Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 69

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

मध्याद्भ्रष्टेर्के विदेशस्थे जनने नारिजन्म वै । मंदेंगस्थे कुजेस्ते च ज्ञोस्फुजि मध्यगे विधौ ॥ ६९ ॥

Transliteration

madhyādbhraṣṭerke videśasthe janane nārijanma vai | maṃdeṃgasthe kujeste ca jñosphuji madhyage vidhau || 69 ||

Translation

జనన సమయంలో సూర్యుడు మధ్యస్థానము నుండి తప్పి విదేశస్థానములో ఉంటే స్త్రీ జననం సూచించబడును. అలాగే శని అశుభస్థానములో, కుజుడు కూడా అలా ఉండి, బుధుడు స్ఫుజిత రాశిలో ఉండి, చంద్రుడు మధ్యస్థానములో నిలిచినప్పుడు—ఈ యోగాలు ఆ ఫల సూచకములని బోధించబడినవి।

Word by Word

• मध्यात्: from the middle
• मध्यात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन

• भ्रष्टे: when deviated/fallen
• भ्रष्टे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: भ्रष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘when (it is) fallen/deviated’

• अर्के: in the Sun
• अर्के: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• विदेश-स्थे: when (it is) situated in a foreign land
• विदेश-स्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विदेश (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘विदेशे स्थिते’)

• जनने: at birth
• जनने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जनन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘at birth’

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negative particle)

• अरि-जन्म: birth of an enemy / hostile birth
• अरि-जन्म: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘अरिणः जन्म’/‘शत्रु-सम्बन्धि जन्म’)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• मन्दे: in Saturn
• मन्दे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in Saturn (Śani)’

• अङ्ग-स्थे: when placed in a limb/part (i.e., in a certain division)
• अङ्ग-स्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘अङ्गे स्थिते’)

• कुजे: in Mars
• कुजे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in Mars’

• स्ते: when situated
• स्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त (PPP) ‘स्थित’ इत्यस्य रूपम्; सप्तमी-एकवचन (locative singular) प्रयोगः—‘स्थिते’ अर्थे; पाठे ‘स्ते’ (संक्षिप्त/विकृत)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ज्ञे: in Mercury
• ज्ञे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in Mercury (Budha)’ (ज्योतिष-परिभाषा)

• उप्फुजि: in ‘Uphuji’ (technical term)
• उप्फुजि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उप्फुजि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ज्योतिष-विशेष-शब्दः (पाठभेद/दुर्लभ)

• मध्य-गे: when in the middle
• मध्य-गे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मध्य (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘मध्ये गतः’)

• विधौ: in the Moon
• विधौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in the Moon’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada technical indicators within dharmic instruction)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Surya (Arka)
• Shani (Manda)
• Mangala (Kuja)
• Budha (Jña)
• Chandra (Vidhu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows that even within Moksha-Dharma teaching, the Purana preserves Vedanga knowledge (Jyotisha) to guide worldly understanding, while implying that such results remain secondary to dharma and liberation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

This verse is primarily Jyotisha-focused and does not directly teach bhakti; indirectly, it frames astrological knowledge as supportive, while the larger Moksha-Dharma setting points the seeker beyond fate to devotion and right conduct.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedanga Jyotisha: it lists specific planetary placements (Sun, Saturn, Mars, Mercury, Moon) used to infer outcomes at birth—an applied rule-based approach to horoscope interpretation.