Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 106

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

समाष्टके मिश्रखेटैर्दृष्टे मृतिः शिशोः । क्षीणेब्जेंगे रन्ध्रकेन्दे पापे पापान्तरस्थिते ॥ १०६ ॥

Transliteration

samāṣṭake miśrakheṭairdṛṣṭe mṛtiḥ śiśoḥ | kṣīṇebjeṃge randhrakende pāpe pāpāntarasthite || 106 ||

Translation

అష్టమ భావంపై మిశ్ర గ్రహదృష్టి పడితే శిశువు మరణ సూచన. అలాగే క్షీణ గ్రహం జలరాశి భాగంలో ఉండి, పాపగ్రహం అష్టమ (రంధ్ర) మరియు కేంద్రంలో నిలిచి ఇతర పాపగ్రహాల మధ్య ఇరుక్కుంటే—మరణ లక్షణం ఏర్పడుతుంది।

Word by Word

• सम-अष्टके: in the ‘sama-aṣṭaka’ position (technical)
• सम-अष्टके: अधिकरण (अधिकरणम्/Location)
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक) + अष्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (समे अष्टके/सम-अष्टके) ज्योतिष-स्थाननिर्देश

• मिश्र-खेटैः: by mixed planets
• मिश्र-खेटैः: करण (करणम्/Instrument)
• Type: Noun
• Root: मिश्र (प्रातिपदिक) + खेट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (मिश्राः खेटाः)

• दृष्टे: when aspected
• दृष्टे: अधिकरण (अधिकरणम्/Condition)
• Type: Adjective
• Root: दृष्ट (कृदन्त, √दृश्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्त ‘when seen/aspected’

• मृतिः: death
• मृतिः: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शिशोः: of the child
• शिशोः: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• क्षीणे: when waned
• क्षीणे: अधिकरण (अधिकरणम्/Condition)
• Type: Adjective
• Root: क्षीण (कृदन्त, √क्षि)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अब्जे: in the Moon
• अब्जे: अधिकरण (अधिकरणम्/Location)
• Type: Noun
• Root: अब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अङ्गे: in a limb/part
• अङ्गे: अधिकरण (अधिकरणम्/Location)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; (पाठ: -एंगे = अङ्गे)

• रन्ध्र-केन्द्रे: in the 8th (randhra) or an angle (kendra)
• रन्ध्र-केन्द्रे: अधिकरण (अधिकरणम्/Location)
• Type: Noun
• Root: रन्ध्र (प्रातिपदिक) + केन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—द्वन्द्वः (रन्ध्रं च केन्द्रं च) ‘in the 8th (randhra) or kendra’

• पापे: in/with a malefic
• पापे: अधिकरण (अधिकरणम्/Location)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• पाप-अन्तर-स्थिते: situated among malefics
• पाप-अन्तर-स्थिते: अधिकरण (अधिकरणम्/Condition)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त, √स्था)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्त ‘situated’; समासः—तत्पुरुषः (पापान्तरं स्थिते/पापेषु अन्तरस्थिते)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/astrology section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Jyotiṣa as a Vedāṅga tool for discerning karmic outcomes (āyus/ariṣṭa) so that one may respond with dharmic remedies, prayer, and right conduct rather than fatalism.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it implicitly supports bhakti by urging timely recourse to protective dharma—such as worship, vows, and auspicious rites—when harmful omens are seen in a chart.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa: interpretation of the 8th house (randhra), kendras, planetary aspects (dṛṣṭi), debility/weakness (kṣīṇa), watery signs, and malefic combinations indicating ariṣṭa (danger) to infant longevity.