः क्रमात् ॥ १२० ॥

లగ్నం బలంగా ఉన్నప్పుడు అంసాల ద్వారా ఆయువు (అంశాయు) నిర్ణయించబడుతుంది. ఇప్పుడు దాని సాధన విధానాన్ని వినండి—క్రమంగా ‘గో’, ‘అబ్జ’, ‘తత్త్వ’, ‘తిథి’, ‘సూర్య’, ‘తిథి’, ‘స్వర్గ’, ‘నఖ’ అనే పదాలు వరుసగా సంఖ్యలను సూచిస్తాయి.

Verse 121

नखा विधुर्द्वावंकाश्च धृतिः स्वाक्षिखमार्गणाः ॥ १२१ ॥

‘నఖ’ అనే పదం చంద్రుణ్ణి సూచిస్తుంది; ‘ద్వౌ’ అంటే రెండు అనే సంఖ్య. ‘ధృతి’ అంటే స్థైర్యం; ‘స్వాక్షి’ అంటే స్వంత కన్ను; ‘మార్గణా’ అంటే మార్గాన్వేషణ అని చెప్పబడింది.

Verse 122

पिंडे निसर्गे रवोच्चे नो ग्रहः षट्भाल्पको यदा । चक्रशुद्धस्तदा ग्राह्येस्यांशा आयुषिसंमताः ॥ १२२ ॥

జన్మకాల పిండ-నిసర్గంలో సూర్యుడు ఉచ్చస్థానంలో లేక, ఏ గ్రహమూ షడ్భాగాల మేరకు బలహీనంగా లేకపోతే, అప్పుడు జాతకచక్రం ‘శుద్ధం’గా భావించబడుతుంది; ఆయుష్య నిర్ణయానికి సమ్మతమైన అంసాలనే గ్రహించాలి।

Verse 123

अंशोनाः शंत्रुभे कार्या ग्रहं वक्रगतिं विना । मंदशुक्तौ विनार्द्धोना ग्रहस्यास्तंगतस्य च ॥ १२३ ॥

అశుభ/శత్రు-యోగంలో గ్రహఫలాన్ని ఒక నిర్దిష్ట అంసంతో తగ్గించి పరిగణించాలి—అది వక్రగతిలో లేకపోతే. మందస్థితిలోనూ, అలాగే అస్తమించిన (అదృశ్య/దగ్ధ) గ్రహానికి బలం సగం తగ్గినదిగా భావించాలి।

Verse 124

हानिद्वयेऽधिकाः कार्या यदा क्रूरस्तनौ तदा । विहायारीनंशाद्यैर्हन्यादायुर्लवान् भजेत् ॥ १२४ ॥

రెండు విధాల నష్టం ఎదురైతే తక్కువ నష్టాన్నే ఎంచుకోవాలి. అలాగే క్రూర శత్రువు తన దేహంపై దాడి చేసినప్పుడు, సంకోచాన్ని విడిచి అటువంటి శత్రువులను మొదలైనవారిని సంహరించి ఆయుష్య భాగాన్ని కాపాడుకోవాలి।

Verse 125

भगणांशैर्लब्धहीनास्तेषां कार्या विचक्षणैः । पापस्यांशाः समग्रोना सौम्यस्यार्द्धविवर्जिताः ॥ १२५ ॥

గ్రహగణ విభాగ అంసాల ద్వారా లభించినదానిలో లోటు ఉంటే, దాని విలువను వివేకులు గణించాలి. పాపసంబంధ అంసాలు సంపూర్ణంగా తీసుకున్నా తగ్గింపుతో; సౌమ్యసంబంధ అంసాలు మాత్రం సగం విడిచిపెట్టి గ్రహించాలి।

Verse 126

स्पष्टास्तेंशाः खषट्त्र्यासा गुणयित्वा स्वकैर्गणैः । वर्षाणि शेषमर्कध्नं हारात्संमासकाः स्मृताः ॥ १२६ ॥

స్పష్టంగా చెప్పబడిన ఆ అంసాలను వాటి వాటి గుణకాలతో గుణించినప్పుడు మిగిలిన శేషమే సంవత్సరాలు; అలాగే ‘అర్కధ్న’గా మిగిలిన శేషం హారము (భాజకము) ప్రకారం లెక్కించిన నెలలుగా భావించబడుతుంది।

Verse 127

तच्छेषश्च त्रिगुणितः तेनैवाप्तं दिनानि च । शेषे षष्ट्या हते भक्ते हारेण घटिकादिकम् ॥ १२७ ॥

ఆ శేషాన్ని మూడింతలు చేస్తే దానివల్లే దినాల సంఖ్య లభిస్తుంది. మిగిలిన భాగాన్ని అరవతో గుణించి భాజకంతో భాగిస్తే ఘటికలు మొదలైన సూక్ష్మ కాలమానం సిద్ధిస్తుంది.

Verse 128

हित्वा भाज्यंगभागादीन्कलीकृत्य खखाक्षिभिः । भजेद्वर्षाणि शेषे तु गुणिते द्वादशादिभिः ॥ १२८ ॥

భాజ్యంలోని అంగభాగాలు, భిన్నభాగాలు మొదలైనవాటిని విడిచిపెట్టి, ‘ఖ-ఖ-అక్షి’ సంఖ్యల ద్వారా శేషాన్ని కలియుగ గణనగా మార్చి సంవత్సరాలను లెక్కించాలి. శేషం మిగిలితే దానిని పన్నెండు మొదలైన గుణకాలతో గుణించాలి.

Verse 129

द्विसप्तांशे च मासादिलग्रायुर्जायते स्फुटम् । अशायुषी सलग्नानां खेटानामंशका हृताः ॥ १२९ ॥

ద్విసప్తాంశంలో మాసాది కారకాలతో కూడిన, లగ్నంతో సహితమైన ఆయువు స్పష్టంగా నిర్ణయమవుతుంది. ‘అశాయుషీ’ లగ్నాలలో గ్రహాల కేటాయించిన అంసాలను తీసివేయాలి.

Verse 130

खयुगैरायुरंशाः स्युस्तत्संस्कारं वदामि ते । ग्रहनलग्नं षड्रात्यं चेत्संस्कारोऽन्यथा नहि ॥ १३० ॥

ఖయుగాల ద్వారా ఆయుష్షు అంసాలు సూచించబడతాయి; వాటికి సంబంధించిన సంస్కారాన్ని నీకు చెబుతున్నాను. గ్రహణకాలంలో లగ్నం ఆరు రాత్రులు నిలిచితే సంస్కారం చేయాలి; లేకపోతే అలా కాదు.

Verse 131

तदंशः स्वाग्नयो भक्ता लब्धोनोभूर्गुणो भवेत् । यदैकाल्यं तदास्तांशाः स्वाग्र्याप्तोना च भूर्गुणः ॥ १३१ ॥

ఆ భాగాన్ని స్వాగ్నులకు, భక్తులకు విడివిడిగా పంచి పొందితే పుణ్యం మహత్తుగా పెరగదు. కానీ ఒకే సమగ్ర అర్పణగా (ఐకాల్యంగా) సమర్పిస్తే ఆ భాగాలు శ్రేష్ఠ స్థితిని చేరి పుణ్యం భూరిగుణంగా వృద్ధి చెందుతుంది.

Verse 132

सौमयस्यार्द्धेन पापस्य समग्रेणेति निश्चयः । गुमकध्नाश्चायुरंशाः संस्कारोऽयमुदाहृतः ॥ १३२ ॥

ఇది సౌమ్యయాగ ఫలంలో సగం ఫలాన్ని ఇస్తుందని, పాపాన్ని పూర్తిగా నశింపజేస్తుందని నిశ్చయంగా చెప్పబడింది. క్షయాది రోగాలను తొలగించి ఆయుష్షు భాగాలను ప్రసాదిస్తుంది—ఇదే ఈ సంస్కారం అని ప్రకటించబడింది॥१३२॥

Verse 133

आयुरंशकलाभक्ताद्विंशत्याब्दा इनाहतम् । शेषं द्विशतभक्तं स्युर्मासाः शेषा दिनादिकम् ॥ १३३ ॥

ఆయుష్షును అంస-కలలుగా భాగించి వచ్చిన భాగఫలాన్ని ఇరవైతో గుణిస్తే సంవత్సరాల సంఖ్య వస్తుంది. మిగిలిన శేషాన్ని రెండువందలతో భాగిస్తే భాగఫలం నెలలు; ఆపై మిగిలినది దినాది (సూక్ష్మ ప్రమాణాలు) అవుతుంది॥१३३॥

Verse 134

लग्नायुरंशास्त्रिगुणा दिग्भिक्ता स्युः समास्ततः । शेषेऽर्कादिगुणे भक्ते दिग्भर्मासादिकं भवेत् ॥ १३४ ॥

లగ్నం మరియు ఆయుష్షు అంసాలను మూడింతలు చేసి దిక్కులతో భాగిస్తే మొత్తం ప్రమాణం లభిస్తుంది. మిగిలిన శేషాన్ని సూర్యాది (గ్రహ కారక) గుణాలతో భాగిస్తే దిగ్భాగ మొదలైన విభాగాలు సిద్ధిస్తాయి॥१३४॥

Verse 135

सबलेंगेभतुल्याब्दैर्युतमायुर्भवेत्स्फुटम् । अंशद्विध्नमक्षांशं मासाः खत्र्यादिसंगुणात् ॥ १३५ ॥

కారకాలు బలంగా ఉన్నప్పుడు ఆయుష్షు గణన స్పష్టమవుతుంది; సింహాది రాశికి సమానమైన సంవత్సరాలను కలపాలి. అక్షాంశాన్ని అంసాలలో రెండింతలు చేసి ‘ఖ’ మొదలైన స్థిరాంకాలతో గుణిస్తే ఫలం నెలల రూపంలో లభిస్తుంది॥१३५॥

Verse 136

शेषा दिनादिकं योज्यं नैतत्पिंडनिसर्गयोः । लग्नार्कचन्द्रमध्ये तु यो बली तद्दशा पुरा ॥ १३६ ॥

మిగిలిన శేషాన్ని దినాది రూపంలో కలపాలి—ఇది పిండ మరియు నిసర్గ సందర్భాలలో వర్తించదు. అయితే లగ్నం, సూర్యుడు, చంద్రుడు వీటిలో ఎవరు బలవంతుడో, అతని దశను ముందుగా ప్రవేశపెట్టాలి॥१३६॥

Verse 137

ततः केंद्रादिगानां तु द्वित्र्यादौ सबलस्य च । बह्वायुर्यो वीर्यसाम्येर्काद्युतस्य प्राक् याचकः ॥ १३७ ॥

తదుపరి కేంద్రాది భావాలలో ద్వితీయ, తృతీయాది బలంగా ఉంటే ఆయుష్షు దీర్ఘమవుతుంది. బలం సమానమైతే ముందుగా ఉదయించే గ్రహమే సూర్యాదులతో సంబంధించి ప్రధాన ఫలదాతగా చెప్పబడుతుంది.

Verse 138

षड्वर्गार्द्धस्य त्रिंशस्य त्रिकोणगश्च स्मरगः । सप्तमासस्य तूर्यस्य चतुरस्रगतस्य च ॥ १३८ ॥

షడ్వర్గార్ధమైన త్రింశాంశంలో త్రికోణస్థిత ‘స్మరగ’ (కామసంబంధ) అంశం చెప్పబడింది. అలాగే ‘తూర్య’ అని పిలిచే సప్తమాంశం చతురస్ర (చతుర్భుజ) స్థితిలోనిదని పేర్కొనబడింది.

Verse 139

क्रमः केंद्रादिकोऽत्रापि द्वित्र्यादौ सबलस्य च । पाकपस्याब्धिनागाश्च ह्यर्णवा सहगस्य च ॥ १३९ ॥

ఇక్కడ కూడా క్రమం కేంద్రాల నుంచే ప్రారంభమై, ద్వితీయ తృతీయాదుల్లో గ్రహబలాన్ని పరిగణిస్తుంది. ఫలితాలు గ్రహ ‘పాక’ (పరిపక్వత) ప్రకారం గ్రహించాలి; అలాగే సముద్రాలు, నాగరాజులు, అర్ణవాది సూచనలు మరియు సహగ అంశాలతో కూడి.

Verse 140

त्रिकोणस्थस्य चाष्टाक्षिसूर्याद्यूनगतस्य च । तुर्याष्टगस्य तु स्वर्गा गुणकाः परिकीर्तिताः ॥ १४० ॥

త్రికోణస్థితి, ‘అష్టాక్షి’ యోగస్థితి, అలాగే సూర్యాదుల కంటే తక్కువ గతి కలవాడు—ఇవన్నిటికి గుణకాలు ‘స్వర్గాలు’ అని ప్రకటించబడ్డాయి.

Verse 141

दशागुणैर्हता भक्त्या गुणैक्येन समागताः । शेषेऽर्कादिहते भक्ते मासाद्यैक्येन नारद ॥ १४१ ॥

భక్తి దశగుణ విభేదాన్ని జయించినప్పుడు గుణైక్యం లభిస్తుంది. మిగిలిన భక్తి కూడా సూర్య తాపంతో మలము దగ్ధమయ్యేలా క్షీణించినప్పుడు, ఓ నారదా, నెలలోనే పరిపూర్ణ ఏకత్వం సిద్ధిస్తుంది.

Verse 142

अंतर्दशासु विदशास्तासु चोपदशास्तथा । दशेशमित्रस्वोच्चक्षंगोब्जोब्ध्येकाद्रिवृद्धिगः ॥ १४२ ॥

అంతర్దశలు, విశేషదశలు, ఉపదశలలో దశాధిపతి మిత్రరాశిలో గాని స్వరాశిలో గాని ఉచ్చస్థానంలో గాని శుభవర్గాలలో బలంగా ఉన్నచో వృద్ధి, అభివృద్ధి ప్రసాదిస్తాడు।

Verse 143

शुभगो यद्भगस्तद्भिस्न्वादिस्थेन तद्धिकृत् । प्रोक्तेतरस्थानगतस्तत्तद्भावक्षयं करः ॥ १४३ ॥

‘శుభగ’ అనే రూపం ‘భాగ్యవంతుడు’ అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. అదే పదం స్న్వాది-గణ ప్రత్యయంతో కలిసినప్పుడు కర్తృవాచకంగా ‘ఆ ఫలాన్ని కలిగించేవాడు’ అని అర్థమవుతుంది. చెప్పిన పదం వేరే స్థానంలో ప్రయోగమైతే, అదే భావానికి క్షయం లేదా నాశాన్ని తెలియజేస్తుంది।

Verse 144

खगस्य यद्भवेद्द्रव्यं भावभे क्षणयोगजम् । जीविकादिफलं सर्वं दशायां तस्य योजयेत् ॥ १४४ ॥

గ్రహం భావంలో, నక్షత్రంలో ఉన్న స్థితి మరియు క్షణిక యోగాల వల్ల ఏ ధనఫలం కలుగుతుందో—జీవిక మొదలైన సమస్త ఫలితాలను—ఆ గ్రహ దశకే అన్వయించాలి।

Verse 145

विशन्यापदशायां यो वैरिदृष्टो विपत्तिकृत् । शुभमत्रेक्षितश्चेष्टसद्वर्गस्थश्च यो ग्रहः ॥ १४५ ॥

అశుభ లేదా ఆపద్ది దశలో శత్రు దృష్టితో బాధింపబడిన గ్రహం విపత్తుకు కారణమవుతుంది. కానీ అదే గ్రహం శుభదృష్టి పొందీ, షడ్వర్గాలలో మంచి స్థితిలో ఉంటే శుభఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 146

तत्काले बलवानापन्नाशकृत्समुदाहृतः । यस्याष्टवर्गजं चापि फलं पूर्णशुभं भवेत् ॥ १४६ ॥

ఆ సమయంలో ‘ఆపన్నాశకృత్’ అనే బలమైన ఉపాయం ప్రకటించబడింది. దాన్ని ఆచరించేవారికి అష్టవర్గజ ఫలం సంపూర్ణంగా శుభమై సిద్ధిస్తుంది।

Verse 147

यश्च मूर्तितनुग्लावो वृद्धिगः स्वोच्चभस्थितः । स्वत्रिकोणसुहृद्भस्थस्तस्य मध्यमसत्फलम् ॥ १४७ ॥

గ్రహం దేహబలంలో క్షీణమైనా, వృద్ధి స్థితిలో ఉండి స్వరాశి, ఉచ్చరాశి, స్వత్రికోణం లేదా మిత్రరాశిలో స్థితి పొందితే, అది మధ్యమంగా శుభఫలాన్ని ఇస్తుంది।

Verse 148

श्रेष्ठं शुभतरं वाच्यं विपरीतगतस्य तु । नेष्टमुत्कटमिष्टं तु स्वल्पं ज्ञात्वा बलं वदेत् ॥ १४८ ॥

విపథగామికి శ్రేష్ఠమైన, మరింత మంగళకరమైన మాటలే చెప్పాలి. అసహ్యమైనది లేదా కఠినమైనది పలకకూడదు; తన బలం స్వల్పమని తెలుసుకొని మృదువుగా, నియమంతో మాట్లాడాలి।

Verse 149

चरे सन्मध्यदुष्टाभ्यामंगभंगे विपर्ययात् । स्थिरे नेष्टष्टमध्या च होरायास्त्र्यं शकैः फलम् ॥ १४९ ॥

చర రాశుల్లో హోరా ఫలితం శుభం, మధ్యమం లేదా దుష్టం అని చెప్పబడుతుంది; కానీ అంగభంగం (గాయం) విషయంలో సూచనలు విరుద్ధంగా గ్రహించాలి. స్థిర రాశుల్లో ఫలితం అనిష్టమని, ముఖ్యంగా అష్టమస్థానం మరియు మధ్యంతో సంబంధం ఉన్నప్పుడు, భావిస్తారు. ఇలా శకులు హోరా యొక్క త్రివిధ ఫలాన్ని బోధించారు।

Verse 150

स्वामीज्यज्ञयुता होरा दृष्टा वा सत्पलावहा । विनाश दृष्टयुक्ता च पापांतरगतान्यथा ॥ १५० ॥

హోరా స్వామి-ఆరాధన మరియు యజ్ఞంతో యుక్తంగా కనిపిస్తే అది శుభఫలదాయకం. కానీ వినాశ సూచనతో కలిసి కనిపిస్తే వినాశాన్ని కలిగిస్తుంది; లేకపోతే మరొక పాపస్థితిలో ప్రవేశాన్ని సూచిస్తుంది।

Verse 151

प्राग्ध्वांक्षा बंधु मृत्याय तयोर्द्यूने रविः स्वभात् । वक्रात्स्वादिवसाञ्चार्के शुक्राद्यूनां तु षड्रतः ॥ १५१ ॥

పూర్వార్థంలో క్షీణించే తిథి బంధువులకు అశుభమై మరణకారకమని భావిస్తారు. ఆ దినవిభాగంలో సూర్యుడు తన స్వప్రభతో ప్రకాశిస్తాడు. సూర్యుని గతి వక్రమైతే ‘స్వాది’ తిథి మొదలుకొని శుక్రాది గ్రహాల రత/కాలమానం ఆరు రెట్లు అని చెప్పబడింది।

Verse 152

धर्मध्यायारिगो जीवादिकत्र्यारिगो विधोः । पृध्यंत्यधीतपाः सुज्ञा ततोवृद्ध्यंत्यबंधुराः ॥ १५२ ॥

ధర్మధ్యానాలకు విరోధులైనవారు, జీవహింసకులు—ఇలాంటి ప్రభువు శత్రువుల విషయమై సుజ్ఞులు, అధ్యయన-తపస్సుతో నిష్ఠితులు వాదిస్తారు; ఆ వాదం వల్ల సౌహార్దం లేని కలహప్రియులు మరింత పెరుగుతారు।

Verse 153

वृद्धिगोंगात्सधनघीतपः स्वाराच्छशी शुभः । स्वदूवृध्यस्तादिषु पृधात्ससाष्टौ पंचयोपगः ॥ १५३ ॥

ఇక్కడ అందిన పాఠంలో ఈ శ్లోకం వికృతంగా/భ్రష్టంగా ఉంది; అందువల్ల సంస్కృతంలో స్థిరమైన అర్థం ఏర్పడదు. విశ్వసనీయ నారదపురాణ పాఠం లేకుండా ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు; కాబట్టి పాఠదోష సూచన మాత్రమే ఇక్కడ ఇవ్వబడింది।

Verse 154

षट्त्र्यायधीस्थो मंदाञ्च ज्ञाद्द्वित्र्यायाष्टकेंद्रगः । केंद्राष्टायांत्य इज्याद्वा ज्ञज्यायास्तत्र स्वे कवेः ॥ १५४ ॥

శని ఆరో లేదా మూడో భావంలో ఉండి, బుధుడు రెండో లేదా మూడోలో, లేక ఎనిమిదోలో లేదా కేంద్రంలో ఉన్నట్లయితే; అలాగే గురుడు కేంద్రంలో, ఎనిమిదోలో లేదా అంత్య భావంలో ఉంటే—ఆ జాతకంలో శుక్రునిపై బుధుడి ప్రాధాన్యం కలుగుతుంది।

Verse 155

वृद्धाविनात्सादिधिया मंगा मायारिगो विधोः । केंद्राष्टापार्थगः स्वर्क्षान्मंदाद्गोष्टायकेंद्रगः ॥ १५५ ॥

మంగళుడు శని సంయోగం/ప్రభావంతో పీడిత బుద్ధిగా మారితే, అతడు చంద్రునికి శత్రువవుతాడు. కేంద్రంలో లేదా ఎనిమిదో భావంలో ఉండి, స్వరాశిలో ఉన్నా కూడా, శని ప్రభావంతో నీచసంగతి మరియు గొఱ్ఱెలమందలాంటిన (హీన) వాతావరణంలో బంధనాన్ని కలిగిస్తాడు—ప్రత్యేకంగా శని కేంద్రస్థుడైతే।

Verse 156

षट् त्रिधी भवतः सौम्यात्षड्वांशाष्टगो भृगोः । कर्मायव्ययषष्टस्थो जीवाद्भौमः शुभः स्मृतः ॥ १५६ ॥

సౌమ్యుడు (బుధుడు) త్రిభాగ విభాగంలో ‘ఆరు’ ఫలమని చెప్పబడింది; భృగువు (శుక్రుడు) షడంశ విభాగంలో ‘ఎనిమిది’ ఫలం. కర్మ, రోగం, వ్యయం సూచించే ఆరో భావంలో ‘జీవ’ కారకంనుండి వచ్చిన మంగళుడు ఉంటే అతడు శుభుడని స్మరించబడుతున్నాడు।

Verse 157

कवेर्द्ध्याषष्टमोध्याये सन्ज्ञोमंदान्सधीत्रये । साक्षास्ते भूमिजाज्जीवाद्ययारिभवमृत्युगः ॥ १५७ ॥

కవి యొక్క అరవై రెండవ అధ్యాయంలో ‘మంద’ అనే దేవుడు ధీ (బుద్ధి) మరియు త్రయంతో కూడి, సాక్షాత్తు భూమిజుడిగా వర్ణింపబడెను; జీవులలో జన్మ నుండి మరణం వరకు సంచరించి క్షయాన్ని కలిగించే శత్రురూపుడని చెప్పబడెను।

Verse 158

धर्मायारिसतांत्येर्कात्साद्यत्रिस्वगता स्वभात् । षट्खायाष्टाब्धिखोष्विज्यात्सहाद्येषु विलग्नतः ॥ १५८ ॥

సూర్యుని స్వతేజస్సు నుండి మేషాది విభాగాలలో సంచరిస్తూ ఫలం లగ్నం ద్వారా గ్రహించబడును—ఆరు భావాలలోను, ఎనిమిది వర్గాలలోను, నక్షత్రాది సహాయకాంశాలతో కూడి; ఈ విధంగా ఉదయలగ్నాన్ని నిర్ణయించవలెను।

Verse 159

दिक्वाष्टाद्यस्तबंध्याये कुजात्खात्सत्रिके गुरुः । सात्र्यंके सन् रवेः शुक्राद्धीखगो दिग्भवारिगः ॥ १५९ ॥

దిక్-పద్ధతిలో అష్టమం నుండి ప్రారంభమయ్యే ‘బంధ్య’ విన్యాసంలో కుజాది త్రయంలో గురువు సూచింపబడును. శని-చిహ్నిత త్రయంలో, అలాగే సూర్యుడు మరియు శుక్రుని ఆధారంగా, ‘ధీ-ఖగ’ (బుధుడు) దిక్-సూచకుడుగా, భావ-సూచకుడుగా, శత్రు-నాశకుడుగా అవతరిస్తాడు।

Verse 160

चंद्राद्वीशार्थगोस्तेषु मन्दाद्धीत्रिषडंत्यगः । गोब्धिधीषट्खखाद्या ये ज्ञात्सद्यूने विलग्नतः ॥ १६० ॥

చంద్రుని నుండి ప్రారంభించి అధిపతి, అర్థం మరియు ‘గో’ మొదలైన సంఖ్యా/సంకేత నామాల వ్యవస్థలో, త్రయం మరియు షడ్సమూహం తరువాతి చివరి అక్షరాన్ని గ్రహించవలెను; అలాగే ‘గో, బ్ధి, ధీ, షట్, ఖ, ఖ’ మొదలైనవాటిని తెలిసికొని, లగ్న-సంగతికి అనుగుణంగా ఫలం వెంటనే స్థిరపడును।

Verse 161

आशु तेशाष्टगोष्वंगःत्सांतेष्वब्जात्सितः शुभः । स्वात्सज्ञेषु त्रिधीगोब्धी दिक्छिद्रासिगतोर्कजात् ॥ १६१ ॥

త్వరగా ఆ అష్టాంగ మరియు ‘గో’ స్థానాలలో పద్మసంభవమైన శుభ శ్వేత (సాత్త్విక) తత్త్వాన్ని ధ్యానించి స్థాపించవలెను. వారి స్వపరిభాషా నామాలతో సూచిత స్థానాలలో త్రిధీ మరియు ‘గోబ్ధి’లను దిశలు, మధ్యాంతరాలు, ఖడ్గసదృశ విభాగాల ప్రకారం, అర్క-పరంపర ప్రకారం విన్యసించవలెను।

Verse 162

रंध्रायव्यचगः सूर्यादोष्टधीखे सगोर्गुरो । ज्ञाब्धित्र्यायारिगोरात्रिषट्ध्यध्यांत्यगोषु च ॥ १६२ ॥

ఈ శ్లోకం కథార్థం కాదు; మంత్రన్యాసంలా ధ్వని-సంకేతాల కూటక్రమం. ‘రంధ్ర’తో ప్రారంభించి ‘ఆయ-వ్యా-చ-గ’ మొదలైన సమూహాలు, తరువాత ‘సూర్య’, ‘ఓష్ఠ-ధీ-ఖే’, ‘స-గోః-గురో’ మొదలైన ధ్వనుల నిర్దిష్ట స్థాపనలు—ఇవి విధి/సాంకేతిక ప్రయోగార్థం.

Verse 163

त्रिधीशारिषु मन्दः खात्साक्षांत्येषु शुभो सृजः । केंद्रायाष्टधनेष्वर्का लग्नाद्वृद्ध्याद्यबंधुषु ॥ १६३ ॥

మూడవ, ఆరవ, పదకొండవ భావాలలో శని శుభఫలదాయకుడు. రెండవ, పదవ, ఏడవ భావాలలో శుభగ్రహాలు మంగళఫలాలు ఇస్తాయి. సూర్యుడు కేంద్రభావాలలోను, అష్టమ మరియు ద్వితీయ భావాలలోను ప్రశస్తుడు; అలాగే లగ్నం నుండి పదకొండవ (లాభ), తొమ్మిదవ (భాగ్య), నాలుగవ (గృహ-బంధు) భావాలలో కూడా శుభకరుడు.

Verse 164

गोध्वष्टापारिखांत्येज्ञाच्चंद्राल्लाभत्रिषद्भतः । षडष्टांत्यगतः शुक्राद्गुरीर्द्वीशांत्यशत्रुषु ॥ १६४ ॥

చంద్రుని ఆధారంగా లాభం మరియు మూడవ-ఆరవ భావాల స్థితిని పరిశీలించాలి. శుక్రుడు ఆరవ, అష్టమ లేదా ద్వాదశ భావాలలో ఉన్నప్పుడు కష్టసూచన కలుగుతుంది—ప్రత్యేకంగా ద్వితీయ, ఆరవ, ద్వాదశ మరియు శత్రు స్థానాలలో దుఃఖఫలదాయకుడు.

Verse 165

उक्तस्थानेषु रेखादो ह्यनुक्तेषु तु बिंदुदाः । जन्मभाद्वद्विमित्रोच्चस्वभेधिष्टं परेष्वसत् ॥ १६५ ॥

చెప్పబడిన స్థానాలలో రేఖలతో మొదలైన గుర్తులు పెట్టాలి; చెప్పని స్థానాలలో బిందువులతో సూచించాలి. జన్మనక్షత్రం నుండి తదుపరి నక్షత్రాలలో గ్రహం మిత్ర, ఉచ్చ లేదా స్వవిభాగంలో ఉన్నచోటే అధిక ఫలదాయకం; ఇతరత్రా ఫలహీనంగా భావించాలి.

Verse 166

कष्टमर्थक्षयः क्लेशः समतार्थसुखागमः । धनाप्तिः सुखमिष्टाप्तिरिति रेखाफलं क्रमात् ॥ १६६ ॥

రేఖల ఫలాలు క్రమంగా—కష్టం, ధననష్టం, క్లేశం, సమత్వం, అర్థ-సుఖాగమనం, ధనప్రాప్తి, సుఖం, మరియు ఇష్టప్రాప్తి.

Verse 167

पितृमातृद्विषन्मित्रभ्रातृस्त्रीभृतकाद्रवेः । स्वामिलग्राजयोः स्वस्थाद्भेदर्कस्वयशोशयात् ॥ १६७ ॥

సూర్యుని వల్ల తండ్రి‑తల్లి సంబంధ దుఃఖాలు, శత్రు‑మిత్రులు, సోదరులు, భార్య, సేవకుల కారణమైన కష్టాలు కలుగుతాయి. అలాగే స్వామి, లగ్నం, రాజుల విషయమై కూడా బాధలు వస్తాయి; బలమైన సూర్యుని వల్ల కూడ విభేదాలు, స్వయశస్సు క్షయం జరుగుతుంది.

Verse 168

तृणस्वर्णाश्वधोरणाद्यैरर्कांशे वृत्तिमादिशेत् । कृष्यंबुजस्रीभ्योब्जांशे कौजे धात्वस्रसाहसैः ॥ १६८ ॥

సూర్యాంశంలో తృణం/మేత, స్వర్ణం, అశ్వాలు, ధారణ‑పోషణ మొదలైన వాటితో జీవికను సూచించాలి. చంద్రాంశంలో వ్యవసాయం, నీరు, సంపద‑సమృద్ధి ద్వారా; కౌజ (మంగళ) ప్రభావంలో లోహాలు, రక్తపాతం, సాహసకార్యాల ద్వారా జీవనం జరుగుతుంది.

Verse 169

काव्यशिल्पादिभिर्बोधे जवे देवद्विजाकरैः । शौक्रे रजतगोरत्नैर्मांदे हिंसश्रमाधमैः ॥ १६९ ॥

బుధ ప్రభావంలో కవిత్వం, శిల్పకళ మొదలైన వాటి ద్వారా బోధ కలుగుతుంది. గురు ప్రభావంలో వేగం, దేవ‑బ్రాహ్మణులు మరియు గనుల సంబంధ లాభాలు వస్తాయి. శుక్ర ప్రభావంలో వెండి, గోవులు, రత్నసంపద; శని ప్రభావంలో హింసా‑శ్రమలతో కూడిన నీచ వృత్తులు కలుగుతాయి.

Verse 170

स्वोञ्चेष्वार्की तथा ज्यारैरुक्तैकांगे नृ पाधिपाः । लग्रे वर्गोत्तमेऽब्जे वा चतुरादिग्रहेक्षिते ॥ १७० ॥

శని స్వరాశిలో గానీ ఉచ్చస్థానంలో గానీ ఉండి, గురువు కూడా చెప్పిన ఏకాంగయోగంలో ఉండగా; లగ్నం వర్గోత్తమమై ఉండినా లేదా కుంభరాశిలో ఉన్నా, చతుర్థాది గ్రహదృష్టి పడితే—వ్యక్తి రాజులలో అధిపతిగా అవతరిస్తాడు.

Verse 171

द्वाविंशभूपास्तुंगेसृक्चापेर्केन्दूयमस्तनौ । भूपकृत्तुंगगोर्कोगेस्तेसाजार्कोखभे गुरौ ॥ १७१ ॥

ఇరవై రెండవ విభాగంలో ఉచ్చస్థానాల ‘భూప’లను లెక్కిస్తారు—ధనుస్సు, కర్కాటకంలో సూర్య‑చంద్ర‑యమ స్థానాలు చెప్పబడ్డాయి. ఉచ్చరాశిలో ‘రాజ్యదాయక’ (రాజులను చేసే) కారకం అని పేర్కొంటారు; అలాగే సూర్యాంశంలోని ఆకాశరాశి (కుంభ) లో గురువును పరిగణిస్తారు.

Verse 172

यमेंदुतुंगगौ लग्ने षष्टेऽर्कज्ञौ तुलाजगौ । सितासृजो गुरौ कर्को साराजे लग्नगे नृपाः ॥ १७२ ॥

యముడు మరియు ఉచ్చస్థ చంద్రుడు లగ్నంలో ఉండి, షష్ఠభావంలో సూర్యుడు–బుధుడు తులా, ధనుస్సు రాశుల్లో స్థితులై; శుక్రుడు–కుజుడు గురుతో యుతులై, కర్కాటకం బలంగా ఉండి చంద్రుడు మళ్లీ లగ్నస్థుడైతే—అటువంటి జాతకుడు రాజు అవుతాడు।

Verse 173

वृषेगेब्जेर्केज्यसौरैः सुहृज्जायाखगैर्नृपः । मंदे मृगांगेत्र्यर्यकांशस्थैरजादिभिर्नृप ॥ १७३ ॥

ఓ రాజా, వృషభ లగ్నంలో బుధుడు, గురుడు, శని యుతులైతే పాలకునికి మిత్రులు, భార్య, పుత్రులు లభిస్తారు. మరల శని మకరంలో ఉండి త్ర్యర్యమణాది అంసాలలో స్థితుడై, మేషాది రాశులతో సంయోగమైతే కూడా సమాన ఫలమని చెప్పబడింది।

Verse 174

सेज्याजेश्वे मृगमुखे कुजे तुंगेर्क्षभागेवौ । लग्नेऽथ सेज्यकर्केंगे ज्ञाजशुक्रैर्भवोपगैः ॥ १७४ ॥

గురుడు అధిపతిగా ఉండి, కుజుడు మకరంలో ఉచ్చస్థుడై; లగ్నం కర్కాటకమై అందులో గురుడు స్థితుడై, బుధుడు–కుజుడు–శుక్రుడు తమ తమ స్థానాలలో ఉన్నప్పుడు—ఈ యోగం చెప్పిన ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 175

मेषेऽर्के भूमिपासेंदौ एषे षांग्रेर्कपपासृजः । सिंहकुंभमृगस्थाश्चेद्भूपः सारेतनावजे ॥ १७५ ॥

సూర్యుడు మేషంలో ఉండి, చంద్రుడు రాజయోగకారక గ్రహాలతో యుతుడై, కారకాలు మేషంలోనే స్థితులై; అలాగే సింహ, కుంభ లేదా మకరంలో కూడా స్థితి కలిగితే—జాతకుడు బలవంతుడై శ్రేష్ఠ సేనతో కూడిన రాజు అవుతాడు।

Verse 176

आर्केजीवे तनौ वापि नृपोऽथोः कुजभास्करौ । धीस्थौ गुर्विदुकवयो भूमौ स्त्र्यगे बुधैर्नृपः ॥ १७६ ॥

లగ్నంలో శని లేదా గురు రాశి పడితే వ్యక్తి రాజు అవుతాడు; అలాగే కుజుడు మరియు సూర్యుడు సప్తమంలో ఉన్నా. గురుడు నవమంలో ఉంటే ఆచార్యుడు అవుతాడు; బుధుడు ద్వితీయంలో ఉంటే పండితుడు, వాగ్మి అవుతాడు; చంద్రుడు చతుర్థంలో ఉంటే జ్ఞానులు అతనిని పాలకుడని చెబుతారు।

Verse 177

मृगास्यलग्नगैः सौरेजाब्जर्क्षहरयः सयाः । कविक्षौ तुलयुरमस्थौ वै भूपः कीर्तिमान्भवेंत् ॥ १७७ ॥

జన్మకాలంలో మృగశీర్ష (మృగాస్య) లగ్నంలో శని, గురు, శుక్ర, సూర్య, చంద్ర, బుధులు ఉండి, మిగిలిన గ్రహాలు తులారాశి మరియు సప్తమభావంలో స్థితిచెందితే, జాతకుడు కీర్తిమంతుడైన రాజు అవుతాడు।

Verse 178

यस्य कस्यापि तनयः प्रोक्तैर्योगैर्नृपो भवेत् । वक्ष्यमाणैर्नृपसुतो ज्ञेयो भूयो मुनीश्वर ॥ १७८ ॥

ముందుగా చెప్పిన యోగాల వల్ల ఎవరి కుమారుడైనా రాజు కావచ్చు; అయితే, ఓ మునీశ్వరా, ఇక చెప్పబోయే యోగాల ద్వారా మళ్లీ ‘రాజపుత్రుడు’ (యువరాజు) ఎవరో గ్రహించవలెను।

Verse 179

स्वोच्चे त्रिकोणभगतेस्त्र्याद्यैर्बलयुतैर्नृपः । सिंहेऽर्के मेषलग्नेऽजे मृगे भौमे घटेऽष्टमे ॥ १७९ ॥

ఓ రాజా, సూర్యాది గ్రహాలు స్వరాశి, ఉచ్చస్థానం లేదా త్రికోణ భాగంలో ఉండి బలవంతమై—ప్రత్యేకంగా సూర్యుడు సింహంలో, లగ్నం మేషంలో, కుజుడు మకరంలో, అష్టమభావం కుంభంలో ఉంటే—ఈ యోగం సూచించబడుతుంది।

Verse 180

चापे धरानाथःस्यादथ स्वर्क्षगे भृगौ । पातालगे धर्मगेऽब्जे शुभदृष्टे युते मुने ॥ १८० ॥

ఓ మునీ, భూమిపతి ధనుస్సులో ఉండి, శుక్రుడు స్వరాశిలో స్థితిచెంది, గురుడు పాతాళస్థానంలో (క్రింద) ఉండి, సూర్యుడు తులలో ఉండి శుభగ్రహదృష్టి మరియు యుతితో యుక్తుడైతే—అప్పుడు ఈ యోగం శుభఫలదాయకం అవుతుంది।

Verse 181

त्रिलग्नभवगैःशेषैर्धराधीशः प्रजायते । सौम्ये वीर्ययुतेंऽगस्थे बलाढ्येशुभगे शुभे ॥ १८१ ॥

మూడు లగ్నాలు మరియు భావాల ద్వారా మిగిలిన శుభకారకాలు ఏర్పడి, కారకగ్రహం సౌమ్యంగా, వీర్యయుక్తంగా, తన స్థానంలో స్థితిచెంది, బలవంతంగా, శుభగతితో, శుభదృష్టి యుక్తంగా ఉంటే—అప్పుడు భూధీశుడు (రాజు) జన్మిస్తాడు।

Verse 182

धर्मार्थोपचयस्थैश्चशेषैर्धर्मयुतोनृपः । मेषूरणायतनुगाः शशिसूर्यजसूरयः ॥ १८२ ॥

ధర్మార్థోపచయాన్ని కలిగించే మిగిలిన సాధనాలతో యుక్తుడైన రాజు ధర్మసంపన్నుడవుతాడు. చంద్రసూర్యజాత మునులు మేష, ఊరణ, ఆయతనమనే తమ తమ స్థానాలతో అనుసంధానమై ఉన్నారని చెప్పబడింది.

Verse 183

ज्ञारौ धनेशितरवा हिबुके भूपतिस्तदा । वृषेंऽगेऽब्जोधनारिस्थो जीवार्की लांभगाः परे ॥ १८३ ॥

చెంప/చిబుకంలో జ్ఞారుడు మరియు రెండు తేజోమయ గ్రహాలు; కంఠంలో ధనేశుడు మరియు ఇద్దరు దివ్య వైద్యులు; ఆపై తాలువులో రాజు స్థితి. వృషభ భుజంలో పద్మజుడు మరియు ధనశత్రువర్గంలో ఒకడు నిలిచినట్లు; ఇతరత్ర గురు, సూర్యులు ‘లాంభగ’ (లాభవాహకులు) అని చెప్పబడారు.

Verse 184

सुखे गुरुः खेरवींदूयमो लग्ने भवे करै । लग्ने वक्रासितौ चंद्रेज्यसितार्कबुधाः क्रमात् ॥ १८४ ॥

సుఖస్థానం (చతుర్థ భావం) లో గురువు స్థితి. లగ్నంలో ఖేర, రవి, ఇందు, యములు; అలాగే లగ్నంలో క్రమంగా వక్ర-సిత (వక్ర/సరళ) గమనములతో చంద్ర, గురు, శుక్ర, సూర్య, బుధులు కూడా చెప్పబడారు.

Verse 185

सुखास्तु शुभखाप्तिस्थानरेशं जनयंत्यपि । कर्मलग्नगरवेटस्य दशायां राज्यसंगतिः ॥ १८५ ॥

సుఖాలు, శుభలాభాలు కూడా కలుగుతాయి; శుభప్రాప్తి స్థానాధిపతిని కూడా జనింపజేస్తాయి. కర్మ మరియు లగ్నంతో సంబంధమున్న గ్రహ దశలో రాజ్యసంబంధం (అధికారసంగతి) లభిస్తుంది.

Verse 186

प्रबलस्य दशायां वा शत्रुनीचा दिगार्तिदाः । आसन्नकेंद्रद्वयगैर्वर्गदाख्यः सकलग्रहैः ॥ १८६ ॥

బలమైన గ్రహ దశలోనూ, ఇతర గ్రహాలు శత్రు/నీచ స్థానాల్లో ఉండి దిశల నుండి బాధ కలిగిస్తే, అప్పుడు అన్ని గ్రహాలు రెండు కేంద్రాలకు సమీపంగా ఉన్నప్పుడు ఆ యోగాన్ని ‘వర్గద’ అని అంటారు.

Verse 187

तन्वस्तगैश्च सकटं विहगो राज्यबंधुगैः । श्रृङ्गाटकं धिगौगस्थैर्लग्नायस्थैर्हलं मतम् ॥ १८७ ॥

తన్వ మరియు అస్తగ స్థానాలలో ఉన్న గ్రహాల వల్ల ‘శకట’ (బండి) యోగమని చెప్పబడింది. విహగ, రాజ్యబంధు స్థానాలలో ఉంటే ‘శృంగాటక’ (త్రికోణ సంగమం) అని; లగ్న, ఆయ స్థానాలలో ఉంటే ‘హల’ (నాగలి) అని భావించబడుతుంది.

Verse 188

वर्ज्जोङ्गेस्थे सत्स्वसत्सु तुर्यखस्थैर्यवोन्यथा । विमिश्रैः कमलं प्राहुर्वायाकंटकबाह्यगैः ॥ १८८ ॥

మనస్సు దేహంలో స్థితమై ఉండి కూడా సత్-అసత్ రెండింటిలో సంచరిస్తూ, తురీయ స్థితి స్థైర్యం వేరే విధంగా కలత చెందితే—అటువంటి మిశ్రమ స్థితుల వల్ల ఋషులు దానిని ‘కమలం’ అంటారు; అది బయట నుంచి గాలి, ముళ్ల స్పర్శకు లోనవుతుంది.

Verse 189

लग्नाच्चतुर्भुगैर्यूपःशरस्तूर्याच्चतुर्भुगैः । द्यूनाद्वेदक्षगैः शक्तिं र्दऽखादिचतुर्भगैः ॥ १८९ ॥

లగ్నం నుండి నాలుగు భాగాల ప్రకారం ‘యూప’ (యజ్ఞస్తంభం) నిర్ణయించబడుతుంది; తురీయ (చతుర్థ) నుండి నాలుగు భాగాల ప్రకారం ‘శర’ (బాణం) నిర్ణయించబడుతుంది. సప్తమం (ద్యూన) నుండి వేదాక్ష-గణన ద్వారా ‘శక్తి’ (భాలం/ఆయుధం) స్థిరమవుతుంది; అలాగే ‘ర్ద-ఖ’ మొదలైన మిగతా విభాగాలలో కూడా నాలుగు భాగాల ప్రకారం క్రమం నిర్ణయిస్తారు.

Verse 190

लग्नात्क्रमात्सप्तभगैर्नोकाकूटस्तु नुर्यतः । छत्रमस्तात्स्वभाद्यायोन्यस्मादर्द्धेन्दुनामकः ॥ १९० ॥

లగ్నం నుండి క్రమంగా ఏడు భాగాల గణన చేస్తే ‘నోకాకూట’ అనే బిందువు లభిస్తుంది. ఆ బిందువునుంచి పశ్చిమ దిశలో ‘ఛత్ర’ అనే బిందువు వస్తుంది; మరొక ఆధారంనుంచి ‘అర్ధేందు’ (అర్ధచంద్ర) అనే బిందువు ప్రసిద్ధమవుతుంది.

Verse 191

लग्नादेकांतरगतैश्चक्रमर्थात्सरित्पतिः । षह्युस्थानेषु वीणाद्याः समसप्तर्क्षगैः ॥ १९१ ॥

లగ్నం నుండి ఒకటి విడిచి ఒకటి చొప్పున స్థాపిస్తే ‘చక్రం’ ఏర్పడుతుందని చెప్పబడింది. అక్కడ ‘సరిత్పతి’ (నదుల అధిపతి)ని స్థాపించాలి; అలాగే ‘షహ్యు’ అనే స్థానాలలో వీణ మొదలైన చిహ్నాలను, సమంగా ఉన్న సప్తర్షులతో కలిసి, అమర్చాలి.

Verse 192

वीणादामपाशकेदारभूशूलयुगगोलकाः । ग्रहैःश्चरभगै राजयोगः प्रकीर्तितः ॥ १९२ ॥

గ్రహాలు చర రాశుల్లోను, విషమ (పుంలింగ) రాశుల్లోను స్థితిచేసి వీణా, దామ, పాశ, కేదార, భూ, శూల, యుగ, గోలక అనే ఆకృతులను ఏర్పరచినప్పుడు, అది రాజయోగమని ప్రకటించబడింది।

Verse 193

स्थिरस्थैर्यमुसलं नाम द्विशरीणतैर्नलः । भाला केंद्रस्थितैः सौम्यैः पापैस्सर्प उदाहृतः ॥ १९३ ॥

స్థిర రాశుల్లో స్థైర్యం ఉండుటవలన దీనికి ‘ముసల’ అనే పేరు; ‘ద్విశరీర’ స్థితివలన ‘నల’ అని కూడా అంటారు। ఓ సౌమ్యా! శుభగ్రహాలు కేంద్రస్థానాల్లో, పాపగ్రహాలు మధ్యస్థానాల్లో ఉన్నప్పుడు ‘సర్ప’ అనే యోగమని చెప్పబడింది।

Verse 194

ईर्य्युरध्वरुची रज्ज्वां मुसले धनमानयुक् । व्यंगा स्थिरा लोनलजो मोनीस्रग्जोहिजोर्द्दितः ॥ १९४ ॥

అతడు వేగంగా సంచరించువాడు, యజ్ఞకర్మలపై ఆసక్తి కలవాడు; తాడు, ముసలిలా దృఢుడు. ధనమానాలతో యుక్తుడు, నిష్కలంకుడు, అచల-స్థిరుడు. లవణం మరియు అగ్ని నుండి జన్మించినవాడు, మౌనీ ఋషి, మాలాధారి, యజ్ఞప్రవక్త అని కీర్తించబడెను।

Verse 195

वीणोद्भवोतिनिपुणागीतनृत्यरुचिर्भृशम् । दाता समृद्धो दामास्थः पाशजो धनशीलयुक् ॥ १९५ ॥

అతడు వీణాజన్య సంగీతంలో అత్యంత నిపుణుడై, గాన-నృత్యాలలో గొప్ప ఆసక్తి కలవాడవుతాడు. దాత, సమృద్ధుడు, జీవికలో స్థిరుడు; పాశసంబంధ వంశజుడు, ధనమూ శీలమూ కలవాడు।

Verse 196

केदारोत्थः कृषिकरः शूले शूरोक्षतो धनः । युगं पाषंडयुर्गोले विधनो मलिनस्तथा ॥ १९६ ॥

కేదారోత్పన్నుడైతే అతడు వ్యవసాయ జీవి అవుతాడు; శూలయోగంలో అతడు వీరుడే గాని గాయపడినవాడు; ధనవిషయంలో సంపన్నుడు. అయితే పాషండం, అవ్యవస్థతో కూడిన యుగ-గోల స్థితిలో అతడు దరిద్రుడై, ఆచరణలో మలినుడవుతాడు।

Verse 197

भूपवंद्यपदश्चक्रे समुद्रे नृपभोगयुक् । सुभगांगोर्द्धचंपात्सुखीशूरश्च चामरः ॥ १९७ ॥

అతడు సముద్రంలో రాజులు పూజించే పాదములుగల ప్రాంతాన్ని నిర్మించాడు. రాజభోగసంపత్తితో యుక్తుడై శరీరసౌందర్యం పొందాడు; ‘అర్ధ-చంపా’ తీర్థపుణ్యంతో సుఖి, శూరుడు, చామరధారి అయ్యాడు।

Verse 198

मित्रो पकारकृच्छत्रे कूटे चानृतबंधराट् । तौजः सकीर्तिः सुखभाक् मानवो भवति ध्रुवम् ॥ १९८ ॥

యథార్థ మిత్రుడై ఉపకారం చేసే వాడు, కపటాన్ని ఆశ్రయించని వాడు, అసత్యానికి అధిపతి కానివాడు—అటువంటి మనిషి నిశ్చయంగా తేజస్సు, కీర్తి, సుఖం పొందుతాడు।

Verse 199

त्यागी यज्वात्मवान् यूथे हिंस्रो गुह्याधिपः शरैः । शक्तौ नीचोऽलसो निःस्वो दण्डे प्रियवियोगभाक् ॥ १९९ ॥

బాణాల ప్రభావంతో మనిషి త్యాగి, యజ్ఞకర్త, ఆత్మనిగ్రహవంతుడు అవుతాడు; గుంపులో/సేనలో హింసకుడై గూఢకార్యాధిపతి అవుతాడు. శక్తి (బల్లం) వల్ల నీచుడు, అలసత్వుడు, దరిద్రుడు అవుతాడు; దండం వల్ల ప్రియవియోగభాగ్యుడు అవుతాడు।

Verse 200

व्यर्कैः स्वांत्योभयगतैः खेटैः स्यात्सुनफानफा । दुरुधरा चैव विधौ ज्ञेयः केमुद्रुमोऽन्यथा ॥ २०० ॥

చంద్రుని నుండి రెండవ, పన్నెండవ లేదా రెండింటిలో (సూర్యుని తప్ప) గ్రహాలు ఉన్నప్పుడు సునఫా, అనఫా (మరియు రెండింటి సంయుక్త) యోగాలు ఏర్పడతాయి. ఇదే విధానంలో దురుధరా యోగమును కూడా గ్రహించాలి; లేకపోతే కేమద్రుమం అవుతుంది।