Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 142

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

अंतर्दशासु विदशास्तासु चोपदशास्तथा । दशेशमित्रस्वोच्चक्षंगोब्जोब्ध्येकाद्रिवृद्धिगः ॥ १४२ ॥

Transliteration

aṃtardaśāsu vidaśāstāsu copadaśāstathā | daśeśamitrasvoccakṣaṃgobjobdhyekādrivṛddhigaḥ || 142 ||

Translation

అంతర్దశలు, విశేషదశలు, ఉపదశలలో దశాధిపతి మిత్రరాశిలో గాని స్వరాశిలో గాని ఉచ్చస్థానంలో గాని శుభవర్గాలలో బలంగా ఉన్నచో వృద్ధి, అభివృద్ధి ప్రసాదిస్తాడు।

Word by Word

• अन्तर्दशासु: in the sub-periods (antar-daśās)
• अन्तर्दशासु: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: अन्तर्दशा (प्रातिपदिक) = अन्तर् + दशा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (अन्तर्-दशा)

• विदशास्तासु: in the vidashās (a kind of sub-periods)
• विदशास्तासु: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: विदशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• उपदशासु: in the upa-daśās (sub-sub-periods)
• उपदशासु: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: उपदशा (प्रातिपदिक) = उप + दशा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; उप-उपसर्गयुक्त-प्रातिपदिक

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• दशेश: the lord of the daśā (daśā-lord)
• दशेश: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: दशेश (प्रातिपदिक) = दशा + ईश
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (दशायाः ईशः)

• मित्र: friend
• मित्र: विशेष्य/सम्बन्ध (Qualifier within compound)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (समासाङ्गरूपेण)

• स्व: own
• स्व: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्राय विशेषण (indeclinable-like adjective) ‘own’ (समासाङ्ग)

• उच्च: high/exalted
• उच्च: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: उच्च (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण (समासाङ्ग)

• क्ष: (unclear element in compound)
• क्ष: समासाङ्ग (Compound member)
• Type: Noun
• Root: क्ष (प्रातिपदिक/संक्षेप-रूप; पाठभेद/दुर्लभ)
• Form: समासाङ्ग; पाठे ‘...उच्चक्ष...’ इति संधि-समास-समुच्चय, अर्थे अनिश्चित (corrupt/abbreviated reading)

• अङ्ग: part/limb
• अङ्ग: समासाङ्ग (Compound member)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समासाङ्ग)

• उद्भ: (unclear element)
• उद्भ: समासाङ्ग (Compound member)
• Type: Noun
• Root: उद्भ (प्रातिपदिक/संक्षेप-रूप; पाठभेद)
• Form: समासाङ्ग; ‘...गोब्जोब्ध्य...’ इत्यत्र ग्रन्थदोषसम्भावना

• एक: one
• एक: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण (समासाङ्ग)

• अद्रि: mountain
• अद्रि: समासाङ्ग (Compound member)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (समासाङ्ग)

• वृद्धिगः: bringing increase/growth
• वृद्धिगः: विशेषण (Adjective of दशेश)
• Type: Adjective
• Root: वृद्धिग (प्रातिपदिक) = वृद्धि + ग
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (वृद्धिं गच्छति)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames worldly rise and decline as time-bound (daśā-based) outcomes, encouraging discernment and steadiness—so one uses favorable periods for dharma and inner progress rather than mere enjoyment.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By showing that external prosperity depends on changing periods, it indirectly supports bhakti as the stable refuge: one should anchor the mind in devotion while navigating favorable and unfavorable daśās.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa Vedāṅga: interpretation of major and sub-periods (daśā/antardaśā) and how dignity (own sign, exaltation, friendly placement) and strength factors indicate growth-oriented results.