Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 20

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

चंद्रार्कजीवाज्ञसितौ कुजार्की सात्त्विकादिकाः । देवतेंद्वग्निरैवलाभूकोसखायोपराधिपाः ॥ २० ॥

Transliteration

caṃdrārkajīvājñasitau kujārkī sāttvikādikāḥ | devateṃdvagniraivalābhūkosakhāyoparādhipāḥ || 20 ||

Translation

చంద్రుడు, సూర్యుడు, బృహస్పతి, బుధుడు, శుక్రుడు, శని—ఇవన్నీ క్రమంగా సాత్త్వికాది స్వభావభేదాలతో గ్రహించవలెను; కుజుడు (మంగళుడు) మరియు సూర్యుడు మరింత ఉగ్ర స్వభావములు. వీరి అధిదేవతలు సోముడు, అగ్ని మొదలైన దేవతలు; వారు తమ తమ అధికారంతో ఫలాన్ని నియమిస్తారు.

Word by Word

• चन्द्र-अर्क-जीव-अज्ञ-सितौ: Moon, Sun, Jupiter, Mercury, and Venus
• चन्द्र-अर्क-जीव-अज्ञ-सितौ: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + अर्क + जीव(=बृहस्पति) + अज्ञ(=बुध) + सित(=शुक्र) (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (सूची)

• कुज-अर्की: Mars and Sun
• कुज-अर्की: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कुज + अर्किन्/अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व

• सात्त्विक-आदिकाः: sāttvika and the like
• सात्त्विक-आदिकाः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सात्त्विक + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘आदि’ सहितः समूहवाचकः (sāttvika etc.)

• देवता-इन्दु-अग्नि-रैवला-भू-को-सखायः: Devatā, Indu, Agni, Raivalā, Bhū, Ko, and companions
• देवता-इन्दु-अग्नि-रैवला-भू-को-सखायः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: देवता + इन्दु + अग्नि + रैवला + भू + को + सखाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (सूची)

• उपर-अधिपाः: lords of the upper (region)
• उपर-अधिपाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: उपर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उपराणाम् अधिपाः / ‘lords of the upper (region)’ )

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in Moksha-Dharma context, with Jyotisha classification)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Chandra (Moon)
• Surya (Sun)
• Jupiter (Brihaspati)
• Mercury (Budha)
• Venus (Shukra)
• Saturn (Shani)
• Mars (Mangala/Kuja)
• Soma (Indu)
• Agni

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links Jyotiṣa (a Vedāṅga) with dharma and inner cultivation by showing that grahas are not merely physical planets but divine forces with distinct guṇic tendencies, helping a seeker interpret karma and refine conduct toward mokṣa.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By identifying grahas with devatās, it encourages a devotional worldview: life-events are seen under divine governance, and the devotee responds with humility, prayer, and dharmic action rather than fatalism—supporting steady bhakti and surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa: the verse summarizes graha-classification by guṇa (sāttvika/other types) and indicates their presiding deities, a foundation for interpreting planetary effects in dharma-oriented astrology.