Shloka 18
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
अहं वो ऽध्यापयिष्यामि प्राप्ता विद्या मया हि याः / ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे
Transliteration
ahaṃ vo 'dhyāpayiṣyāmi prāptā vidyā mayā hi yāḥ / tataste hṛṣṭamanaso vidyārthamupapedire
Translation
నేను పొందిన విద్యలను మీకు బోధిస్తాను; అప్పుడు వారు హర్షితమనసులతో విద్యార్థంగా ఆయనను ఆశ్రయించారు.
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
वःto you/for you
वः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th Genitive/Dative), बहुवचन (Plural); ‘to you/for you’ sense here
अध्यापयिष्यामिI will teach
अध्यापयिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√adhyāp (धातु; causative of √i/√āp?; denominative/causative ‘to teach’)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; णिच् (causative) भावः implied
प्राप्ताःobtained/acquired
प्राप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāpta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √prāp (धातु) + क्त (PPP))
Formस्त्रीलिङ्ग? (agreeing with ‘विद्याः’), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP)
विद्याःknowledges/teachings
विद्याः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), निपात (emphatic/causal particle)
याःwhich
याः:
Anvaya-sambandha (अन्वय-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
ततःthen
ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), अनुक्रमसूचक (then)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
हृष्टमनसःwith delighted minds
हृष्टमनसः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roothṛṣṭa-manas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); कर्मधारय-समास: हृष्टं मनः यस्य (joyful-minded)
विद्यार्थम्for (the sake of) learning
विद्यार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootvidyā-artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (अर्थ-शब्दः पुं), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); तत्पुरुष-समास: विद्यायाः अर्थः (for the sake of learning)
उपपेदिरेapproached/resorted to
उपपेदिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√pad (धातु) with उप उपसर्ग
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद