Adhyaya 73

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे स्तवसमाप्तिर्नाम द्विसप्ततितमो ऽध्यायः // ७२// सूत उवाच एवमाराध्य देवेशमीशानं नीललोहितम् / प्रह्वो ऽतिप्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగం తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో ‘స్తవసమాప్తి’ అనే డెబ్బై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది. సూతుడు పలికెను—ఇలా దేవేశుడైన ఈశాన నీలలోహితుని ఆరాధించి, ప్రహ్వుడు అత్యంత వినయంతో చేతులు జోడించి ఆయనతో మాటలాడెను.

Verse 2

काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान्भवः / निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधाद्धरः

కావ్యుని దేహాన్ని చేతితో స్పర్శించి ఆయన ఆనందించాడు; కోరిన దర్శనం ప్రసాదించి హరి అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు।

Verse 3

ततः सो ऽतर्हिते तास्मिन्देवे सानुचरे तदा / तिष्ठन्तीं प्राजलिर्भूत्वा जयन्तीमिदमब्रवीत्

ఆ దేవుడు అనుచరులతో సహా అంతర్ధానమైన తరువాత, అతడు అంజలి పెట్టి నిలిచిన జయంతిని ఇలా అన్నాడు।

Verse 4

कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता / सहता तपसा युक्तं किमर्थं मां जिगीष्सि

ఓ సుభగే! నీవెవరివి, లేదా నీవెవరు? నేను దుఃఖిస్తే నీవూ దుఃఖిస్తావు. తపస్సుతో యుక్తమై సహనంతో నన్నెందుకు జయించదలచుకున్నావు?

Verse 5

अनया सततं भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च / स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतो ऽस्मि वरवर्णिनि

ఓ సుశ్రోణి, ఓ శ్రేష్ఠవర్ణినీ! నీ నిరంతర భక్తి, వినయం, దమం (సంయమం) మరియు స్నేహం వల్ల నేను ప్రసన్నుడను।

Verse 6

किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समृद्ध्यताम् / तं ते संपूरयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुर्लभः

ఓ వరారోహే! నీవేమి కోరుకుంటున్నావు? నీ కోరిక ఏది నెరవేరాలి? అది ఎంత దుర్లభమైనా, ఈరోజే నేను దానిని నెరవేర్చుతాను।

Verse 7

एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि / चिकीर्षितं मे ब्रह्मिष्ठ त्वं हि वेत्थ यथातथम्

ఇలా చెప్పి ఆమె అతనితో పలికింది—తపస్సుతో దీనిని తెలుసుకోవడం నీకు యోగ్యం. ఓ బ్రహ్మనిష్ఠా! నేను చేయదలచినదాన్ని నీవు యథాతథంగా తెలుసు.

Verse 8

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा / माहेन्द्री त्वं वरारोहे मद्धितार्थमिहागता

ఇలా చెప్పబడినపుడు అతడు దివ్యచక్షువుతో ఆమెను చూసి పలికాడు—ఓ వరారోహే! నీవు మాహేంద్రి; నా హితార్థమే ఇక్కడికి వచ్చావు.

Verse 9

मया सह त्वं सुश्रोणि दशवर्षाणि भामिनि / अदृश्यं सर्वभूतैस्तु संप्रयोगमिहेच्छसि

ఓ సుశ్రోణీ, ఓ భామినీ! నీవు నాతో కలిసి పది సంవత్సరాలు—సర్వభూతాలకు అదృశ్యంగా ఉండి—ఇక్కడ సంగమాన్ని కోరుతున్నావు.

Verse 10

देवीन्द्रनीलवर्णाभेवरारोहे सुलोचने / इमं वृणीष्व कामं त्वं मत्तो वै वल्गुभाषिणि

ఓ వరారోహే, ఓ సులోచనే, దేవేంద్రనీల వర్ణసమాన కాంతిగలదానా! ఓ మధురభాషిణీ! నన్ను నుండి ఈ కోరికను వరంగా ఎంచుకో.

Verse 11

एवं भवतु गच्छावो गृहान्मत्तेभगामिनि / ततः स्वगृहमागम्य जयत्या सहितः प्रभुः

ఓ మత్తేభగామినీ! ‘అలానే కావుగాక’—అని మనం ఇంటికి వెళ్లుదాం. ఆపై ప్రభువు జయతితో కలిసి తన గృహానికి చేరాడు.

Verse 12

स तया चावसद्देव्या दश वर्षाणि भार्गवः / अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतस्तदा

భార్గవుడు ఆ దేవితో కలిసి పది సంవత్సరాలు నివసించాడు; అప్పుడు మాయచే కప్పబడి సమస్త భూతాలకు అదృశ్యుడయ్యాడు।

Verse 13

कृतार्थमामतं ज्ञातवा काव्यं सर्वे दितेः सुताः / अभिजग्सुर्गृहं तस्य मुदितास्तं दिदृक्षवः

కావ్యుడు కృతార్థుడయ్యాడని తెలిసి దితి కుమారులందరూ ఆనందించారు; అతన్ని చూడాలని అతని గృహానికి వెళ్లారు।

Verse 14

गता यदा न पश्यन्ति जयत्या संवृतं गुरुम् / लक्षमं तस्य तद् बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम्

వారు వెళ్లినప్పుడు జయంతీచే కప్పబడిన గురువును చూడలేకపోయారు; అతడు కనిపించడంలేదని గ్రహించి వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లారు।

Verse 15

बृहस्पतिस्तु संरुद्धं ज्ञात्वा काव्यं वरेण ह / प्रीत्यर्थे दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया

బృహస్పతి వరప్రభావంతో కావ్యుడు నిరోధింపబడ్డాడని తెలుసుకొని, హితం కోరే జయంతీ ప్రీతికోసం పది సంవత్సరాలు (అక్కడ) నివసించాడు।

Verse 16

बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽथ देवानां मन्त्रचोदितः / काव्यस्य रूपमास्थाय सो ऽसुरान्समभाषत

ఆ అవకాశాన్ని గ్రహించి, దేవతల మంత్రప్రేరణతో అతడు కావ్యుని రూపం ధరించి అసురులతో మాట్లాడాడు।

Verse 17

ततः सो ऽभ्यागतान्दृष्ट्वा बृहस्पतिरुवाच तान् / स्वागतं मम याज्यानां संप्राप्तो ऽस्मि हिताय च

అప్పుడు వచ్చిన వారిని చూచి బృహస్పతి వారితో అన్నాడు— నా యాజ్యులారా, స్వాగతం; మీ హితార్థమే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.

Verse 18

अहं वो ऽध्यापयिष्यामि प्राप्ता विद्या मया हि याः / ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे

నేను పొందిన విద్యలను మీకు బోధిస్తాను; అప్పుడు వారు హర్షితమనసులతో విద్యార్థంగా ఆయనను ఆశ్రయించారు.

Verse 19

पूर्णे काव्यस्तदा तस्मिन्समये दशवार्षिके / समयान्ते देवयाजी सद्यो जातमतिस्तदा

ఆ దశవర్షకాలం పూర్తయ్యాక, కాలాంతంలో దేవయాజీకి తక్షణమే బుద్ధి జాగృతమైంది.

Verse 20

बुद्धिं चक्रे ततश्चापि याज्यानां प्रत्यवेक्षणे / शुक्र उवाच देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं तव याज्याञ्छुचिस्मिते

తర్వాత యాజ్యులను పరిశీలించాలనే బుద్ధి కలిగింది. శుక్రుడు అన్నాడు— దేవీ, శుచిస్మితే, నేను నీ యాజ్యులను చూడటానికి వెళ్తున్నాను.

Verse 21

विभ्रान्तप्रेक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने / एवमुक्ताब्रवीद्देवी भज भक्तां महाव्रत / एष ब्रह्मन्सतां धर्मो न धर्मं लोपयामि ते

హే సాధ్వీ, చలించే చూపుగలదానా, త్రివర్ణ దీర్ఘనేత్రాలదానా! ఇలా చెప్పబడగా దేవి పలికింది— హే మహావ్రతధారివి, భక్తులను సేవించు; హే బ్రహ్మన్, ఇదే సత్పురుషుల ధర్మం, నీ ధర్మాన్ని నేను లుప్తం చేయను.

Verse 22

सूत उवाच ततो गत्वा सुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता

సూతుడు పలికెను—తర్వాత అతడు వెళ్లి దేవతలను చూచి, జ్ఞానవంతుడైన దేవాచార్యునితో కూడ ఉన్నాడు.

Verse 23

वञ्चितान्काव्यरूपेण वचसा पुनरब्रवीत् / काव्यं मामनुजानीध्वमेष ह्याङ्गिरसो मुनिः

కావ్యరూపమైన మాటలతో మోసపోయిన వారితో అతడు మళ్లీ అన్నాడు—“నన్ను కావ్యుడిగా అనుమతించండి; ఇతడు ఆంగిరస ముని.”

Verse 24

वञ्चिता बत यूयं वै मयि सक्ते तु दानवाः / श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्ता दितिजास्ततः

అతడు అన్నాడు—“ఓ దానవులారా, నాపై మోహంతో మీరు మోసపోయారు.” అది విని దితిజులు కలవరపడ్డారు.

Verse 25

संप्रैक्षन्तावुभौ तत्र स्थिरासीनौ शुचिस्मितौ / संप्रमूढाः स्थिताः सर्वे प्रापद्यन्त न किञ्चन

అక్కడ ఆ ఇద్దరూ స్థిరంగా కూర్చొని, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో పరస్పరం చూశారు; అందరూ మోహితులై నిలిచిపోయి, ఏదీ చేయలేకపోయారు.

Verse 26

ततस्तेषु प्रमूढेषु काव्यस्तान्पुनरब्रवीत् / आचार्यो यो ह्ययं काव्यो देवायार्यो ऽयमङ्गिराः

వారు అయోమయంలో ఉండగా కావ్యుడు మళ్లీ అన్నాడు—“ఈయనే కావ్యుడు ఆచార్యుడు; దేవులకు ఈయన ఆర్యుడైన అంగిరా.”

Verse 27

अनुगच्छत मां सर्वे त्यजतैनं बृहस्पतिम् / एवमुक्ते तु ते सर्वे तावुभौ समवेक्ष्य च

“మీరు అందరూ నన్ను అనుసరించండి, ఈ బృహస్పతిని విడిచిపెట్టండి.” అని చెప్పగానే వారు ఇద్దరినీ జాగ్రత్తగా పరిశీలించారు.

Verse 28

तदासुरा विशेष तु न व्यजानंस्तयोर्द्वयोः / बृहस्पतिरुवाचैनामं भ्रातो ऽयमङ्गिराः

అప్పుడు అసురులు ఆ ఇద్దరిలోని తేడాను గుర్తించలేకపోయారు. బృహస్పతి వారితో—“సోదరులారా, ఇతడు అంగిరుడు” అని అన్నాడు.

Verse 29

काव्यो ऽहं वो गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः / संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः

“హే దైత్యులారా, నేను కావ్యుడు (శుక్రుడు) మీ గురువును; ఈ బృహస్పతి నా రూపమే ధరించాడు. హే అసురులారా, నా రూపంతో మిమ్మల్ని మోహింపజేస్తున్నాడు.”

Verse 30

श्रुत्वा तस्य वचस्ते वै संमन्त्र्याथ वचो ऽब्रुवन् / अयं नो दशवर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः

అతని మాటలు విని వారు సంప్రదించి ఇలా అన్నారు—“ఈ ప్రభువే పది సంవత్సరాలుగా నిరంతరం మాకు శాసనోపదేశం చేస్తున్నాడు.”

Verse 31

एष वै गुरुरस्माकमन्तरेप्सुरयं द्विजाः / ततस्तेदानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिवाद्य च

“ఇతడే మా గురువు; ఈ ద్విజుడు లోపల చొరబడాలని ఆశిస్తున్నాడు.” అప్పుడు ఆ దానవులందరూ నమస్కరించి అభివాదం చేశారు.

Verse 32

वचनं जगृहुस्तस्य विद्याभ्यासेन मोहिताः / ऊचुस्तमसुराः सर्वे क्रुद्धाः संरक्तलोचनाः

విద్యాభ్యాసముచేత మోహితులై వారు అతని వచనాన్ని స్వీకరించారు. అప్పుడు క్రోధంతో ఎర్రని కన్నులతో ఉన్న అసురులందరూ అతనితో పలికారు.

Verse 33

अयं गुरुर्हितो ऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः / भार्गवो ऽगिरसो वायं भवत्वेषैव नो गुरुः

ఈ గురువు మా హితైషి; నీవు వెళ్లిపో, నీవు మా గురువు కావు. ఈ భార్గవుడు, అంగిరస వంశజుడు, ఇతడే మా గురువుగా ఉండుగాక.

Verse 34

स्थिता वयं निदेशे ऽस्य गच्छ त्वं साधु मा चिरम् / एवमुक्त्वा सुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम्

మేము ఇతని ఆజ్ఞలో నిలిచియున్నాము; నీవు మంచిగా వెళ్లిపో, ఆలస్యం చేయకు. ఇలా చెప్పి దేవతలందరూ బృహస్పతిని శరణు పొందారు.

Verse 35

यदा न प्रतिपद्यन्ते तेनोक्तं तन्महद्धितम् / चुकोप भार्गवस्ते षामवलेपेन वै तदा

అతడు చెప్పిన ఆ మహత్తర హితాన్ని వారు స్వీకరించనప్పుడు, వారి అహంకారముచేత భార్గవుడు కోపించాడు.

Verse 36

बोधितापि मया यस्मान्न मां भजत दानवाः / तस्मात्प्रणष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ

నేను బోధించినప్పటికీ దానవులు నన్ను భజించరు; అందువల్ల మీరు నిశ్చయంగా సంజ్ఞ కోల్పోయి పరాభవాన్ని పొందుతారు.

Verse 37

इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम् / शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन तु बृहस्पतिः

ఇట్లు పలికి కావ్యుడు (శుక్రాచార్యుడు) వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లెను. ఆ అసురులు శపింపబడ్డారని తెలిసి బృహస్పతి కావ్యుని విషయమై ఆలోచించెను.

Verse 38

कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत / बुद्ध्वासुरांस्तदा ब्रष्टान्कृतार्थोंऽतर्द्धिमागमत्

అప్పుడు అతడు కృతార్థుడై హర్షించి తన స్వరూపాన్ని పొందెను. అసురులు అప్పుడే భ్రష్టులయ్యారని గ్రహించి, కార్యసిద్ధుడై అతడు అంతర్ధానమయ్యెను.

Verse 39

ततः प्रनष्टे तस्मिंस्ते विभ्रान्ता दानवास्तदा / अहो धिग्वञ्चिताः स्नेहात्परस्परमथाब्रुवन्

అతడు కనుమరుగైన తరువాత ఆ దానవులు అయోమయానికి లోనయ్యారు. వారు పరస్పరం—‘అయ్యో! ఛీ, స్నేహం వల్ల మేము మోసపోయాము’ అని అన్నారు.

Verse 40

धर्मतो ऽविमुखाश्चैव कारिता वेधसा वयम् / दग्धाश्चैवोपधायोगात्स्वेस्वे कार्ये तु मायया

విధాత మనలను ధర్మం నుండి విముఖులుగా కాకుండా చేయించాడు; కానీ కపటోపాయ సంయోగం వల్ల మేము మా మా కార్యాలలో మాయచేత దగ్ధులమయ్యాము.

Verse 41

ततो ऽसुराः परित्रस्ता देवेभ्यस्त्वरिता ययुः / प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुगमं पुनः

అప్పుడు అసురులు భయపడుతూ దేవతల వద్దకు వేగంగా వెళ్లారు; ప్రహ్లాదుని ముందుంచి, మళ్లీ కావ్యుడు (శుక్రాచార్యుడు) వెంబడి అనుసరించారు.

Verse 42

ततः काव्यं समासाद्य ह्यभितस्थु रवाङ्मुखाः / तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह

అప్పుడు వారు కావ్యుని (శుక్రాచార్యుని) సమీపించి, తలలు వంచుకుని నిలబడ్డారు. తిరిగి వచ్చిన వారిని చూసి, కావ్యుడు తన శిష్యులతో ఇట్లు పలికెను.

Verse 43

मया संबोधिताः काले यतो मां नाभ्यनन्दथ / ततस्तेनावलेपेन गता यूयं पराभवम्

నేను సరైన సమయంలో మిమ్మల్ని హెచ్చరించాను, కానీ మీరు నన్ను గౌరవించలేదు. ఆ అహంకారం వల్లే మీరు ఇప్పుడు ఓటమిని పొందారు.

Verse 44

प्रह्लादस्तमथोवाच मानस्त्वं त्यज भार्गव / स्वान्याज्यान्भजमानांश्च भक्तांश्चैव विशेषतः

అప్పుడు ప్రహ్లాదుడు అతనితో ఇట్లనెను: 'ఓ భార్గవా! నీ కోపాన్ని విడిచిపెట్టుము. నిన్ను ఆరాధించే నీ శిష్యులను, ముఖ్యంగా నీ భక్తులను స్వీకరించుము.

Verse 45

त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः / भक्तानर्हसि नस्त्रातुं ज्ञात्वा दीर्घेण चक्षुषा

నీవు లేనప్పుడు ఆ దేవాచార్యుడు (బృహస్పతి) మమ్మల్ని మోహంలో పడేశాడు. నీ దివ్యదృష్టితో దీనిని గ్రహించి, నీ భక్తులమైన మమ్మల్ని రక్షించడం నీకు తగును.

Verse 46

यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन / अपध्यातास्त्वया ह्यद्य प्रवेक्ष्यामोरसातलम्

ఓ భృగునందనా! నీవు మాపై అనుగ్రహం చూపకపోతే, ఈనాడు నీచే తిరస్కరించబడినవారమై మేము రసాతల లోకానికి వెళ్ళిపోతాము.

Verse 47

सूत उवाच ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्येन महीयसा / एवं शुक्रो ऽनुनीतः संस्ततः कोपं न्यवर्त्तयत्

సూతుడు పలికెను—కావ్యుడు (శుక్రాచార్యుడు) యథాతత్త్వమును తెలిసికొని మహాకరుణతో; ఈ విధంగా అనునీతుడై స్తుతింపబడి శుక్రుడు కోపమును నివర్తింపజేసెను।

Verse 48

उवाचेदं न भेतव्यं गन्तव्यं न रसातलम् / अवश्यंभावीह्यर्थो ऽयं प्राप्तो वो मयि जाग्रति

అతడు ఇలా అన్నాడు—భయపడవలసినది లేదు, రసాతలానికి వెళ్లవలసినది లేదు. ఇది తప్పనిసరిగా సంభవించవలసిన విషయమే; నేను జాగ్రత్తగా ఉన్నప్పుడే ఇది మీకు సంభవించింది।

Verse 49

न शक्यमन्यथाकर्त्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम् / संज्ञा प्रनष्टा या चेयं कामं तां प्रतिलप्स्यथ

ఇది వేరుగా చేయడం సాధ్యం కాదు; దైవనియతి మరింత బలవంతమైనది. నశించిన ఈ సంజ్ఞ (చేతన)ను మీరు తప్పక మళ్లీ పొందుతారు।

Verse 50

प्राप्तः पर्यायकालो वा इति ब्रह्माभ्यभाषत / मत्प्रसादाच्च युष्माभिर्भुक्तं त्रैलोक्यमूर्ज्जितम्

బ్రహ్ముడు ఇలా పలికెను—‘మీ పర్యాయకాలము (పాలనావకాశము) వచ్చెను.’ నా ప్రసాదముచేతనే మీరు బలవంతమైన త్రైలోక్యాన్ని అనుభవించారు।

Verse 51

युगाख्या दश संपूर्णा देवानाक्रम्य मूर्द्धनि / तावन्तमेव कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत

దేవుల శిరస్సులపై అధిరోహించి ‘యుగ’ అనే పది పూర్తయ్యాయి; అంతకాలమాత్రమే బ్రహ్ముడు రాజ్యాధికారాన్ని ప్రకటించాడు।

Verse 52

सावर्णिके पुनस्तुभ्यं राज्यं किल भविष्यति / लोकानामीश्वरो भावी पौत्रस्तव पुनर्बलिः

సావర్ణిక మన్వంతరంలో మళ్లీ నీకు రాజ్యం నిశ్చయంగా కలుగును. లోకాలాధిపతి నీ మనుమడు పునః బలి అవుతాడు.

Verse 53

एवं कालमयं प्रोक्तः पौत्रस्ते ब्रह्मणा स्वयम् / तथाहृतेषु लोकेषु न शोको न किलाभवत्

ఇలా కాలనియమమైన వాక్యాన్ని నీ మనుమడు విషయమై స్వయంగా బ్రహ్మ చెప్పెను. లోకాలు హరింపబడినప్పుడు శోకం ఏమాత్రం కలగలేదు.

Verse 54

यस्मात्प्रवृत्तयश्चास्य न कामैरभिसंधिताः / तस्मादजेन प्रीतेन दत्तं सावर्णिके ऽन्तरे

ఎందుకంటే అతని ప్రవృత్తులు కామాలతో ప్రేరేపితములు కావు; అందువల్ల ప్రసన్నుడైన అజ (బ్రహ్మ) సావర్ణిక అంతరంలో ఈ వరం ఇచ్చెను.

Verse 55

देवराज्यं बलेर्भाव्यमिति मामीश्वरो ऽब्रवीत् / तस्माददृश्यो भूतानां कालाकाङ्क्षी स तिष्ठति

ఈశ్వరుడు నాతో—‘బలికి దేవరాజ్యం కలగవలెను’ అని చెప్పెను. అందుచేత అతడు భూతాలకు అదృశ్యుడై కాలాన్ని ఆశిస్తూ నిలిచియున్నాడు.

Verse 56

प्रीतेन चामरत्वं वै दत्तं तुभ्यं स्वयंभुवा / तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहसाकुलः

ప్రసన్నుడైన స్వయంభువు నీకు అమరత్వమును కూడా ప్రసాదించాడు. అందుచేత నీవు నిరుత్సుకుడై, నీ పరివర్తనకాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ, అకస్మాత్తుగా ఆతురపడుచున్నావు.

Verse 57

न च शक्यं मया तुभ्यं पुर स्ताद्वै विसर्पितुम् / ब्रह्मणा प्रतिषिद्धो ऽस्मि भविष्यं जानता प्रभो

ప్రభో, నేను నీ ముందరికి వెళ్లి ముందుకు సాగలేను; భవిష్యత్తును తెలిసిన బ్రహ్మదేవుడు నన్ను నిషేధించాడు.

Verse 58

इमौ च शिष्यौ द्वौ मह्यं तुल्यावेतौ बृहस्पतेः / दैवतैः सह संरब्धान्सर्वान्वो धारयिष्यतः

ఇవరు నా ఇద్దరు శిష్యులు, బృహస్పతికి సమానులు; దేవతలతో కలిసి ఉగ్రులైన మీ అందరినీ వీరు నిలువరించి ఆపుతారు.

Verse 59

सूत उवाच एवमुक्तास्तु दैतेया काव्येनाक्लिष्टकर्मणा / ततस्ताभ्यां ययुः सार्द्धं प्रह्लादप्रमुखास्तदा

సూతుడు అన్నాడు—క్లేశరహిత కర్మగల కావ్యుడు ఇలా చెప్పగానే దైత్యులు; అప్పుడు ప్రహ్లాదుడు మొదలైనవారు వారిద్దరితో కలిసి వెళ్లారు.

Verse 60

अवश्यभाव्यमर्थं तं श्रुत्वा दैतेयदानवाः / सहसा शंसमानास्ते जयं काव्येन भाषितम्

అవశ్యంగా జరగబోయే ఆ విషయాన్ని విని దైత్య-దానవులు, కావ్యుడు పలికిన ‘జయం’ను వెంటనే స్తుతిస్తూ ఉల్లాసించారు.

Verse 61

दंशिताः सायुधाः सर्वे ततो देवान्समाह्वयन् / अथ देवासुरान्दृष्ट्वा संग्रामे समुपस्थितान्

అప్పుడు అందరూ కవచధారులై ఆయుధాలతో సన్నద్ధమై దేవతలను సవాలు చేశారు; తరువాత యుద్ధానికి సముపస్థితులైన దేవులు-అసురులను చూచి…

Verse 62

ततः संवृतसन्नाहा देवास्तान्समयोधयन् / देवासुरे ततस्तस्मिन्वर्त्तमाने शतं समाः / अजयन्तासुरा देवान्नग्रा देवा अमन्त्रयन्

అప్పుడు కవచధారులైన దేవతలు వారితో ఘోర యుద్ధం చేశారు. దేవాసుర సంగ్రామం వంద సంవత్సరాలు కొనసాగింది. చివరికి అసురులు దేవతలను జయించారు; దేవతలు దిక్కుతోచక నిరుపాయులయ్యారు।

Verse 63

देवा ऊचुः शण्डामर्कप्रभावेण जिताः स्मस्त्वसुरैर्वयम् / तस्माद्यज्ञं समुद्दिश्य कार्यं चात्महितं च यत्

దేవతలు అన్నారు— శండ, అమర్కుల ప్రభావం వల్ల మేము అసురుల చేత ఓడిపోయాము. కాబట్టి యజ్ఞాన్ని ఆశ్రయించి, మన ఆత్మహితానికి తగిన కార్యాన్ని చేయాలి।

Verse 64

यज्ञेनोपाह्वयिष्यामस्ततो जेष्यामहे ऽसुरान् / अथोपामन्न्रयन्देवाः शण्डामकारै तु तावुभौ

యజ్ఞం ద్వారా మేము దేవశక్తిని ఆహ్వానిస్తాము; అప్పుడు అసురులను జయిస్తాము. ఇలా చెప్పి దేవతలు శండ, అమర్క— ఆ ఇద్దరినీ పిలిచి వినయంగా సంభోదించారు।

Verse 65

यज्ञे चाहूय तौ प्रोक्तौ त्यजन्तामसुरा द्विजौ

యజ్ఞానికి పిలిచి దేవతలు అన్నారు— ఓ ద్విజులారా, అసురులను విడిచిపెట్టండి।

Verse 66

ग्रहं तु वां ग्रहीष्यामो ह्यनुजित्य तु दानवान् / एवं तत्यजतुस्तौ तु षण्डामकारै तदा सुरान्

దానవులను జయించిన తరువాత మేము మీకు తగిన గౌరవం, స్థానం ఇస్తాము. ఇలా చెప్పగానే శండ, అమర్కులు అప్పుడు దేవతలను విడిచిపెట్టారు।

Verse 67

ततो देवा जयं प्राप्ता दानवाश्च पराभवम् / देवासुरान्पराभाव्य शण्डामर्कावुपागमन्

అప్పుడు దేవతలు విజయాన్ని పొందారు, దానవులు పరాజయాన్ని పొందారు. దేవాసురులను ఓడించి వారు శండామర్కుల వద్దకు వెళ్లారు.

Verse 68

काव्यशापभिभूताश्च अनाधाराश्च ते पुनः / बाध्यमानास्तदा देवैर्विविशुस्ते रसातलम्

కావ్యుని శాపంతో కబళింపబడి వారు మళ్లీ ఆధారంలేనివారయ్యారు. దేవతల చేత బాధింపబడి అప్పుడు వారు రసాతలంలో ప్రవేశించారు.

Verse 69

एवं निरुद्यमास्ते वै कृता शक्रेण दानवाः / ततः प्रभृति शापेन भृगुनैमित्तिकेन च

ఈ విధంగా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) దానవులను కార్యరహితులుగా చేశాడు. ఆ తరువాత నుండి భృగు-నిమిత్తమైన ఆ శాపం వల్ల (అది కొనసాగింది).

Verse 70

यज्ञे पुनः पुनर्विष्णुर्यज्ञे ऽथ शिथिले प्रभुः / कर्तुं धर्मव्यवस्थान मधर्मस्य प्रणाशनम्

యజ్ఞంలో పునఃపునః విష్ణువే ప్రత్యక్షమవుతాడు; యజ్ఞం శిథిలమైనప్పుడు ప్రభువు ధర్మవ్యవస్థను స్థాపించి అధర్మాన్ని నశింపజేయుటకు వస్తాడు.

Verse 71

प्रह्नादस्य निदेशे तु ये ऽसुरा न व्यवस्थिताः / मनुष्यवध्यांस्तान्सर्वान्ब्रह्मा व्याहरत प्रभुः

ప్రహ్లాదుని ఆదేశంలో స్థిరపడని అసురులను ప్రభువు బ్రహ్మ ‘మనుష్యుల చేత వధింపబడవలసినవారు’ అని ప్రకటించాడు.

Verse 72

धर्मान्नारायणस्तस्मात्संभूतश्चाक्षुषे ऽन्तरे / यज्ञं प्रवर्त्तयामास वैन्यो वैवस्वते ऽन्तरे

అందుచేత ధర్మమునుండి నారాయణుడు చాక్షుష మన్వంతరంలో అవతరించాడు; వైవస్వత మన్వంతరంలో వైన్యుడు యజ్ఞాన్ని ప్రవర్తింపజేశాడు।

Verse 73

प्रादुर्भावे तु वैन्यस्य ब्रह्मैवासीत्पुरोहितः / चतुर्थ्यां तु युगाख्यायामापन्नेषु सुरेष्वथ

వైన్యుని ప్రాదుర్భావ సమయంలో బ్రహ్మదేవుడే పురోహితుడుగా ఉన్నాడు; నాలుగవ యుగమనే కాలంలో దేవతలు ఆపదలో పడినప్పుడు.

Verse 74

संभुतः स समुद्रान्तर्हिरण्यकशिपोर्वधे / द्वितीयो नरसिंहो ऽभूद्रौद्रः सुतपुरस्सरः

అతడు సముద్రాంతరంలో హిరణ్యకశిపుని వధించుటకు ప్రాదుర్భవించాడు; అతడు రెండవ నరసింహుడు—రౌద్ర స్వరూపుడు, పుత్రులలో అగ్రగణ్యుడు.

Verse 75

यजमानं तु दैत्येन्द्रमदित्याः कुलनन्दनः / द्विजो भूत्वा शुभे काले बलिं वैरोचनं जगौ

యజమానుడైన దైత్యేంద్రుని వద్దకు, అదితికులానందుడు (విష్ణువు) శుభకాలంలో ద్విజరూపం ధరించి వైరోచన బలిని సమీపించాడు.

Verse 76

त्रैलोक्यस्य भवान्राजा त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् / दातुमर्हसि मे राजन्विक्रमांस्त्रीनिति प्रभुः

ప్రభువు ఇలా అన్నాడు—‘ఓ రాజా! నీవు త్రిలోకాధిపతి; సమస్తమూ నీలోనే స్థితి పొందింది. కాబట్టి నాకు మూడు అడుగుల స్థలాన్ని దానం చేయవలసినవాడవు.’

Verse 77

ददामीत्येव तं राजा बलिर्वैरोचनो ऽब्रवीत् / वामनं तं च विज्ञाय ततो ऽदान्मुदितः स्वयम्

రాజు బలి వైరోచనుడు “ఇస్తాను” అని పలికెను. ఆ వామనుని గుర్తించి ఆనందంతో స్వయంగా దానం ఇచ్చెను.

Verse 78

स वामनो दिवं खं च पृथिवीं च द्विजोत्तमाः / त्रिभिः क्रमैर्विश्वमिदं जगदाक्रामत प्रभुः

హే ద్విజోత్తములారా! ఆ వామన ప్రభువు మూడు అడుగులతో స్వర్గం, ఆకాశం, భూమి సహా ఈ సమస్త జగత్తును ఆవరించెను.

Verse 79

अत्यरिच्यत भूतात्मा भास्करं स्वेन तेजसा / प्रकाशयन्दिशः सर्वाः प्रदिशश्च महायशाः

మహాయశస్సు గల భూతాత్ముడు తన తేజస్సుతో సూర్యునికన్నా అధికంగా ప్రకాశించి, అన్ని దిక్కులనూ ఉపదిక్కులనూ వెలిగించెను.

Verse 80

शुशुभे स महाबाहुः सर्वलोकान्प्रकाशयन् / आसुरीं श्रियमाहृत्य त्रींल्लोकांश्च जनार्द्दनः

మహాబాహువు జనార్దనుడు సమస్త లోకాలను ప్రకాశింపజేస్తూ విరాజిల్లెను; ఆసుర సంపదను హరించి మూడు లోకాలను తన అధీనంలో చేసెను.

Verse 81

स पुत्रपौत्रानसुरान्पातालतलमानयन् / नमुचिः शंबरश्चैव प्रह्रादश्चैव विष्णुना

విష్ణువు కుమారులు, మనుమరాళ్లతో కూడిన అసురులను పాతాళతలానికి దింపెను; నముచి, శంబరుడు, ప్రహ్లాదుడును కూడా.

Verse 82

क्रूरा हता विनिर्दूता दिशः संप्रतिपेदिरे / महाभूतानि भूतात्मा सविशेषाणि माधवः

క్రూరులు హతులై తరిమివేయబడగా దిశలు శాంతించాయి; భూతాత్ముడైన మాధవుడు విశేషాలతో మహాభూతాలను ప్రదర్శించాడు।

Verse 83

बलिं चं सबलं विप्रास्तत्राद्भुतमदर्शयत् / तस्य गात्रे जगत्सर्वमात्मानमनुपश्यति

విప్రులు అక్కడ బలిని అతని బలగంతో కూడి అద్భుతంగా చూపించారు; అతని దేహంలో సమస్త జగత్తు తన ఆత్మనే దర్శిస్తుంది।

Verse 84

न किञ्चिदस्ति लोकेषु यदव्याप्तं महात्मना / तद्वै रूपमुपेन्द्रस्य देवादानवमानवाः

లోకాలలో ఆ మహాత్ముని వ్యాప్తి లేనిది ఏదీ లేదు; అదే ఉపేంద్రుని స్వరూపం—ఓ దేవా, దానవా, మానవులారా।

Verse 85

दृष्ट्वा संमुमुहुः सर्वे विष्णुतेजोविमोहिताः / बलिः सितो महापाशैः सबन्धुः ससुत्दृद्गणः

విష్ణు తేజస్సుతో మోహితులై అందరూ చూసి మూర్ఛించారు; బలి బంధువులతోను కుమారులతోను మహాపాశాలతో బంధించబడెను।

Verse 86

विरोचनकुलं सर्वं पाताले सन्निवेशितम् / ततः सर्वामरैश्वर्यं दत्त्वेन्द्राय महात्मने

విరోచన వంశమంతా పాతాళంలో నివేశింపబడెను; అనంతరం సమస్త అమరైశ్వర్యం మహాత్ముడైన ఇంద్రునికి దత్తమైంది।

Verse 87

मानुषेषु महाबाहुः प्रादुरास जनार्द्दनः / एतास्तिस्रः समृतास्तस्य दिव्याः संभूतयः शुभाः

మనుష్యులలో మహాబాహు జనార్దనుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయనకు సంబంధించిన ఈ మూడు దివ్యమైన, శుభమైన అవతార-సంభూతులు ప్రసిద్ధమైనవి.

Verse 88

मानुष्यः सप्त यास्तस्य साग्रगास्ता निबोधत / त्रेतायुगे तु दशमे दत्तात्रेयो बभूव ह

ఆయనకు సంబంధించిన అగ్రగణ్యమైన ఏడు మానవ అవతారాలను వినండి. త్రేతాయుగంలో పదవదశలో దత్తాత్రేయుడు అవతరించాడు.

Verse 89

नष्टे धर्मे चतुर्थश्च मार्कण्डेयपुः सरः / पञ्चमः पञ्चदश्यां तु त्रेतायां संबभूव ह

ధర్మం నశించినప్పుడు నాలుగవ రూపంగా మార్కండేయుడు అగ్రగణ్యుడయ్యాడు. త్రేతాయుగంలో పదిహేనవ దశలో ఐదవ అవతారం సంభవించింది.

Verse 90

मान्धाता चक्रवर्त्तित्वे तस्योतथ्यः पुरस्सरः / एकोनविंशयां त्रेतायां सर्वक्षत्रान्तकृद्विभुः

చక్రవర్తి మాంధాతగా ఉన్నప్పుడు ఆయనకు ముందుండినవాడు ఉతథ్యుడు. త్రేతాయుగంలో పందొమ్మిదవ దశలో ఆ విభువు ‘సర్వక్షత్రాంతకృత్’గా అవతరించాడు.

Verse 91

जामदग्न्यस्तदा षष्ठे विश्पामित्रपुरस्सरः / चतुर्विंशे युगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा

అప్పుడు ఆరవ రూపంగా జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు) అవతరించాడు; అతనికి ముందుండినవాడు విశ్వామిత్రుడు. ఇరవై నాలుగవ యుగంలో రాముడు అవతరించాడు; అతని పురోహితుడు వశిష్ఠుడు.

Verse 92

सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः / अष्टमो द्वापरे विष्णुरष्टाविंशे पराशरात्

రావణుని కార్యార్థంగా ఏడవ అవతారంగా దశరథాత్మజుడు జన్మించాడు. ద్వాపరయుగంలో ఎనిమిదవ రూపంగా విష్ణువు, అలాగే ఇరవై ఎనిమిదవ అవతారంగా పరాశరుని నుండి ప్రాదుర్భవించాడు.

Verse 93

वेदव्यासस्ततो जज्ञे जातूकर्ण्यपुरस्सरः / तथैव नवमे विष्णुरदित्याः कश्यपात्मजः

ఆ తరువాత జాతూకర్ణ్యుని ముందుండి వెదవ్యాసుడు జన్మించాడు. అలాగే తొమ్మిదవ అవతారంగా విష్ణువు, అదితి గర్భంలో కశ్యపుని కుమారుడిగా ప్రాదుర్భవించాడు.

Verse 94

देवक्यां वसुदेवात्तु जातो गार्ग्यपुरस्सरः / अप्रमेयो नियोगश्च यतकामवरो वशी

దేవకీ గర్భంలో వసుదేవుని ద్వారా ఆయన జన్మించాడు, గార్గ్యుని ముందుండి. ఆయన అప్రమేయుడు; అవతరణం నియోగముచే; కోరిన వరం ప్రసాదించువాడు, సర్వవశుడు.

Verse 95

क्रीडते भगवांल्लोके बालः क्रीडनकेरिव / न प्रमातुं महाबाहुं शक्यो ऽसौ मधुसूदनः

భగవంతుడు లోకంలో బాలుడిలా, బొమ్మతో ఆడుకునే శిశువులా లీలగా క్రీడిస్తాడు. ఆ మహాబాహు మధుసూదనుని కొలవడం గాని పూర్తిగా గ్రహించడం గాని ఎవరికీ సాధ్యం కాదు.

Verse 96

परं ह्यवरमेतस्माद्विश्वरूपान्न विद्यते / अष्टाविंशतिके तद्वद्द्वापरस्याथ संक्षये

ఈ విశ్వరూపం కంటే శ్రేష్ఠమో హీనమో మరొకటి లేదు. ఇరవై ఎనిమిదవ (అవతార క్రమం)లో కూడా అలాగే, అప్పుడు ద్వాపరయుగం సమాప్తమవుతుంది.

Verse 97

नष्टे धर्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः / कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् / माहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया

ధర్మం నశించినప్పుడు ప్రభువు విష్ణువు వృష్ణికులంలో అవతరించాడు. ధర్మవ్యవస్థను స్థాపించి అసురులను నశింపజేయుటకు, యోగాత్ముడు యోగమాయతో సమస్త భూతాలను మహిమపరచెను.

Verse 98

प्रविष्टो मानुषीं योनिं प्रच्छन्नश्चरते महीम्

ఆయన మానుషీ యోనిలో ప్రవేశించి, గుప్తరూపంగా భూమిపై సంచరిస్తాడు.

Verse 99

विहारार्थं मनुष्येषु सांदीपनिपुरस्सरः / यत्र कंसं च शाल्वं च द्विविदं च महासुरम्

మనుష్యులలో లీలావిహారార్థం ఆయన సాందీపనిపురం వైపు సాగెను; అక్కడ కంసుడు, శాల్వుడు, ద్వివిదుడు అనే మహాసురుడు ఉన్నారు.

Verse 100

अरिष्ठं वृषभं चैव पूतनां केशिनं हयम् / नागं कुवलयापीडं मल्लं राजगृहाधिपम्

ఆయన అరిష్ట అనే వృషభాన్ని, పూతనను, కేశి అనే అశ్వాన్ని, కువలయాపీడ అనే గజాన్ని, మల్లుని మరియు రాజగృహాధిపతిని కూడా (జయించాడు).

Verse 101

दैत्यान्मानुषदेहस्थान्सूदयामास वीर्यवान् / छिन्नं बाहुसहस्रं च बाणस्याद्भुतकर्मणा

వీర్యవంతుడైన భగవంతుడు మానుషదేహస్థ దైత్యులను సంహరించాడు; అలాగే అద్భుతకర్మచేత బాణాసురుని సహస్ర భుజాలను కూడా ఛేదించాడు.

Verse 102

नरकश्च हतः संख्ये यवनश्च महाबलः / हृतानि च महीपानां सर्वरत्नानि तेजसा

యుద్ధంలో నరకుడు మరియు మహాబలవంతుడైన యవనుడు హతులయ్యారు; తేజస్సుతో రాజుల సమస్త రత్నాలు హరించబడ్డాయి.

Verse 103

कुरुवीराश्च निहताः पार्थिवा ये रसातले / एते लोकहितार्थाय प्रादुर्भावा महात्मनः

రసాతలంలో ఉన్న భూపతులైన కురువీరులు కూడా నిహతులయ్యారు; ఈ మహాత్ములు లోకహితార్థమే అవతరించారు.

Verse 104

अस्मिन्नेव युगे क्षीणे संध्याशिष्टे भविष्यति / कल्किर्विष्णुयशा नाम पाराशर्यः प्रतापवान्

ఈ యుగం క్షీణించి సంధ్యాకాలం మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, విష్ణుయశా అనే ప్రతాపవంతుడైన పారాశర్యుడు కల్కిగా భవిష్యత్తులో అవతరిస్తాడు.

Verse 105

दशमो भाव्यसंभूतो याज्ञवल्क्यपुरस्सरः / अनुकर्षन्स वै सेनां हस्त्यश्वरथसंकुलाम्

ఆయన భవిష్యత్తులో సంభవించే దశమ అవతారం; యాజ్ఞవల్క్యుని ముందుంచి, ఏనుగులు-గుర్రాలు-రథాలతో నిండిన సేనను వెంట తీసుకొని సాగుతాడు.

Verse 106

प्रगृहीतायुधैर्विप्रैर्वृतः शतसहस्रशः / नात्यर्थं धार्मिका ये च ये च धर्मद्विषः क्वचित्

ఆయుధాలు పట్టుకున్న లక్షలాది విప్రులతో ఆయన చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు; అలాగే అత్యంత ధార్మికులు కానివారు, ఎక్కడెక్కడో ధర్మద్వేషులు కూడా (అందులో ఉంటారు).

Verse 107

उदीच्यान्मध्यदेशांश्च तथा विन्ध्या परान्तिकान् / तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविडान्सिंहलैः सह

ఆ ప్రభువు ఉత్తరదేశీయులను, మధ్యదేశీయులను, అలాగే వింధ్య పర్వతాల పరాంత ప్రాంతవాసులను; అలాగే దాక్షిణాత్యులను, ద్రవిడులను సింహలులతో కూడ (వశపరచెను).

Verse 108

गान्धारान्पारदांश्चैव पह्लवान्पवनाञ्छकान् / तुबराञ्छबरांश्चैव पुलिन्दान्बरदान् वसान्

ఆయన గాంధారులను, పారదులను, పహ్లవులను, పవనులను, శకులను; అలాగే తుబరులను, ఛబరులను, పులిందులను, బరదులను, వసులను (వశపరచెను).

Verse 109

लंपाकानाङ्घ्रकान्पुण्ड्रान्किरातांश्चैव स प्रभुः / प्रवृत्तचक्रो बलवान्म्लेच्छानामन्तकृद्बली

ఆ ప్రభువు లంపాకులను, ఆంధ్రులను, పుండ్రులను, కిరాతులను కూడా (వశపరచి) చక్రప్రవర్తకుడై బలవంతుడయ్యెను; మ్లేచ్ఛుల అంతకుడగు పరాక్రమశాలియై నిలిచెను.

Verse 110

अदृश्यः सर्वभूतानां पृथिवीं विचरिष्यति / मानवः स तु संजज्ञे देवसेनस्य धीमतः

అతడు సమస్త భూతాలకు అదృశ్యుడై భూమిపై సంచరించును. ఆ ధీమంతుడైన దేవసేనుని గృహంలో అతడు మనుష్యరూపంగా జన్మించెను.

Verse 111

पूर्वजन्मनि विष्णुर्यः प्रमितिर्नाम वीर्यवान् / गोत्रेण वै चन्द्रमसः पूर्णे कलियुगे ऽभवत्

పూర్వజన్మలో విష్ణుస్వరూపుడై వీర్యవంతుడైన ‘ప్రమితి’ అనే వాడు, చంద్రమస గోత్రంలో సంపూర్ణ కలియుగంలో (మళ్లీ) అవతరించెను.

Verse 112

इत्येतास्तस्य देवस्य दक्षसंभूतयः स्म-ताः / तन्तं कालं च कायं च तत्तदुद्दिश्य कारणम्

ఇలా ఆ దేవుని దక్షసంభూతమైన ఈ సమస్త జన్మాలు స్మరించబడ్డాయి; తంతు, కాలము, కాయము—వాటివాటిని సూచించి కారణము చెప్పబడింది.

Verse 113

अंशेन त्रिषु लोकेषु तास्ता योनीः प्रपत्स्यते / पञ्चविंशे स्थितः कल्पे पञ्चविंशत्स वै समाः

ఆయన తన అంసంతో మూడు లోకాలలో ఆ ఆ యోనులను పొందుతాడు; ఇరవై ఐదవ కల్పంలో స్థితుడై నిజంగా ఇరవై ఐదు సంవత్సరాలు ఉంటాడు.

Verse 114

विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानुषानेव सर्वशः / कृत्वा बीजावशेषां तु महीं क्रूरेण कर्मणा

అతడు సమస్త భూతాలను, ముఖ్యంగా మనుష్యులను, అన్ని చోట్ల సంహరిస్తూ; క్రూర కర్మచేత భూమిని విత్తనమాత్రం మిగిలేలా చేస్తాడు.

Verse 115

शान्तयित्वा तु वृषलान्प्रायशस्तान धार्मिकान् / ततः स वै तदा कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः

అయితే ఎక్కువగా ధర్మాచారులైన వృషలులను శాంతింపజేసి; అప్పుడు కల్కి సైన్యంతో కూడి కృతార్థుడవుతాడు.

Verse 116

कर्मणा निहता ये तु सिद्धास्ते तु पुनः स्वयम् / अकस्मात्कुपितान्योन्यं भविष्यन्ति च मोहिताः

అతని కర్మచేత నిహతులైన సిద్ధులు మళ్లీ తామే; అకస్మాత్తుగా మోహితులై పరస్పరం కోపించుకుంటారు.

Verse 117

क्षपयित्वा तु तान्सर्वान्भाविनार्थेन चोदितः / गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्स्यति सानुगः

వారందరినీ క్షయింపజేసి, భవిష్యత్తు ప్రయోజనంతో ప్రేరితుడై, అతడు అనుచరులతో కలిసి గంగా-యమునల మధ్య నిష్ఠను పొందును।

Verse 118

ततो व्यतीते कल्पे तु समाप्ते सहसैनिके / नृपेष्वथ विनिष्टेषु तदा त्वप्रग्रहाः प्रजाः

ఆ తరువాత ఆ కల్పం గడిచిపోయి, సహసైన్యముతో కూడి సమాప్తమై, రాజులు నశించినప్పుడు, అప్పుడు ప్రజలు నియంత్రణలేనివారైపోతారు।

Verse 119

रक्षणे विनिपृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे / परस्परत्दृतस्वाश्च निरानन्दाः सुदुःखिताः

రక్షణ వ్యవస్థ క్షీణించినప్పుడు, యుద్ధంలో పరస్పరం ఒకరినొకరు చంపుకొని, ఒకరి సంపదను మరొకరు దోచుకొని, వారు ఆనందరహితులై ఘోర దుఃఖితులవుతారు।

Verse 120

पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यास्ता निष्परिग्रहाः / प्रनष्टश्रुतिधर्माश्चनष्टधर्माश्रमास्तथा

వారు పాత పట్టణాలు, గ్రామాలను విడిచిపెడతారు; అందరూ సమానులై, స్వంత సంపత్తి లేనివారై ఉంటారు. శ్రుతి-ధర్మం నశిస్తుంది; ధర్మాశ్రమ వ్యవస్థ కూడా క్షీణిస్తుంది।

Verse 121

ह्रस्वा अल्पायुषश्चैव भविष्यन्ति वनौकसः / सरित्पर्वतसेविन्यः पत्रमूलफलाशनाः

వనవాసులు క్షుద్రకాయులై, అల్పాయుష్కులై ఉంటారు; వారు నదులు, పర్వతాలను ఆశ్రయించి, ఆకులు, కందమూలాలు, ఫలాలు తిని జీవిస్తారు।

Verse 122

चीरपत्राजिनघराः संकरं घोरमास्थिताः / अल्पायुषो नष्टवार्ता बह्वाबाधाः सुदुःखिताः

వారు చీరలు, ఆకులు, మృగచర్మాలతో కప్పుకొని భయంకరమైన సంకరధర్మాన్ని ఆశ్రయిస్తారు. అల్పాయుష్కులు, సద్గుణవార్త లేనివారు, అనేక ఉపద్రవాలతో బాధపడుతూ అత్యంత దుఃఖితులై ఉంటారు.

Verse 123

एवं काष्ठामनुप्राप्ताः कलिसंध्यांशके तदा / प्रजाः क्षयं प्रयास्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु

ఇలా కలి-సంధ్య యొక్క భాగంలో వారు ఆ పరాకాష్ఠ స్థితికి చేరినప్పుడు, ప్రజలు కలియుగంతో కూడి క్షయాన్ని పొందుతారు.

Verse 124

क्षीणे कलियुगे तस्मिन्प्रवृत्ते च कृते पुनः / प्रपत्स्यन्ते यथान्यायं स्वभावादेव नान्यथा

ఆ కలియుగం క్షీణించి, మళ్లీ కృతయుగం ప్రారంభమైనప్పుడు, ప్రజలు స్వభావం వల్లనే—ఇతరథా కాదు—న్యాయానుసారంగా ప్రవర్తిస్తారు.

Verse 125

इत्येतत्कीर्त्तितं सर्वं देवासुरविचेष्टितम् / यदुवंशप्रसंगेन महद्वो वैष्मवं यशः

ఇలా దేవాసురుల సమస్త చేష్టలు వర్ణించబడినవి; యదువంశ ప్రసంగంతో మీకు మహత్తరమైన వైష్ణవ యశస్సు కీర్తించబడింది.

Verse 126

तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर्द्रुह्योरनोस्तथा

ఇప్పుడు నేను తుర్వసు, అలాగే పురు, ద్రుహ్యు మరియు అనువుల విషయమును కూడా వివరించెదను.