Shloka 124
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
क्षीणे कलियुगे तस्मिन्प्रवृत्ते च कृते पुनः / प्रपत्स्यन्ते यथान्यायं स्वभावादेव नान्यथा
Transliteration
kṣīṇe kaliyuge tasminpravṛtte ca kṛte punaḥ / prapatsyante yathānyāyaṃ svabhāvādeva nānyathā
Translation
ఆ కలియుగం క్షీణించి, మళ్లీ కృతయుగం ప్రారంభమైనప్పుడు, ప్రజలు స్వభావం వల్లనే—ఇతరథా కాదు—న్యాయానుసారంగా ప్రవర్తిస్తారు.
Word by Word
क्षीणेwhen (it is) exhausted
क्षीणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-Time)
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त; क्षि धातोः क्त)
Formसप्तमी (7th/Locative), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-समासानुगुणम्; विशेषणम्—कलियुगे (when ... is exhausted)
कलियुगेin the Kali age
कलियुगे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-Time)
TypeNoun
Rootकलियुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः—कलिः युगम्
तस्मिन्in that (time)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
प्रवृत्तेwhen (it has) commenced
प्रवृत्ते:
Adhikarana (अधिकरण/Condition)
TypeAdjective
Rootप्र-वृत् (धातु)
Formकृत्—क्त (past passive participle); सप्तमी, एकवचन; विशेषणम्—कृते (when ... has begun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
कृतेin the Kṛta (age)
कृते:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘कृत’ = कृतयुग (Kṛta age)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (adverb: again)
प्रपत्स्यन्तेwill attain; will fall into (proper order)
प्रपत्स्यन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-पद् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपदम्
यथा-न्यायम्according to proper rule
यथा-न्यायम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + न्याय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अव्ययवत्; अर्थः—न्यायानुसारम् (according to rule/justice)
स्वभावात्from (their) nature
स्वभावात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
एवindeed; only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle: indeed/only)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारान्तरवाचक (adverb: otherwise)